Sareak

☉ Arrigorriaga

Markel Hernandez: “Belakia bihurtzen naiz kalera irtetean: xurgatu eta xurgatu”

Salamancako Malhablada antzokian hilabetez antzeztu dute berak idatzi eta zuzendutako ‘Taboo, inoiz esan ez genituen gauzak’ antzezlana.

|

arrigorriaga markel hernandez 2018 antzerkia aktorea idazlea elkarrizketa
Markel Hernandez Arrigorriagakoa da eta antzerki aktorea eta idazlea // Markel Hernandez

Salamancako Malhablada antzokian hilabetez antzeztu dute berak idatzi eta zuzendutako ‘Taboo, inoiz esan ez genituen gauzak’ antzezlana

Arrigorriagakoa da Markel (Arrigorriaga, 1997), nahiz eta Salamancan bizi izan den azken urteetan. Filologia Hispanikoa ikasten du bertan. Aurten Granadara joan da denbora batez, SICUE mugikortasun programari esker. Arrigorriagan, Salamancan edo Granadan, berdin du, Markelek berarekin eramaten ditu beti boligrafoa eta koadernoa. Arnasa hartu eta ura edan eta gero, ez dugu esango idaztea dela bizirik irauteko Markelek behar duen hurrengo gauza, baina horrek egiten du zoriontsu. Literatura lehiaketa ugari irabazi du Euskal Herrian eta baita estatuko beste hainbat hiriburutan ere. Azkena, Salamancan, eta bere antzerki lana hilabetez antzeztu da bertako areto batean.

Antzerki gidoilaria zara, beraz.
Aktorea eta idazlea. Hainbat antzerki labur idatzi ditut. Azkenak ‘Taboo, inoiz esan ez genituen gauzak’ du izena. Salamancako Malhablada antzokiko antzerki lehiaketa irabazi eta bertan izan da antzeztua otsail osoan zehar, nire zuzendaritzapean. Istorioak barne barnean sentitzen ditugun gauza horien inguruan hitz egiten du. Nahiz eta bene-benetan pentsatu, azalaraztea ezinezkoa egiten zaigun gauza horien inguruan. Oraindik ez gara konturatu, tamalez,  gure gaitzen arrazoi nagusiena askotan horixe bera dela, gauza horiek gure barnean giltzaperatzea. Eta aldi berean, botikarik onena, gauza horiek kanporatzea.

Hori da zuk egiten duzuna? Barruan dituzunak atera?
Izan daiteke. Kalera irteten naizenean, belakia bihurtzen naizela esan daiteke. Hau da, inguruan dudan elikagaia xurgatzen hasten naiz: ezagutzen dudan jendea, hauek esaten dutena, egunero egiten dudan ibilbidea, ukitu ditudan objektuak, edan dudan kafea, ikusi ditudan jendarteko begiradak… Ez dut esango beti, baina askotan, etxera iristean, ezinegon sentsazio arraro bat sumatzen dut. Eta nola erantzuten diot horri? Zerbait idatziz. Xurgatutako guztia hitzetan jartzeko beharra sentitzen dut, eta orduan bai, lasaitasuna bueltatzen da nigana. Botaka egitea bezala da. Behin kanpoan ikusita, “Nire barnetik atera al da hau?”, galdetzen diot nire buruari.

Baina, idazten hasi baino lehen…
Idazteko, berdin da zer idatzi, irakurri egin behar da lehenago. Irakurriz ikasi dugu idazten, irakurtzen genuen hori imitatuz. Edozein liburu idatzi denean, aurretik idatzitako bat imitatuz egin da. Hori bai, imitatzea ez da kopiatzea. Gauza asko imitatu daitezke: estiloa, estruktura, hiztegia… baita ideiak ere. Gero zure barneko belakitik ateratzen duzun zuku horrek markatzen du ezberdintasuna.  Nik asko irakurtzen dut, hilean hiru edo bost liburu erraz. Batzuetan hiru liburu aldi berean irakurtzen ditut, zoramena da, baina halakoa naiz ni ere.

Antzerkia idazten duzu, baita poesia ere…
Idatzi eta errezitatu. Mikro irekietara joaten naiz idazten ditudan poemekin.

arrigorriaga markel hernandez 2018 poesia utzitakoa

Antzerkia idazteaz gain, poesia ere idatzi eta errezitzen du Markel Hernadez arrigorriagarrak // Makel Hernandez

Zer dira mikro irekiak?
Errezitatu, abestu, performance bat egin… Eskaintzeko duzun hori besteen aurrean ezagutzera emateko leku ederrak dira mikro irekiak. Tabernetan edota kafe-antzoki txikietan egiten dira normalean. Parte hartzaile edo entzule bezala joan zaitezke. Bilbon badago Slam Poetry izeneko leku bat eta hileko lehen asteazkenetan mikro irekiak egiten dituzte. Salamancan hainbat areto daude dinamika hori jarraitzen dutenak. Egia esan, gustatuko litzaidake Bilbon eta inguruetan aukera hori ematen duten leku gehiago egotea. Ederra izango litzateke Arrigorriagan, nire etxean, agertokira igotzea eta Salamancan egin ditudan lanak aurkeztea.

Zer nolako pertsonak joaten dira halako saioetara?
Gazteak gara gehienak. Gazteak, bai. Izan ere, gazteak-literatura binomioak duen ospe txarra ez da benetakoa. Bilbon, Madrilen, Salamancan, Granadan… Berdin du non, han gaude, entzuten, adi, irakurtzen, agertoki gainean, txalotzen… Poesia, antzerkia, eleberriak… Literatura azken finean, interesatzen zaigu eta hortik edatea beharrezkoa dugu.

Argi duzu.
Oso argi. Nork ez du abestiren bat behin eta berriz abestu, letra guztiz bere eginda, eta horren atzean lagun edo maitale baten izena jarrita, zuzenean berarentzat egina balego bezala? Eta baliteke horrela izatea, pertsonak horrek bere bihurtu duelako. Jendeak esaten dit: “Jo, hitzetan jarri duzu nik pentsatzen nuena”. Bi pertsonari galdetuta zer den sentitzen dutena, ez da erantzun bera izango. Baina haiei zuzendutako pieza dela uste dute, eta horrek lasaitasuna ematen die. Niri ere gertatzen zait. Horregatik esaten dut literatura, berdin du zein formatan, beharrezkoa dugula.

Kontsumitzeko eta, baita idazteko ere?
Gizakiok idazteko beharra daukagula argi dago ere: harrietan, hormetan, komuneko paretetan, paperetan… Eta orain baita Twiterren, Instragramen edo Facebooken ere.  Post zoragarriak aurki daitezke horietan. Twitter da agian gehien gustatzen zaidana, berez idazteko egina dagoelako… Hala ere, besteetan, testua eta irudia uztartuz, gauza politak egiten dira.

Zein poesia liburu gomendatuko zenuke?
Ez nuke idazle bat gomendatuko, bai ordea argitaletxe bat: La Bella Varsovia. Gustu ona du, edozein liburu hautatuta ere,  badakizu poesia ona irakurriko duzula, onargarria bai behintzat.

Eta zurea?
Cuaderno de tormentas poesia liburua idatzi nuen iaz. Oraindik ez dut lortu inork argitaratzea. Nahiko nuke, noski, baina bitartean bigarren liburu bat idazten ari naiz, ez dut helburu horrekin bakarrik idazten.

☉ Arrigorriaga

Antzerkiak, tailerrak eta Mari Domingiren eta Olentzeroren Txokoa, Abusuko Gabonetako jardueretan

Udalak egitarau osotua prestatu du etxeko txikientzat Abusu eta Ollargan auzoetan

|

Haurrak, Gabonetan // Geuria

Arrigorriagako Udalak Abusuko Gabonetako jarduerak iragarri ditu eta haurrentzako hainbat jarduera antolatu ditu: sukaldaritza tailerra, umeentzako jolasak, antzerki saioa…

Ekitaldietan parte hartu nahi duten interesdunek (tailerretan, antzerki saioetan…) izena eman behar dute abusu@arrigorriaga.eus helbide elektronikora e-posta bidaliz.

Egitaraua | Gabonak Abusun 2025

Abenduak 16-23
10:00 Mari Domingi eta Olentzeroren Txokoa, Abusuko Zentro Soziokulturala

Abenduak 19, ostirala
18:00 Antzerkia: ‘Su Magikoaren Lapurreta’ (Zirtaka Antzerki Taldea), Abusuko Zentro Soziokulturala

Abenduak 20, larunbata
18:00 Mari Domingi eta Olentzero, Ollarganen, plaza estalia

Abenduak 21, igandea
11:00 Mari Domingi eta Olentzeroren kalejira, Olatxutik

Abenduak 22-26
17:00 Umeentzako jolas jarduerak, Abusuko Zentro Soziokulturala

Abenduak 29, astelehena
10:30 Sukaldaritza tailerra (4-7 urte), Abusuko Zentro Soziokulturala

Abenduak 30, asteartea
10:30 Sukaldaritza tailerra (8-12 urte), Abusuko Zentro Soziokulturala

Urtarrilak 5, astelehena
18:00 Errege Magoen kabalgata, Abusuko eleiza
18:30 Errege Magoen kabalgata, Ollargan

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagako gazteek arbasoen mozorroak berreskuratuko dituzte 2026ko inauterietan

Erabakiaren helburua aratusteen benetako esanahira bueltatzea dela azaldu dute Herri Inauterietako Batzordetik

|

Mozorroa jantzita // Arrigorriagako Herri Inauterien Batzordea

Arrigorriagako gazteak datorren urteko inauteriak prestatzen hasi dira eta aurten planteamendu aldaketa egin dute eta mozorroa jantziko dute, erredundantea iruditu arren. Izan ere, bistakoa dela eman dezake, baina zer da mozorroa janztea zehazki?

“Arrigorriagako Herri Inauteriak hamar urtez ospatu ondoren, aurten jatorrira begira jarri gara”, azaldu dute Herri Inauterietako Batzordetik. “Aratusteen benetako esanahia berreskuratu eta gure arbasoek mendeetan ospatu izan duten horren funtsa ulertzea izan dugu xede. Ikerketa eta hausnarketaren ondoren, elementu komun eta historiko bat aurkitu dugu: mozorroa egitea”.

Planteamendu aldaketa hau ulertzeko, Herri Inauterietako Batzordetik ‘disfrazatu’ eta ‘mozorratu’ hitzen arteko ezberdintasuna azpimarratu dute: “Gaur egun egiten dugun hori disfrazatzea litzateke eta inauteri egunean jantzi berezi bat daramagun arren, disfrazatuta jendeak badaki nortzuk garen, argi dago jantziaren azpian gaudenak geu garela. Mozorroan berriz norberaren nortasuna ezabatu egiten da eta izaera berri bat eraikitzen da”.

Nola mozorratu?

Horregatik, datorren urteko Arrigorriagako inauterietako mozorroa lantzeko gomendio batzuk luzatu dituzte Batzordetik:

– Arrigorriagako elementu natural edo kultural bat aukeratu: Mozorroaren oinarria izango da hau, natura elementua (hostoak, errekak, animaliak, landareak, etab.) edo herriko elementu kultural bat (Padurako gudua, artzaintza, emaginak, papelera, etab.) Demagun perretxikoak aukeratzen ditugula.

– Mozorroaren nortasuna definitu: Bi aukera ditugu: onak (herriaren aldekoak) edo gaiztoak (Ibarra inkisidorearen aldekoak). Perretxiko jangarriak onak dira; pozoitsuak, bihurriak edo gaiztoak. Gure perretxikoen jarrerak definitu beharko genituzke: ezkutaketan ibiltzea, espora moduan hautsa zabaltzea…

– Aurpegia nola estali erabaki: Mozorroaren arau nagusia da hau. Aukerak desberdinak ditugu: zapiak, pintura, saskiak, maskarak… Perretxikoek ez dute aurpegirik, beraz aurpegiak erabat estaliak eraman beharko genituzke.

– Jantzia eta apaingarriak sortu: Mozorroak birziklatutako materialekin egitea da ohikoa: zakua, trapu zaharrak, izarak… Gure mozorroa gorpuztea da jantziaren helburu. Adibide baterako perretxikoek kapela erraldoiak dituzte eta kolore arrez edo biziz apaindutako izaraz estaliko dugu gure gorputza. Mozorroaren soinua ere garrantzitsua da txintxarri, makil, txilibitu edo kantu bidez sortuak.

– Izen egokia jarri: Mozorroaren esentzia laburbilduko duen hitza izango da. Gure balizko mozorrorako Perretxil izena aukeratu dugu, perretxiko + perrexil hitz-jolasetik.

Hau guztia azaltzeko kanpaina abiarazi du Herri Inauteri Batzordeak. Kanpaina horretan, Martak eta Ibonek bideo bat sortu dute mozorroa nola egiten den azalduz.

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Baloi Morea Jaialdia antolatu dute Arrigorriagan, 2026ko maiatzean

Padura Futbol Taldeak Udalaren laguntzarekin antolatutako emakumezkoen futbol jaialdia maiatzaren 30ean egingo dute Santo Kristo futbol zelaian

|

Santo Kristo futbol zelaia // Geuria

Arrigorriagako Santo Kristo zelaiak ‘Baloi Morea Jaialdia’ hartuko du 2026ko maiatzaren 30ean (larunbata), egun osoan zehar.

Padura Klubak Arrigorriagako Udalaren laguntzarekin antolatutako emakumezkoen futbol jaialdi honetan benjaminak, haurrak eta kadeteak lehiatuko dira. Partidak 09:00etan hasiko dira eta 20:30ean sari-banaketa eta DJ kontzertua antolatu dute.

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Padura Mendi Taldeak ‘Arrigorriagako Mendiak’ martxa herrikoia antolatu du elkartearen 75. urteurrenean

Urteurrenaren jarduera guztiak 2026ko urtarrilaren amaieran iragarriko dituzte Lonbo aretoan antolatutako ekitaldi ofizialean

|

Upo eta Artanda mendiak // Geuria

Datorren urtean 75 urte beteko ditu Arrigorriagako Padura Mendi Taldeak eta urteko jardueren egutegia kaleratu berri du.

Baina jarraian irakurri daiteken egutegi hau aurrerapen bat baino ez da, urtarrilaren amaieran urteurrenarekin lotutako gainontzeko jarduerak iragarriko dituztelako ekitaldi ofizial batean. Momentura arte 2026ko maiatzaren 24an eta ekainaren 20ko ekintzak dira urteurrenarekin lotura duten jarduerak (beltzez nabarmenduta).

“Urteurrenaren gainontzeko jarduerak urtarrilaren 30ean aurkeztuko ditugu Arrigorriagako Lonbo aretoan egingo den 75. urteurrenaren aurkezpenean”, azaldu du Olatz Ruiz de Azua Mendi elkarteko kideak. Arratsaldeko 19:00etan ipini dute hitzordua eta luntx bat antolatu dute. “Herriko kirol-talde guztiei luzatuko jake gonbidapena aurkezpen berezi horretara gerturatu daitezan, baina herri guztiarentzako irekia izango da”, argitu du.

Urteroko hitzordua

Bestalde, Arrigorriagako aurtengo azken jarduera urtero antolatzen duten Xanpain Eguna da, datorren abenduaren 31n. Egun horretan igoera egingo dute Artandara. Argala enparantzan lotu dira herriko mendizaleak 09:30ean. Hortik abiatuko dira maldan gora eta 12:00etan hamaiketakoa eta brindisa egingo dute San Segismundo baselizan.

Egutegia | Padura Mendi Taldearen urteko irteerak 2026

Jarraian agertzen diren jarduerak urte osorako programatutakoak dira. Guztien artean, maiatzaren 24an antolatutako ‘Arrigorriagako Mendiak’ martxa herrikoia eta ekainaren 20an prestatutako Artanda mendira igoera eta bazkari herrikoia urteurreneko jarduera bereziak dira.
Urtarrilak 9, ostirala
Batzar orokorra

Otsailak 8, igandea
Castrovalnera

Martxoak 13-15
Asteburuko eski irteera Jakara

Apirilak 26, igandea
Orio-Zumaia zeharkaldia

Maiatzak 24, igandea [urteurrena]
Arrigorriagako Mendiak martxa herrikoia

Ekainak 5-7
Asteburuko irteera: Espigüete (Cervera de Pisuerga, )

Ekainak 20, larunbata [urteurrena]
Artandara igoera + bazkari herrikoia

Ekainak 28, igandea
Igoera San Pedroko jaietara

Uztailak 19, igandea
Igoera Upoko jaietara

Irailak 25-27
Asteburuko irteera Pirinioetara (Sallent de Gallego)

Urriak 31, larunbata
Gorbeialdea: Muruako harrobiak-Bikotzgane zeharkaldia

Azaroak 22, igandea
Aizkorri-Aratz

Abenduak 31, osteguna
Xanpai eguna

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Bideoa | ‘Battle Oilar’, film-laburrak bertso bihurtuko dituen ekintza dakar Umorea Labur jaialdiak

Aurtengoa 24. edizioa izango da eta abenduaren 15etik 20ra antolatu dute Arrigorriagako herrigunean

|

Aitor Arenas, Maite Ibarra eta Iratxe Rubio // Geuria

Gaur goizean Arrigorriagako Umorea Labur jaialdiaren aurkezpena egin dute Lanbarri Kultur Elkartearekin batera udaletxeko osoko bilkuren aretoan. Aurtengoa 24. edizioa izango da eta abenduaren 15etik 20ra antolatu dute.

“Heldu, kurbak datoz eta! Umorea Labur Estatuko komedia zinemaldi guztien aitona da, eta mundu osoko beteranoenetako bat”, horrela berotu dituzte motorrak jaialdiaren webgunean.

Gaurko ekitaldia Aitor Arenas Umorea Labur jaialdiko zuzendariak (Arrigorriaga, 1981) aurkeztu du, Maite Ibarra Arrigorriagako alkatearekin eta Iratxe Rubio kultura zinegotziarekin batera.

“Beti esaten dugu urtetik urtera hurrengo edizioa aurrekoa baino hobeagoa izango dela. 2023ko jaialdia amaitzean, 24. edizioa trantsizio moduan planteatu nahi izan genuen, 2026koa 25. urteurrena delako”, azaldu du Arenasek. “Mende laurdena asko izango da eta aurtengo edizioa trantsizio modura planteatu bagenuen ere, ez dugu bete”, azaldu du barrez, jaialdiko estiloari eutsiz.

“Pausu handiagoa eman dugu”, jarraitu du arrigorriagarrak eta betiko estiloari eutsiz programazio onena osatzen saiatu direla gehitu du: urtero lez, atal ofizialean Espainiako film laburren ‘Jaja’, nazioartekoen ‘Haha’ eta euskarazko film laburren ‘KarKar’ atalak bereizi dituzte. “Programazio koherente eta indartsua sortzen saiatu eta lortu dugula esan genezake, antzinatik geneuzkan zenbait ekimen gauzatuz”, azpimarratu du jaialdiko zuzendariak.

Aitor Arenas, Umorea Labur jaialdiko zuzendaria // Geuria

Laburrez harago

Duela gutxi zendutako Jose Luis Cienfuegos Seminciko zuzendari ohiak zioen programazio on bat osatzea filmak programatzea baino gehiago zela: “Cienfuegosek esaten zuen jaialdi batean programazioaz gainera, paraleloan antolatutako jarduerak, erakusketak… egon behar zirela, eta horixe bera saiatu gara egiten Arrigorriagako Umorea Labur jaialdian.

Aurten #NoSoloPaja atala mantenduko dute ere, herriko eta eskualdeko sortzaileen lanei ikusgarritasuna emanez eta ‘The Artic Circle Trail’, ‘Gatz Arana’ edo ‘Eguneroko Egoerak’ bezalako laburmetraiak proietatuko dira Lonbo aretoan, abenduaren 15ean bertan.

Gainera, ‘JaJam Sessions’ atala finkatuko dute eta aurten Ane Lindanek bakarrizketa eskainiko du Txistu tabernan, besteak beste.

Abenduaren 12tik 20ra bitartean Sitges-en hasitako ‘Fun & Terror’ erakusketa ikusteko aukera egongo da Txokoa-meeting pointean (Urgoiti pasealekua, 7). Erakusketa Borja Crespok gidatuko du (Getxo eta Bartzelonako Komiki Erakusketako zuzendaria, El Correoko kritikoa…)

Jaialdiaren aurkezpena, medioekin // Geuria

Euskara, indartuta

Aurtengo berritasunen artean Battle Oilar atala egongo da. Bertan, laburmetrai batzuk programatuko dituzte eta ikusentzunezko lan horiek ipiniko dute jarraian agertuko diren bertsolarien gaia: “Bertsolariek laburmetraiak interpretatu eta bertsotan bihurtuko dituzte. Bertsolarien artean zirikadak ikusiko ditugu, umore klabean betiere”, azaldu du Arenasek.

Arrigorriagarren hala eskatuta, ‘Kontziliakzioa’ izeneko zerbitzua sortu dute aurten ere jaialdian. Atal hau film laburrak ikusi nahi zituzten baina ezin zuten gurasoei zuzenduta dagoela zehaztu du Arenasek. “Publiko kritikoarekin lan egitea gustoko dugula esaten dugunean haurrei buruz ari gara. Dinamizatzaile bat arduratuko da saioak gidatzeaz. Txikiek filmak ikusiko dituzte baina solasaldiak, tailerrak eta jolasak izango dituzte bertan ere. Helburua bertan zinemarekiko grina piztea da”. Kontziliakzioa Lehen Hezkuntzako lehen zikloari zuzenduta dago eta Kilimusi Eskaut taldeko kideen laguntza izango dute, herriko eragileen arteko laguntza bultzatuz.

‘Umorea Lab’ atala ere egongo da Arrigorriagan aurten, Edurne Garitazelaia Kultur Etxean, hain zuzen. Jarduera hau zinemagintza ikasten ari diren pertsonei zuzenduta dago eta film laburren pitchinga egiteko nozioak, mahai-inguruak eta Javier Aguayoren ()Sin Gluten) ‘¡Voy a venderlo todo! masterclassa antolatu dituzte, besteak beste.

Arenas, jaialdiaren aurtengo kartelarekin // Geuria

Aurreko urteetan ez bezala, jaialdiak ez du programaziorik sortu Arrigorriagako institutuarekin. Erabaki horren arrazoiaren inguruan galdetzean, GEURIAk egindako galdera “jaialdiko arduradunei ez zaiela egin behar” azaldu du Umorea Laburreko zuzendariak.”Lanbarri institutuko ikasle eta irakasle batzuen eskutik jaio zen gazteek asteburuetan aisialdiko jarduerak egiteko: txotxongiloak, poesia… denborak aurrera egin ahala jarduerak moldatzen joan ziren eta Lanbarriko jarduera nagusia ikusentzunezkoak egitea izan zen. Horren ondorioz jaio zen Umorea Labur jaialdia, Lonbo aretoaren jaiotzarekin batera”.

Hala ere, eta komunitatea sortzearen ideiari helduz, Arenasek nabarmendu du institutuak jaialdiaren ateak zabalik dituela hurrengo edizioetan elkarlana egiteko.

Umorea Laburrean jaialdiak osagarri berezi bi ditu: kalitatea eta arraksta”, laburbildu du Iratxe Rubio kultura zinegotziak. “24 edizioetan zehar bertan mantendu den jaialdia da eta erreferente bilakatu da”. Rubioren hitzetan, jaialdiak hiru ekarpen egiten dizkio udalerriari: kanpo proiekzioa, Arrigorriaga mapan kokatuz, kultur aniztasuna eta Lanbarri elkartearen konpromisoa.

“Urteetan Lanbarri elkarteko kideek lan nekaezina egin dute kulturaren eta artearen mundu honetan umoreari kalitatezko espazioa emateko”, azaldu du Maite Ibarrak. “Eta zalantzarik gabe lortu egin dute. Urte hauetan erakutsi digute umorearen bidez, ondo pasatzeaz gain kritika eta analisi sakonak egin daitezkeela. Munduari begiratzeko modu bate dela, alegia”.

Osorik irakurri
📩 ✏️ Olentzero eta Mari Domingiri gabon gutuna
📩 ✏️ Gabon gutuna