Artearen definizio baten bila hasiz gero, artista bezainbeste erantzun izango genuke. Gaurkoan Arnatz Alvarez Puertasekin elkartu gara, 21 urteko Arrigorriagako aktorearekin, artearen esanahi horren bila. Gizonezko aktore onenaren saria irabazi berri du Santurtziko Zine Jaialdian eta baita Zilarrezko Raspa ere, berak zuzendu eta interpretatutako AUX lanagatik. Sarien atzean, ordea, gazte honen ibilbidea eta bizipenak daude, pasioak indarrez bultzatutakoak. Arteak gizaki bihurtzen du Arnatz, eszenatokiaren eta kameraren aurrean.

Zein izan zen txikitan artearekin izan zenuen lehen harremana? Txikia nintzela nagusitan zer izan nahi nuen galdetzen zidatenean, erantzuna artearekin lotuta zegoen beti nire kasuan. Hala ere, aktore izan aurretik rockeroa izan nahi nuela esaten nuen. Nire etxean oso ohikoa zen musika asko entzutea eta larunbat goizak egongelan dantzatzen igarotzen genituen. Oroitzapen eta argazki ugari ditut, gezurrezko gitarra bat eskutan rockeroarena egiten.

Jada une horretan umea nintzela, zeozer neukan barruan artearen mundura deitzen ninduena. Bigarren Hezkuntzako 5.mailan antzezlan bat egin genuen eta protagonistaren papera egokitu zitzaidan. Horrela, “Lan baten bila” deitzen zen obra horretan aurkitu nuen nire pasioa eta argi eduki nuen nire burua aktore gisa ikusten nuela. Agian, artearen kontzeptua bera ez zen gogoan neukan zerbait, baina grina hori azalekoa izan da beti.

Grina hori errealitate bihurtzeko zein pauso eman zenituen? 14 edo 15 urte nituen Artebiko arte eszenikoetako eskolak eskaintzen zuen formakuntza hasi nuenean. Bertan, aurretik osatutako talde bat zegoen, gutxienez pare bat urte zeramatzana eta hasieran nire burua kokatu behar izan nuen. Dena den, nire adina ez zen inoiz arazo bat izan, askotan txikitatik antzerkiaren munduan hasitako jende hori da aktore izatearena hobby gisa izaten duena. Nik argi nuen hori ez zela nire kasua eta geroztik beti saiatu naiz nire burua lanpetuta mantentzen, beti egon naiz “lan baten bila” eskolako antzezlanean bezalaxe.

Adin horretan hasi zenuen batxilergoa. Nolakoa izan da zure ibilbidea ikasketei dagokienean? Artebin emandako lehen pauso horiek Ibarrekolandako arte eszenikoetako batxilergoarekin bateratu nituen. Bihotzez gomendatzen dut bide hau hartzea, asko ikasten baita, antzerkiaren beraren inguruan eta baita lan taldearen funtzionamenduaren, lankideekin partekatzearen eta enpatiaren inguruan ere. Bi urte horiek bukatu nituenean Dantzertira joatea erabaki nuen, goi mailako arte dramatikoko Euskadiko eskolara eta aldi berean, Pabelloi 6ko konpainiako kide bihurtu nintzen. Geroztik antzezlan ugaritan parte hartzeko aukera izan dut: lehena Ramon Bareak zuzendutako ‘Ubu rey de las finanzas’ izan zen eta ostean ‘Todo saldrá bien’ eta ‘Rey desnudo, chico muerto’ obretan parte hartu dut, azken hau Iñigo Coboren zuzendaritzapean. Ikus entzunezko munduan ere ibili naiz; besteak beste, Netflixeko ‘Intimidad’ telesaila da agian proiekturik aipagarriena.

Orain Dantzertiko 4.mailan nago eta aldi berean proiektu ezberdinak burutzen ari naiz: alde batetik, telesail bat grabatzeko prozesuan nago eta, bestetik, hurrengo urteko otsailean estreinatuko den Arriagako produkzio batean nabil, ‘La lucha por la vida’, Ramon Bareak zuzendua. Mikel Losada, Itziar Lazkano eta Olatz Ganboa bezalako antzezleekin partekatuko dut eszenatokia.

Arnatz Alvarez Puertas aktore arrigorriagarra // Utzitakoa

Zer iritzi duzu egungo gazteriarentzat Euskal Herrian dagoen ikus-entzunezko formazio eskaintzari buruz? Oraintxe bertan bai ikasteko eta bai lan egiteko aukera asko daude eta horren atzetik Dantzerti bezalako goi-mailako eskola batzuen lana dago, bizitza laburra duen arren, garapen handia izan duena artearen sustatzaile gisa. Aukerak, beraz, badaude, Dantzerti ez baita eskola bakarra eta, gainera, jende ikaragarria dago gure artean. Antzezlan, sail eta pelikula asko aurrera eramateko proiektu asko azaleratzen ari dira, oso material indartsua baitago Euskal Herrian. Grabatzeko oso leku erosoa da, txikia, baina baliabide handikoa eta aktore eta profesional bikainak daude, behar bezala balioesten ez diren arren.

Gaur egun artisten lanbidearekiko mesprezu hori mantentzen dela uste duzu? Ideia hori badago gizartean, baina egia eta gezurra da aldi berean. Aktorearen bizitza zinemara mugatzen dugu askotan eta proiektu asko daude hortik kanpo, antzerkia, produkzio txikiak, iragarkiak, kaleko antzezlanak etab. Gainera, antzezle izatea ez da aukera bakarra, ikus-entzunezko munduaren barnean lanpostu gehiago baitaude. Aktore izateak beste esperientzia eta ikuspuntu batez hornitzen zaitu, berezia den zerbait sortzeko gai bihurtu zaitzakeena. Bide hau hautatzea lana da, bai, polibalentea izatera behartzen zaituelako eta gaitasuna izan behar duzulako moldatzeko eta etengabe ikasten egoteko. Horrez gain, kontuan hartu behar da ez dela lan erregular bat eta batzuetan gustatzen ez zaizkizun eskaintzak onartzeko beharra daukazula.

Erronkaren alderdi hori kontuan hartuta, erabaki horrek merezi izan duela pentsatzen duzu? Hautu konplexua da, baina merezi du benetan. Imajinatu grina hori duzula, ideia hori daukazula, gogo hori barnean daukazula, baina badaezpada ere zure buruari ezetz esaten diozula. Bizitza bakar bat daukagu eta zerbaitek interes hori pizten badizu eta beldurrak bultzatuta ez baduzu egiten, probatu ez izanak barrua jango dizu betirako. Nire aholkua nahi duzun hori probatzea da eta ondo ateratzen ez bada, beti izango duzu aukera beste irtenbide batzuk bilatzeko. Dantzertin sartu ginenok, adibidez, pixka bat galduta geunden eta gaur egun bertatik aterako gara gure buruaz askoz gehiago jakinda.

Nola bizi izan duzu zure herritik, nolabait, atera eta inguru ezberdin batera ohitzeko prozesua? Nire bidaia edo bidea ezin dut inorenarekin alderatu eta, beraz, erantzuna ez da argia, bakoitzak bere bizitzako bidea du eta niri hau egokitu zait hasieratik argi nuelako zer ibilbide jarraitu nahi nuen. Nire etorkizunaren galdera agertu orduko, erantzuna agerikoa zen eta zentzu horretan badakit zorte handia izan dudala. Nire bidaia honetan beste batzuen ahotsa entzuten eta haien errealitateak ezagutzen ikasi dut bereziki. Horrek nire burua ezagutzen eta horrekin batera ni hori nagusitzen eta hobetzen lagun dit. Izan nahi dudan pertsona hori bihurtzeko bidean nago. Guztiok gaude bide horretan, baina nik askok baino zalantza gutxiago eduki ditut ezagutu dudan jendeak eskaini didan argitasunagatik.

Nire lanean, gainera, zehazki pertsonen inguruan sortzen da guztia, nire lana da pertsonak analizatu, ulertu eta haragitzea, pertsonaiei bizia eta ahotsa eman ahal izateko. Pertsonaren inguruko hausnarketa horrek mundua ikusteko modua aldatzen du.

Nolakoa izan da Netflix bezalako plataforma bateko errodaje batean egotea? Oso talde langilea eta jatorra zen eta haiekin gutxi grabatu nuen arren, hilabeteak igaro baitzituzten lanean, oso eroso sentitu nintzen sortu zen familia horretan. Oso grabazio hazia izan zen, pazientzia handikoa eta ideiak argi eta garbi zituen ekipo batek osatua. Langile guztiek zuten esperientzia eta gizatasuna aipagarriak dira.

Nire eszenak Yune Nogueirasekin izan dira eta erraza izan da kameraren aurrean batera jardutea. Set-a Patricia Lopez Arnaizekin konpartitu nuen eta interpretazioari buruz hitz egiten aritu ginen, antzerkiaren eta alor audiobisualaren artean zeuden ezberdintasunei buruz eztabaidatuz, eta izugarria izan zen bakoitzaren perspektibak partekatzea. Elkarrizketa hori nire barnean gorde dut, ikasgai aberasgarri bat bezala.

Interpretatzen dituzun paperei dagokienean, gauza jakin batean sailkatuta edo mugatuta amaitzeko beldurrik badaukazu? Publiko orokorrak gehien ikusi dituen proiektuetan egia da mutil harroarena egin izan dudala gehienetan; zentzu horretan agian, bereziki zineman eta telesailetan, nolabait ideia horren barnean ibili naiz. Nire hurrengo papera ere horrelakoa izango da. Antzerkiaren munduan, berriz, ez zait hori gertatzen eta badakit paper oso ezberdinak egin ditzakedala eta egingo ditudala, eta zentzu horretan ez dut beldurrik. Eszenatokiaren gainean komedia zein drama landu ditut eta testuinguru guztietan sentitu naiz eroso.

Arnatz Alvarez Puertas, aktore arrigorriagarra // Utzitakoa

Zure esku balego, zer paper mota egitea gustatuko litzaizuke? Orokorrean zorte handia izan dut zentzu horretan, paper bat egin nahi izan dudan bakoitzean nire nahia bete dut. Ni gehien betetzen nauten paperak erronka handiena planteatzen dutenak dira. ‘Rey desnudo y chico muerto’ obran neukan pertsonaia guztiz ulertzea eta oreka bat topatzea kostatu egin zitzaidan, arlo ugari landu behar izan nituen pertsonaia, testua eta erlazioak ondo azaleratzeko. Hobetzeko aukera dago beti eta hori da nire eguneroko lana. Rol bakoitzak alderdi ezberdin bat erakusten dit eta oso onuragarria da bai nire aktore formakuntzarako eta baita ni horren sorkuntzarako ere. Prozesu horren barnean, antzezten dudan bakoitzean gauza berri bat ikusi eta aplikatzen dut.

Zure burua zuzendari edo gidoilari gisa ikusten duzu gaur egunean edo etorkizunean? Bai, uda honetan bertan film labur bat idatzi, zuzendu eta antzeztu dut eta nahiko harro nago lortutako emaitzarekin. Zuzendariaren papera oso deigarria iruditzen zait, beti izan baitut ikuspuntu sortzaile hori aktore naizenean ere. Testu bat irakurtzen dudan bakoitzean, ezinezkoa egiten zait proposamenen bat ez irudikatzea. Gainera, Dantzertin zuzendari izateko zenbait erreminta eman dizkidate eta jakin-min horri jarraituz, etorkizunean zerbait gehiago zuzentzea gustatuko litzaidake.

Antzerkia eta zinema landu dituzu; baten batek lapurtu du zure bihotza? Biak dibertigarriak iruditzen zaizkit eta horregatik ez naiz bakar batean geratu. Bakoitzak bere ezaugarri bereizgarriak ditu, antzerkian denbora gehiago egoten gara entseguekin, eta pertsonaia bat sortzeko eta gainerako aktoreekin harreman bat sortzeko aukera daukagu egunero. Amaieran, ordea, bi ordu eta erdian bukatzen da obra, eszenan zaude etengabe eta publikora eta aktoreetara murrizten da guztia.

Egia da zinemak beste interpretazio modu batzuk lantzeko aukera ematen duela, intimoagoa izan daitekeen zerbait dauka eta alderdi horrek antzezteko estiloa aldatzen du. Zineman ere oso matiz bereziak lortu daitezke, begiradak, keinuak, isiluneak eta xuxurlak. Horrez gain, aktoreak ez daude bakarrik, jende asko dago kameraren eta grabazioaren antzean lanean. Adibidez, interpretazioa muntaian asko aldatu daiteke, aktoreak eszena bat modu batean egin dezake edo isiltasun mota bat aukera, baina muntaia egiteko orduan dena aldatu daiteke. Azkenean edizioak, soinuak, musikak eta koloreak interpretazioak bezainbesteko eragina dute amaierako emaitzan.

INTIMIDAD (L to R) YUNE NOGUEIRAS as LEIRE, ARNATZ PUERTAS as XABI in episode 02 of INTIMIDAD. Cr. DAVID HERRANZ/NETFLIX © 2021

Nolakoa da zure burua pantaila handian ikustea? 16 edo 17 urte nituen lehen aldiz esperientzia hori izan nuenean, baina geroztik gogoz saiatu naiz egin dudan guztia aztertzen. Askotan konplikatua da gure burua ikustea, era gogor batean epaitzen dugulako, baina ariketa hau egitea ezinbestekoa da. Epaitu gabe analizatuz, akatsak eta alderdi positiboak antzeman daitezke eta hurrengo batean hobetu beharrekoa zer den identifikatu. Azken finean ez dut formakuntza handirik izan kamera aurreko interpretazioan eta, ondorioz, nire kabuz egiten dut probatuz eta huts egiteetatik ikasiz.

Aurretik aipatu duzu Euskal Herrian proiektu asko daudela, baina, inoiz pentsatu duzu kanpora joatea? Ikusiko dugu. Hemen oraindik aukera asko daude lan egiteko eta nire etxea hemen dago oraintxe bertan. Bestalde “Intimidad” adibidez Euskal Herriko proiektu bat da, baina internazionala da aldi berean. Gaur egunean gure etxetik mundu guztira heldu daiteke. Aukera horiek ezagutu ahal izateko, Loinazeko ordezkarien laguntza dut eta horrela, casting nazionalen berri izaten dut. Batzuetan gauzak ez dira aurrera ateratzen, baina ez ditut inoiz kanpora ateratzeko ateak ixten.

Nola bizi izan dituzu casting prozesuak? Ikus-entzunezko munduan hamaika proiektu egiten dira eta castingetan jende askorekin frogatzen dute eta askotan ezetza jasotzen duzu. Erantzun negatiboa kudeatzeko ariketa bikaina da hori. Batzuetan sekulako lana egiten dugu proposamen bat sortzeko eta denbora hori eta castinga egiten den lekurako garraioa ez dira ordainduak. Hala ere, asko ikasi dut esperientzia hauetan eta nire burua ikustera behartu naute. Testu ezberdinak lantzen eta autonomiarekin jarduten hasteko eskola bikaina izan daitezke, baina baita proiektuen zati gogor eta desatsegina ere.

Zer da artea zuretzat? Behin nire bikoteak liburu bat erakutsi zidan eta bertan artearen definizio nahiko aproposa aurkitu nuen, nire hitzek baino hobeto deskribatzen dutena: Gizakia da biziraupenarekin zerikusirik ez duten beharrak sortzen dituen animalia bakarra. Artea alferrikakoa da, baina, aldi berean, horrek bihurtzen gaitu gizaki. Ez da nahikoa geure burua elikatzea, janariaz gozatu behar dugu; ez da nahikoa hotzetik babestea, identifikatzen gaituzten jantziekin jantzi behar dugu; ez da nahikoa etxe bat izatea, eta, horretarako, hainbat forma, lerro eta koloretako eraikinak egin behar ditugu. Beraz, behar hutsari eransten zaion guztia artea da.