Zoriak zeinu hizkuntza ikastera eraman zuen Bego Gonzalez Garcia (Zeberio, 1976) eta horrek mundu berri baten ateak ireki zizkion Arkulandako auzotarrari.

Hortik abiatuta zeinu hizkuntzako ikasketetan murgildu zen Bego eta hortik interpretazio ziklora egin zuen jauzi eta gaur egun institutu batean egiten du lan interprete modura, gor batekin. Gainera, 2013an Eskuaire izeneko entitatea sortu zuen beste bi kiderekin eta bertako kudeaketa lanetaz arduratzen da eta lan horiek interpretea izatearekin uztartzen ditu.

Eskuairek proiektu interesgarrietan parte hartzera eraman du Zeberiokoa eta guztien artean badago aztarna berezia utzi dion pasarte bat: iazko Bilboko Aste Nagusian Arriaga antzokiko balkoian izan zen Itziar Ituño aktore basauriarraren pregoia interpretatzen. Aitzakia horri helduz, berarekin elkartu gara.

Nola eta noiz murgildu zinen zeinuen hizkuntzaren munduan? 2006an bikote harreman berri batean hasi nintzen, bere arreba gorra ezagutzean, zeinu hizkuntzarekin lehen kontaktua izan nuen eta arreta deitu zidan. Hortik urtebetera ikasten hastea erabaki nuen.

Zeintzuk izan dira burututako ikasketak? Hiru urte eman nuen zeinu hizkuntza komunikazio mailak deitzen zirenak ikasten. Amaitzean hain liluratuta nengoen, interpretazio zikloan izena eman nuela. Garai horretan urte biko goi-mailako zikloa zen.

Zertan egiten duzu lan zehazki gaur egun? Urte askotan interpretazioa nire ohiko lanarekin uztartzen egon nintzen, baina pandemia garaian, egonkortasun ezaren aurrean, bete-betean interpretazioari dedikatzeko aukera izan nuen, eta saltoa eman nuen. Gaur egun, institutu batean interprete lanak egiten ditut ikasle gor batekin, eta 2013an beste bi kiderekin sortu genuen Eskuaire izeneko entitateren kudeaketa eramaten dut baita ere, noizean behin interpretazio zerbitzuak burutzeaz gain.

Pozik zaude egiten duzun lanarekin? Nire lana oso gustatzen zait, batzuetan estresatuta banabil ere. Aurten ikastetxean egokitutako gaia (erdi mailako zikloa) nire zaletasunarekin lotuta dago, mendiarekin hain zuzen ere, eta kontrolatzen duzun materia eta zure gustukoa dena interpretatzea zoragarria da. Eskuairen ere pozik nago, oso era xumean sortutako proiektua pixkanaka-pixkanaka handitzen doalako, pertsona gorren irisgarritasuna hobetzen laguntzen ari garenaren seinale.

Iazko Aste Nagusian lan esperientzia berezia izan zenuen Itziar Ituño aktorearekin Bilboko Arriaga antzerkiko balkoian. Eskuairetik urteak daramatzagu Bilboko Udalarekin elkarlanean, eta ekitaldi batzuen artean, Aste Nagusiko pregoia interpretatzen dugu. Nire seigarren urtea zen, baina aurtengoa bereziagoa izan da Itziar Ituñorekin balkoia konpartitu ahal izan dudalako. Berez bada oso momentu zirraragarria, emozio asko nahasten direlako, baina interpretatu beharrekoa ezaguna baduzu, oso hunkituta dagoela ikustean, emozioak hirukoizten dira, erreza da kontagiatzea.

“Interpretatu beharreko pertsona ezaguna baduzu, oso hunkituta dagoela ikustean, emozioak hirukoizten dira, erreza da kontagiatzea

Zein esparrutan da benetan garrantzitsua zeinuen hizkuntza? Zeinu hizkuntza erabiltzen duten pertsona gorrak dauden heinean, eta mundu hau guztiontzat irisgarria izatea nahi badugu, zeinu hizkuntza ezinbestekoa da esparru guztietan. Ez al dugu Euskal Herri euskalduna nahi? Ez al dugu euskara gure egunerokotasunean aldarrikatzen? Zeinu hizkuntzarekin berdina egin beharko genuke. Ikasten ari den batentzat, edukiak zeinu hizkuntzan jasotzea premiazkoa izango da, ospitale batean erditzera doanak medikuek ematen dizkioten azalpen guztiak ulertu nahiko ditu, semea ezkondu behar zaionarentzat, ospakizunaren informazioa bere ama hizkuntzan jasotzea poztekoa izango da, eta antzerkia gustatzen zaionak entzuleon parean ulertu nahiko du ikuskizuna. Honekin esan nahi dudana da, pertsona gorrek eta euskaldun entzuleok egunerokotasun antzekoa dugula, eta gure hizkuntza eskubideak bermatu beharko liratekeela.

Gorren komunitatea behar bezala ordezkatuta al dago lanaren, hezkuntzaren eta gizartearen esparruan gaur egun? Gor komunitatearen elkarte mugimenduaren borroka handia izan da, eta haien aldarrikapenei esker esparru askotan haien espazioa okupatzen hasi dira, baina komunitate txikia den heinean, oraindik nahiko ikusezina da eta oztopo asko gainditzeke daude.

Nolakoa izan da keinu-hizkuntzaren onarpenaren garapena azken hamarkadan? Zeinu hizkuntzak 2007an ofizialtasuna lortu zuen Estatu mailan. 18 urtetan aurrerapausoak eman dira, jendartea eta instituzioak sentsibilizatuago daude, baina harresi asko apurtu behar dira oraindik. Egoera gehienetan bezala, borondate politikoaz gain baliabideak jarri behar dira mahi gainean legea bete ahal izateko.

Zein dira jendeak zeinu-hizkuntzari buruz dituen mitorik ohikoenak? Mito asko daude, baina sari nagusia zeinu hizkuntza internazionala dela sinisten duenarentzat da, ezbairik gabe. Guztiok ahozko hizkuntza aniztasunaren jatorria erraz ulertzen dugu, zeinu hizkuntzekin aldiz, herrialde edo zonalde bakoitzak zeinu hizkuntza propioa duela jabetzea kostatzen zaigu. Hizkuntza bat komunikazio behar batetik sortzen da leku zehatz batean identitate edo idiosinkrasia baten barruan, beraz zaila izango da Txinan erabiltzen dena edo Euskal Herrikoa berdina izatea.

Zergatik da hain garrantzitsua gizartean zeinu-mintzaira normalizatzea eta ezagutzea? Mundu hau guztiontzat izan beharko luke eta guztiok aukera berdintasunean bizi beharko ginateke. Guztiok oinarrizko zeinu hizkuntza jakingo bagenu, pertsona gor askoren bizitza erraztuko genuke, informazioa eskuragarriago bihurtuz eta autonomia irabaziz.

“Guztiok oinarrizko zeinu hizkuntza jakingo bagenu, pertsona gor askoren bizitza erraztuko genuke”

Zeinuen itzulpen automatikorako sistemarik existitzen al da? Ez dut ezagutzen horrelako sistemarik. Egia da teknologia abiadura handian hazten ari dela eta agian, uste baino lehenago, tresna eraginkorra izango dugu esku artean, baina egun egoera hori urrun ikusten dut. Zeinu hizkuntza espazioaren erabileraz baliatzen da, aurpegi eta gorputz adierazpenak paper garrantzitsua du, zeinu berak lekuaren edo pertsonaren arabera, aldaerak izan ahal ditu… Faktore asko dira kontuan hartu beharrekoak! Baina tira, makinak gu baino azkarragoak bihurtzen ari dira, auskalo hemendik urte batzuetara zein egoeratan gauden.

Ba al daukazu proiekturik eskuartean momentu honetan? Eskuaireko bi kidek ‘Isiltasunetik’ izeneko dokumentalaren proiektuan parte hartu dugu. Tolosako Josu Iztueta bidaialariarekin, eta bertoko bi pertsona gorrekin (Jose Enrike Zeberio eta Itziar Agirrebarrena Beldarrainekin) Marokora bidaiatu genuen. Bertan entzule eta gorren arteko elkarbizitzaz gozatu eta elkar ikasi genuen, eta Marokoko pertsona gorrekin harremantzeko aukera izan genuen. Hori guztia jaso da dokumental batean eta joan den urtarrilaren 24an Tolosako Leidor zineman estreinatzeaz gain protagonistekin solasaldia egin genuen. Honez gero, Euskal Herriko txoko desberdinetara zabaldu nahiko genuke proiektu hau.