“El Poder del silencio” Saul Perez zuzendari espainiarraren aurreneko film luzea da. Pederastia, ustelkeria eta komunikabideen jarduna ardatz dituen thrillera da, eta azaroaren 7an estreinatuko dute estatu mailako 60 zinematan, ekoizpen independiente batek nekez gainditzen duen langa, dena esate aldera.

Filmak irratsaio bat du ardatz, hasi eta buka garatuko den elkarrizketa eskandalagarria baita “El poder del silencio”ren azala eta mamia: Nuria Santos aktorea urkia da, Maira Damas kazetariaren paperean, eta Javi Chueca arrigorriagarra, aldiz, ifrentzua, Santiago Rueda funtzionario ustelaren azalean.

Rueda biharamunean epaitu behar dute, eta epaiketaren atarian estatu mailako handi mandi talde bati eragiten dion (tartean elkarrizketa egingo dion irrati katearen buruari) pederastia eta ustelkeria sare bat azaleratzea erabakiko du, horretarako irratsaioa bera eta sare sozialetan zabalduko duen bideo sorta erabiliz. Bere jarreraren atzean damua, interesa edo beste ezer ezkutatzen den elkarrizketak aurrera egin ahala jakingo du ikusleak.

Kazetariak berak ere zalantza egingo du filmaren hainbat unetan, aurrera jarraitu ala ez, bai estudio barruan eta bai kanpoan giroa gaiztotuko duten gertakariak kateatuko baitira: mehatxuak, azpijokoak, hilketak… Filmaren hirugarren hanka Jonatan Fernandez Txakartegi aktore bizkaitarrak osatzen du: irratsaioko teknikaria da, eta minutuek aurrera egin ahala pisu handia hartuko du bere pertsonaiak.

Gidoia ardatz

Filma zuzentzeaz harago, gidoiaren ardura ere Saul Perezena da. Emanaldiaren atarian GEURIAri azaldu bezala, buruan zeukan proiektuak “leherketak, jazarpenak eta tiroketak” zituen ardatz, baina gidoia filmagarria izan zedin hainbat egokitzapen egin behar izan zituen, “azken finean, 40.000 euro genituen proiektua aurrera eraman ahal izateko”. Zinema aretoetara helduko den luzemetraiak gidoia, eta batez ere hiru aktoreen lana, bereziki Santosena eta Chuecarena, du ardatz.

Zentzu horretan, eta agian hori da proiektu honen indargune nagusia, filmak irauten duen ordu bat eta erdia ez zaio luze egingo ikusleari: irrati estudio horretan bizi den giro itogarria ondo baino hobeto islatzen dute bi aktore protagonistek, euren ahots sarkorrek lagunduta. Perezek berak filmaren osteko solasaldian aipatu zuen Chueca eta Santos aukeratzerako orduan kontutan hartu zituen aldagaietako bat hori izan zela: “Irratsaio bat izanda, argi neukan ahotsari berebiziko garrantzia eman behar geniola. Zentzu horretan, bete-betean asmatu genuela argi daukat. Lan ikusgarria egin dute, filmak momentu bakoitzean eskatzen zuen ñabardura emanez”.

Lehen aldia

Aktoreen lana goraipatzerako orduan, Perez ez zen ahotsera mugatu, eta suziri batekin alderatu zituen Chueca eta Santos,”eztanda egin dute,nik orbitan jarri ditut, eta ziur naiz hemendik aurrera oso goian egingo dutela hegan”.

Lantaldeko kideak, filmaren osteko solasaldian // Bruno Itxaso Caldevilla

Bai batarentzat zein bestearentzat euren ibilbideko lehen paper protagonista izan da “El poder del silencio”n jokatu dutena. Chuecaren arabera, “erronka handia” izan da Santiago Ruedaren azalean sartzea: “bat-batean 80 orrialdeko gidoi pisutsua jartzen dizute eskuen artean, eta orduan konturatzen zara zure ardura dela hori guztia buruz ikasi bakarrik ez, baizik eta zure egitea ere”.

Bere pertsonaiari buruz galdetuta, ohi duen zintzotasunez erantzun zuen Chuecak: “Rueda putaseme galanta da”, zehaztu zuen, baina “ez Teleberrietan eta ikusten ditugunen oso ezberdina”, eta “esaten duenagatik baino isiltzen duenagatik balio” duten horietakoa, nahiz eta isiltzen duen hori pederastia sare erraldoi bat izan.

Txanponaren beste aldean Maira dago, “egiaren eta kazetaritza zintzoaren alde lan egiten duen profesionala”, Nuria Santos aktorearen hitzetan. “Desinformazioaren garaian bizi gara, eta bera bezalako kazetariak behar-beharrezkoak dira kontrabotere moduan, edo behintzat gezurra guztiz gailendu ez dadin” borobildu du. Asmo horrekin aurre egingo dio Ruedari film osoan zehar, argi izan gabe funtzionari ustela biktima edo borreroa den, edo biak aldi berean.

Bi protagonisten arteko ahari talkak betetzen du pantaila ia luzemetrai osoan zehar, “oso bitxia izan dena”, zuzendariaren arabera: “Javi txantxazale hutsa da, alaia eta filmaketan giro ona sortzen duten horietakoa. Berak eta Ruedak ez dute ezertan antzik, eta ikusgarria zen grabaketa hasten zenean bere baitan ematen zen eraldaketa bertatik bertara bizitzea”.

Eraldaketa horrek eman zuen zeresana Lonbo Aretoan batu ziren ikusleen artean ere. Irteeran batek baino gehiagok onartu zuen filmean murgiltzea kostatu egin zitzaiola hasierako minutuetan, ohikoa duen umoretik eta komediatik guztiz aldendu baita Chueca azken lan honetan.

“Bizipen zeharo ezberdina izan da, arrisku puntu batekin, zure erosotasun eremutik atera behar zarelako, baina baita oso aberasgarria ere” adierazi zuen aktore arrigorriagarrak aurrestreinaldiaren osteko solasaldian. “Egia esan, pertsonaia prestatzea oso erraza izan da, telebista piztu, irratia entzun eta egunkaria irakurri besterik ez dago. Ustelkeria, mota guztietako gehiegikeriak, boteretsuen zigorgabetasuna… gaurkotasun handiko gaiak dira, gure egunoroko ogia, protagonista Rueda edo Abalos dela ere”.

Boterearen eta boteretsuen alde ilun eta ankerrena ondo baino hobeto ezagutzen duten horietakoa da Santiago Rueda, eta urteetan zehar pilatu duen informazio eta zabor guztia bere alde baliatzen saiatuko da, helburu bakar batekin: onik ateratzea. “Damututa dagoen edo ez… batek daki. Batzuetan badirudi baietz, eta bestetan kontrakoa ematen du. Kontraesan eta ñabardura horiek aberastasuna ematen diote Ruedari, eta aktore batentzat opari bat da hainbeste geruza dituen norbaiten azalean sartzea” nabarmendu zuen Chuecak.

Azkar eta ondo

Aho bizarrik gabe aritu ziren “El poder del Silencio”ko lan taldeko kideak solasaldian, eta halako proiektu bat aurrera eramateak sorrarazi dizkien arazoak, kezkak eta buruhausteak azaldu zituzten, umoretik baina aho bizarrik gabe. Saul Perez gidoilari eta zuzendariak hartu zuen hitza lehenik eta behin: “Proiektu honek pandemian zehar hasi zuen bere bidea. Egia esan, oso aspertuta nengoen, eta lanari ekin nion. Aurretik banuen gidoia pentsatuta eta erdi idaztear, eta 20.000 euro aurreztuta. Diru horrekin film bat ekoiztea ia ezinezkoa da, bataz beste bi miliotik gorako aurrekontua izaten baitu zinema aretoetara heltzen den proiektu batek. Horrela ikusita, zorakeria zirudien, ameskeria hutsa, baina aurrera jotzea erabaki genuen”. Filmak ez du diru laguntzarik jaso, eta horrek zailtasun ekonomikoak areagotu dituen arren, “askatasun erabatekoa eman digu, gauzak nahi ditugun eran egin eta antolatzeko”.

Film honen atzean dagoen barne bulkada ere argi eta garbi azaldu zuen Perezek: “isiltasun handia dago pederastiaren inguruan, ez dakit oso ondo zergatik. Hau da, ulertzen dut egiten dutenek ezkutatzea, baina tira, gizarte moduan gure ardura da haien kontra egitea, aurre egitea, isiltasun hori pitzatzea”.

Alfonbra azpian ezkutatzen den “kaka” guzti hori haizatzeko asmo horrekin lanean hasi ziren 2023ko udan. Aurrekontu eskasiak berarekin dakarren denbora eta lokalizazio faltari “irudimenez” eta “aktoreen prestaketa lan handiarekin” aurre egin zioten. Are gehiago, “behin bakarrik irakurri genuen gidoia denon artean, ikusi genuelako buruz zekitela, hasi eta buka, hitzez hitz. Lehen egunetik filmatzeko prest zeuden”.

Filmaketaren oroitzapen bikaina gordetzen dute hiru aktoreek, baina hainbat unetan zalantza handiak izan zituztela ere onartu zuen Nuria Santosek: “Egia esan, kosta egiten zitzaidan ulertzea zergatik Mairak ez duen hasieratik pikutara bidaltzen Santiago Rueda. Zentzu horretan, asko eskertu nuen Saulek nirekin egindako lana, nire pertsonaia hobeto ezagutzeko behar nituen heldulekuak eman zizkidalako”. Ia bi urte hauen errepasoa borobiltzerako orduan, eta Jonatan Fernandezek “negar ez egiteko” promesa egin arren, hunkituta agertu ziren aktoreak, “esperientzia ahaztezina” izan delako eurentzat, “arrastoa uzten duen horietakoa”.

Soinu banda Arrigorriagatik

Arrigorriagak protagonismo handia izan zuen “El poder del silencio” filmaren aurrestreinaldian, ez bakarrik Javi Chuecaren parte hartzeagatik edo Lonbo Aretoa lepo bete zelako. Soinu bandaren zati bat ere, bukaerako abestia, hain zuzen ere, Boogie Riders taldearen “Who´s goona save your soul”kanta ederra da. Bluesrockean kokatzen dute euren burua arrigorriagatarrek, eta abesti honek ere kutsu hori bera dauka. Taldeko kideak eszenatokira igo ziren argiak piztearekin batera, lan taldearen eskutik, eta zuzendariak egindako “lan bikaina” eskertu zien. Herritarren txalo zaparrada jaso zuten trukean.

Alfonbra gorria jarri zion Arrigorriagak “El poder del silencio” filmari. Berau iragartzeko trailer eta iragarkietan zera aipatu izan dute etengabe: “Hau da zuk ikustea nahi ez duten filma”. Javi Chuecaren sorterrian, baina, asko dira filma ikusteko eta gozatzeko irrikitan daudenak, eta datorren azaroaren 7an zinema aretoetara hurbilduko direnak, Santiago Ruedak ezkutzatzen dituen sekretu guztiak ezagutu nahian.