☉ Basauri
Emakume feminista zaharren taldea: «Zainketei buruz errurik gabe hitz egin nahi dugu, epaiketarik jaso gabe»
Emakume feminista zaharren taldea eratu dute Marienean hamar bat lagunek. Hamabostero biltzen dira interpelatzen dizkieten gaiak lantzeko

Feminismoak ez du adinez ulertzen. Feminista gazteak daude, baita feminista zaharrak ere. Eta ildo horretan sortu dute Basaurin Emakume feminista zaharren taldea.
Hamar emakume zahar biltzen dira hamabostero Marienean, eta interpelatzen dizkieten gaiak lantzen dituzte, hala nola, zaintzari dagozkionak. Irene Rodero, Conchi Gomez, Carolina Blanco, Bego Larrea, Delia Sarmiento, Emi Morales, Petra Casas, Itzi Aranbarri eta Maite Velez de Mendizabal dira Basauriko (eta San Migelgo, Galdakaoko eta Aperribaiko) emakume feminista zaharren taldea osatzen dutenak. Hala ere, taldea irekia da eta ateak zabalik dituzte feminista zahar gehiago hartzeko. Eurekin batu gara Marienean.
Emakume feminista zaharren taldea zarete. Noiz eta zergatik erabaki zenuten taldea osatzea? Adineko emakumeen talde gisa sortu zen, gizartean ezarritakotik haratago zahartzaroa nola eraiki eta bizi pentsatzeko. Hainbat gairi buruzko informazio- eta eztabaida-hitzaldiak izan genituen, hala nola, zaintzari eta ongi-bizi feministari, etxebizitza partekatuari buruz. Eta ikastaro hauekin amaitu ondoren, talde autonomo bezala jarraitzea erabaki genuen Marienean.
Zeintzuk dira taldearen helburuak eta lan-ildoak? Bost dira buruan ditugun helburuak: adineko emakume gisa interpelatzen gaituzten gaiei buruz hausnartzea; adineko emakumeak subjektu politiko aktibo gisa ikusaraztea; gure aldarrikapenak beste talde eta erakunde batzuetara eramatea; emakume zaharrei zuzendutako ekintzak antolatzea; eta beste emakume batzuei gure bizitza-esperientzietatik ekarpenak egitea.

Hamabostero batzen da Marienean Emakume feminista zaharren taldea // Geuria
Bada ondoko herrietan zuena bezalako talderik? Guk dakigula, ez. Talde hau Marienean bertan sortu zen eta ez dugu uste inguruko herrietan horrelako esperientziarik dagoenik. Ez dugu ezagutzen behintzat.
Askotan badirudi borroka feminista gaur egungo kontua dela, baina egia esan ez da horrela. Aldarrikapenak ere aldatzen joan dira. Hala da. Azken urteotan, batez ere, kontzientzia soziala lortu dugu. Kalean jarraitzen dugu, eta alderdi politikoek gai feminista beren agendan sartu dutela ere aipatu behar dugu.
Zuen aldarrikapenen artean dago zahartzaroaren egungo ikusmoldea desegitea eta kontrakoa eraikitzea. Zein da zahartzaroaren gaur egungo kontzepzioa? Etxean bertan emakume bat (alaba edo emaztea) zaintzaile izatetik beste eremu batzuetan aktibo izatera igaro gara. Orain oso indarrean dago zahartzaro aktiboa; erretiratuen, espontaneoen edo antolatuen talde asko daude, adibidez, aisialdia kirolari eskaintzeko edo kultur jarduerak egiteko. Zaharren etxeetan ere badira horretan aritzen diren animatzaileak.
Zer egin daiteke kontzepzio hori desegin eta kontrakoa eraikitzeko? Ez gara honekin bakarrik konformatzen. Oso ondo dago eta beharrezkoa da fisikoki sasoian egotea edo kultur jardueretan parte hartzea, hala nola, ikastaroetan, hitzaldietan eta tailerretan, baina ez gara horrekin bakarrik konformatzen. Gizartearen parte gara, eta uste dugu ekarpen handia egin behar dugula emakume militanteen ikuspegitik eta subjektu politiko aktibo garen aldetik. Zahartzaro aktibista eramatea da gure helburua, adineko emakume gisa zuzenean interpelatzen gaituzten gaiak lantzeko, aldarrikatzeko eta borrokatzeko.
“Emakume askok lan-karga handiak dituzte familia-ingurunean oso baldintza gogorretan zaintzen, eta zaintzak familietatik ateratzen direnean eta profesionalizatzen direnean, lan-baldintza oso prekarioak ikusten ditugu etxeko langileengan”
Zaintzari dagokionez, zuek “gauza asko” jartzen dituzue zalantzan egungo ereduari buruz. Zaintza oraindik ere emakumeon gaia izaten jarraitzen duela ikusten dugu. Ikusten dugu gizonak ez daudela eztabaida hauetan. Belaunaldien arteko eztabaida ere egin behar dela ikusten dugu. Zaintzeko betebeharra hautsi nahi dugu, emakumeak kontzientziatzeko prozesuak behar ditugu, gizartean eztabaida eta eraldaketa sakonak eta aurrera egin ahal izateko baldintza materialak. Zainketak ertz asko ditu. Emozio aldetik asko mugitzen gaitu. Zainketei buruz errurik gabe hitz egin nahi dugu, epaiketarik gabe, gai konplexua dela jakinda.
Zaintza ondasun kolektibo eta eskubide unibertsal gisa ulertu behar dela diozue, eta ez dela soilik emakumeen kontua. Emakume askok lan-karga handiak dituzte familia-ingurunean oso baldintza gogorretan zaintzen, eta zaintzak familietatik ateratzen direnean eta profesionalizatzen direnean, lan-baldintza oso prekarioak ikusten ditugu etxeko langileengan; batez ere, barne-erregimenean daudenengan. Bestalde, badira ezinbesteko enpleguak ere, hala nola, egoitzetako langileek edo etxez etxeko arreta-zerbitzuetako langileek egiten dutena, eta horiek dira okerren ordainduak eta aintzatetsiak daudenak.
Zainketak partekatzeko ideian irmo jarri nahi dugu. Zaintzeak ez du zertan emakumeena bakarrik izan. Noiz eta nola zaindu aukeratu nahi dugu, eta horretarako zainketak banatu behar ditugu. Gizonei eskatzen diegu has daitezela gai hau bere egiten, eta dagokien lekua har dezatela. Zainketen antolaketa soziala sakonki eraldatzeko unea da. Gizarte osoaren erantzunkidetasunean sakondu nahi dugu. Horretarako, beste itun sozial bat behar dugu emakumeen eta gizonen artean, belaunaldien artean, zainketak erdigunean jarri ahal izateko. Alternatiba posibleak eta askotarikoak eraiki behar ditugu zahartzaroa nahi dugun bezala bizitzeko eta gure bizitzei buruz eta behar ditugunean zainketak non eta nola jaso erabaki ahal izateko. Zaintza gai politikoa eta giza eskubideen ingurukoa da.
Alde horretatik, zer iritzi duzue adinekoen egoitza-ereduari buruz? Erakundeek zaintzarako eskubidea bermatu behar dute. Pertsonak beren bizi-ziklo osoan zaintzeko behar dituzten baliabideak eta zerbitzuak bermatu behar dituzte, jaiotzen garenetik hiltzen garen arte. Argi daukagu zaintzak ezin direla negozio bat izan, ondasun publiko bat baizik. Enpresentzat garrantzitsuena zenbakiak dira, eta ezin da etekinik atera beharra eta eskubidea den gauza batetik. Ezin da etekinik atera pertsonen ongizatearen kontura. Administrazioak eginkizun bat du zerbitzu horien kontrolean: instalazioen egoeran, arreta-ereduaren kalitatean, langileen lan-baldintzetan eta kontratuak betetzean.
Marienean elkartzen zarete 15 egunean behin. Zertaz ari zarete? Adibidez, Basaurin bizi diren adineko emakumeen egoeraz hitz egiten dugu, baita cohousing dinamikaz, duintasunez hiltzeko eskubideaz eta aurretiazko borondateen dokumentuak lantzeko moduaz ere. Era berean, Etxez Etxeko Laguntza Zerbitzuaren (ELZ) araudia lantzen ari gara, Udalari proposamenak egiteko.
Zer eskaintzen dizue Marieneak maila pertsonalean zein taldean? Erabateko estaldura eskaintzen digu eta beste emakume-talde batzuekin gogoeta egitea errazten digu.
Adibidez, Kiskali Gazte Talde Feministarekin. Hala da. Oso harreman ona dugu haiekin, eta elkarrekin lan egiten dugu Basauriko Asanblada Feministan, M8a eta A25a prestatzen eta greba feministaren antolaketan.
M8ari begira, zer antolatu duzue? Martxoaren 21ean, 18:00etatik 20:30era ‘Emakume zaharren gorputzean jokatzen ari da berdintasuna’ hitzaldia antolatu dugu. Martxoaren 8ko elkarretaratzean ere parte hartuko dugu (13:00, Azaroak 25 plazan).
☉ Basauri
Matxitxako kaleko zubia eraitsiko dute Sarratuko metro geltokia eraikitzeko: obrak bi urtez luzatuko dira
Basauriko sarbide nagusietako bat da eta horregatik behin-behineko desbideratze alternatiboak ezarriko dituzte: besteak beste, Pozokoetxe kalea bi noranzkokoa izango da datozen bi urteetan

Metroaren 5. Lineako lanek aurrera darraite eta Euskal Trenbide Sareak (ETS) eta Eusko Jaurlaritzak urrats berri bat emango dute obretan: Sarratuko geltoki berria eraikitzea, hain zuzen ere (L5 eta L2 lineak hartuko ditu).
Geltoki berria eraikitzeko Matxitxako kaleko zubia eraitsi egingo dute eta urtarrilaren 19tik moztuta egongo da bai ibilgailuentzat bai oinezkoentzat.
Jarduketa hori bi urtez luzatuko da, zubia eraisteaz gain, Sarratuko geltoki berria egin aurreko lanak hasiko baitituzte.
ETSko eta Jaurlaritzako ordezkariek adierazi dutenez, obrek etorkizuneko geltokiaren estalkia amaitu arte iraungo dute, izan ere, gaur egun zubia dagoen leku berean egongo baita. Eraisteko lanak gauez egingo dituztela zehaztu dute.
“Oso obra konplexua da, errepide-lotune baten eta Euskotrenen trenbideen eta merkantzien trenbideen artean egin behar delako. Horregatik, beharrezkoa da zenbait egitura gauzatzea eta trenbideen fase desberdinak egitea. Horregatik izango da luzea eragina”, diote.
Desbideratze alternatiboak
Matxitxako kaleko zubia eraisteak eragin handia izango du. Izan ere, Basauriko sarbide nagusietako bat da —Baskonia zubiaren ostean dagoena, Txarraska Gaztetxearen ondoan—.
Hori dela eta, behin-behineko desbideratze alternatiboa ezarriko dute bai ibilgailuentzat bai oinezkoentzat: Matxitxako kalearekin lotu arte Cervantes etorbidetik eta Larrazabal, Pozokoetxe eta Sarratu kaleetatik izango dira desbideratzeak.
Desbideratze horiek egokitu ahal izateko beste aldaketa bat egingo dute: Pozokoetxe kalea bi noranzkoetan gaituko dute, eta bertako biribilgunea Sarratu kalerako biraketak errazteko egokituko dute. Gauzak horrela, aste honetan debekatuta egongo da Pozokoetxe kalean aparkatzea.

Pozokoetxe kalea eta pasarela bi noranzkokoa izango da datozen bi urteetan // Geuria
Urtarrilaren 19ko astean sarbideak moztuko dituzte, eta zubian eragina duten barandak, espaloiak eta aglomeratuaren fresatzea kenduko dituzte.
“Bitartean, aldi berean, mikropilotez osatutako pantaila bat egingo da Matxitxako kalean bertan, zubia eta estribuak kendu ondoren lurrei eusteko. Ondoren, gauez, taula eraisteko lanak egingo dira”, diote.
Hurrengo pausoa Basurtutik datorren merkantzien trenbidea hartuko duen kaxoia eraikitzea izango da. Kaxoia amaitu ondoren, bertara eramango dituzte merkantzien zirkulazioak, egun erabiltzen duten espazioa libre uzteko. “Horrela, geltokia eraikitzeko lanak hasi ahal izango dira, faseka”, diote.
Eusko Jaurlaritzako Mugikortasun Jasangarriaren Sailak eta Bizkaiko Foru Aldundiak erdibana finantzatutako proiektuak 360 milioi euroko aurrekontua du. Bost geltoki berri izango ditu L5 lineak: Sarratu (L2 linea ere izango du), Aperribai, Bengoetxe, Galdakao eta Usansoloko ospitalea.
☉ Basauri
Sinadura bilketa martxan jarri du San Migeleko Auzo Elkarteak lanzaderak udaletxeko geltokia mantendu dezan
Gobernu taldeak zerbitzu berriaren balantzea egingo du hilabeteko epean, eta udaletxearen aurrean beste geldialdi bat egitea baloratuko dute

San Migel eta Basauriko metro geltokia lotzen dituen lanzaderak zerbitzu berria du urtarrilaren 1etik: udaletxeko geltokia Kareagara lekuz aldatu dute eta maiztasuna 30 minuturik behinekoa da.
Udaletik eman duten arrazoia da Kareagako metro sarbidea (Bidasoa) udaletxekoa baino irisgarriagoa dela. Izan ere, udaletxeko sarbideak (Basozelai) ez du igogailurik, eta Bidasoako sarbideak arrapala du, eskailerarik gabe.
Hobekuntza hori eman den arren, San Migeleko auzotarrak ez daude pozik. Sare sozialetan hainbatek euren kexa helarazi dute: eguneko lehen metroa ezin dutela hartu eta maiztasuna txikitu dela, adibidez.
Ildo horretan, San Migeleko Auzo Elkartearekin berba egin du GEURIAk eta sinadura bilketa martxan jarri dute. “Auzotarren benetako inplikazioa bilatu nahi dugu sinadura bilketarekin”, esan digute Auzo Elkarteko ordezkariek.
Sinadura bilketa asteartetan eta ostegunetan egingo dute San Migeleko Auzo Elkartearen egoitzan, 19:00etatik 20:00etara (Hernan Cortes plaza).
Udaletxeko geltokia, “ezinbestekoa”
San Migeleko Auzo Elkarteak eta auzotarrek udaletxeko geltokia mantentzea eskatzen dute: “Udaletxeko geltokia kendu ez dezaten nahi dugu. Ezinbestekoa da”, diote, eta gaineratu dute: “Badakigu Basauriko bi geltokiak mantenduko badituzte —udaletxekoa eta Kareagakoa—, frekuentzia ez dela 20 minutukoa izango, baina nahiago dugu udaletxean geldialdia egitea”.
Basauriko udal arduradunekin ere hitz egin dugu GEURIAn: “Zerbitzuaren maiztasuna handitu gabe beste geltoki bat sartzeko eskaerak autobus gehigarri bat zirkulazioan jartzera behartuko luke, eta horrek aurrekontua bikoiztea ekarriko luke 1.022.622 eurora iritsi arte (oraingo kontratua 511.311 eurokoa da). Gure ustez, inbertsio hori ez litzateke proportzionatua izango, ez lieke baliabide publikoen kudeaketaren eraginkortasun-irizpideei erantzungo, eta ez litzateke koherentea izango arrazionaltasun-printzipioekin”.
Gobernu taldeak zerbitzu berriaren balantzea eta berrikuspena egingo du hilabeteko epean, eta udaletxearen aurrean beste geldialdi bat egitea baloratuko dute: “Baina horrek lanzaderaren igarotze-maiztasuna handitzea ekarriko luke nahitaez”, zehaztu dute udal ordezkariek.
Autobus berria, laster
Zerbitzuaren beste hobekuntzen artean dago autobus berria jarriko dutela. “Momentuz ez dugu autobus berriaren arrastorik eta Udalari galdetu nahi digu noiz ipiniko duten”, esan dute. Udal arduradunen arabera “laster” jarriko dute martxan autobus berria.
Sinadura bilketaz gain, San Migeleko Auzo Elkarteak bilera eskatu du udal ordezkariekin: “Bi email bidali dizkiegu, baina ez dugu oraindik erantzunik jaso”, salatu dute.
Udal ordezkariek adierazi dutenez, urtarrilean bertan bilera egitea aurreikusi dute: “Auzo Elkartearekin bilera izan aurretik lanzaderari buruzko zenbait puntu kontrastatu nahi ditugu zerbitzua ematen duen enpresarekin, bizilagunekin egingo dugun bileran atera baitaitezke, eta produktiboa izatea nahi dugu”.
☉ Basauri
San Migelen hiri-altzariak berritu, iturri berriak jarri eta oinezkoen pasabideak egokitu ditu Basauriko Udalak, herritarrek eskatuta
117 pertsonak 243 hobekuntza-proposamen egin zituzten, eta horietatik hamar jarduketa egin ditu Udal Brigadak. Lanak dagoeneko bukatu dituzte

Auzoegin proiektuaren barruan, obra txikiak egin ditu Basauriko Udalak San Migelen herritarrek hala eskatuta.
Zehazki, honako jarduketak egin ditu Udal Brigadak: bi zaborrontzi jarri dituzte Gernika eta Ramon Kareaga kaleak lotzen dituen igogailuaren pasealekuan; txakurrek edateko ontziak ipini dituzte parke-eremuen iturrietan; kendu egin dute San Migeleko sarreran zegoen erloju-panela; eserleku bat jarri dute futbol zelaiko aldagelen atzealdean; kaleko eserlekuak konpondu eta barnizatu dituzte; frontoi ondoko saskibaloi kantxako saskien uztailak berritu dituzte; iturriak jarri dituzte saskibaloi kantxan eta anbulatorio ondoko haur-parkean; egokitu egin dituzte Gernika eta Kebrantebarri kaleetako zebra-bideak; eta seinalizazio horizontala hobetu dute San Migeleko 70 oinezkoen pasabidetan.
Prozesu parte hartzailea martxan jarri zuen Udalak ekainean eta 117 pertsonak 243 hobekuntza-proposamen egin zituzten.
“Jaso ziren 243 proposamenek zerikusia zuten, nagusiki, kaleen konponketa, garbiketa eta irisgarritasunarekin eta errepideen zaintzarekin, eta, neurri txikiagoan, kirol-instalazio, parke, hiri-altzari edo ingurumenarekin”, diote udal ordezkariek.
Guztira hamar jarduketa egin ditu Udal Brigadak eta dagoeneko lanak bukatu dituzte. Udal arduradunek zehaztu dutenez, egindako esku hartzeen berri emango diete auzotarrei, “azalpen-orri bat bidalita etxe guztietara”, diote. Gainera, ados.basauri.eus plataforman ere informazio guztia jarriko du Udalak.
“2013. urtean, Basauriko Udalak martxan jarri zuen Auzoegin Auzoetan Eragiteko Ekintza Plana, hobekuntza, modernizazio eta hiri-berroneratze lanak egiteko udalerriko hainbat lekutan, kontuan hartuta beti herritarrek, elkarteek eta taldeek parte-hartze kanalen bitartez eginiko eskaerak. Egitasmo horren bidez, beste urrats bat egin nahi izan du Udalak, herritarren parte-hartze bidezko prozesu espezifikoak sustatzeko, udalerriko auzo edo leku jakin batzuei begira, horiek hobetzeko, bizilagunekin elkarlanean”, diote udal ordezkariek.
☉ Basauri
Soloarte parkeko estalki berria aurten eraikiko du Basauriko Udalak
Obrak urte honen hasieran hasiko direla adierazi dute udal ordezkariek. Gainera, zakarrontzi eta banku gehiago jarriko dituzte

Soloarte parkeko atzealdeko banku-eremu berria estali egingo du Basauriko Udalak. Obrak urte honen hasieran hasiko direla adierazi dute udal ordezkariek.
Zehazki, futbol zelaiaren atzealdean dagoen eremua da estali egingo dutena, zubi gorriaren aurrean dagoena. Herritarrek herriko gune gehiago estaltzea eskatu zuten aurrekontu parte-hartzaileetan.
Gainera, zaborrontziak eta zenbait eserleku berri jarriko dituzte parkearen sarreran eta estalkia joango den gunean.
Soloarteko futbol zelaia eta Mercabilbaora arteko ibaiertzeko horma egonkortzeko lanak bukatu ostean jarriko dituzte zakarrontziak eta banku gehiago, eta gune hori estaliko dute.
Horma indartzea
Soloarteko pasealekua eta horma Mercabilbaotik futbol zelairaino doan zatian birgaitzeko lanak amaitu zituen Udalak abenduan, hamar hilabeteko lanak eta gero.
2023an luizia antzeman zuten horman, esku hartutako zatian, eta Udalak erabaki zuen horma indartzeko eraikuntza-obraren proiektua idazteko lanak kontratatzea, narriadura lehenbailehen gelditzeko. Horrez gain, prebentzio- eta segurtasun-neurri gisa, Udalak pasealekuaren zati hori itxi zuen oinezkoentzat, eta lurra kentzeko lanei ekin zien, hormaren zama arintzeko.
“Proiektua idazten ari ziren bitartean, ordea, Plan Hidrologikoaren aldaketa bat sartu zen indarrean, jabetza publiko hidraulikoaren gaineko instalazioei buruz. Bada, Planaren testu berriak xedatutakoarekin bat, URAk ebatzi zuen ezin zuela baimena eman horma berreraikitzeko, eta xedatu zuen Basauriko Udalak horma berria eraiki behar zuela, harri-lubetazkoa. Arau-aldaketak ez zuenez ahalbidetzen proiektua hasierako baldintzen arabera idaztea, Udalak birmoldatzeko eskatu zuen, betebehar berrietara egokitu zedin”, diote udal arduradunek.
Proiektuaren birmoldaketa egin ostean, horma berria eraiki du Udalak. Harri-lubetazkoa da horma berria, eta hobekuntza estrukturalak, hidraulikoak, ingurumenekoak eta estetikoak ekarri ditu.
Obra egiteko 1,3 milioi euro bideratu dituzte: Basauriko Udalak % 60 finantzatu du eta URAk % 40.
☉ Basauri
Korrikaren 24. edizioaren aurkezpena egingo dute Basaurin urtarrilaren 15ean

Martxoaren 19tik29ra bitartean izango da 24. Korrika, Atharratzetik Bilbora. Hego Uriben hilaren 27an igaroko da [hemen eskualdeko ibilbidea].
Eta aurtengo Korrikaren nondik norakoak azaltzeko aurkezpena egingo du Hego Uribeko AEK Basaurin. Urtarrilaren 15ean, ostegunez, izango da Ibaigane Kultur Etxean, 18:30ean.









