Sareak

☉ Hego Uribe

Grafikoak / Errealitate berri baten mapa: immigrazioa Hego Uribe eskualdean

Saretzen proiektuaren bigarren kolpea azaleratu dugu gaur Tokikomeko bazkideok, GEURIAk barne, eta Eitb-k. Oraingoan, etorkinen jatorrizko herrialdea eta immigrazioak ekonomian duen eragina aztertu dugu tokiko hedabideok.

|

Saretzen proiektuaren bigarren kolpea azaleratu dugu gaur Tokikomeko bazkideok, GEURIAk barne, eta Eitb-k. Oraingoan, etorkinen jatorrizko herrialdea eta immigrazioak ekonomian duen eragina aztertu dugu tokiko hedabideok

Datu-kazetaritza jorratzeko lanetan, Saretzen proiektuaren lehen kolpean demografiaren bilakaera aztertu bagenuen, bigarren olatu honetan migrazioaz eta, batez ere, immigrazioaz arituko gara Tokikomeko hedabideok eta Eitb. Zehazki, Hego Euskal Herrian bizi diren etorkinen jatorrizko herrialdearen eta immigrazioak bertako ekonomian duen eragina ikertuko dugu tokiko hedabideok. Apirilaren 5ean komunikabide guztiok argitaratu dugu gure online euskarrietan bigarren ale honetako azterketa.

Migrazioa mundu osoan ematen den fenomenoa da. Xabier Aierdi soziologo zeberioztarraren arabera, “fenomeno arruntegia” da migrazioa, betidanik existitu dena eta beti existituko dena. Aierdiri elkarrizketa egin dio GEURIAk eta Tokimeko gainerako bazkideekin eta Eitb-rekin elkarbanatu du, bideo formatuan zein idatziz. Hori da, hain zuzen, Saretzen proiektuaren bitartez sustatu nahi den elkarlana tokiko hedabideon artean.

Immigrazioaren Euskal Behatokiaren arabera, 2002an Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan jatorri ez espainiarreko 56.868 pertsona zeuden, biztanleria osoaren % 2,6a. 2022ko urtarrilean, ordea, 253.034 ziren atzerrian jaioak (% 11,5). “Errealitate berri baten” aurrean gaudela dio Aierdik: “Norbaitek uste badu joan-etorriko pertsonen aurrean gaudela, hori ez da horrela: datozen pertsonak bertan geratuko dira eta bertan euren bizitza garatuko dute. Pentsatu behar duguna da gizarte berri bat sortuko dela, jatorri desberdinez osatua”.

Hego Uribe eskualdeari dagokionez, 2002an 1.835 herritar ziren atzerritik gurera bizitzera etorritakoak (% 1,85) eta 2022ko urtarrilean 7.718 dira (% 7,7). Laukoiztu egin da eskualdeko biztanleria ez espainiarra azken 20 urtetan. Udalerriz udalerri, eta 2022ko urtarrileko datuak aztertuta, Basaurin daude etorkin gehien: 3.989 (% 9,8); Galdakaon 1.821 dira atzerritik etorritakoak (% 6,1); Arrigorriagan 841 (% 7); Etxebarrin 584 (% 5); Ugaon 347 (% 8,4); Zaratamon 88 (% 5,35); eta Zeberion 48 (% 4,45). Hego Uribe eskualdean immigrazioak izan duen bilakaera zehatzagoa apirilaren 5eko online kolpean emango dugu.

Jatorri askotarikoak

Hego Uribe eskualdean mundu osotik etorritako herritarrak ditugu, baina denetan populazio handiena osatzen dutenak Marokotik (1.187), Kolonbiatik (916) eta Errumaniatik (837) heldutakoak dira, 2022ko urtarrileko datuei erreparatzen badiegu. Askotariko arrazoiak egon daitezkeen arren, gurera etortzen diren gehienak migratzaile ekonomikoak dira; migrazio-fluxuen gorabeherek ekonomiak bizi duen egoerarekin zerikusi zuzena dute.

“Eskualdean ditugu, alde batetik, premietara zuzenean zuzentzen diren jatorriak, batez ere, latinoamerikarrak eta Europa erdialdetik etorritakoak. Marokoarren kasuan, oso gertu daude; lehendik ere bazeuden marokoarrak gurean eta gaur egun kopuru hori ugaritu egin da, batez ere hurbiltasunagatik”, dio Aierdik, eta gaineratu du: “Ekialdeko Europatik etorritako gizon-emakumeak beste profil batekoak izan ohi dira: emakumeek zaintzan egiten dute lan, baina gizonak industrian eta obretan ibili ohi dira, lan horiek gauzatzeko beharrezkoa den prestakuntzarekin etortzen direlako euren sorterritik”.

Sahararrez galdetura, Aierdik azaldu digu ez daudela datuetan bereizita: “Beharbada egon liteke udalen bat bai bereizten dituena eta galdetzen diena magrebtarrak diren, marokoarrak diren, aljeriarrak diren edo sahararrak diren. Oso zaila da horiek bereiztea nazionalitate propiorik ez badute”.

Ekonomian eragin “ikaragarria”

Askotarikoak izan daitezke migraziora jotzeko arrazoiak; batzuk orokorrak dira, baina beste asko pertsonalak izan daitezke. Hala ere, denen artean lau dira nabarmendu beharrekoak: ekologikoak, ekonomikoak, politikoak eta belikoak. Ekologiari lotutako migrazioak hondamendi naturalen ondorioz sortutakoak izaten dira, hala nola, lurrikarak, suteak edo urakanak sortzen direnean bizilekua utzi behar izaten denean. Arrazoi ekonomikoengatik migratzea ere oso ohikoa da; pertsonek euren sorterria utzi behar izaten dute bertan dagoen garapen faltagatik edo herrialdearen krisi ekonomikoagatik. Hala, gizon-emakumeek migratu egiten dute euren bizitza proiektuak garatu ahal izateko aukera hobeen bila. Politikaren ondorioz migratu behar dutenen kasua, aldiz, euren askatasuna edo bizitza arriskuan dagoenean eman ohi da, intolerantzia edo irmokeria politikoagatik, besteak beste. Azkenik, gerra batetik ihes egiteko beharragatik lekualdatzen direnak ere badira; azken horiek, normalean, ondoko herrialdeetara joaten dira.

Gaur egun, migratzeko arrazoi nagusia ekonomikoa da; pobreziatik ihes egitea, lan hobe baten bila joatea edo, sinpleki, etorkizun oparoago bat lantzeko nahia izatea. “Esan ohi da gugandik bizitzera datozela, gure tarta jatera datozela, gure gizarte politikak aprobetxatzera datozela… Hori ez da horrela: inmigrazioak ekarpen ekonomiko ikaragarria egiten du gurean. Gainera, zergatik etorri ohi da jendea atzerritik? Bada gehienetan guk bete ezin ditugun premiak asetzera etorri ohi dira immigranteak gurera. Zaintza lanak, adibidez, nork egin ohi ditu? Batez ere biztanleria latinoamerikarrak, eta batez ere feminizatuak”, dio Aierdik.

Migrazio mugimenduen inguruan hainbat eztabaida piztu da azkenaldian, xenofobia hauspotzen duten hainbat klixe, zurrumurru eta gezurrez josita. Horietatik denetatik kalean gehien entzun daitekeena da immigrante “gehiegi” dagoela gurean; baina, benetan hala da? INEk emandako datuen arabera, kanpoan jaio direnen kopurua ez da % 10etik gorakoa Euskal Herrian, ezta Hego Uriben ere.

Interkulturalismoa helburu

Multikulturalismoak esaten du kultura desberdinak elkarrekin gaudela gizarte baten barruan, baina ez gaudela nahastuta. Aldiz, interkulturalismoak dio elkarrekin eta nahastuta gaudela. “Nahastuta egotea gizarte bezala izan behar dugun helburu bat da. Hiru elementu aipatzen dira: helburu gisa berdintasuna lortzea; desberdintasuna errespetatzea; eta interakzioa bultzatzea. Hiru elementu horiek argi izan behar ditugu, eta gero etorriko dira nahasketak”, dio Aierdik.

☉ Hego Uribe

Argazkiak / Nerbioi eta Ibaizabal ibaiak harrotuta, Hego Uriben zehar

|

Alerta laranjan gaude Hego Euskal Herrian atzotik hona, euria eta haizea tarteko. Hori horrela, ibaien arroei eta zuhaitzei begira eman ditugu azken orduak. Hego Uriben zehar irudi ikusgarriak pilatu ditugun arren, ez da kalte larririk egon. Hala ere zuhaitz eroriak, lur-jausiak eta ibai ertzean abaroa bilatzen zuten hegaztiak aurkitu ditugu. Arrigorriagan, Basaurin, Etxebarrin, Galdakaon eta Ugaon izan gara bertatik-bertatik.

Arrigorriaga

Basauri

Etxebarri

Galdakao

Ugao

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Irkus Badillo eta Gorka Vidal aske geratu dira, ezarritako zigorra amaitu ostean

Etxeratek jakinarazi duenez, otsailaren 23an amaitu zuten euren zigorra, 20 urtez espetxeetan egon eta gero

|

Irkus Badillo Borde ugaotarra eta Gorka Vidal Alvaro zaratamarra erabat aske geratu dira, ezarritako zigorra amaitu ostean.

Etxeratek jakinarazi duenez, otsailaren 23an amaitu zuten euren zigorra, 20 urtez espetxeetan egon eta gero.

Badillori 2021eko maiatzean eman zioten hirugarren gradua eta urte bereko urrian baldintzapeko askatasuna onartu zioten.

Vidalen kasuan, 2022ko ekainean eman zioten hirugarren gradua eta iazko otsailean aske geratu zen baldintzapean.

Gaur egun Hego Uribe eskualdeko zortzi herritar daude preso, denak Zaballako edo Basauriko espetxeetan. Horiek dira:

Zaballako espetxean:
– Jon Bienzobas Arretxe (Galdakao)
– Xabier Garcia Gaztelu (Galdakao)
– Iñaki Krutxaga Elezkano (Galdakao)
– Josune Oña Ispizua (Galdakao)
– Maite Pedrosa Barrenetxea (Ugao)

Basauriko espetxean:
– Joseba Borde Gaztelumendi (Ugao)
– Iker Lima Sagarna (Galdakao)
– Iñigo Vallejo Franco (Basauri)

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Hego Uribeko kiroldegietako langileak grebara deitu dituzte berriro asteazkenean

Otsailaren 28an eta 29an eta martxoaren 4an, 5ean eta 9an grebara deitu dituzte berriro eskualdeko kiroldegietako langileak

|

Basauriko instalazioak // Geuria

Bizkaiko kiroldegietako langileak protestan ari dira abendutik. Eta aldarrikapenen arrazoia da euren hitzarmena berritu nahi dutela. Iazko abenduaren 11n eta 12an eta urtarrilaren 24an, 27an eta 30ean lanuzteak egin zituzten 09:30etik 11:30era eta 17:30etik 19:30, eta otsailaren 6an egun osoko greba egin zuten.

Oraingo honetan grebarako egun berriak deitu dituzte: otsailaren 28an eta 29an eta martxoaren 4an, 5ean eta 9an izango dira egun horiek.

Basauri, Galdakao, Arrigorriaga, Etxebarri eta Ugaoko kiroldegietako langileak grebara deituta daude berriro lan-hitzarmena berritzea aldarrikatzeko. ELA sindikatutik adierazi lez, 2022an iraungi zitzaien hitzarmena eta iazko urtarriletik hitzarmen berria negoziatu nahian izan dira ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuak, akordiorik erdietsi gabe: “Patronalak planteatzen duen eskaintza langileen aldarrikapenetatik urrun dago”, diote.

Kudeaketa desberdinak

Basaurin eta Arrigorriagan Udalek kudeatzen dituzte instalazioak eta beste enpresa batzuen esku daude bai ikastaroak zein monitoreak (Sport Studio eta Xaker, hurrenez hurren).

Etxebarrin, Galdakaon eta Ugaon enpresa pribatuek kudeatzen dituzte kirol instalazioak eta langileak (Emtesport Etxebarrin eta Guedan Galdakaon eta Ugaon).

Hitzarmena berritzea

Bizkaiko kiroldegietan kudeaketa eta administrazio modu desberdinak egon arren, hitzarmena bera da lurraldeko kiroldegi guztietan.

“Patronalaren proposamenak ez du erosteko ahalmena bermatzen, proposatutako lanaldi murrizketa ez da asteko 35 orduetara iristen eta langileen gainerako aldarrikapenei ez zaie jaramonik egiten”, salatu dute sindikatuek: “Bizkaiko sektore honetan 2.000 pertsona inguruk egiten dute lan, gehienak udal kiroldegietan, baina baita klubetan, kiroletan, golfean eta abarretan ere. Horiek guztiek merezi dute lan baldintzak hobetzea, are gehiago hitzarmen berrian islatu behar den Kirolaren Lege berria kontuan hartuta”, diote.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Bideoa / Malmasingo garbiketako lanek “ikuspegi arkeologikoa” kontutan hartu beharko luketela diote adituek

Jagoba Hidalgo ikerlariaren arabera, entresaka edo mendi garbiketa hauek normalak izan arren, arkeologo eta herritarrak akordio batera heldu beharko lirateke mendien kudeaketa “arrunta” egiteko

|

Duela hilabete batzuk entresaka lanak hasi zituzten Malmasin mendian, Arrigorriaga eta Basauriko lurretan, bertako eukaliptoak kentzeko. Prozedura legala izan arren, eukalipto horietara heltzeko makina astunak sartu zituzten mendian barrena eta aurrean zegoen guztia birrindu zuten: pistak, informazio panelak… eta horrek herritarren eta Sagarrak Ekologista Taldearen arreta erakarri zuen.

Arrigorriagako aldean, esaterako, baso itxia zena hankaz gora ipini zituzten makinek Abrisketarako baserrietara arte eta Basauriko lurretan zeuden oinezkoentzako zein txirrindularientzako pistak guztiz suntsitu zituzten, auzotar batzuek GEURIAri azaldu lez: “Basauriko Basozelaitik Arrigorriagako Abrisketako baserrietara arteko bidean sekulako birrinketa egin dute”, izan ziren Jabi Valle basauriarraren berbak.

Makinek eragindako paisaia, Malmasingo Arrigorriagako aldean // Geuria

Jagoba Hidalgo Malmasingo aztarnategiko lanetan diharduen ikerlari arkeologoa da eta bankaketa-lan horiek mendiari eta inguruari nola eragiten dion azaldu dio GEURIAri: “Entresaka edo mendi garbiketa hauek normalak izan arren, arkeologo eta herritarrak akordio batera heldu beharko ginateke mendien kudeaketa normala egiteko”, dio ikerlariak. “Gure ustetan ondo legoke lan hauetan jarraipen arkeologiko bat egotea eta entresaketan arkeologo baten presentzia egoteko”.

Jagoba Hidalgo: “Entresaka edo mendi garbiketa hauek normalak izan arren, arkeologo eta herritarrak akordio batera heldu beharko ginateke mendien kudeaketa normala egiteko”

Makina bat, Malmasineko magalean lanean // Geuria

Hidalgok hilabeteak daramatza Malmasingo tontorreko aztarnategian arkeologia proiektu ez-intrusiboa lantzen: “Lurretako jabeen onespena behar dugu gure lan arkeologikoak aurrera eramateko eta ez hori bakarrik: auzotarren bizitza ez oztopatzea garrantzitsua da guretzat, mendiaren egunerokotasunean arazorik ez eragiteko. Hori dela eta, uste dugu baso-industriak bere lan egiteko moduak birmoldatu behar dituela eredu sozializatuagoak sortzeko eta auzokideen eta herritarren bizitzetara egokitzeko nolabait”.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Udalkutxak 77,6 milioi euro banatuko ditu Hego Uribeko udaletan

Lehen aldiz Usansolo sartu du Bizkaiko Foru Aldundiak Udalkutxako funtsetan. Aldundiaren behin-behineko aurreikuspenarekin konparatuta, 1,8 milioi euro gehiago jaso dituzte eskualdeko udalek

|

Lehen aldiz Usansolo sartu du Bizkaiko Foru Aldundiak Udalkutxako funtsetan // Geuria

Bizkaiko udalerriek 1.033,65 milioi euro jasoko dituzte Udalkutxatik eta Gizarte Zerbitzuen Udal Funtsetatik, hasierako aurreikuspenen aldean 23,3 milioi euro gehiago.

Behin betiko kopuruak hobetu egin ditu urrian Finantzetako Lurralde Kontseiluaren bileran ekitaldia ixteko egindako aurreikuspenak. Bilera hartan hasierako aurreikuspenarekiko 15,70 milioi euroko gehikuntza aurreikusi zen.

Udalek 2024an izango duten gastu- eta inbertsio-ahalmen handiago hau Bizkaiko zerga itunduek 2023an izandako bilketaren datu onetatik dator.

Hego Uribe eskualdeko udalei dagokienez, 77,6 milioi euro jasoko dituzte. Aldundiaren aurreikuspenarekin konparatuta, 1,8 milioi euro gehiago.

Datuak datu, zenbateko hauek jasoko dituzte Hego Uribeko udalek:

  • Arrigorriaga: 9,2 milioi euro (aurreikuspena baino 211.000 euro gehiago)
  • Basauri: 31,2 milioi euro (aurreikuspena baino 719.000 euro gehiago)
  • Etxebarri: 9 milioi euro (aurreikuspena baino 206.000 euro gehiago)
  • Galdakao (Usansolo barik): 22,3 milioi euro (aurreikuspena baino 422.000 euro gehiago)
  • Ugao: 3,34 milioi euro (aurreikuspena baino 73.500 euro gehiago)
  • Usansolo: 96.302 euro
  • Zaratamo: 1,3 milioi euro (aurreikuspena baino 29.000 euro gehiago)
  • Zeberio: 1,2 milioi euro (aurreikuspena baino 25.000 euro gehiago)

Datuetan ikus daitekeenez, Finantzetako Lurralde Kontseiluak lehen aldiz sartu du Usansolo udal-finantzaketarako foru-funtsei buruzko gaietan. Usansolo, udalerri moduan inskribatu zenetik, Bizkaiko Lurralde Historikoko 113. udalerria da: “Ondorio guztietarako Bizkaiko udal-finantzaketaren sisteman sartu da lehen aldiz Usansolo, autonomia-printzipioari eta finantza-nahikotasunari jarraiki”, diote foru ordezkariek.

Osorik irakurri