Sareak

☉ Ugao

Ugaoko dama Angelun

Maite Idirin abeslaria Ugaon jaio zen. Protesta kantuekin musikaren ibilbideari ekin zion 60ko hamarkadaren amaieran. Egun, Angelun bizi da.

|

ugao maite idirin 2016 elkarrizketa berezia

Maite Idirin (Ugao, 1943) euskal abeslaria da. Bere gitarraz lagunduta, 1968. urtean hasi zen herriz herri kantari. Batez ere, protesta kantuekin sartu zen musikaren munduan. Horren harira, 26 urterekin exiliora joan beharrean aurkitu zen. Ondoren, Francoren diktaduraren amaieran, 1973an, Euskal Herrira itzuli zen eta Iparraldeko euskal kultur mugimenduan integratu zen. Diktadorea hil zenean, Hego Euskal Herrira kantaldiak egitera igaro zen eta bost urtez hainbat kantalditan parte hartu zuen.

Bere ibilbidean zehar hainbat sari lortu eta beste hainbeste omenaldi egin dizkiote. Besteak beste, Euskal Kantu Txapelketako bakarlarien lehen saria Behe-Nafarroako Larzabalen 1969an, Lehen Elepeari Gasteizko Iradier Elkarteak Topet Etxahun saria 1976ean, Ugaoko Udalak 40 urtez abesten jarduna eskertzeko omenaldia, Eusko Ikaskuntza saria 2010ean eta Euskaltzaindiak Ohorezko Euskaltzain izendatzea 2014an.

Gaur egun Angelun bizi zara, baina izatez Ugaokoa zara. Zein oroitzapen duzu bertako bizitzaz?

Jaio nintzenean Miraballes izena zuen herriak. Eta, oroitzapen onak ditut, noski. Gogoratzen dut nola bost urterekin eskolara joaten ginen, alde batetik neskak eta beste alde batetik mutilak. Eta, bi gela baino ez zeuden: bata 13 urtera artekoa eta bestea 14-15 urtera bitarteakoa. Eskola bukatu ondoren, josten ikasi nuen. Lehenik Ugaon, baina gero Bilbon. Garai hartan hori zen neskek egiten genuena. Hori zen modan zegoena.

Garai haietan, zein zen Ugaon euskararen eta euskaldunen egoera?

Gaur egungo egoerarekin konparatuta oso ezberdina zen. Ugao -Miraballes garai haietan- ez zen batere euskalduna. Euskaldunak ginenak baserrietako jendea besterik ez ginen. Eta, euskarari dagokionez, Francoren diktaduran debekatuta zegoen, baina gogoratzen dut nola andereño batek, Josefinak, asko errespeatzen zuen euskara. Hark ez zekien, baina euskara maite zuen oso. Beste irakasle batzuek, ordea, zigortu egiten gintuzten.

Era berean, musikarekin harremanetan hasi zinen…

Hala da. Herriko koralean hasi nintzen lehenik, Jose Cruz Gorostiza apaizaren gidaritzapean. Familia oso musikazalea zen eta txikitatik sarrarazi digute etxean musika. Oso gustuko nuen Atahualpa Yupanqui argentinar kantautorea eta haren kontzertu batera joan nintzen Bilbora. Liluratuta geratu nintzen eta nik ere pentsatu nuen musikarekin harreman estuago bat izan nahi nuela.

Noiz hasi zinen musikan lehen pausoak ematen?

Amari gitarra bat erosteko eskatzen nion behin eta berriz, eta gogoratzen dut nola adierazten nion nik kantatu egin nahi nuela. Orduan, nire urtebetetze batean amak kasu egin eta gitarra bat erosi zidan. Gitarra ikasteari eta konposatzeari ekin nion. Dagoeneko Gipuzkoan Lurdes Iriondo eta konpainia hasiak ziren musikan, baina Bizkaian ez zegoen horrelako kantautorerik eta pentsatu nuen hemen ere mugimenduren bat sortu beharko zela.

Eta hala etorri omen zen zure estreinaldia Zeberion.

Hain justu. 1968an Zeberion estreinatu nintzen lehendabizikoz, herriko jaietan. 25 urte nituen garai hartan eta gaztelaniazko zein euskarazko kantuak abestu nituen. Ez nuen errepertoriorik eta nekiena eta ahal nuena kantatu nuen.

Kontzertu hartako anekdotarik gogoratzen al duzu?

Bai. Anekdota polita, gainera! Kontzertua bukatu eta berehala norbait hurbildu zitzaidan. Hara, eta diskoetxe bateko langilea! Cinsa (Gereño anaiak) etxearentzako lan egiten zuen eta disko bat argitaratuko zidatela esan zidan!

Eta baita argitaratu ere…

Bai! Abestien errepertorioa prestatzeko eskatu zidan eta nik zera esan nion: Atahualpa Yupanqui kantautorearen abestiak kantatzen nituela momentu hartan, baita euskarazko beste batzuk ere. Orduan, horiek gaztelaniara itzultzeko esan zidan.

Francoren garaia zen eta abestien letrekin kontu handia izan behar zen, ezta?

Bai. Euskaraz kantatzeko ez zegoen eragozpenik, baina bai zenbait gauza kantatzeko. Horretan zegoen problema. Zentsuratik pasatu behar genituen abesti guztiak kantaldi bakoitzaren aurretik. Normalean ez zegoen problemarik, baina behin, Ondarroan eman behar nuen kontzertu batean, abesti guztiak zentsuratu zizkidaten. Publikoak zerbait abesteko esaten zidan eta ‘Haurtxo polita’ sehaska kanta abestu nuen… hiru aldiz behintzat!

60ko hamarkadan-edo exiliora joan beharrean aurkitu zinen, gainera.

Bai. Nirekin zerikusirik ez zeukaten arazo politikoengatik ihes egin behar izan nuen Euskal Herritik. 1969an Bilbon tiroketa bat izan zen eta hainbat pertsona atxilotu zituzten alde zaharrean, baina batek alde egitea lortu zuen. Lagun baten mutil-laguna zen eta tiroketaren ondorioz, zaurituta zegoen. Laguntza eskatu zidan, eta hortik etorri zitzaidan exiliora joateko beharra.

Nora joan zinen?

Hasiera batean Ondarroako etxe batean ezkutatzeko esan zidaten, baina gero Iparranderuntz joatea gomendatu. Itsasontziz joan nintzen Bermeoko arrantzale batekin Baionara. Ondoren, Parisen bukatu nuen eta bertan bizitza normala egiteari ekin nion.

Bertan ere musikari lotuta bizi al zinen?

Bai. Auzo Latinoko ‘La Candelaria’ Kafe Antzokian kantatzen nuen gauero. Miguel Arocena deitzen zen lokaleko nagusia eta espainiar exiliatua zen. Asko lagundu ninduen eta berari esker diruren bat lortzen nuen kantatzen nuenean. Gainera, denbora horretan hiru single grabatu nituen: lehena 1971ean, bigarrena 1972ko udazkenean eta hirugarrena 1972 amaieran.

Euskal Herrira itzuli zinen 70eko hamarkadan…

1973an Euskal Herrira bueltatu nintzen, Iparraldera hain zuzen. Bertan, euskal kultur mugimenduan integratu nintzen eta Ikastolen aldeko hainbat kantalditan parte hartu nuen. Modu horretan, Iparraldeko zenbait kantarirekin egin nuen topo; hala nola, Estitxu, Manex Pagola, Niko Etxart, Erramun Martikorena eta Anje Duhalde.

Hego Euskal Herrira bueltatzeko aukerarik izan al zenuen?

Bai. Franco hil ondoren, Hego Euskal Herrian kantaldiak egin nituen eta bost urtez kantaldi askotan parte hartu nuen. Horren adierazle ere bada bi LP argitaratu nituela: ‘Hazia sortzen denez lurpean jarria…’ eta ‘Ahizpatasuna’.

Aldakaetarik ba al dago lehengo eta gaur egungo musikaren artean?

Bai, noski. Hasiera batean musika korala, elizakoa, zen gehienbat entzuten zena. Gero kantautoreen garaia iritsi zen, protesta kantuekin. Euskal Herrian mugimendu oso nabaria izan zen kantautoreena eta protesta kantuena. Ondoren, euskal rocka. Aro garaikidean jada, estilo berriak sartu ziren eta gaur egun ere ez daukate zerikusirik bata bestearekin.

☉ Ugao

Bi orduko lanuztea eta manifestazioa egingo dute gaur Ugaon Envaseseko langileen alde

Herri mailako ordu biko lanuztea eta manifestazioa deitu dute gaurko Ugaon, atzo hasitako dinamikari jarraipena emanez

|

Martxoaren 16an egin zuten lehen manifestazioa Ugaon / Utzitakoa

Joan den apirilaren 8an aste biko grebari hasiera eman zioten Ugaoko Envases Universales multinazionaleko langileek, Aldi Baterako Lan Espedientearen kontsulta-aldia enpresa batzordearekin akordiorik lortu gabe amaitu ostean.

Gaur, eta atzo hasitako dinamikari jarraipena emanez, herri mailako ordu biko lanuztea eta manifestazioa deitu dute. LAB sindikatutik azaldu dutenaren arabera, “langileak zaurgarritasun-egoera larrian daude inolako eskrupulurik ez duen multinazional baten aurrean, aberastasun gehiago metatzeko irrika nola ase besterik ez duena buruan, aberastasun hori beren ahaleginaren bidez sortzen ari diren pertsonen bizitzari erreparatu gabe”.

Envases Universaleseko langileek Gaubela egin zuten atzo / Utzitakoa

Egoera hori salatzeko hainbat ekintza egin dituzte herrian atzotik hona, besteak beste pankarteoa, elkartasun kontzertuak, afari kolektiboa edo gaubela.

Denak bere horretan jarraituko balu mobilizazio berriak iragarri dituzte langileek, eta LAB sindikatuak kanpainan dauden alderdiei eskatu die “hauteskunde-kanpainaren amaierako mitinak ematen ariko diren pertsona horiei, arduradun politiko horiei, langileak babesteko politikak ezar ditzaten, deslokalizazio eta eraispen industrialeko prozesuak zailtzen dituzten legeak sor ditzaten eta errotuta dagoen industria baten alde egin dezaten”

Osorik irakurri

☉ Ugao

Ugaoko Gazte Eguna egingo dute bihar, “gazteek euren egun propioa aldarrikatzeko”

|

Gautegun erromeria / Geuria

Musika, jolasak eta aldarrikapena izango dira Ugaon bihar egingo duten Gazte Egunaren oinarria. Helburua, antolatzaileek eurek adierazi dutenaren arabera, “gazteak elkartzeko espazioa sortzea da, gazteek euren egun propioa aldarrikatzeko”. 

Hori horrela, 12:00etan hasi eta gaueko ordu txikietan bukatuko den ekitaldiz betetako egitaraua prestatu dute. Hasteko, 12:00 taldeen arteko jolas musikatuak egingo dituzte tabernetan zehar. Hori ondoren etorriko den herri bazkariaren atarikoa izango da.

Arratsalde parterako elektrotxaranga 17:30ean, eta gauarekin batera hainbat kontzertu, hala nola Txapelpunk, Arene G, Gautegun Erromeria edo Jonkass DJa.

Osorik irakurri

☉ Ugao

Veronica Martin zeberioztarrak elikagai osasuntsuen etiketak identifikatzeko tailerra eskainiko du Ugaon

Hitzaldia Ugaoko Jane jauregian antolatu du AEK-k apirilaren 24an, 18:00etatik 19:30ak arte, ‘Praktikatu eta Bizi’ programan

|

Elikagai osasuntsuen etiketak identifikatzeko hitzaldia eskainiko du Veronica Martin Requena nutrizionista zeberioztarrak Ugaoko Jane jauregian, apirilaren 24an, asteazkena. GEURIAk iazko apirilean elkarrizketatu zuen Zeberioko nutrizionista.

“Elikadura osasuntsua erosketa-saskian hasten da, baina gaur egun ez da batere erraza supermerkatuan elikagai onenak aukeratzea”, azaldu du nutrizionistak HasiHazi Jaten kontsultategitik. “Hainbat eta hainbat produktu mota daude, ezen jakin ere ez dakigun zer jaten dugun”. Hori dela eta, produktuen etiketak bereizten jakitea garrantzitsua dela nabarmendu dute, nahasketa batzuek gure dietak desorekatzeko arriskua sortzen dutelako.

Zeberioko produktuak // Geuria

Saioa 18:00etatik 19:30ak arte antolatu du HasiHazi jaten kontsultategiak AEK-ko Praktikatu eta Bizi programan eta Ugaoko Udalaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren babesa du. Hitzaldian parte hartu nahi duten interesdunek 663 040 035 telefonora deituz eman beharko dute izena.

Osorik irakurri

☉ Ugao

HAPO berria ezagutarazteko saio parte-hartzailea antolatu dute Ugaon

Hiri Antolamenduko Plan Orokor berri onartua ezagutarazteko saio irekia Jane Jauregian egingo dute apirilaren 29an, 18:30ean

|

Goikiri auzoko eraikinak // Geuria

Ugaoko Udalak Hiri Antolamenduko Plan Orokor berri (HAPO) eta onartua ezagutarazteko saio irekia antolatu du Jane Jauregian apirilaren 29an, 18:30ean. Bertan izango da Ekaitz Mentxaka Ugaoko alkatea Udaleko teknikari eta HAPOa idatzi duten taldearekin batera: “Ekimen honen helburua ugaotarrek, onartutako dokumentuaren xehetasunak ezagutzea da, aurrekoetan egin den bezala”, azaldu du herriko alkateak.

Udal ordezkariek gogoratu lez, Ugaoko Hiri Antolamenduko Plan Orokorra behin betiko onartu zuten Azpiegituretako eta Lurralde Garapeneko foru diputatuaren 2024ko otsailaren 20ko 130/2024 Foru Aginduaren bidez eta ebazpena martxoaren 26ko Bizkaiko Aldizkari Ofizialean (61 zk.) argitaratu zen, onartutako hirigintza araudiarekin batera, Ugao-Miraballesko Udalari eta Euskal Autonomia Erkidegoko Lurralde Antolamendurako Batzordeari jakinaraziz.

Osorik irakurri

☉ Ugao

Argazkilaritza digitaleko hastapen ikastaroa antolatu dute Ugaon

klaseak hilaren 22an hasiko dira eta astelehenero izango dira, 17:00etatik 20:00ak arte, Jane jauregian. Izena emateko azken eguna apirilaren 18a izango da

|

Kostaldeko argazki bat // urtzivera.com

Argazkilaritzaren maitale amateurrek apirilaren 18ra arte izena eman dezakete Urtzi Verak (Orozko, 1975) Ugaon eskainiko duen hastapen ikastaroan. Lehen saioa apirilaren 22an izango da eta klaseak astelehenero izango dira 17:00etatik 20:00ak arte, Jane jauregian.

Ikastaroa 27 ordukoa izango da eta argazkilaritza digitalean interesa duten herritarrei zuzenduta dago, “argazkilaritza digitalaren munduan prestakuntza-oinarri garrantzitsu batekin hasi nahi duten argazkilaritza-zaleei eta maitaleei”, udal ordezkariek azaldu lez.

Izena emateko azken eguna apirilaren 18a izango da eta modu bitan egin daiteke: Jane jauregian, aurrez aurre edo esteka honen bidez. Edukiera mugatua izango da eta ikastaroak 29 euroko prezioa du.

Urtzi Vera // urtzivera.com

Irakasleari buruz

Urtzi Vera artea eta natura maite dituen argazkilaria da eta sari ugari jaso ditu bere ibilbidean zehar eta guztien artean Fritz Polking izenekoa (2014) nabarmentzen da, urtero ematen dena eta Alemaniako argazkilariaren izena daramana. Hala ere, Amurriokoak bestelako sari ugari irabazi ditu, den-denak bere webgunean iragarrita ditu.

Urtzi Vera irudien garai digitalean murgildu zen duela hamabost urte baino gutxiago. Ogibidez Industri ingeniari teknikoa da, arkatz, errotulagailu eta plastilina artean eman zuen haurtzaroa. Betidanik maite izan zituen marrazketa eta jolas sortzaileak.

Unibertsitateko ikasketak amaitu ondoren, marrazketa, pintura eta eskultura tailerretara itzuli zen Vera. Oso urte entretenigarriak eta ikaskuntza handikoak izan ziren berarentzat, eta, ziurrenik, haien lanaren oinarriak finkatu ziren.

Natura eta animaliak inspirazio-iturri izan ditu beti. 2005ean, mendira kamera konpaktu bat eramatea bururatu zitzaion… eta momentu hartan piztu zitzaion argazkigintzarekiko grina.

Gaur egun Ingeniari tekniko lez egiten du lan Amurrion, baina horrek ez du bere pasioa, argazkilaritza, oztopatzen.

Osorik irakurri