Sareak

☉ Zaratamo

Eneritz Jimenez: “Familiek egiten duten emozioen kudeaketa eta adierazpena haurrek ere egiten dute”

Emozioak nola kudeatu ikasteko momenturik garrantzitsuena da haurtzaroa. Umeek etxe ingurunean eta hezkuntza zentroetan jasotzen duten heziketa emozionalari buruz jardun dugu Eneritz Jimenez psikologoarekin

|

Umeak kameleoiak bezalakoak dira: ikusten dutena imitatu egiten dute. Guraso batek haserretzen denean oihu egiten badu, haurrak ere zarata egingo du umore txarrean dagoenean, eta lasaitzen erakutsi badiote, pazientziarekin kanporatuko ditu frustrazioak. Eneritz Jimenez Etxebarria (Bilbo, 1982) psikologo eta EHUko Hezkuntza Fakultateko irakasleak ondo ezagutzen ditu haurrei emozioak kudeatzen irakasteko tresnak. “Momentuaren arabera, emozio guztiak dira erabilgarriak, ez dago emozio txarrik”, azaldu digu: “Gakoa, beraz, adierazpenean dago”. Elexaldeko (Zaratamo) liburutegian jardun ondoren, doktoretzan lanean dabil Jimenez. Psikodidaktikan eta konpetentzia emozionaletan aditua, oraingoan berarekin hitz egin dugu haurren hezkuntza emozionalaz gehiago jakiteko.

Sentimenduak izan, jaiotzatik dauzkagu, eta egunerokoan azaleratzen dira. Umeak noiz dira kontziente sentimenduak dituztela, egoera emozional ezberdinak existitzen direla? Eta noiz dira gai horiek identifikatzeko?
Pertsonok biologikoki prest gaude horretarako, emozioak garatzeko. Hilabeteak dituztenean, haurrak gurasoen eta ingurukoen tonu adierazpenak ulertzeko gai dira. Eta ikusmena garatzen hasten direnean, aurpegi keinuak ikusita, oso modu sinplean, baina ulertu egiten dute zer-nolako giro emozionala dagoen inguruan. Horren arabera, negar egin dezakete edo lasaiago aritu. Beraz, instintua jaiotzetik daukagu. Beste gauza bat da gehiago garatzeko aukera izatea: ahozko komunikazioa garatzen hasten direnean, hizketan eta abar. Hori 2 urtetik aurrera gertatzen da, eta horren bidez, oinarrizko emozio batzuk identifikatzen hasten dira. Entzun diezaiokegu ia hizketan ez dakien haur bati, adibidez, haserre edo pozik dagoela.

Gainera, gizarte harremanak gehiago zabaltzen joan ahala, orduan eta konplexutasun handiagoarekin egongo dira kontaktuan, eta ulermena garatzen joango dira. 2 urterekin, familia eremuaz gain, parkean eta beste hainbat lekutan, gainontzeko umeekin ere egoten dira, eta hor hainbat elkartruke gertatzen dira. Adibidez, umetxo bat negarrez ikusten dutenean, agian, ingurukook esaten diegu: “Negarrez dago, triste egongo da? Jausi egin da, mina du…”. Azaldu egiten diegu gertatzen dena, eta haiek informazio hori jasotzen dute. Momentu horretan, hurbildu nahian egon daitezke, bestea kontsolatzeko edo. Beraz, hor salto bat dago. Urtebeterekin edo hilabeterekin, oso ohikoa da umeek beste baten negarrak entzutea eta kutsatzea, haiek ere negarrez hastea. Minaren kasuan, min hori agian ez, baina deserosotasuna haiena izango balitz bezala bizitzen dute. Horrek oso jatorrizko edo oinarrizko mailan, baina enpatia adieraz dezake.

Garapen kognitiboan aurrera egin ahala, gainera, egoera konplexuagoak uler ditzakete: hasieran poza, tristura eta halako emozio sinpleak ulertzen badituzte, gero, abstrakzio maila eta pentsamendu gaitasuna aurrera joan ahala, abilezia gehiago eskuratzen dituzte. Beraz, esan dezakegu, alde batetik, emozioak biologikoak direla, jaiotzatik dugula sentitzeko gaitasun hori, eta gero, gure testuinguruaren arabera, emozioak modu batera edo bestera identifikatzen eta kudeatzen ikasten dugula.

Eneritz Jimenez, Leioako EHUko Campusean // Geuria

Zein adinetan hasi behar da sentimendu horiek identifikatzen eta kudeatzen irakasteko lana?
Hasiera-hasieratik, nik uste. Haurrei, txikitatik, asko hitz egiten diegu, eta denaren inguruan, gainera: erraztasun handia daukagu umeekin emozioen inguruan jarduteko. Emozioei betidanik eman izan diegu garrantzia bai hezkuntza formalean (Haur Hezkuntzan, adibidez), bai testuinguru ez formalean edo familian ere. Azken horretan, “familia elikaduraz” hitz egin behar dugu: “Triste zaude?” edo “Gaur saltoka ari zara, pozik zaude?” bezalakoak galdetzea. Baina baita laztan bat egin edo besarkada bat ematea ere. Etxean egunero dituzten bizipenekin ikasten dute umeek, eta norbaitekin duten lehen atxikimendua, pertsona moduan, familiako kideekin egiten dute. Hor garatzen dituzte hasierako maitasun sentimenduak, segurtasuna eta abar. Eta imitazioz ikasten dituzte, modelaketaren bidez, haien ereduei jarraituta; hau da, familiek egiten duten emozioen kudeaketa eta adierazpena haurrek ere egiten dute: oihuak eta abar entzuten badituzte, adibidez, haiek ere modu horretan kanporatuko dituzte beren emozioak.

Familian eredu hori izanda, imitazioz garatzen diren adierazpenak aldatu egin daitezke?
Hor dago hezkuntza formalaren garrantzia. Edozein kasutan, osagarria izan behar du familian ematen den hezkuntzarekiko, bereziki, testuinguru egokia ez duten haurren kasuan. Eskolan umeek aukera daukate beste eredu batzuk ikusi eta horietatik ikasi ahal izateko, beste bizipen batzuk izateko. Horregatik hartzen du heziketa formalak emozioen kudeaketa, modu ez zuzenean bada ere, kurrikulumean. Ez bakarrik hasierako etapetan, baita aurreragokoetan ere; izan ere, gaur egun ohartu gara lanketa goi mailara arte luzatu beharko genukeela. Adinean aurrera egin ahala, helduak garenean ere, erronka asko dauzkagu, eta erronka horiei ematen diegun erantzunekin oso erlazionatuta dago emozioen kudeaketa.

Adimen emozionalaren inguruan hitz egiten dugu gaur egun, ez bakarrik gaitasun kognitiboaz, baizik eta adimen emozionalaz, hori nola kudeatu behar dugun. Eta kudeatzen ikasteko, trebatu egin behar gara.
Bestalde, kontuan hartu behar da abilezia berberak landu behar ditugula mutilekin zein neskekin, kultura estereotipoen eragina baztertzeko. Ohartu behar dugu emakumeei eskatzen diegula, batez ere, enpatia azaleratzea eta mutilei, gehienbat, beldurrak ezkutatzea.

Nola egiten da hori txikitan hezkuntza sisteman?
Hezkuntza sisteman zenbait abilezia landu behar ditugula uste dugu, heziketa emozional hori aurrera eramateko. Hasiera batean, emozioak identifikatzea legoke. Horretarako, hiztegi zabala garatu beharko genuke, gero, gure emozioak konplexuak direnean, horiek azaldu ahal izateko hitz nahikoa ezagutzeko. Ikusi dugu, baita ere, beharrezkoa dela gure emozioak ulertzea. Puntu gorena kognitiboki abstrakzio maila garatua dugunean lortuko genuke: emozioak bere konplexutasun osoan ulertzeko gai izatean. Eta azken urratsa erregulazio emozionala izango litzateke: nik identifikatu egiten dut sentitzen dudana, ulertu egiten dut sentitzen dudana, nondik datorren badakit, eta horrekin lotutako jokaera batek zein ondorio izan ditzakeen jakiteko gai naiz, beraz, kapaza izango naiz niretzat onuragarriak izango diren jokaerak zein diren ezagutzeko. Hor sartuko ginateke emozioen erregulazioan.

“Ikasi behar dugu emozio guztiak lagungarriak direla; biologikoki dauzkagula, bizitzeko behar ditugulako”

Bitxia da emozioak kanporatu nahi izatea, baina deskribatzeko (edota identifikatzeko) hitzik ez izatea.
Ez-ahozko komunikazioan antzematen dira eta ulertu egiten ditugu. Kultura ezberdinetan, adibidez, nahiz eta hizkuntza beste bat izan, ez-ahozko komunikazioarekin elkar komunikatu gaitezke. Baina ahozko komunikazioak duen alde ona da, nolabait, osatu egiten dugula elkarrizketa hori, gai garelako emozioen inguruan jarduteko eta sakon eztabaidatzeko. Eta hori ere beharrezkoa da.

Gizartea zenbat eta konplexuagoa izan, orduan eta erreminta gehiago beharko genituzke sentimenduak kudeatzeko?
Baietz esango nuke. Adibidez, pandemian gertatu den zerbait izan da hori, kudeatzeko zaila izan den egoera izan baita eta emozioak deskribatzeko zailagoak izan baitira. Demagun itxialdiko testuingurua: hor emozio asko sentitzen genituen denok, baina gaitasunaren arabera, batzuk kapazak ziren emozio negatiboez gain, positiboetan ere zentratzeko, eta arreta horra bideratzeko. Komunikabideek horretan lagundu zuten, konfinamendu garaian, bat-batean, laguntasuna, familia, baloreak eta halako emozio positiboak bultzatzen hasi zirelako, herritarrek emozio horiek jaso zitzaten. Kontrara, norbaitek doluari eta horrelakoei bakarrik erreparatzen bazien, ondorioak oso latzak izan zitezkeen.

Helduarora heltzean emozioen kudeaketa ona egin dezaten, zein material erabiltzen dira hezkuntza formalean haurrak horretan trebatzeko?
Milaka erreminta daude. Hezkuntza kurrikulumean garatu beharreko konpetentzia bat denez, hezkuntza zentro bakoitzak eskumena dauka trebakuntza emozionala bere unitate didaktikoan sartzeko, zeharka bada ere. Nik ezaguna dudan esku hartzerako programa bat, adibidez (materialaren zein lanketa teorikoaren aldetik oso osatuta dagoena), Gipuzkoako Foru Aldundiak Hezkuntza komunitatearekin batera garatu duena da. Bere helburua Haur Hezkuntzatik hasi eta batxilergora arte, ziklo bakoitzean, hainbat konpetentzia emozional garatzea da. Ikasleen ongizatea bermatu eta sustatu ahal izateko eta zentroetan ikusten dituzten hainbat arazo ekiditeko (jarrera lehiakorrak kasu), gatazken ebazpena garatzea eta arazoak modu osasuntsuan bideratzea bilatzen dute. Horretarako fitxa teknikoak garatu dituzte: zein ariketa egin daitezkeen, zein helbururekin, irakasleek emaitzak nola ebaluatu ditzaketen… Material oso manipulatiboak dira eta gainera, talde dinamikaren metodologia aplikatzen dute. Hortaz, oso lanketa polita proposatzen dute.

Gero, zentro bakoitzean beren metodoak eta programak dituzte. Adibidez, Zaratamon, gogoratzen dut liburutegira zihoazen hainbat umek eskolan maitasungramak egiten zituztela. Astero edo ez dakit zenbat egunez behin, baina ikaskideek haien artean mezu positiboak idazten zizkieten elkarri, nota txikitxoetan. Horrekin, autoestimua garatu zezaketen, autokontzeptua, eta emozio positiboak sustatu. Gainera, gelako girorako-eta oso onuragarria izan zitekeen.

Horrez gain, betidanik erabiltzen diren material didaktikoak ere badaude. Ipuinak, adibidez, oinarrizkoak dira. Haur Hezkuntzan egunero egiten da ipuin kontaketa; Lehen Hezkuntzan, antzerkiak sartzen ditugu, ikus-entzunezko materiala zenbaitetan… Horrekin asko landu daitezke emozioak.

Zaratamoko liburutegian horrelako materialik erabiltzen al zen?
Nik gogoratzen dut haurrei zuzendutako ipuin gehienek, zeharka, emozioak lantzen zituztela. Geroago, emozioez espezifikoki jarduten zuten hainbat lan argitaratu zituzten. Adibidez, hiztegi emozional bat zegoen liburutegietan: Emoziotegia. Izan ditzakegun emozio ezberdinak agertzen dira bertan, bakoitzak dituen ezaugarriekin eta adibideekin. Horiek oso espezifikoak dira. Lehenago, esango nuke, emozioak gehiago lantzen zirela zeharka, protagonistak sentitzen zituen emozioekin, irakurleak izan zezakeen identifikazioarekin eta abar. Baina egun, material espezifikoak garatu dira.

‘Koloretako munstroa’ (Ana Llenas, 2015) liburua izan daiteke adibide bat.
Bai, beste bat da. Hor panpin bakoitzak emozio bat adierazten du, koloreen arabera. Gorria, adibidez, beti haserre dagoena da.

Arrakasta izugarria izan zuen liburuak kaleratu zenean, baina kritikak ere izan ditu. ‘El rojo no está enfadado, el azul no está triste’ 2023an argitaratutako liburuaren egileek (Luis Amavisca eta Alicia Acosta) diote koloreen eta emozioen arteko erlazioa oso murriztailea dela umeentzat.
Bai, egia da. Horretan arrazoia daukatela esango nuke. Baina euriarekin ere gauza bera gertatzen da: euria betidanik lotu izan da tristurarekin. Horiek erlazio kulturalak dira.

Asoziazio hori gorabehera, liburuak balio du umeek ikasteko, ezta?
Azken batean, denok ikasi behar dugu emozio guztiak lagungarriak direla; biologikoki dauzkagula, bizitzeko behar ditugulako. Alai sentitzen garenean, sormena eta energia sentituko ditugu hainbat gauza egiteko. Eta triste gaudenean, gehiago joko dugu gure zainketara, zainketa pertsonalera. Beldurra daukagunean, berriz, arrisku batetik aldentzeko abisua jasoko dugu. Beraz, momentuaren arabera, emozio guztiak dira erabilgarriak, ez dago emozio txarrik. Sentitu, guztiak sentituko ditugu lehenago edo geroago. Baina bi ezaugarri hartu behar ditugu kontutan: batetik, zenbat denboraz luzatuko den emozio hori, eta bestetik, zein intentsitaterekin sentituko dugun. Beldurra, adibidez, denbora luzez eta intentsitate handiarekin sentitzen badut, horren ondorioak latzak izango dira, eta emozioen nahaste batera eramango naute. Eta hori ez da osasuntsua izango. Gakoa, beraz, adierazpenean dago: haserre gaudenean, kanporatu egin dezakegu, bai; baina, nola? Haserreegi bagaude, kaltegarria izan daiteke guretzat eta besteentzat.

Beraz, gizartean bizi ahal izateko beharrezkoa da lanketa hori egitea?
Bai, eta erlazionatuta dago norbere bizi kalitatearekin ere. Ongizatearekin lotutako sentimenduekin autoezagutza sustatu egiten da, eta adimen emozional egokia daukagunean, besteekiko ulermena ere garatu dezakegu. Pandemia bezalako egoera zailei aurre egiteko, adibidez, baliagarria da emozioen kudeaketa. Eta, nola ez, gizartean erlazionatzeko ere beharrezkoa da. Haurren kasuan, adibidez, gizarte trebetasunak ikasten doaz pixkanaka, baina umeek txikitatik nahiago dute trebetasun emozionalak garatuta dituen laguna edo klaseko kidea alboan izatea oldarkorra den edo oso bakartia den haur bat baino. Hor badago lehentasun bat, norengana hurbildu eta norengandik aldendu erabakitzeko.

Zein puntura arte da garrantzitsua gizartean bizitzea eta gizartean, nolabait, integratuta egotea osasun emozionala kudeatzeko?
Denok sentitu behar gara gizartean integratuta gure oreka emozionala lortzeko. Talde batekin identifikatzen gara, eta hortik sortzen dugu gure autokontzeptua, gurekiko eta besteekiko pentsamendu baikorra. Arrakastarako beharrezkoa da hori. Horregatik, hezkuntza sisteman arreta jartzen diegu hezkuntza eta arreta premia bereziak dituzten umeei, laguntzeko, eta arrakasta izatera heltzeko, baina ez maila akademikoan, baita hortik kanpo ere. Demagun dislexia duen ikasle bat dugula. Beretzat, une jakin batean larriagoa izan daiteke garatu dezakeen autoestimu falta eta autokontzeptu baxua bere irakurtzeko zailtasuna baino. Kudeaketa emozionalarekin arazoak baditu, horrek, etorkizunean, arrakasta akademikoa lortzea eragotzi diezaioke. Beraz, hasieran, ulertu egin behar du egoera den modukoa izanda, frustratuta sentitu daitekeela noizbehinka, ezin duelako gainontzekoen abiadura berean irakurri. Hori kudeatzen jakin behar du.

Haurren kasuan, bizikidetzarako balioak irakatsi egiten dira eskoletan (laguntasuna, solidaritatea, errespetua edota tolerantzia). Ez al datozkigu jaiotzatik?
Irakatsi ere egiten dira. Kulturaren arabera eta ingurunearen arabera, balio horiek modu askotan jaso ditzakegu, eta egoera desberdinetan, batzuk beste batzuk baino gehiago sustatu: indibidualtasuna, norbere askatasuna… Momentu honetan ezarri nahi diren Garapen Jasangarrirako Helburuekin, errespetuzkoak diren hainbat balio sustatu nahi ditugu (berdintasuna eta ingurumenarekiko errespetua, adibidez), eta, horiek ere unearen arabera gehiago edo gutxiago indartu; itxialdian komunikabideetan gertatzen zen bezala, laguntasuna, familia eta antzeko balioak sustatu baitzituzten momentu gogorretan.
Hezkuntzan, adibidez, lankidetza da gehien sustatzen ari garena. Gelen espazio antolaketan ere aldaketak egin ditugu horretarako: Haur Hezkuntzan mahaiak multzokatuta ikustea ohikoa zen lehen ere, baina ez horrenbeste batxilergoan eta unibertsitatean. Orain, espazio horietara ere zabaldu da antolaketa.

Metodologiak ere aldatu egin dira horrelako balio aldaketak bultzatzeko?
Metodologia kooperatiboa ezarri da hezkuntza sisteman. Bertan, talde lana bideratzeko hainbat teknika erabil daitezke eta irakasleok burutu behar diren edukien zereginak azaldu ez ezik, ikasleei azaldu egiten diegu egitekoa burutzeko zein talde dinamika edo teknika erabili. Lantzen diren helburuen adibide dira taldekide guztien ulermena erraztea, erritmo ezberdinei erantzutea, askotariko ideiak jasotzea eta lankidetza sustatzea.

Eskoletan Adostokiak izeneko guneak sortu dira. Elkarren artean arazo bat izan duten ikasleak eta lehian daudenak bertan batzen dira, normalean binaka, hor hitz egin eta eztabaidatu ahal izateko. Txikiak direnean, modu nahiko manipulatiboan egiten da hori: paperez egindako belarri bat ematen zaie eta kareta moduko bat, ahotsa. Horrekin, irakasten zaie hitz egin bakarrik ez, entzuten ere jakin behar dutela. Beraz, txandak egiten dituzte batek hitz egiten duenean (ahoa daukanak), besteak (belarria daukanak) entzuteko. Eta horren ostean, eztabaidatu eta gero, negoziazio batera heltzen saiatzen dira. Nolabait, emozioak baretzea bilatu nahi dute horrekin.

“Denok sentitu behar gara gizartean integratuta gure oreka emozionala lortzeko”

Umeen kasuan, askotan ikusten da ez dituztela “instintu primarioak” kontrolatzen edo erreakzio ezegokiak dituztela (zaratak, oihuak edo gauzak bata besteari kentzea). Nolabaiteko errepresioan oinarritzen da heziketa?
Umeek behar dutena norbaitek bideratzea da. Zenbat eta txikiagoak izan, gero eta gehiago behar dute heldu baten presentzia. Hasieran ez dira gai erregulazio emozionala beren kabuz egiteko. Orduan, janzteko nagusiaren presentzia behar duten bezalaxe, egunerokoan izan ditzaketen arazoetan ere helduaren laguntza behar dute. Gu bitartekari aritzen gara. Adostokiarena da horren adibidea: “Nire laguntza daukazue, heldu bezala, eta gero, apurka-apurka autonomia bat lortzen joan behar zarete, zuek bakarrik egin ahal izateko”. Autonomo izatea garapenarekin eta heziketaren lotzen da. Umeek ez dizkiotela elkarri gauzak uzten? Partekatu behar dugula ulertzeko, beharrezkoa da enpatia, baina jarrera hori ezin dute hasieratik erakutsi. Jokabide prosoziala da. Beraz, kasu horretan, jolas kooperatiboekin lantzen ditugu laguntasun sentimenduak. Sustatu egiten ditugu.

Zein dira egunerokoan umeek gehienetan dituzten zailtasunak?
Umeen zein helduen kasuan, bietan, gatazken ebazpena izango litzateke arazo nagusia. Une arazotsuak daudenean, frustrazioa nola kudeatu jakin behar dugu, eta besteekin erlazionatzen garenean, asertibitatez eta bestea mindu gabe jarduteko tresnak garatu behar ditugu. Batez ere, hori izango litzateke gakoa. Haurrek daukaten erronka gehigarria, bestalde, autonomia garatzea izango litzateke, eta helduena, egoera ezberdinetara egokitzen jakitea: zer-nolako malgutasuna izan dezakegun egoera ezberdinei erantzuteko eta dauzkagun emozioei aurre egiteko, lagun gisa, familia gisa…

Sentimenduen kudeaketa egokia irakasten ez zaien umeek zein arazo izan ditzakete helduak direnean?
Arrisku gehiago izango dituzte. Nerabezarotik hasita eta helduarora iristean, hainbat emozioren erregulazioa lortzeko kontsumora eta adikzioetara jo dezakete: drogak, makinak, jokoak… Edozein adikzio, ez substantziak soilik. Horrekin, beste era batera eskuratu ezin duten momentuko lasaitasuna lortu dezakete, mina, nolabait, murriztea, eta emozio negatibo horiek baretzea. Ikastetxeetan, horren harira ager daitezkeen arazoei dagokienez, bullying kasuak daude, azken batean, emozioak kudeatzeko ezintasunek eragiten dituztelako. Eta nagusi bilakatzean, beste era batera azaleratu daitezke joera horiek: indarkeria gisa.

Horregatik esango nuke emozioen kudeaketan egiten den esku hartze edo hezkuntza txarrak muturreko jokabideak bultatzen dituela: gehiegizko adierazpena edo erabateko inibizioa, emoziorik ez adieraztea. Horrek nahaste emozionalak izateko arriskua areagotzen du, ez delako beharrezko oreka emozionala lortzen. Sufritzen duten pertsonek frustrazioa sentitu dezakete, eta autoestimuan eragina izango luke sentsazio horrek; autokontzeptua kaltetuko luke. Hori, banakoari dagokionez. Eta beste pertsonekiko ere gaizki jokatuko lukete, oker, trebetasunik gabe. Erlazionatzeko eta integratzeko arazoak izango lituzkete: gainontzekoei adierazi nahi dietena azaltzeko problemak eta besteek esateko dutena ulertzeko zailtasunak.

☉ Zaratamo

Upoko jaia ospatuko dute Zaratamon, uztailaren 21ean

|

Upo mendiko gailurra // Utzitakoa

Upoko jaira joan nahi duten herritarrek ez dute aitzakiarik izango, Udalak berak garraio zerbitzua antolatu baitu, goizeko 11:15etan eta 12:00etan, hain zuzen ere.

Behin bertan, eta tradizioari men eginez, hainbat ekintza antolatu dituzte, hurbiltzen diren guztien gozamenerako: trikitilariak, txozna, erromeria, umeentzako jolasak, eta meza (12:30ean).

 

Osorik irakurri

☉ Zaratamo

Zaratamoko udal bulego berriek ateak zabaldu dituzte Arkotxan eta irailean hasiko dute zerbitzua

Udal bulego berriak aitzakia modura hartuta, Zaratamoko udal ordezkariek azken urteetan Arkotxan egindako inbertsioak ezagutzeko ibilbidea egin dute auzotik

|

Udal bulego berria eta Olaganeko oinezkoentzako pasabidea // Zaratamoko Udala

Zaratamoko Udalak bulego berriak inauguratu ditu Arkotxako 86. zenbakian administrazioko harrera zerbitzua, gizarte langilearen bulegoa, hezitzaile soziala eta bilerak egiteko gelekin. Bilerak egiteko gela anitzean, Pradera Hermanoseko enpresako beirate zaharra ere badago. Udalak 81.609 euro inbertitu ditu bulego berri hauen lanetarako.

“Irailetik aurrera hamabostean behin bertan egongo dira herritarrak eta eragile sozialak hartatzeko eta Egun zehatz batean goiz osoan egongo dira herritarrekin harreman zuzena izateko”, azaldu dute Zaratamoko Udaletik.

Inaugurazio egunean, ekainaren 19an, Arkotxan burutzen ari diren proiektuetatik ibilbidea egin zuten udal ordezkariek. Izan ere, Ibilbidea Osasun Kontsultategian hasi zuten. Bertan kokatuta egon dira orain bi urtera arte gizarte zerbitzuak osasun kontsultategiarekin batera eta udal ordezkariek nabarmendu dute zerbitzu biak bereizteko “ahalegin berezia” egin dutela.

Osakidetzak eskatuta, udalak Arkotxako eskola zaharren egoitza Osasun Kontsultategia izateko obrak hasi zituen 2020an eta horrekin batera egoera probestu zuen udal bulego berria egiteko Arkotxako 86 zenbakian. “Horrela eskola zaharretan osasun zerbitzuak egongo dira eta Arkotxa 86an zerbitzu sozialez gain, udalaren bulegoa, Arkotxako auzokideek udalarekin izan behar dituzten harreman guztiak auzoan bertan egin ahal izateko”.

Zaratamoko Udala: “Irailetik aurrera hamabostean behin bertan egongo dira herritarrak eta eragile sozialak hartatzeko eta Egun zehatz batean goiz osoan egongo dira herritarrekin harreman zuzena izateko”

Arkotxako kontsultategiko obrak martxan daude oraindik, GEURIAn duela egun batzuk iragarri lez, eta ondo bidean irailean inauguratuko dute. “Osasun kontsutategi eroso eta modernoa izango da, energetikoki efizientea. Uztailean hasiko dituzte azken faseko obrak: barruko kontsulten gelak, administrazioaren gela, almazena eta bilera gela. Urte amaierarako espero da obrak amaituta izatea”, azaldu dute udal ordezkariek. Guztira 351.044 euro bideratu dituzte proiektu honetara.

Kontsultategitik 2023an Olaganen inauguratutako pasabide berrira abiatu ziren. Udalak 220.792 euro bideratu ditu azpiegitura horretan: “Irisgarritasunean hobera egin badugu ere, badugu zer hobetu, batez ere, Santa Barbara auzoan. Eta auzotik Olaganerako pasabidera joateko dagoen irisgarritasun arazoari irtenbide arina eman behar zaiola ikusi dugu”, aitortu dute ordezkariek.

Olaganeko parkeko obrak bisitatu zituzten, bertan umeentzako parkea eraikiko dutelako. Tartean San Vicente Iragorri elizatik igaro dira. Udalak 32.993 euro bideratu ditu tenpluko Energia sistema aldatzeko: “Lehen gasoila erabiltzen zen eta orain gas naturala”. Elektrizitate sistema zaharkitua zegoen eta berriztu dute eta bestalde, eliza barruko zorua konpondu dute.

Osorik irakurri

☉ Zaratamo

Zaratamoko Arkotxa auzoko udal bulegoa inauguratuko dute asteazkenan

Inaugurazio egunean ibilbide bat antolatu du Udalak Arkotxan martxan dauden proiektuak bisitatuz: Olaganeko pasabidea, irailean inaugururatuko dute kontsultorio berria eta eliza

|

Olaganeko pasabidea, iaz // Geuria

Ekainaren 19an Arkotxako udal bulegoa inauguratuko dute. 11:00etan ibilbide txiki bat antolatu du Zaratamoko Udalak bertan burutzen ari diren proiektuak bisitatuz: datorren irailean amaituko duten kontsultorioaren lanak, joan den urrian bukatutako Olaganeko pasabidea, eliza…

12:00etan Udal bulegoaren inaugurazio ekitaldiari hasiera emango diote eta luntx bat prestatu dute bertan.

Osorik irakurri

☉ Zaratamo

Maria Guemes zaratamarra Euskadiko Irristaketa Txapelketan txapeldunorde izan da

Mariaren hurrengo helburua 2025eko otsaileko Euskadiko Txapelketan eta martxoko Espainiako txapelketan parte hartzea da, laukoteetan

|

Joan den ekainaren 1ean eta 2an Euskadiko Irristaketa Txapelketa antolatu zuten Bilboko La Casilla kirol pabilioian, eta Maria Guemes (Zaratamo, 2006) txapeldunordea izan da emakumezkoen Junior kategorian. Denbora gutxi falta izan zaio Zaratamokoari txapelduna izateko (eta beraz, Zaragozan antolatutako Espainiako txapelketan parte hartzeko aukera galdu du), baina Guemes, hala ere, poz pozik dago lortutako emaitzarekin. Garailea Leire Calvo izan da, Mariaren laguna eta irristaketa klubeko kidea gainera. Izan ere, harreman oso ona dute neska biek klubean eta baita klubetik kanpo.

Euskadiko txapelketa egiten dutenean kirol proba bi antolatu ohi dituzte: programa laburra (larunbatekoa) eta luzea (igandekoa). Larunbateko sailkapenean lehen postua eskuratu zuen Mariak eta puntu bateko tartea zeukan bigarren postuarekin. Baina igandeko proban aurkariak aurrea hartu eta, kontaketa orokorraren ostean, Maria bigarren izan zen.

Mariaren amak alabaren lehen urteak ekarri ditu gogora: “Arkotxan jarduera gutxi daude egiteko baina gaur egun klubeko entrenatzailea den Irune Monje Arrigorriagako irristalariak lehiaketa alde batera utzi eta haurrak entrenatzen hasi zen Zaratamoko auzoan”, azaldu du Laura Pajares Mariaren amak. Klase horiek emateko, lagun batek Arkotxa gomendatu zion eta Irunek eskaera egin zion Zaratamoko Udalari Hiru Aldapa izeneko patinaje kluba sortu eta Arkotxako frontoia entrenamenduetarako erabiltzeko.

Laura Pajares: “Denbora gutxi falta izan zaio Mariari Euskadiko txapelduna izateko”

Maria 8 urterekin hasi zen irristaketan Arkotxako frontoian eta Irune izan zen bere entrenatzailea. “Urteek aurrera egin ahala umeak, bakoitza bere konpromisoak zirela eta, alde egiten hasi ziren eta Arkotxako taldea 10 haurrekin lotu zen”, azaldu dio amak GEURIAri. Hori dela eta, entrenatzaileak Irrisbizi Bilbao izeneko irristaketa eskola zabaldu zuen Bilbon eta Maria Zaratamotik bertara joaten mantentzen den ikasle bakarra da gaur egun.

Ama eta alaba, Euskadiko txapelketa amaitutakoan // Utzitakoa

Zaratamotik kanpo

Urtean zehar Estatuko hainbat hiri bisitatzen ditu Mariak, txapelketaz txapelketa: Madril, Zaragoza, Valentzia, Murtzia… “Ikasketetan denbora emateaz gainera irristaketak leku askotara eramaten ditu eskolako haurrak”, dio Laurak. “Euskadiko Txapelketara heldu ahal izateko ordu mordoa eman dituzte patinak jantzita!”.

Aurten Espainiako txapelketak ihes egin badio ere, irristalariak jo eta su jarraituko du entrenatzen eta hurrengo urtean berriro saiatuko da garaipena lortzeko. Momentuz, hurrengo helburua 2025eko otsaileko Euskadiko Txapelketan eta martxoko Espainiako txapelketan parte hartzea da, baina oraingo honetan txapelketa ez da banakakoa izango, launaka baizik: “Taldean Maria eta Leire ageri dira, beste bi lagunekin batera, beraz, ezagunak denak”, azaldu du Laurak.

Osorik irakurri

☉ Zaratamo

Mikel Atxa zaratamarrak Euskadiko Urpeko Arrantza Txapelketa irabazi du 23 urtetik beherakoetan

Zaratamarraren hurrengo helburua Cadiz da, bertan jokatuko baitu Espainiako Txapelketa

|

Mikel Atxa, Gipuzkoan egindako Euskadiko Txapelketan // Utzitakoa

Mikel Atxak (Zaratamo, 2003) joan den ekainaren 8an Pasaian (Gipuzkoa) jokatutako Euskadiko Ur azpiko Arrantza Txapelketa irabazi du Sub23 kategorian: “Poz-pozik nago joan den asteburuan Euskadiko Ur azpiko Arrantza Txapelketa irabazteagatik”, azaldu du Zaratamokoak.

Arrantza gunea Pasaiatik Turulla lurmuturrerainokoa izan zen, Jaizkibeletik igaroz. Guztira 14 lehiakidek hartu zuten parte txapelketan 09:00etatik 12:00ak arte. “Momentura arte ez diot behar besteko garrantzirik eman arrantzari baina Euskadiko Txapelketa gogotsu prestatu dut”, azaldu dio GEURIAri Zaratamokoak.

Mikelek aitortu du lehiaketa honetan parte hartu baino lehen “urduri” zegoela: “Aurreko aste ia osoa lo egin barik igaro nuen”. Kirol probaren hasieratik ondo ikusi zuen bere burua eta amaierarako bazekien irabazteko aukera handia zuela: “Lehiaketako lehen orduan arrain ugari arrantzatu nituen: lau korrokoi, alpaka bi, muturdun muxar handi bat, muxar handi arrunt bat, … gero arrantzaleak bertatik igaro eta han zeuden arrainak uxatu zituzten”, izan dira Atxaren berbak. “Harrapatu beharreko korrokoien kopurua lortu nuen”.

Mikel Atxa: “Momentura arte ez diot behar besteko garrantzirik eman arrantzari baina Euskadiko Txapelketa gogotsu prestatu dut”

Portura heltzean arrainen pisatze lanak egin zituzten eta Atxa Txapelketako irabazle izendatu zuten: “Eta ez hori bakarrik, zozketa bat egin zuten ekitaldiaren amaieran eta fusil bat tokatu zitzaidan!”, azaldu du poz-pozik.

Mikel Atxa, txapelketaren amaieran // Utzitakoa

Hurrengo helmuga: Cadiz

Hurrengo helmuga udan jokatuko den Espainiako Txapelketa da Mikelentzat. Hitzordua Cadizen izango da, uztailaren 6an eta GEURIAri azaldu lez, gazteak bertan “ezer lortzeko” aukera izango duela uste du.

Mikel Atxak, urpeko arrantzaz gainera mendiko motorrak gustuko ditu eta horen haritik elkarrizketa egin genion GEURIAn, iazko irailean.

Mikel Atxa, motorrarekin, Zaratamon // Geuria

Osorik irakurri