Sareak

☉ Ugao

Xabier Iñarrairaegi: «Berakatz beltza jatea hemendik kanpo txipiroiak tintarekin probatzea bezalakoa da»

Hasieran, baratxuri beltza zer zen ere ez zekien Xabier Iñarrairaegik. Baina okaranaren gustua duen jakia deskubritu zuenean, Ugaoko fabrikan berak produzituko zuela erabaki zuen

|

Xabier Iñarrairaegi Ugaoko fabrikan // Geuria

[2022ko urriaren 6an argitaratutako elkarrizketa – Geuria 089] Kanpotik normala dirudi, baina zabaltzen hasten zarenean konturatzen zara ez dela espero zenuena: berakatza biguna da eta haginak beltzak dira. “Baratxuri beltzak” —izenak ere pista eman dezake — “ustelduta dagoela dirudi, baina horrelakoa da”, dio Xabier Iñarrairaegik (Eibar, 1955). Betidanik gustatu izan zaio berakatz freskoa jatea, baina barazkiaren garraztasunak eta usainak asko atzera botatzen dituela konturatu zenean, informazio bila ibili zen, hori nola konpon zitekeen asmatzeko. Orduan aurkitu zuen berakatz beltza, eta 2017an, Barabeltz ekoiztetxea zabaldu zuen herrian, produktua sortu eta ontziratzeko. Berakatza sortzeko prozesuaz eta barazkiak Euskal Herrian, bereziki, Nafarroan, daukan Erdi Aroko historiaz hitz egin dugu Iñarrairaegirekin.

Hasteko, eta izenak sortu ditzakeen zalantzak argitzeko, zer da baratxuri beltza? Jende askok landatu egiten dela uste du, eta askotan esan digute: “Hazirik badaukazue?”. Baina baratxuri beltza ez da espezie bat, berakatz freskoa eraldatuz lortzen da. Gure kasuan, berakatz fresko morea erabiltzen dugu, eta kamera batean sartzen dugu hezetasun eta tenperatura konkretu batekin (bero eta hezetasun handia). Bertan, 38-40 egun inguru egoten da, eta gu, bitartean, probatzen joaten gara ea prest dagoen. Zaporea, kolorea eta dena aldatu egiten da kameratik ateratzen dugunerako (berakatz beltza bihurtzen da), eta hortik, erreposatzeko beste kamera batera eramaten dugu bere barne egitura finkatzeko. Astebete igaro ondoren, ontziratzeko prest dago. Batetik, buruak plastikozko poltsetan bildu eta kartoizko kutxa batean sartzen ditugu; bestetik, haginen bat falta zaien baratxuri buruak badaude edo pisuz handiegiak edo txikiegiak badira, horiek birrindu eta krema egiteko aprobetxatzen ditugu, ur pixka bat botata, erabiltzeko errazagoa izan dadin.

Eta zer kozinatu daiteke buruekin eta kremarekin? Hori da betiko galdera. Azoka guztietan galdetzen digute: “Nola erabiltzen da hau?”. Eta edozerekin nahastu daiteke, egia esan. Adibidez, sinpleena, bera bakarrik jatea da, hagin bat hartu, zuritu eta barrura. Antzina, baserrietan, batez ere, jende askok egiten zuen hori: baratxuri freskoa hartu, nahiz eta asko pikatu eta izugarrizko hatsa eman. Berakatz beltzarekin hori ez da gertatzen.

Nik, lehenago, baratxuri freskoarekin eta olioarekin igurtzitako tostada bat go- saltzen nuen egunero, eta etxean pikutara joateko esaten zidaten, botatzen zuen usainagatik. Semeak ere, berdin: eskolara eramaten nuenean, esaten zidan lotsa ematen ziola ni beste gurasoekin hitz egiten nengoenean bota nezakeen kiratsak. Agian, hori izan zen Barabeltz hasteko abiapuntua. Ez nekien ezer baratxuri beltzari buruz, eta informazioa bilatzen hasi nintzen. Orain, tostada gosaltzen dut egunero, baina baratxuri beltzaren kremarekin, ez duelako hainbeste errepikatzen eta ez duelako usainik uzten.

Hori da baratxuri freskoarekiko duen ezberdintasuna? Bai. Eta osasun aldetik ere potenteagoa dela. Ikerketa asko egin dira, Japoniako eta Hego Koreako unibertsitateko ikerketak, eta horietan esan ohi dute diabetikoentzako oso gomendagarria dela. Kirolari askok ere hagin batzuk jaten dituzte ariketak egin baino lehen, elikagai energetikoa baita. Gero, basodilatadore indartsua da, eta alde horretatik, esaten dute kontraindikazioa duela sintron farmako antikoagulantea hartzen dutenen kasuan eta haurdun dauden emakumeen kasuan. Noski, hori, asko jaten badute, elikagai guztiekin gertatzen den bezala. Baina denetarik dago: nik ezagutu dut jendea egunero buru oso bat jaten duena, pipak jaten diren bezala, ia-ia. Joan ginen azken ferian, adibidez, emakume bat agertu zitzaigun esanez ez zigula ezer erosiko, egunero buru oso bat jaten baitzuen bestela.

Berakatza da, baina ez du freskoaren zaporerik. Zeren gustua dauka? Nik okaranaren gustua hartzen diot, baina lagun batek beti esaten dit erregalizaren zaporea daukala. Horrelako nahasketa bat izango da, okaranaren eta erregalizaren artean, arraroa badirudi ere. Gero, egia da berakatz guztiak ere ez direla berdinak, batzuk krematsuagoak izan daitezkeelako, beste batzuk sikuagoak.

Baina buru guztiak zabaltzen dituzunean, denak dira beltzak eta bigunak, baratxuri freskoarekin alderatuz guztiz ezberdinak. Ez dizuete esan ustelduta daudela dirudienik? Bai, gertatu zaigu, bi dendatan edo. Berakatzak horietako batean utzi nituenean, joan eta handik gutxira deitu egin zidaten: “Zu, ekarri duzu baratxuri hauek gaizki daude”. Eta pentsatu nuen, agian, akatsen bat edo egon zela ontziratzeko orduan. Baina beltzak eta bigunak direla esan zidatenean, horrelakoak direla esan behar izan nion. Berakatz beltza ustelduta dagoela dirudi, baina horrelako da.

Baratxuri freskoa jateko tradizioa egonda, nola bultzatu daiteke beltzaren kontsumoa? Bada, ez dakit. Berakatz beltza jatea hemendik kanpo txipiroiak tintarekin probatzea bezalakoa da, arraroa. Jendeak askotan esan ohi digu azoketan ez duela probatu nahi, nahiz eta gehienek dastatzen duten. Suposatzen dut pentsatzeko modua pixka bat irekitzea eta probatzea dela kontua.

Gutxi kontsumitzen den produktua izanik, zaila egingo zaizue ekoizleak aurkitzea. Euskal Herri mailan al dauzkazue produktoreak? Baratxuria Nafarroatik ekartzen hasi ginen, hor baitago uztarik handiena. Baina arazoak egon ohi dira: alde batetik, ez daukate urte osorako ekoizpena gordetzeko besteko hozkailurik edo gordelekurik, haiek azoka txikietarako egiten baitute lan; bestetik, familien arteko lursailak direnez, ustiaketarako paperak lortzeko ere zailtasunak egon ohi dira. Horrek guztiak asko moteltzen du Nafarroarekin egin dezakegun tratua, eta beraz, baratxuri asko ekartzen dugu Gaztela Mantxatik.

Nafarroatik ekarri nahia zeri zor zaio, hurbiltasun geografikoari? Bai, baina baita lurraldeak baratxuriarekiko duen historiari ere. Erdi Aroan, feudoetan, nekazariek lur-jabeei ekoizten zituzten produktuekin ordaindu behar izaten zieten errenta. Laboreen eta bestelako nekazaritza gaien zerrenda bat zeukaten nobleek eta Elizak, nekazariengandik jaso zitzaketen produktuak zeintzuk ziren jakiteko, eta errentan zeudenek, garia eta bestelakoak ematen zizkieten jabeei. Halere, konturatu ziren zerrenda horretan baratxuria ez zela biltzen, eta berakatza ekoiztuz gero, ez zietela lur-jabeei zertan eman. Beraz, berakatza landatzen hasi ziren (Gaztela Mantxatik-eta ekarri ondoren). Haiek ere berakatz morea erabiltzen zuten, baina “gorria” deitzen zioten.

☉ Ugao

Bi orduko lanuztea eta manifestazioa egingo dute gaur Ugaon Envaseseko langileen alde

Herri mailako ordu biko lanuztea eta manifestazioa deitu dute gaurko Ugaon, atzo hasitako dinamikari jarraipena emanez

|

Martxoaren 16an egin zuten lehen manifestazioa Ugaon / Utzitakoa

Joan den apirilaren 8an aste biko grebari hasiera eman zioten Ugaoko Envases Universales multinazionaleko langileek, Aldi Baterako Lan Espedientearen kontsulta-aldia enpresa batzordearekin akordiorik lortu gabe amaitu ostean.

Gaur, eta atzo hasitako dinamikari jarraipena emanez, herri mailako ordu biko lanuztea eta manifestazioa deitu dute. LAB sindikatutik azaldu dutenaren arabera, “langileak zaurgarritasun-egoera larrian daude inolako eskrupulurik ez duen multinazional baten aurrean, aberastasun gehiago metatzeko irrika nola ase besterik ez duena buruan, aberastasun hori beren ahaleginaren bidez sortzen ari diren pertsonen bizitzari erreparatu gabe”.

Envases Universaleseko langileek Gaubela egin zuten atzo / Utzitakoa

Egoera hori salatzeko hainbat ekintza egin dituzte herrian atzotik hona, besteak beste pankarteoa, elkartasun kontzertuak, afari kolektiboa edo gaubela.

Denak bere horretan jarraituko balu mobilizazio berriak iragarri dituzte langileek, eta LAB sindikatuak kanpainan dauden alderdiei eskatu die “hauteskunde-kanpainaren amaierako mitinak ematen ariko diren pertsona horiei, arduradun politiko horiei, langileak babesteko politikak ezar ditzaten, deslokalizazio eta eraispen industrialeko prozesuak zailtzen dituzten legeak sor ditzaten eta errotuta dagoen industria baten alde egin dezaten”

Osorik irakurri

☉ Ugao

Ugaoko Gazte Eguna egingo dute bihar, “gazteek euren egun propioa aldarrikatzeko”

|

Gautegun erromeria / Geuria

Musika, jolasak eta aldarrikapena izango dira Ugaon bihar egingo duten Gazte Egunaren oinarria. Helburua, antolatzaileek eurek adierazi dutenaren arabera, “gazteak elkartzeko espazioa sortzea da, gazteek euren egun propioa aldarrikatzeko”. 

Hori horrela, 12:00etan hasi eta gaueko ordu txikietan bukatuko den ekitaldiz betetako egitaraua prestatu dute. Hasteko, 12:00 taldeen arteko jolas musikatuak egingo dituzte tabernetan zehar. Hori ondoren etorriko den herri bazkariaren atarikoa izango da.

Arratsalde parterako elektrotxaranga 17:30ean, eta gauarekin batera hainbat kontzertu, hala nola Txapelpunk, Arene G, Gautegun Erromeria edo Jonkass DJa.

Osorik irakurri

☉ Ugao

Veronica Martin zeberioztarrak elikagai osasuntsuen etiketak identifikatzeko tailerra eskainiko du Ugaon

Hitzaldia Ugaoko Jane jauregian antolatu du AEK-k apirilaren 24an, 18:00etatik 19:30ak arte, ‘Praktikatu eta Bizi’ programan

|

Elikagai osasuntsuen etiketak identifikatzeko hitzaldia eskainiko du Veronica Martin Requena nutrizionista zeberioztarrak Ugaoko Jane jauregian, apirilaren 24an, asteazkena. GEURIAk iazko apirilean elkarrizketatu zuen Zeberioko nutrizionista.

“Elikadura osasuntsua erosketa-saskian hasten da, baina gaur egun ez da batere erraza supermerkatuan elikagai onenak aukeratzea”, azaldu du nutrizionistak HasiHazi Jaten kontsultategitik. “Hainbat eta hainbat produktu mota daude, ezen jakin ere ez dakigun zer jaten dugun”. Hori dela eta, produktuen etiketak bereizten jakitea garrantzitsua dela nabarmendu dute, nahasketa batzuek gure dietak desorekatzeko arriskua sortzen dutelako.

Zeberioko produktuak // Geuria

Saioa 18:00etatik 19:30ak arte antolatu du HasiHazi jaten kontsultategiak AEK-ko Praktikatu eta Bizi programan eta Ugaoko Udalaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren babesa du. Hitzaldian parte hartu nahi duten interesdunek 663 040 035 telefonora deituz eman beharko dute izena.

Osorik irakurri

☉ Ugao

HAPO berria ezagutarazteko saio parte-hartzailea antolatu dute Ugaon

Hiri Antolamenduko Plan Orokor berri onartua ezagutarazteko saio irekia Jane Jauregian egingo dute apirilaren 29an, 18:30ean

|

Goikiri auzoko eraikinak // Geuria

Ugaoko Udalak Hiri Antolamenduko Plan Orokor berri (HAPO) eta onartua ezagutarazteko saio irekia antolatu du Jane Jauregian apirilaren 29an, 18:30ean. Bertan izango da Ekaitz Mentxaka Ugaoko alkatea Udaleko teknikari eta HAPOa idatzi duten taldearekin batera: “Ekimen honen helburua ugaotarrek, onartutako dokumentuaren xehetasunak ezagutzea da, aurrekoetan egin den bezala”, azaldu du herriko alkateak.

Udal ordezkariek gogoratu lez, Ugaoko Hiri Antolamenduko Plan Orokorra behin betiko onartu zuten Azpiegituretako eta Lurralde Garapeneko foru diputatuaren 2024ko otsailaren 20ko 130/2024 Foru Aginduaren bidez eta ebazpena martxoaren 26ko Bizkaiko Aldizkari Ofizialean (61 zk.) argitaratu zen, onartutako hirigintza araudiarekin batera, Ugao-Miraballesko Udalari eta Euskal Autonomia Erkidegoko Lurralde Antolamendurako Batzordeari jakinaraziz.

Osorik irakurri

☉ Ugao

Argazkilaritza digitaleko hastapen ikastaroa antolatu dute Ugaon

klaseak hilaren 22an hasiko dira eta astelehenero izango dira, 17:00etatik 20:00ak arte, Jane jauregian. Izena emateko azken eguna apirilaren 18a izango da

|

Kostaldeko argazki bat // urtzivera.com

Argazkilaritzaren maitale amateurrek apirilaren 18ra arte izena eman dezakete Urtzi Verak (Orozko, 1975) Ugaon eskainiko duen hastapen ikastaroan. Lehen saioa apirilaren 22an izango da eta klaseak astelehenero izango dira 17:00etatik 20:00ak arte, Jane jauregian.

Ikastaroa 27 ordukoa izango da eta argazkilaritza digitalean interesa duten herritarrei zuzenduta dago, “argazkilaritza digitalaren munduan prestakuntza-oinarri garrantzitsu batekin hasi nahi duten argazkilaritza-zaleei eta maitaleei”, udal ordezkariek azaldu lez.

Izena emateko azken eguna apirilaren 18a izango da eta modu bitan egin daiteke: Jane jauregian, aurrez aurre edo esteka honen bidez. Edukiera mugatua izango da eta ikastaroak 29 euroko prezioa du.

Urtzi Vera // urtzivera.com

Irakasleari buruz

Urtzi Vera artea eta natura maite dituen argazkilaria da eta sari ugari jaso ditu bere ibilbidean zehar eta guztien artean Fritz Polking izenekoa (2014) nabarmentzen da, urtero ematen dena eta Alemaniako argazkilariaren izena daramana. Hala ere, Amurriokoak bestelako sari ugari irabazi ditu, den-denak bere webgunean iragarrita ditu.

Urtzi Vera irudien garai digitalean murgildu zen duela hamabost urte baino gutxiago. Ogibidez Industri ingeniari teknikoa da, arkatz, errotulagailu eta plastilina artean eman zuen haurtzaroa. Betidanik maite izan zituen marrazketa eta jolas sortzaileak.

Unibertsitateko ikasketak amaitu ondoren, marrazketa, pintura eta eskultura tailerretara itzuli zen Vera. Oso urte entretenigarriak eta ikaskuntza handikoak izan ziren berarentzat, eta, ziurrenik, haien lanaren oinarriak finkatu ziren.

Natura eta animaliak inspirazio-iturri izan ditu beti. 2005ean, mendira kamera konpaktu bat eramatea bururatu zitzaion… eta momentu hartan piztu zitzaion argazkigintzarekiko grina.

Gaur egun Ingeniari tekniko lez egiten du lan Amurrion, baina horrek ez du bere pasioa, argazkilaritza, oztopatzen.

Osorik irakurri