Emakumeen Nazioarteko Egunean mobilizazio ugari egin dituzte Hego Uribe eskualdeko hainbat lekutan. GEURIA Emahots Talde Feministak Ugaon antolatutako manifestazioan eta ekitaldian izan zen.

Ainize Perez eta Leire Untzueta kideekin berba egin dugu Martxoaren 8aren inguruan. Atzoko argazki guztiak hementxe topa ditzakezu.

Ez Dok Bapeko mutilek kontzertu berezia eskainiko dute martxoaren 13an, Ugaoko Dorretxea Herriko tabernan, Korrikaren Jaia dela eta.

Egun horretan bertan askotariko jarduerak antolatu dituzte Ugaon: eskolako umeen bertsoak eta Korrika Txikiko pankarta margoketa eta photocalla, txalaparta tailerra, Mintzodromoa… egitarau osoa esteka honetan ikus dezakezu.

Ugaoko Dorretxea Herriko Tabernako kontzertua 21:30ean izango da. “Dorretxea Herriko Taberna hainbat emanaldiren topaleku izango da martxoan zehar”, iragarri dute antolatzaileek. “Herriko beste eragile batzuekin burututako lanketaren ondorio da martxoan zehar antolatutako egitaraua. Mota desberdinetako ekitaldiak izango ditugu gurean”.

Programa joan den martxoaren 7an abiarazi zuten DJ HMNDETXERA deustuarren dantza, perreo eta juergarekin. Ez Dok Bape bandaren kontzertua eta gero hilabeteko azken jarduera antolatu dute hilaren 27an Ugaoko Dorretxea Herriko Tabernan: Elisabet Mejuto, Julen Pagazaurtundua eta Asier Galarzaren ‘Bakarrizketak Euskaraz’ saioak, alegia.

100 herritar baino gehiago kalera irten dira Emakumeen Nazioarteko Egunean, Ugaon. Lema nagusia, jakina denez ‘Beste mundu bat feminismotik’ izan da eta herrian elkarretaratzea egin ostean kaleetatik irten dira, emakumeen borrokaren alde.

12:30ean manifestazioa hasi dute herriko kaleetan barrena eta ibilbidea parke berdeko frontoian amaitu dute. Bertan, ekitaldi xume bat prestatu dute herriko eragile batzuek.

“Gaurkoan kalera aterako gara, feminismotik langile klasearen alde borrokatzera, baina martxoan baditugu borrokarako beste data ugari, eta horietan denetan parte hartzeko deia egiten dugu, arduraz eta indarrez”, azaldu dute Emahots Talde Feministatik.

“Lehena martxoaren 17a, sindikatuek deituriko Greba Orokorra. Feministok asko dugu esateko 2023ko Greba Feminista Orokorrean ezarritako mugarri eta aldarrietatik. Ondoren, martxoaren 21a, arrazakeriaren kontrako eguna, zuriok asko dugu egiteko oraindik dugun boteretik desplazatzeko eta arrazakeriak suposatzenduen ndarkeriarekin mozteko”, gehitu dute.

“Martxoaren 30a izango da, Etxeko eta zaintza langileen eguna; zaintzak lanak prekaritatearen, makumearen eta arrazakeriaren sinonimo dira egun. Zaintza kate globalean dugun lekuaz jabetu eta horrekiko ardurak hartzeko unea da, zaintza sistema publiko bat aldarrikatzearekin batera eta pribatizazioarekin amaitzeko eskatzearekin batera”.

“Eta, azkenik, martxoaren 31, Trans ikusgarritasunaren eguna; trans pertsonen eskubideen alde kalera ateratzeko eguna. Trans gorputzak ere sistemak jo puntuan dituen gorputzak baikara, baina ez gara soilik gorputz zapalduak, alternatiba gara eta hori aldarrikatzera aterako gara”.

Ertzaintzak 49 pertsona eta 16 ibilgailu identifikatu, bederatzi arma konfiskatu eta eta atestatu bat ireki du droga-trafikoagatik Ugaoko diskoteka baten inguruan ezarritako prebentziozko dispositibo batean, joan den igandean, martxoaren 1ean.

Kendutako bederatzi arma horien artean ukabil amerikar bat, homologatu gabeko defentsako esprai bat eta giltza-labana bat ageri dira, eta Ertzaintzako ordezkariek azaldu dute horiek zeramatzatenei espedienteak ireki dizkiete Herritarren Segurtasunerako Legea ezarriz.

“Era berean, beste lau pertsona zehatzeko proposatu zituzten Herritarren Segurtasuna Babesteko Lege Organikoari jarraituz, substantzia sorgorgarriak edukitzeagatik”, gehitu dute.   

Esku-hartze horiek Ertzaintzak, kalean Arma Zuriak eta Objektu Arriskutsuak Kontrolatzeko Ekintza Planaren esparruan, egiten dituen prebentzio-lanen emaitza dira.

Arazoak asteburuetan

Ertzaintzaren jarduketa hau ez da Ugaoko diskotekaren inguruetan gertatzen den lehena. Usila auzoaren inguruan arazo ugari gertatu izan ohi dira, eta azken aldian gertakari horien kopurua gora egiten ari dela salatu dute Ugaoko auzotar askok.

GEURIAk azken urteetako fenomeno horren inguruko erreportajea kaleratu zuen iazko abenduan, herritarren, institutuko langileen eta udal ordezkarien testigantzak jasoz, besteak beste.

Joan den otsailaren 24an greba eguna hasi zuten Bizkaiko eraikin eta lokalen garbiketa sektoreko langileek. Horien artean Ugaoko langileak dituen ISS Iberia enpresa ageri da.

Martxoaren 16an eta 18an lanaldi osoko greba egunak deitu dituzte berriro ELA eta LAB sindikatuek Bizkaiko eraikin eta lokalen garbiketa sektorean. Horrek eragina izaten ari da, tartean, Ugaoko udal-eraikinetako garbiketa zerbitzuan.

Otsaila eta martxokoak ez dira urteko greba egun bakarrak; joan den urtarrilaren 14an eta 15ean egin zituzten, eta 2025eko abenduaren 17an beste greba egun bat antolatu zuten ere.

“Urtebeteko negoziazioaren ondoren, ASELBIk eta ASPELek osatutako patronalek egoera baldintzatzen jarraitzen dute, sektoreak orain arte lortutako lan eskubideetan murrizketak bere gain har ditzan”, azaldu dute ELA sindikatutik. “Besteak beste, antzinatasunaren eta laneko bajaren osagarriak okertu nahi dituzte, sektorearentzat ezinbesteko osagarriak izanik, ez baitago horiek galtzeko prest”.

“Arrazoiak, esleipedun enpresarenak”

“Ugaoko Udaletik adierazi nahi da greba-deialdi hau eragin duten arrazoiak zerbitzuaren enpresa esleipendunaren eta bere langileen arteko barne-desadostasunetan oinarritzen direla”, argitu dute Ugaoko udaleko ordezkariek.

“Sektoreko patronalak onura handiak dituzten enpresek osatzen dituzte, hala nola ISS, SERVEO, EULEN, FCC… eta horiek beren diru-sarrerak Bizkaiko garbiketako langileen bizi kalitatearen aurretik jartzen dituzte”, zehaztu dute ELAtik. “Gainera, uko egiten diote sektorearen aldarrikapenei erantzuteari, eta aldarrikapen nagusiak dira lanaldi osoa lortzeko aukera ematen duen lanpostu hutsen sistema bat, partzialtasuna nagusi den sektore batez ari baikara, eta langileak kondenatzen dituzte astean hiru orduko lanaldi irrigarriak izatera eta urtean 22.500 euroko soldata igoera bermatzera, besteak beste”.

Ugaoko enpresa esleipenduna ISS Iberia da zehazki, zerbitzuak integratzen, hala nola mantentze-lanak, garbiketa, workplace eta facility managementa lantzen duen Europa mailako enpresa. Iazko urrrian 1989an sortutako Garbialdi enpresa erosi zuen eta hori “urrats handia” izan dela azaldu dute: “Garbialdiren erosketarekin, ISSk Euskal Autonomia Erkidegoan duen presentzia handitu du, eta sede ezberdinetako eragiketak eta behar konplexuak dituzten bezeroei laguntzeko gaitasuna indartzen du”, azaldu zuten iazko urriaren amaieran ISStik.

Joan den otsailaren 20an bilera izan zuen Ekaitz Mentxaka herriko alkateak ELAko ordezkari batekin eta ISSko langile batekin. Asmoa, Ugaoko Udaletik iragarri lez, “egoera bertatik bertara ezagutzea eta planteamenduak entzutea” da. Helarazitako aldarrikapenen artean, hitzarmen propioa eskatzea ageri da.

Ekaitz Mentxaka: “Greba-deialdi hau eragin duten arrazoiak zerbitzuaren enpresa esleipendunaren eta bere langileen arteko barne-desadostasunetan oinarritzen dira”

“Greba-deialdi hau eragin duten arrazoiak ISSren eta bere langileen arteko barne-desadostasunetan oinarritzen dira: Planteatutako aldarrikapenak plantillaren eta enpresaren arteko kontratuan araututako lan-baldintzei buruzkoak dira, eta enpresaren eta langileen arteko barneko lan-harremanen esparruan negoziatu behar dira, eragile sindikalen balizko bitartekaritzarekin”, nabarmendu du Mentxakak.

“Hala ere, Udalak konpromisoa hartu du bideratzaile gisa jarduteko, bi aldeen artean jarrerak hurbiltzeko helburuarekin. Ildo horretan, lanean jarraituko du, Ugaoko langileentzat, enpresarentzat eta bizilagunentzat konponbide adostu eta onuragarri bat lortzen laguntzeko asmoz“.

M17a, tartean

Iragarritako greba egun horien artean, datorren martxoaren 17an, greba orokorra deitu dute ELA, LAB, Steilas, Hiru eta Etxalde sindikatuek.

Deialdiaren leloak (“Gutxieneko soldata hemen erabaki”) jasotzen duen bezala, helburua Hego Euskal Herrian ezarriko den Lanbidearteko Gutxieneko Soldata (LGS) bat lortzea da.

ELAk, greba orokorra deitzen duten gainontzeko sindikatuekin batera, 2026rako 1.500 euroko LGS bat proposatzen du. Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiak greba orokorraren aurkezpen ekitaldian parte hartu zuen eta egungo LGSak ez duela bere funtzioa betetzen adierazi zuen. “Inork ezin du errealitate bat ukatu; hemen ezin da 1.184 eurorekin bizi”.

“Patronalek urteko 22.500 euro bermatuko dituzten soldata igoerak beren gain hartzeari uko egitea bat dator Eusko Jaurlaritzak Euskal Herrian urtean 21.000 euro bermatuko dituen gutxieneko soldata negoziatzeari uko egitearekin”, gehitu dute ELAtik. “Zoritxarrez, sektore feminizatuek, hala nola Bizkaiko garbiketa-sektoreak, jasaten dituzte bi jarreren ondorioak. Horregatik, dei egiten diegu sektoreko langileei martxoaren 17rako deitutako greba orokorrarekin bat egitera”.

Horren haritik, Ugaoko Emahots talde feministak martxoaren 17ko greban parte hartzera deitu ditu herritarrak eta mobilizazioa M8ko programazioan txertatuta dauka dagoeneko.