Sareak

☉ Arrigorriaga

Mikel Ipiña: “Kirolari esker gorputza engainatu dezakegu, sentimendu berriak sor ditzakegulako”

Abrisketako San Pedro auzora gerturatu gara, Mikel Ipiñaren aitite-amamen Larrinaga baserrira. Bertan entrenamendu saio naturala erakutsi digu arrigorriagarrak, gizakiaren ongizaterako terapia modura, eguzkitan eta zaldi artean

|

Slow Lifea praktikatzen duen auzotarra dugu Mikel Ipiña Cerro (Arrigorriaga, 1998), baina horrek ez du esan nahi geldirik egotea gustuko duen herritarra denik; txiki-txikitatik ume ipurterrea izan zen Ipiña eta lehenengo unetik heldu zion jarduera fisikoaren lanketari, hori egoera mentalarekin zuzenki lotuta dagoelako: lehen urteetan Abrisketako San Pedro auzoko Larrinaga baserriko beharretan aritu zen mutila, txakurrekin, zaldiekin eta egurrez betetako orgatxo bat maldan gora eta behera eroanez. Urteek aurrea egin ahala, mendi magaletik Arrigorriagara jaitsi eta hainbat kirol praktikatzen hasi zen: futbola, atletismoa, igeriketa, crossfita…

Ikasketa guztiak jarduera fisikoan oinarritu ditu. Ipiñaren arabera, esparru horretan bertan sortzen diren sentimenduek eragin zuzena dute gizakion ongizatean, eta horrexegatik da hain garrantzitsua kirola eguneroko bizitza erritmora ekartzea, “argala egotetik edo pisua galtzetik harago”. Mikelek ikasitakoa irakatsi nahi die etorkizuneko belaunaldi berriei eta beragaz izan gara Abrisketako Larrinaga baserrian zaldien artean egindako entrenamendu saio batean.

Nolako garrantzia dauka kirolak pertsonen ongizatean?
Lehenik eta behin ezinbestekoa da kontzeptu ezberdin bi bereiztea; kirola eta jarduera fisikoa. Jarduera fisikoa gastu energetikoa dakarren edozein mugimendu dela esan daiteke; kirola, aldiz, arau zehatz batzuekin, eremu eta kasu jakin batzuetan federazio bat daukan jarduera fisikoa da.

Hori horrela izanik, jarduera fisikoak garrantzi izugarria dauka. Den-dena da. Gizakia mugitzeko jaioa da: ehizatzeko eginda geunden eta, berez, oraindik hala da: antzina, jan ahal izateko mugitu egin beharko genukeen. Gaur egun egoera aldatu da, baina jarduera fisikoa ezinbestekoa da arrazoi bigatik: alde batetik, gure ongizate fisikorako: hezur indartsuak, sistema kardiobaskular osasuntsua, oreka, bizkortasuna… izateko; beste alde batetik, eta osasunaren alorrean asko sakondu barik, gure gorputzak oinarrizko funtzioak bete ahal izateko ezinbestekoa dugu mugimendua.

Gainera, jarduera fisikoak rol oso garrantzitsua jokatzen du ongizate emozionalean; hipotalamoan sorturiko hainbat “zoriontasun hormona” (kolokialki hala esaten zaio) askatzea eragiten du; horietako batzuk endorfinak (zoriontsu sentiarazten gaituen hormona), oxitozina (maiteminduta gaudenean askatzen dena), dopamina (askok motibazio hormona esaten diote) eta serotonina (antsietatearen aurkako hormona, baretuta, trankil… sentiarazten gaituena) dira.

Mikel Ipiña ongizate fisikoa eta emozionala lantzen du // Geuria

Baina ez bakarrik ongizate emozionalean, ezta?
Beste hainbat alorretan laguntzek du; sozialean, besteak beste. Hau esanda, beste bereizketa bat egin beharra dago; sentimenduak eta emozioak, askotan nahasten baitira. Emozioak erantzun fisiologikoak dira, jaiotzatikoak, antzina bizirauten laguntzen zigutenak. Oinarrizko sei emozio daude: zoriontasuna, tristura, beldurra, haserrea, sorpresa eta nazka. Autore batzuek gehiago edo gutxiago daudela defenditzen dute. Adibide modura, antzina, gure seme alabengana tigre bat hurbiltzen bazen, haserre egotearen emozioak tigre hori uxatzeko laguntza ematen zigun. Berez sortutako efektua da, erantzun neurofisiologiko bat egon delako.

Sentimenduak, ostera, era kontziente baten eratzen dira; kontrolatu ditzakegu eta humanizatzen gaituzte era kontziente batean. Sentimendu pila daude emozio bakoitzeko, eta hori da gakoa, sentimenduak epe luzean eduki ditzakegulako gurekin. Esaterako, kanta jakin bat entzuteak tristura eragin diezaguke, eta hor sor daitekeen sentimendu bat nostalgia izan daiteke, azken batean, pertsonok, gizakiak garen heinean, bueltak eta bueltak ematen dizkiegulako iraganeko momentu jakin batzuei. Norbanakoaren arabera, kanta jakin bat entzutean nahi beste buelta eman diezazkiokegu abesti horren mezuari: egun bat, bi, astebete, hilabete… denbora tarte horretan sentimendu hori izan dezakegu gure baitan, bueltaka.

Eta kirolak nola egin diezaieke aurre egoera horiei?
Kirolari esker gorputza “engainatu” dezakegu, sentimendu berriak sor ditzakegulako, bai aurreko hormonen askapenaren bitartez, bai pentsamendu positiboak eraginez.

“Gure gorputzak oinarrizko funtzioak bete ahal izateko ezinbestekoa dugu mugimendua”

Eta zein beste esparrutan da lagungarria kirola gure ongizaterako?
Beste hainbatetan: adibidez, entrenamendu bat oso gogorra denean eta zure buruarekin helburu jakin bat lortzeko etengabeko borrokan zaudenean (momentuan asko sufritzen, arnasestuka eta amore emateko zorian) eta bat-batean lortzen duzunean… euforia txute bat da gure ongizaterako. Horrek askotan sinbolismoa dauka bizitzarekin; momentu txar bat bizitzen ari garenean, borrokatu eta indartsu izatera eramaten gaitu.

Bistan da kirolak garrantzia daukala zure bizitzan. Nolako eragina dauka zehazki?
Jarduera fisikoak garrantzi izugarria dauka, kalte egiten didaten sentimenduak baztertzera eramatean nauelako. Gainera, sentsazio atseginak sortzen ditu gorputzean. Esan daiteke “droga” osasuntsua dela jarduera fisikoa praktikatzea.

Bizitza kirolean oinarritu duzu zuk.
Betidanik praktikatu izan dut bai jarduera fisikoa, bai kirola. Haurtzaroa Lauaxeta ikastolan eta Arrigorriagako baserrian igaro nituen. Beti aktibo. Ezin gelditu. Baserria eskolako autobusak uzten ninduen lekutik ordu erdira dago, Abrisketako San Pedro auzoan. Korrika igo dut sarritan. Baserrian bertan beti txakurrarekin alde batetik bestera, zaldiak ez dakit zein auzo edo mendira alde egin dutela eta korrika joan behar… gogoan daukat oraindik gure auzuneko bospasei baserri horien artean nire aititeren anaia bizi zela. Oso langilea zen Felix; eta etxeko behar fisiko guztiak amaitu ostean, ordu asko eman ostean, etxeko 12 txakurrak hartu eta mendira joaten zen, bere ongizaterako. Ni beragaz joandakoa naiz, sarritan. Gainera, txikitan, gelditu ezinik ibiltzen nintzen mendian; harrobian behera, harrobian gora, korrika.

Zaldien artean egindako entrenamenduan lagundu dugu Ipiña // Geuria

Eta menditik jaitsi eta Arrigorriagan, “zibilizazioan”, kirolik praktikatu zenuen?
Gaztetan gurasoek futbolean apuntatu ninduten Arrigorriagako Etorkizunen. Bertan gaur egungo kuadrilla ezagutu nuen, herriko nire adineko jendeagaz izan nuen lehen kontaktua izan zen, 6 urtegaz. Aurretik nire lagun bakarrak etxeko abereak eta baserriko atso-agure denak ziren. Futbolean ez nintzen oso ona. Materialagaz praktikatzen diren kiroletan trakets samarra naiz; fisikoak diren kiroletan, ostera, ona (igeriketan, korrika, salto…). Futbolean 14 urte inguru eman nituen, 19-20 urte bete arte.

Gero, urte bi eman nituen atletismoan. Bertan ona nintzen baina monotonoegia egin zitzaidan. Koronabirusa heldu eta itxialdiaren ondorioz baserrian neure entrenamenduak antolatu nituen, moztutako zuhaitz baten egurrez betetako gurditxoa gora eta behera eramanez, gainetik salto egiten… “eskuz egindako saioak” izan ziren.

Eta kirola praktikatzetik irakastera igaro zara, Mikel.
Jarduera Fisiko eta Kirol Zientziak eta Lehen Hezkuntzako ikasketak ditut. Betidanik gustatu izan zait neure zatitxoa munduagaz partekatzea, eta nire esentzia apurra etorkizuneko gizartera ekarri eta laguntzeko bada, oso polita dela pentsatzen dut. Ikasketekin lotuta kirol gehiago praktikatzen ari naiz, gainera, eta gaur egunera arte crossfita praktikatzen dut astean sei egunez, ordu bi egun bakoitzeko. Nire lehenengo urtea da Crossfitean eta mundu mailako Openeko Quarter Finals-etara heldu naiz. Ideia bat egiteko, mundu osoko crossfit kirolarien % 10ª soilik sailkatzen da Quarter Finals-etara, eta ni horien artean nago. Ez dago batere gaizki lehen urtea izateko!

“Gaur egun eskolako lan taldeetan emozioak lantzeko materiala eta unitate didaktikoak prestatzen hasi berri gara eta asko daukagu ikasteko”

Nolako pisua daukate emozioek eta sentimenduek gaur egungo hezkuntza sisteman? Txikitatik lantzen al dira?
Antzina ezertxo ere. Orain osasun mentalaren garrantziaz ohartarazten hasi da gizartea eta jasotako datu kezkagarriak ikusita hezkuntzaren alorrean lantzen hasi gara orain. Nire kasuan, orain dela gutxi barnekotasuna lantzeko 20 orduko formakuntza bat egin nuen. Gaur egun, eskolako lan taldeetan (bai lehen hezkuntzan, bai bigarren hezkuntzan) emozioak lantzeko materiala eta unitate didaktikoak prestatzen hasi berri gara eta asko daukagu ikasteko. Behintzat, sentimenduak lantzearen garrantziaz jabetu gara eta jo eta su ari gara esparru horretan sakontzen. Azken batean, askotan gizartean tabu izandako gai honi behingoz behar duen garrantzia ematen hasi gara, hezkuntzan behintzat.

Nola ikusten du gizarteak kirola gaur egun?
Askotan kirola argal egotearekin lotu da: “Mitxelin bat kendu, abdominalak landu…”. Baina, esan bezala, harago doa. Jarduera fisikoan azterketa ugari egiten ari dira eta ondorio modura esan daiteke osasun adituek sare sozialen bitartez kirola praktikatzera deitzen dutela, eta hori oso garrantzitsua da. Bai alor fisikoan, emozionalean eta sozialean.

Hala ere, sare sozialetan denetarik ikus daiteke. Jarduera fisikoa bai, baina muturrera eroan barik, ezta?
Askotan egia da kirola muturrera eroan ezkero arazoak dakartzala. Hori kasu oso isolatuetan gertatzen da eta kirolean zein edozein esparrutan gerta daiteke; adibidez alkoholagaz, mugikorraren erabileragaz eta, are gehiago, inork aipatzen ez duen sedentarismoagaz. Hori bai hori pandemia! Askotan, egunero kirola egiten duen pertsona aktiboari zoroa dela esaten diote, edo pasatzen ari dela leporatzen diote. Ostera, egunero tabernan edo sofan botata etxetik irten barik edo bulegoan mugitu barik dagoenari ezer gutxi esaten diote, eta niretzat larriena dena: horrek ez digu atentzioa ematen. Nire ustez, ahal bada eta ondo sentiarazten zaituen heinean, kirola egizu! Osasun fisikoan edo mentalean kalterik suposatzen ez badu beti ere.

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagako emakumeentzako Udako merkatu txikiak ekonomia zirkularra sustatuko du ekainean

Merkatua ekainaren 8an antolatu dute 11:00etatik 14:00ak arte, Lamiaenan

|

Galdakaoko aukeren merkatua // Geuria

Ekainaren 8an emakumeentzako Udako Merkatu Txikia antolatu du Lamiaenak Arrigorriagan. “Aukeratu jada erabiltzen ez dituzun bost jantzi edota osagarri eta ekar itzazu ekainaren 5era arte Lamiaenera”, azaldu dute emakumeen etxetik.

“Merkatu txikiaren egunean, eman zizkizuten tiketak trukatu ahal izango dituzu aukeratzen dituzun jantziekin. Ekonomia zirkularra eta emakumeen arteko sareak sustatzeko ekimena da”. Merkatua 11:00etatik 14:00ak arte antolatu dute Lamiaenan bertan eta sarrera doakoa izango da.

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagako Gure Magalean boluntario bila dabil eskolako guraso elkartearen desagerpena ekiditeko

Ziklo berriari aurre egiteko belaunaldi aldaketa hori gertatu ezean guraso elkartea desagertuko litzatekela azaldu dute Gure Magaleanetik

|

Ikasle bat, amarekin, eskolako sarreran // Geuria

Gure Magalean Arrigorriagako eskolako guraso elkarteak bilera deitu du gaur arratsaldean, 17:00etan, eskolako musika gelan, guraso elkarteak gaur egun duen “boluntario faltari aurre egiteko”. Izan ere, gaur egungo batzordearen ziklo amaiera uztailean izango da eta Gure Magaleanetik elkarteak jendea behar duela adierazi dute.

“Gure eskola zentro oso handia da eta guraso elkarteak zerbitzu ugari eskaintzen ditu, eskola askotan baino askoz gehiago”, azaldu du Aitor Arenas kideak. “Hori posible izateko koordinazio lan handia egin behar da eta lan hori egiteko jendea behar da”. Arenasen arabera eskolako guraso elkarteak antzeko egoera bizi zuen duela bizpa hiru urte, “baina azkenean beti agertzen da laguntzeko prest dagoen inor”.

“Guk boluntarioz osatutako talde handia behar dugu Gure Magaleanek eskaintzen dituen zerbitzuak behar bezala mantentzeko”. Gaur egun kontu administratiboak egiteko pertsona bat kontratatuta dauka guraso elkarteak baina elkarteko kidearen arabera jende gehiago behar da lana banatu ahal izateko. “Pozik gaude badakigulako Arrigorriagako gurasoak laguntza horren alde agertzen direlako beti, baina beren inplikazioa behar dugu zuzendaritza organoetan”.

Guraso elkartetik aldaketa eman behar dela aldarrikatzen dute. “Lantaldeak aldaketa hori halabeharrez eduki beharko luke bizpa hiru urte ostean: gure umeek laster edo berandu eskola uzten dute alde batetik eta lan piloa egiten delako taldea koordinatzen, bestetik”.

Aitor Arenas: “Belaunaldi aldaketa gertatu ezean guraso elkartea desagertuko litzateke, horrek dakarren ondorio guztiekin”

Ziklo berriari aurre egiteko belaunaldi aldaketa hori gertatu ezean guraso elkartea desagertuko litzatekela azaldu dute Gure Magaleanetik: “Guraso elkarteak Goizeko Gela, eguerdiko eta eskolaz kanpoko jarduerak, seguruaren antolaketa, txangoetan beherapenak eskuratzea… bezalako kontuak kudeatzen ditu eta horren guztiaren atzean haurren ongizatea dago”.

Gaur egungo batzordearen zereginen artean eskolaren irudiaren berriztapena, eskolaz kanpoko ekintza berriak ezarri eta funtzionatzen ez zutenak kendu dituzte, besteak beste.

Arrigorriagako eskola // Geuria

Eskola Eguna, ekainean

Guraso elkarteko lana “polita” dela dio Arenasek. Izan ere, momentu honetan ekainaren 9an egingo duten Eskola Eguna antolatzen ari dira. Kide bakoitzak ahalegin guztiak ipintzen ditu urtean behin antolatzen duten jai handi hau prestatzeko: “Antzina Liburu Eguna antolatzen genuen, Eskola Eguna bezalako egun berezi bat. Ikasleek urtean zehar egindako lanen erakustaldi bat zen, komunitatea sortzeko aukera paregabea: ikasleak, irakasleak, gurasoak, jantokiko langileak…”.

Aurten ere ikasleentzako jolasak, puzgarriak, liburu salmenta, herri kirolak, eta ikasturtean zehar egin dituzten jardueren erakustaldiak antolatu dituzte: irristaketa, xakea… “Ate irekien jardunaldia ere egongo da eta guretzat benetan garrantzitsua da. Iaz harrera ona izan zuen eta bertan eskola ikusteko aukera dago. Ikaslei asko gustatzen zaie eta ekitaldi berean irakasle eta gurasoekin elkartu egiten dira”, azaldu du Arenasek.

Eguerdi aldera bazkaria, zozketa bat eta bazkalosteko parranda prestatu dute DJ baten saioarekin eta, egun borobil bati merezitako amaiera emateko: “Bazkarian parte hartzeko tiket gutxi geratzen dira eta gaur bertan eskolatik irtetean eskuratzeko aukera egongo da. Gure jaira etortzeko gonbidapena luzatzen diegu ikasle eta guraso guztiei”.

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagak 300.000 euro jarriko ditu herritarren eskura aurrekontu parte-hartzaileetan

Herritarrek proposamenak egiteko epea ekainaren 30a arte luzatuko dute, eta diru partida bikoiztu egingo da, 300.000 eurotaraino

|

Proposamenak egin eta jasotzeko web orria jarri dute herritarren eskuragarri / Geuria

2022an egin zituzten lehen aldiz aurrekontu parte hartzaileak Arrigorriagan, eta udal ordezkarien arabera “parte hartzea oso positiboa” izan zela kontutan hartuta,  2025eko aurrekontuari begira apustua indartzea erabaki dute: diru partida bikoiztuko dute, 300.000 eurotaraino, eta proposamenak egin zein bozkatzeko epea luzatuko dute. Horiek dira berritasun nagusiak, propio sortu duten web orriarekin batera.

Web berri honetan herritarrek euren proposamenak egin ahalko dituzte, eta baita egin diren proposamenak bozkatu ere. Ez da bide bakarra izango, ordea: udal eraikinetan hautestontziak jarriko dira, inprimakiak bete eta bertan sartu ahal izateko.

Proposamenak egiteko epea gaur hasi da, eta ekainaren 30an bukatuko da. Lehen fase honen ondoren balorazio tekniko bat egingo da, proposamenek zehaztuta dauden irizpideak betetzen dituzten ikusteko: gutxienez 1000 euroko kostua izatea, zehatzak eta udalaren eskumenekoak izatea, eta bideragarritasun teknikoa, ekonomikoa eta jasangarria izatea.

Behin hori eginda, eta irailaren 1etik 30ra proposamenak bozkatuko dira, behin betiko Aurrekontuan sartzeko. Herrian erroldatuta dauden 16 urtetik gorako arrigorriagarrek gehien jota hiru proposamen bozkatu ahal izango dituzte.

Udaletik azpimarratu duten lez, proposamenak ez dira soilik “hirigintza arloari dagozkionak izan behar”, eta udalerriaren beharrizanen isla izatea nahi dute. Maite Ibarra alkateak eta Peio Garmendia zinegotziak zehaztu duten bezala, “udal gobernuaren 95. neurrian jasotako konpromisoen artean dago aurrekontu parte-hartzaileena”.

 

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagako Garrikoko kirolariek brontzezko dominak eskuratu dituzte Espainiako Taekwondo txapelketan

Itxaso Hernándezek brontzezko domina bi eskuratu zituen: bat bakarkako borrokan eta bestea bikoteka, Sergio Pachorekin, Euskal Herriko Unibertsitatea ordezkatuz. Maider Castrok beste brontzezko domina bat ekarri du etxera

|

Unibertsitate arteko txapelketako Garrikoko kirolariak, Toledon // CD Garriko

Joan den asteburuan Unibertsitate arteko Espainiako Taekwondo txapelketa jokatu zuten Toledon eta Arrigorriagako CD Taekwondo Garrikoko Itxaso Hernández, Sergio Pacho, Maider Castro eta Iker Sevillano kirolariek bertan hartu zuten parte.

Itxaso Hernández galdakoztarrak brontzezko domina bi eskuratu zituen: bat bakarkako borrokan eta bestea bikoteka, Sergiorekin, Euskal Herriko Unibertsitatea ordezkatuz. Gainera, Maider Castro arrigorriagarrak beste brontzezko domina bat eskuratu zuen Deustuko Unibertsitatearen izenean.

Bizkaiko Haurren Borroka-txapelketa // CD Garriko

Zortzi, Bilbon

Joan den igandean Bizkaiko Haurren Borroka-txapelketa antolatu zuten Miribillako frontoian eta Arrigorriagako klubeko kirolariek zortzi domina eskuratu zituzten: Adriana Andresek, Iker Ubedak, Markel Garciak, Izei Intxaurragak, Aitzol Portugalek, Hegoi Dominguezek eta Julen Fernandezek urrezko domina bana eskuratu zuten eta Lur Guerrak zilarrezko bat lortu zuen.

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

32. Ume Mendi Ibilaldia antolatu du Arrigorriagako Padura Mendi Taldeak

Maiatzaren 26an antolatu dute 32. edizioa eta urtero lez, proba laburra eta luzea izango ditu

|

Pastorekorta // Geuria

Maiatzaren 26an 32. Ume Mendi Ibilaldia antolatu du Arrigorriagako Padura Mendi Taldeak. Urtero lez, kirol proba honek kategoria bi izango ditu, eta biak Arrigorriagatik abiatuko dira: Laburra (7,81km eta 214 metroko desnibelekoa) eta Abrisketako Done Peritik, Benta Handia eta Mendikosolotik igaroko da. Luzea, ordea, (11,64km eta 535 metroko desnibelekoa), Otxandioko Atxatik, Pastorekortako tontorretik eta Txus iturritik igaroko da.

“Luzeak, anoa-gune bat izango du ibilbidean. Laburrak, ordea, ez”, azaldu dute Euskal Mendi Federaziotik. “Baina, amaieran, ibilbide bietako parte-hartzaileek indarrak berreskuratzeko jakiak izango dituzte helmugan, baita opari-poltsa bat ere”.

Izen emateak eta ibilbideen trackak Euskal Mendi Federazioaren webgunearen bidez ikus daitezke.

Osorik irakurri