Sareak

☉ Basauri

Leire Pinedo: “Sentimenduek geure burua hobeto ezagutzen laguntzen digute, egiten duguna gure balioetara bideratzen”

Sentimenduek geure burua hobeto ezagutzen laguntzen digutela dio Leire Pinedo psikologo basauriarrak. Errealitate horretan murgildu gara berarekin eta bere esperientzian oinarritutako ezagutzaren inguruan mintzatu gara

|

Emozioak eta sentimenduak aztergai, Leire Pinedo psikologoagaz elkartu gara (Basauri, 1990) Basolezai Gizarte Etxeko patioko horma koloretsuen aurrean. Sentimenduak disekzionatu eta horiek pertsonen ongizatean izan ditzaketen harremanen inguruan aritu gara basauriarrarekin. Pinedok sentimendu guztiak positiboak direla azaldu digu, bakoitzak kutsu atsegin edo desatsegina badu ere, geure buruari eta bizi garen egoerei buruzko informazioa ematen digutelako, besteak beste.

Leirek Basauriko Osasun mentalaren unitatean egin zuen lan 2020 urtean, koronabirusa gure bizitzara heldu zen garaian, hain zuzen ere. Kontuan hartu beharreko osasun neurri guztiek ekarritako deserosotasuna hor egon arren, maila profesionalean eta pertsonalean esperientzia aberasgarria izan zela azaldu digu.

Nolako garrantzia dauka osasun mentalak gaur egungo gizartean?
Gero eta kontzientziatuago gaude gure ongizaterako funtsezkoa dela. Orain arte, garrantzi handiagoa eman izan zaio osasun fisikoari. Nire sentsazioa da gero eta arreta handiagoa eskaintzen diogula eta osasun mentalari buruz gehiago hitz egiten dugula, kezkatzen gaituen zerbait delako.

Zergatik da hain garrantzitsua?
Osasun mentalaren definizioari erreparatzen badiogu, ongizate mentalaren egoera da, bizitzako estres-uneei aurre egitea ahalbidetzen duena, ditugun trebetasun guztiak ezagutzea eta garatzea, behar bezala ikasi edo lan egitea eta komunitateari ekarpena egitea. Gaur egun, ulertzen dugu ez dagoela osasun osorik osasun mentalik ez badago.

Nolako bilakaera izan du osasun mentalak urteek aurrera egin ahala?
Alde batetik, uste dut pixkanaka ikasten ari garela zer gauzek egiten diguten on eta nola zaindu dezakegun geure burua, ongizate mentala barne. Bestalde, daukagun erritmoak, bizimoduak eta prekarietateak zaildu egiten digu geure burua zaintzea: gaur egun oso estresatuta bizi gara, eta horrek ondoeza sortzen digu.

“Askotan, emozioekin modu osasungarrian erlazionatzea kostatzen zaigu”

Nolako garrantzia daukate sentimenduek psikologian eta, nola ez, pertsonengan?
Sentimenduek geure burua hobeto ezagutzen laguntzen digute, egiten duguna gure balioetara bideratzen, emozioak erregulatzen eta besteekin harreman osasungarriagoak izaten. Psikologiak, jokabidea aztertzen duen zientzia den aldetik, asko hartzen ditu kontuan emozioak eta sentimenduak, zuzenean eragiten baitigute.

Zein motako sentimenduak lantzen dira psikologiatik?
Esaten da bost sentimendu mota existitzen direla, baina horien atzean hainbat aukera edo “nahasketa” posible daudela ikusi dugu. Oinarrizko emozioen hainbat sailkapen daude, ezagunena Paul Ekmanena da, oinarrizko sei emozio definitzen dituena: haserrea, poza, harridura, nazka, tristura eta beldurra. Bakoitzetik abiatuta, hainbat ñabardura edo nahasketa daude. Adibidez, pozetik zoriontasuna, harrotasuna, plazera edo baikortasuna eratortzen dira.

Zergatik da hain garrantzitsua sentimendu horiek identifikatu eta sailkatzea? Esaterako, Anna Llenasen ‘Koloretako Munstroa’ liburuan (Flamboyant, 2012) sentimenduak nahasten dituen munstro bat dago, erabat nahasita, eta horiek identifikatzea eta bereiztea da istorioaren helburua.
Emozioak hitzez adierazi ahal izateak hobeto ulertzen eta erregulatzen laguntzen digu. Baina hizkuntzak ezin ditu beti zehazki definitu, adierazteko beste modu batzuk ditugu, hala nola adierazpen artistikoa: pintura, idazketa, dantza… Askotan, adierazteko gai ez izatea baino gehiago, emozioekin modu osasungarrian erlazionatzea kostatzen zaigu. Kulturari dagokionez, emozio desatseginak saihesten ikasten dugu, baina hori ezinezkoa da eta arazoak ematen dizkigu. Emozio bakoitza onartzea eta sentitzea da egokiena.

Poztasuna, haserrea, tristura, lasaitasuna, beldurra, maitasuna. Inork esango luke sentimenduak positiboak edo negatiboak izan behar direla. Hala da edo gehiago dago horren guztiaren atzean?
Batzuetan positibotzat edo negatibotzat jotzen diren arren, ez zait egokia iruditzen. Egia da batzuk atseginak direla eta beste batzuk desatseginak, baina guztiak positiboak dira, geure buruari eta bizi garen egoerei buruzko informazioa ematen baitigute, eta bizitzeko eta erabakiak hartzeko baliagarriak eta moldagarriak baitira.

Adin jakinik ba al dago pertsona bat sentimenduen alorrean hezteko?
Esango nuke inoiz amaitzen ez den ikaskuntza-prozesu bat dela, denok ikas dezakegu hobeto erlazionatzen gure sentimenduekin. Eta egoera berriei aurre egin behar diegun heinean, erronka berriak ditugu zentzu horretan.
Bakoitzak aukera desberdinak izan ditugu haurtzaroan trebetasun horiek garatzeko, baina beste une batean ardura gaitezke horretaz.

“Kulturak emozio desatseginak saihesten irakatsi digu, baina horrek arazoak ematen dizkigu”

Sentimenduen identifikazioa eta sailkapena beretsua izan ohi da pertsonaren adina edozein delarik?
Garatzen garen heinean, gehiago ezagutzen ditugu gure emozioak eta egoera mentalak, eta zehatzago azaltzen ikasten dugu. Lehen aipatu duzun Koloretako Munstroa egokia da haur txikientzat, baina emozioak ulertzeko modu oso sinplea da helduentzat.

Zu zeu psikologoa izanik, zeintzuk izan ohi dira pazienteen kezkak, ardurak, gaitzak… ongizatearen esparruan?
OMEren arabera, munduan zortzi pertsonatik batek buruko nahasmendua du. Ohikoenak nahasmendu emozionalak dira, antsietatearekin edo depresioarekin lotuak. Emozioei dagokienez, uste dut kosta egiten zaigula maneiatzea errua, lotsa, segurtasunik eza, beldurra, bakardadea, beldurra… nahiz eta pertsonaren araberakoa izan, denok errazago erlazionatzen gara pertsona jakin batzuekin beste batzuekin baino.

Basauriko osasun mentalaren unitatean lan egindakoa zara. Nolako esperientzia izan da zuretzat?
COVIDaren urtea izan zen, beraz, nahiko une berezia. Neurri bereziak hartu behar izan genituen kutsatzeak saihesteko, eta ezohiko egoera batera egokitu behar izan genuen. Zailtasunak zailtasun, maila profesionalean eta pertsonalean esperientzia aberasgarri gisa baloratzen dut.

Psikologoarena askotan zentzu negatiboan baloratu den figura dugu. Zergatik izan daiteke hau?
Gaur egun oraindik ere estigma bat dago osasun mentalaren arloan, ezjakintasunagatik eromenarekin lotzen baita. Zentzu horretan baikorra naiz, uste dut gero eta interes eta dibulgazio egokiagoa dagoela eta informazio gehiago dugula, funtsezkoa aurreiritziak desegiteko eta sozialki sufritzen duten pertsonei hobeto lagundu ahal izateko.

Gaur egun non kokatu behar dugu psikologoaren figura? Antzina bezala ikusten du gizarteak edo gaur egun pertsona guztiok “behar” dugun figura da?
Psikologoarengana joatea gero eta onartuago dagoela uste dut, gazteek normaltasun handiagoz bizi dutela ikusten dut. Ikasten ari garenez, ez dugu oso argi zein egoerak behar duten laguntza psikologikoa. Min edo ondoeza fisiko guztiek medikuaren beharrik ez duten bezala, ondoez psikologiko guztiek ere ez dute psikologoaren beharrik. Psikoterapiak ez du irtenbide magikorik ematen, ez da hitz egitea bakarrik, gure konpromisoa eskatzen du desberdin jokatzeko eta aldaketak egiteko, helburu errealistekin.

“Sentimendu guztiak dira positiboak, geure buruari eta bizi garen egoerei buruzko informazioa ematen baitigute”

Fisioterapeutek, esaterako, urtean zehar bisitak egitea gomendagarria dela diote. Gauza berbera esan daiteke psikologiaren esparruan edo ez du zertan horrela izan behar?
Egia da ez dugula zertan itxaron arazo handi bat izan arte. Baina errealistak izan behar dugu terapiak lor dezakeenari dagokionez. Ondoez guztiak ezin dira terapiarekin konpondu. Terapiaz balia gaitezkeen ala ez zalantza badugu, beti kontsulta dezakegu, eta psikologook zentzu horretan orientatu behar dugu.
Baina uste dut terapia psikologikoak eskubide bermatua izan beharko lukeela pertsona guztientzat, ezin dela bakoitzaren baliabideen mende dagoen pribilegio bat izan.

Gaur egungo gizartean antzina existitzen ez ziren sare sozialak ditugu gure artean eta rol garrantzitsua jokatzen dute gizartean. Nolako eragina dute Facebook, Instagram edo Tik Tok bezalako plataformek pertsonengan psikologiaren ikuspuntutik?
Sare sozialek eragina dute gure ongizatean, batez ere nerabe eta gazteetan, denbora gehiago ematen dutelako horietan. Sare sozialetan ikusten duguna errealitate desitxuratua da. Bertan gauza atseginak, zoriontsuak, perfektuak ageri dira eta egunerokoak edo kutsu negatiboa dutenak saihesten dira. Horregatik, denbora gehiegi pasatzen badugu sare sozialetan, normala dena desitxuratzeko arriskua dago eta konparatzean pentsa dezakegu besteak baino okerrago gaudela eta dezepzionatuta sentitu gure bizimoduarekin.

Zu zeu, berez, oso aktiboa zara sare sozialetan. Nolako erabilera ematen diozu?
Batez ere Twitter erabiltzen dut. Nire ustez, sare sozialak, ondo erabiltzen baditugu, aukera izan daitezke harreman osasuntsuak garatzeko, informatuak egoteko edo gauzak ikasteko. Ni saiatzen naiz ekarpen positiboa egiten eta erreminta horren bidez “giro ona” sortzen. Haserrea adierazten duten kontuak edo deseroso sentiarazten nautenak saihestu egiten ditut beti. Sare sozialak gure bizitzaren parte dira, eta horiek modu eraikitzailean erabiltzen ikasi behar dugu, guretzat ingurune seguruak izan daitezen.

☉ Basauri

Emakumeen Basauriko futbol selekzioa sortu dute 17 jokalarirekin

|

Basauriko emakumezkoen lehen futbol selekzioaren jokalariak aurkeztu dituzte gaur Soloarten // Geuria

Emakumeen Basauriko futbol selekzioa sortu dute aurten lehen aldiz. Sheila Garciaren gidaritzapean 17 jokalari deitu dituzte Basauriko selekzioarekin jokatzeko: lehen partidua ekainaren 1ean izango dute SD San Inazioren kontra Solorten, 17:00etan.

“Bazen garaia emakumezkoen senior mailako futbol selekzioaren sorrera bultzatzeko. Urteak eman ditugu lanean, eta azkenean errealitate bihurtu dugu”, dio Asier Iragorri alkateak.

Selekzioaren aurkezpena gaur arratsaldean egin dute Soloarteko zelaian. Gaur izan dute lehen entrenamendua.

“Emakumeen kirola sustatzea eta babestea da gure lehentasunetako bat, eta hainbat ekintzatan islatzen da, besteak beste, selekzio hau bultzazea, aspalditik errealitate bihurtu nahi genuena, edo duela pare bat aste Women Itzulia egin genuenean”, gogorarazi du Iragorrik.

Jon Zugazagoitia Basauriko Udaleko Kirol arloko zinegotzia “harro eta pozik” agertu da emakumezkoen selekzioaren sorrerarekin: “Basauriren koloreak harrotasunez eraman behar dituzue, eta bideaz disfrutatu”, esan die jokalariei.

Ekainaren 1ean lehen partidua jokatuko du emakumezkoen Basauriko selekzioak, baina uda ostean berriro batuko dira partidu gehiago jokatzeko: “Hemendik aurrera ez du etenik izango emakumeen Basauriko futbol selekzioak”, dio Zugazagoitiak.

Jokalari hauek osatzen dute 2024ko emakumezkoen Basauriko selekzioa:

Indartsu Club
Carlota Corada
Mariñe Intxaurbe
Nagore Aberasturi
Paula Plá

SD Ariz
Ruth González

CD Ugao
Saioa Notario

Basauriko Kimuak
Andrea Bañuelos
Haizeder Ortiz
Izaro Martínez
Leire Penas
María García
Nagore Burgoa
Naia Cao
Oihane Soto
Teresa Ortiz

San Ignacio
Ane Amabizka
Nerea Prieto

Osorik irakurri

☉ Basauri

Lova Lois: “Rockein lehiaketak asko lagundu dit nire lehen EPa kaleratzen”

|

Lova Lois astrabuduarrak iaz irabazi zuen Rockeineko sari nagusia eta gaur bere lehen EParen bideoklipa aurkeztu du // Geuria

Rockein lehiaketako 12. edizioa martxan da. Gaur bertan ireki dute epea Hego Euskal Herriko taldeek eta bakarlariek izena emateko epea.

Euskadiko eta Nafarroako talde edo bakarlari interesdunek izena eman dezakete gaurtik uztailaren 11ra arte, eta ondoren, epaimahai profesional batek sei finalista aukeratuko ditu azaroaren 16an izango den finalean Basauriko Social Antzokian jotzeko.

Aurten nobedadeekin dator lehiaketa. Lehiaketaren tokiko kategoriak Hego Uribe eskualde osoko musika proposamenetara zabaldu du bere estaldura-eremua. Basaurin, Arrigorriagan, Etxebarrin, Galdakaon, Ugaon, Usansolon edo Zaratamon erroldatutako pertsona bat gutxienez duten taldeek edo bakarlariek kategoria horretako saria eskuratu ahal izango dute. Gainera, beste berrikuntza bat da tokiko taldeak bideoklip bat grabatuko duela.

Iaz Lova Lois astrabuduarrak irabazi zuen lehiaketako sari nagusia eta horri esker bost abestiz osatutako EPa kaleratu du: ‘Todo son señales’. Gaur Rockeinen 12. edizioaren prentsaurrekoa izan da Lova eta bere lehehengo EParen bideoklipa aurkeztu du:

“Ikaragarria izan zen iaz lehiaketa irabaztea. Sekulakoa da eta beharrezkoa da horrelako lehiaketak martxan egotea. Amets bat egi bihurtu dut. Disko propioa kaleratu nahi nuen, baina ez nuen baliabiderik horretarako. Orduan, Rockeinek laguntza handia eman dit horretan. Oso eskertuta nago lehiaketari”, adierazi du Lovak GEURIAk galdetu dionean zer suposatzen duen Rockein bezalako lehiaketa batek bere ibilbidean. Hain zuzen ere, GEURIA Rockeinen komunikabide ofiziala izango da hemendik aurrera, aurreko urteetan eman zaion babesa indartuz, lehiaketak eskualde osoaren aldeko apustua egin eta gero.

Iazko finalak “zapore oso ona” utzi zion Lovari: “Ikaragarria izan zen publikoaren berotasuna sentitzea eszenatokitik. Asko gustatu zitzaion publikoari nire musika eta horrek pozez betetzen nau”.

Estilo desberdinak nahasten ditu Lovak: “Abesti asko nituen idatzita eta Jon Agirrezabalaga Bilboko El Tigre estudioko ekoizlearen laguntzarekin lortu dut EPari forma ematea. Oso garrantzitsua da ekoizlearen figura. Jon oso profesionala da eta asko lagundu dit”.

“Nire abestiekin transmititzea gustatzen zait. Estiloak ez dit inporta: transmititu besterik ez dut egin nahi. Poesia idazten hasi nintzen mundua aldatu nahi nuelako. Eta orain, poesia idazten jarraitzen dut, baina erritmoa jartzen diot. Horrela egiten dut musika”, dio Lovak.

Osorik irakurri

☉ Basauri

Palestinaren alde 300 zapata pare biltzeko erronka solidarioa antolatu dute Basauriko Urbi Institutuko gurasoek

Maiatzaren 21etik 30era bitartean zapata bilketa egingo dute Institutuan eta hilaren 31n salaketa-ekitaldia antolatu dute Azaroak 25 plazan

|

Salaketa ekitaldia maiatzaren 31an izango da // Argazkia: Olivier Matthys (Avaaz)

‘Sos Palestina’ lemapean ekimen solidarioa martxan jarri du Basauriko Urbi Institutuko guraso elkarteak: Zapaten ekimena, alegia.

“Palestinako herria jasaten ari den genozidioaren aurka eta hildako palestinarren omenez, Zapaten ekimena salaketa-ekitaldia antolatu dugu. Zapatak genozidioaren lekuko mutuak izango dira”, diote.

Maiatzaren 21etik 30era bitartean zapata bilketa antolatu dute Institutuan: “Gure helburua 300 zapata pare inguru biltzea da. Horretarako, maiatzaren 21etik 30era erabiltzen ez dituzun zapatak ekar ditzakezu eskolara”, diote.

Salaketa-ekitaldia maiatzaren 31n, ostiralez, izango da Basauriko Azaroak 25 plazan (San Pedro elizaren ondoko plaza), 18:30etik 19:30era bitartean.

Osorik irakurri

☉ Basauri

Basauriko Euskara Plana diseinatzeko topaketa irekia antolatu dute ekainean

|

Topaketa irekia Solobarria plazan izango da ekainaren 1ean eta prozesu osoaren laburpena egingo dute // Geuria

Euskararen Plan Estrategikoa diseinatzen ari da Basauriko Udala datozen bost urteetarako. Otsailean hasi zen plan berria diseinatzen eta horretarako herritarren eta herriko eragileen laguntza izan dute.

Lehen fasean galdetegi bat prestatu zuen Udalak euskararen egoeraren diagnostikoa egiten hasteko, eta apirilean eta maiatzean lan-mahaiak antolatu zituen (GEURIAk ere bertan parte hartu du, Galdakaon bezala). Gainera, institutuen laguntzarekin gazteen iritzia ere jaso du Udalak.

“Galdetegiari dagokionez, 65 erantzun jaso genituen, lan-mahaietan 40 lagunek parte hartu zuten eta 200 gazte baino gehiagok eman dute beren iritzia”, adierazi dute udal arduradunek.

Halaber, datu bilketa honekin amaitzeko, Basauriko Udalak elkarrizketak egingo dizkie udalerriko hamar pertsona adierazgarriri, haien iritzia jakiteko.

Behin parte-hartze prozesua amaituta, iritzi guztiak sailkatu eta ekainaren 1ean, larunbatez, topaketa ireki bat antolatu du Udalak Solobarria plazan, 10:30etik 13:30era. Bertan izango da Isaac Amezaga Bizkaiko Foru Aldundiko Euskara zuzendaria.

“Topaketa irekia herritar guztiei dago zuzenduta, eta bertan prozesu osoaren laburpena egingo da. Aurreko lan-mahaietan ‘Nondik gatoz?’ galderari erantzuten saiatu ginen. Oraingoan, ‘Nora goaz?’, ‘Euskara eta Basauri’ eta ‘Non egon nahi dugu 5 urte barru?’ galderak erantzuten saiatuko gara”, diote udal ordezkariek.

Topaketa irekian parte hartzeko izena eman behar dute interesdunek esteka honen bitartez edo euskara@basauri.eus helbide elektronikora mezua idatziz.

“Nahi duten guztiek parte hartzea nahiko genuke, lan-mahaietara joan ala ez, edo galdetegia erantzun ala ez, garrantzitsua da ahalik eta basauriar gehienen iritzia izatea”, azaldu du María Fernández Basauriko Udaleko Euskara zinegotziak, eta parte-hartzaile guztiek egun horren oroigarri bat jasoko dutela gaineratu du, inplikazioa eta partehartzea eskertzeko.

Osorik irakurri

☉ Basauri

Emigrazioari buruzko eTwinning proiektua gauzatu dute Basauriko Urbi Institutuko ikasleek

Emigrazioari buruzko eTwinning Exodos proiektuari esker elkartrukeak egin dituzte Urbiko ikasleek Baigorriko eta La Reunion uhartekoekin

|

Urbi Institutuak elkartrukeak egin ditu aurten Baigorriko eta La Reunion uharteko ikasleekin // Urbi Institutua

Basauriko Urbi Institutuak jarraitzen du Europako proiektuetan murgilduta. Ikasturte honetan emigrazioari buruzko eTwinning Exodos proiektuan lan egin dute Urbiko ikasleek, La Reunion uharteko Lycée Jean Hinglo, Iparraldeko Baigorriko Collége Jean Pujo, Asturiasko Sanchez Lastra, Txekiako Gymnázium Lud’ka Pika, Italiako Liceo Gargallo; eta Greziako Geniko Lykeio Akrotiriou ikastetxeekin.

Proiektuari esker elkartrukea egin ahal izan dute Basauriko ikasleek: urtarrilean Baigorri bisitatu zuten 20 ikaslek, eta martxoan La Reunion uhartera bidaiatu zuten zortzi ikaslek. “Esperientzia zoragarria izan zen, ikasleentzat ahaztezina”, diote Urbiko Erasmus proiektuko arduradunek.

“Urbiko ikasleek, proiektu komunean lan egiteaz gain, hain gertu dagoen Iparraldeko eta hain urrun dagoen La Reunion irlaren ohiturak, geografia, kultura, hizkuntza, monumentu enblematikoak eta altxorrak ezagutu ahal izan dituzte”, diote.

La Reunion uharteko eta Baigorriko ikastetxeekin harremana “indartu” dela diote Urbiko arduradunek, “eta beste proiektu eta bidaia gehiago egiteko aukera sendotu egin da”, diote.

Osorik irakurri