→Arrigorriaga

Bideoa | Ludi Viguera: «Gaur egun, Renfeko C3 lineako geltoki gehienetan ez dago gurpildun aulkia trenean sartzeko modurik»

Geuria #087 Monografikoan argitaratutako erreportajea
“Gure Gerrak. Hego Uribe eskualdean ditugun aldarrikapen, hausnarketa eta ekintza ezberdinen solasaldiak”
Irakurri osorik PDFan

Ludi Viguera eta Antxon Montero Arrigorriagako Salud e Higiene auzoko senar emazteak dira. Joan den urtarrilaren 25ean bizitza guztiz baldintzatuko zion iktusa jasan zuen Antxonek, eta harrez geroztik Ludiren zaintza-lanei esker bizi da. Gaixotasun horrek, besteak beste, mugikortasun arazoak utzi dizkio Antxoni, eta lehen egunetik errehabilitazio-saioetara joan arren, leku batetik bestera mugitzea izugarrizko erronka da berarentzat eta bere emaztearentzat, bai esparru pribatuan baita publikoan ere. Hona hemen gerra txiki handi baten istorio harrigarria.

Antxon eta Ludi, Arrigorriagako Salud e Higiene auzoko etxean // Geuria

Antxon Montero Sola eta Ludi Viguera Olivan Costa Ricarako bidaia prestatzen ari ziren pasa den urtarrilaren 25ean ordenagailuaren aurrean, Antxonek Ludiri eskumako besoa ez zuela sentitzen esan zionean. Arin batean anbulantzia bat eskatu eta Galdakaoko Ospitalera eraman zuten. Antxonek iktus hemorragikoa izan zuen. Momentu hartan hasi zen Antxon eta Ludiren gerra partikularra.

Arrigorriagako tren geltokiaren parean dagoen trenbide gaineko pasabidean elkartu gara Ludirekin: “Lau hilabete eman genituen etxetik kanpo: Galdakaoko ospitalean lehendabizi, Gurutzetan ostean eta Gorlizko errehabilitazio zentroan azkenik. Lau hilabete luze”. Ludiren hitzetan, emandako pauso guztiak “oso txikiak” izan dira, den-denak aurrera eman badituzte ere.

Maiatzaren 18an Arrigorriagara bueltatu ziren senar-emazteak, “etxeak nola hartuko zituen beldurrez”. Salud e Higieneko auzotarrak dira eta edozein arrigorriagarrek badaki auzo horretan ezer soberan badago, hori aldapak direla: “Goiko aldean bizi gara eta Antxonek eskumako aldean hemiplegia zuela jakinda bueltatu ginen auzora, gurpildun aulkian”. Urrats hura eman beharra zegoela azaldu du Viguerak: “Etxea antolatu behar izan dugu, eta tresneria handirik behar ez den arren, etxe arrunt batek ez die behar bezala erantzuten era honetako gaixotasuna duen pertsona baten beharrei”. Momentuz, “tresneria handirik behar ez dutela” esan arren, etxeko kanpoaldean porlanezko arrapalak jarri behar izan dituzte. “Aldaketa horiek Menpekotasun Balorazioa deritzon proba egin baino lehenago egin genituen, eta horrek esan nahi du gastu horiek guztiak gure gain hartu behar izan genituela. Antza, gaixoaren beharrak mugatuko dituen balorazioa egin arte ezin da ezer erosi, ondoren diru-laguntza jaso ahal izateko. Baina, logikoa denez, gaixoak etxera heldu bezain pronto behar ditu tresneria edo moldaketa horiek. Prozesu honek ez dauka ez hanka ez bururik”.

Ekainean, menpekotasun balorazioez arduratzen den prozesua eten egin zutela jakinarazi digu Ludik. Balorazioak egiteaz arduratzen den enpresa aldatu du Bizkaiko Foru Aldundiak eta enpresa berria esleitu arte menpekotasun balorazioak egiteko zain dauden familiak itxaroten ari dira, eta igarotzen ari den denbora hau benetan preziatua da: “Egoera guztiz salatzekoa da”, azaldu digu Ludik. Hasiera batean egoerak horrela jarraituko du uztailera arte”.

Etxeko antolakuntza eginda, gurpildun aulki egokiaren bila hasi ziren Ludi eta Antxon. Ezbeharra izan arte Antxonek gidatzen zuen familiako autoa: “Momentu honetan ezin du gidatu eta ez dakigu inoiz berriro egin ahal izango duen”. Ludik ez du gidatzeko baimenik eta, beraz, autorik gabe antolatu beharra zuten. “Aulki elektriko tolesgarri bat erosi genuen. Oso pozik geunden, horrek herrira edo San Migelera joateko askatasuna emango zigulako”. Basauri Ortopediako langilea Arrigorriagara hurbildu eta frogak egiten hasi zenean, ordea, etxetik irten eta aurreko aldapek eta bertako peralteek arrastaka eraman zuten aulkia: “Aulkiari potentzia falta zitzaion oztopo horiei aurre egin ahal izateko”.

Bigarren aukera bezala aulki finkoa eskaini zieten, gaur egun erabiltzen duten bera: “Aulki finkoa ezin da auto arruntetan sartu: arrapala behar da. Furgoneta izanda ere ez da nahikoa, arrapalaz gainera pisu izugarria duelako”, argitu du arrigorriagarrak. “Aukera bakarra arrapala hori duten taxiak erabiltzea da eta harrigarria bada ere, horrelakorik ez dago Arrigorriagan, Ugaon, Zaratamon… Nik dakidala Basaurin bakarra dago”. Basauriko arrapaladun taxi bakar horri esker, Bilboko bestelako taxiekin kontaktuan jarri ahal izan du Ludik.

Ludi, paseoan // Geuria

Auzo-taxia, gakoa
Aulki finkoa izan baino lehen, Arrigorriagak abiarazitako auzo-taxi zerbitzuari esker herrigunera jaistea lortu zuten Antxonek eta Ludik. “Benetan eskertzekoa da Udalak martxan jarritako zerbitzu hau. Are gehiago, ezbeharra gertatu baino lehen, auzoan ekimen horren alde lan egin zuen Antxonek berak, eta ez beragatik; nork esango zion berak etorkizunean erabiliko zuenik!”. Antxonek auzoko adinekoen erosotasunaren alde borrokatu zuen auzo-taxi zerbitzuagatik, Salud e Higienen adineko jende ugari bizi baita. Udaleko zerbitzuari oso eskertuta dagoela azaldu du eta Iñaki taxi-gidariaren “giza-jarrera” goraipatu du.

Hala ere, Ludik eta Antxonek Bilbora joan behar dute astearte eta ostegunero, errehabilitazio-saioetara, eta bertara joateko aukera bakarra taxia dute, trenez joatea gaur egun ezinezkoa delako: “Duela urte gutxi berrikuntzak egin zituzten geltokian, baina arazo nagusiak bertan dihardu: ezin gara gure kabuz gurpildun aulkiarekin trenera igo; gauza bat umetxoen karroa altxatu eta trenean sartzea da, eta beste gauza bat heldu baten pisu osoa hartu eta berarekin datorren aulkia bagoian sartzea”.

C3 lineako Aldiriakeko tren bat, Bilbo noranzkoan // Geuria

Gaur egun, C3 lineako geltoki gehienetan ez dago gurpildun aulkia trenean sartzeko modurik, bidaiarien borondate onagatik ez bada: geltokietan arrapalak eta igogailuak badaude ere, nasatik trenera igotzeko tartea handiegia da, eta hori gutxi balitz, trenera sartu ahal izateko eskailerak igo behar dira: “C3 lineako geltokietan trenera gure kabuz igotzea ezinezkoa da”, dio Ludik aldirietako tren batek Arrigorriagako geltokia atzean uzten duen bitartean. Baina, den-denetan gertatzen da hau?

“Antxonen arreba bat Urduñan bizi da eta haren bidez jakin nuen gurpildun aulki batean mugitzen den bertako emakume batek Urduñako geltokian igo eta Bilboko Abando geltokian jaisteko aukera zuela. Berehala pentsatu genuen aukera hori geltoki guztietan egon behar zela”. Ludik Renfera deitu eta ezezkoa jaso zuen, gurpildun aulkientzako doitutako geltoki bakarrak Urduñan eta Abandon zeudela. Erantzun irmo horren aurrean, Ludik etorkizunean geltoki gehiago moldatzeko aurreikuspenak zituzten galdetu zion telefonoaren bestaldeko langileari, eta bigarren ezezkoa jaso zuen.

Ludi eta Antxon, etxean egin behar izandako arrapalan // Geuria

Gauzak horrela, Ludik Arrigorriagako Udalera deitu zuen eta aurrez-aurreko hitzorduan Udalak horren kargu hartu behar zuela adierazi zion Maite Ibarra alkateari. Bere azalpenak “oso gogo handiz” entzun zituela azpimarratu du: “Norbanakook borrokatu gaitezke, baina udalerriek auzokide guztien alde egin behar dute. Ez gurpildun aulkiak erabiltzen ditugunon alde soilik; denon alde. Edonoiz hautsi dezakegu hanka bat edo gurpildun aulkian geratu”. Horrez gainera, udaletxera egindako bisita hartan etxetik herrigunera topatu nituen oztopoen zerrenda aurkeztu zuen Viguerak: “Gure kasuan, Lanbarketara heldu arte errepidetik ibili behar gara. Eta Lanbarketan bertan autobusa hartu nahi izanez gero, lehen pasabidetik egitea ez da posible, espaloia ez dagoelako horretarako doituta. Bigarren pasabidean ez dago horretarako aukerarik ere. Beraz, ezin dugu Lanbarketarako autobus geltokia erabili”. Ludik aitortu du gauza horiek gaur egun arte oharkabean igaro direla haientzat: “Sekula ere ez nintzen gabezia hauetaz ohartu gaur egun arte, eta horrek zer pentsatu asko eman dit. Gurpildun aulkien erabiltzaileez gainera, badira mugikortasun arazoak dituzten pertsona ugari: nagusiak, espaloiak igotzeko zailtasunak dituztenak… Pertsonak duintasunez tratatzeko konpondu behar ditugun arazo ugari existitzen da”. Horren aurrean, Arrigorriagako alkateak Antxonek eta Ludik behar zuten guztia zerbitzu teknikoen eskuetan utziko zietela azaldu zion.

Urduña, aitzindaria
Urduñako geltokia moldatzeko prozesuaren atzean lan itzela dagoela azaldu du Ludik: “Emakume hura komunikabideetan agertu zen, sinadura ugari batu zituzten, manifestazioak deitu zituzten… eta Urduñako geltokiarentzat eskuratu zuen nasaren moldaketa. Benetan harritzekoa da Renfe bezalako enpresa batek geltokiak behar duten pertsonentzat ez doitzea, bestelako lekuetan horixe bera ez baita aukera bat; dendetan, leku publikoetan, etxebizitzetako atarietan… Derrigortuta daude mugikortasun arazoak dituztenentzat lekuak moldatzera”. Hala ere, Ludik gehitu du Urduñan egindako eraldaketa ez dela goitik beherakoa: “Nik dakidanez, trenera gurpildun aulkiarekin igo ahal izateko geltokira deitu behar da ordu jakin batean, trena datorrenean arrapala jarri eta bagoi jakin batera igotzeko: askatasuna ez da erabatekoa. Beraz, baldintzatuta bizi gara”. Arrigorriagarraren arabera, Bilbotik Santurtzira doazen trenen altuera eta nasarena berdintsuak dira eta gurpildun aulkien erabiltzaileak ahalegin handirik egin gabe igo daitezke trenera: “Nasen moldaketarako egin beharreko obra horiek ez egiteko arrazoi jakin batzuk egongo dira, ziur. Baina erabaki horiek hartu behar dituztenak arrazoi horien gainetik daude”.

Ludi, Antxonen gurpildun aulkiarekin, tren geltokiko inguruetan // Geuria

Ludi ezagutzen dutenek beti borrokatzeko prest dagoen emakumea dela jakin badakite, “baina egoera honek ez dit aukera hori ematen, eta daukadan denbora tarte bakarra Antxon ospitalean dagoen hori da. Momentuz Udalagaz egin dut berba eta, hala eta guztiz ere, arazo honek erabaki pertsonal gogorrak hartzera eraman gaitzake: agian Arrigorriaga utzi eta metroa daukan zonalde batera joango gara bizitzera noizbait”.

Momentuz, Arrigorriagako auzoaren tontorrean bizi dira senar-emazteak eta etxea euren beharrizanetara moldatu badute ere bistan da eguneroko bizitzaren gerrak ahalegin ugari eskatzen diela Antxoni eta Ludiri. Irribarrea galdu barik, Ludik atzera eta aurrera darama etxeko arrapaletatik Antxon, indarrak eusten dion bitartean: “Euskaratik nator eta euskaran diskriminazio positiboaz egin dugu berba beti. Bada, diskriminazio positibo hori gogoan izan beharko genuke ahulagoak diren pertsona guztiekin. Euren duintasunagatik eta zaintzailearen beraren zaintzagatik”, dio Viguerak. “Hemen beti aulkian doanaren inguruan berba egiten da, baina aulkian doanak, askotan, zaintzaile bat dauka ondoan, edo atzean bultzaka. Ez dira gaixoak bakarrik, bere inguruan zainketa-lanak egiten dituztenak ere badaude. Horiek ere kontuan izan behar ditugu”.

Antxon eta Ludi, Salud e Higiene auzoan // Geuria

Gora

Geuria Laguntzaileak Geuria Laguntzaileak