☉ Basauri
Itziar Ituño: “Begira zelako zineastak irten diren hemendik: harrapatu horiek, inbertitu diru apurtxo bat kulturan, ez guztia futbolean, eta egin telesail potente bat”
Zonalde euskaldunetan Nekane Beitia izaten jarraitzen du, Goenkaleko ertzainburua. Hain euskaldunak ez diren guneetan orain hasi dira Itziar Ituño ezagutzen
Geuria #043 Monografikoan argitaratutako elkarrizketa
“Berba eta irudia. Zinema, antzerkia eta telebista.
Basauriko Antzerki eskolatik ‘Handia’ filmeraino”
Irakurri osorik PDFan
Zonalde euskaldunetan Nekane Beitia izaten jarraitzen du, Goenkaleko ertzainburua. Hain euskaldunak ez diren guneetan, ordea, orain hasi dira Itziar Ituño (Basauri, 1974) ezagutzen, La casa de papel telesaileko Raquel Murillo pertsonaiari esker; Basaurin bertan ere orain hasi omen zaizkio batzuk argazkiak eskatzen, bizitza osoa Goenkalen eman eta gero. A3Mediako telesaila Netflixek erosi zuenetik egunero milaka jarraitzaile gehiago ditu Instagramen, baina berak dioen bezala, “hori munduan gertatzen dabil, baina ni hemen nago, Basaurin trankil, eta listo”.
Urteetan zehar Goenkaleko Nekane izan zara Euskal Herrian. Raquel Murillok ordezkatu al du orain ertzainburua? Ala Nekane izaten jarraitzen duzu hemen?
Leku euskaldunetan Nekane izaten jarraitzen dut. Aurrekoan Ondarroara joan ginen buelta bat ematera, eta jendeak “Nekane Beitia!” esaten zuen. Toki erdaldunetan, Basaurin adibidez, jende askok orain ezagutu nau, “ez nekien Basaurikoa zinenik, ez nekien Basaurin aktore bat zegoenik”… eta bizitza osoa neraman Goenkalen. Orain hasi dira batzuk argazkiak eskatzen.
Izan ere, La casa de papel telesailak izugarrizko arrakasta izan du, ezta? Netflixera igo zutenetik batez ere.
Izugarria. Munduan hasi dira ikusten. Sare sozialak ez ditut oso gustuko, baina aholkatu zidaten Instagramen kontua irekitzeko. Jarraitzaile gutxi nituen egia esaten, milara ez nintzen iritsiko. Eta halako batean, egunetik egunera mila gehiago, geratu barik. Sekulako sustoa hartu nuen! Eskerrak zure lekuan zauden eta esan duzun, “tira, hori munduan gertatzen dabil baina ni hemen nago, Basaurin trankil, eta listo”. Dimentsio oso handia hartu du.
Halakorik espero al zenuten?
Nik, behintzat, ez. Antena 3n azken kapitulua emititu zen, eta gero esan ziguten telesaila Netflixek erosi zuela eta munduan barrena ikusiko zela. Tira, ea zer gertatzen den. Italian hasi zen, han ondo; Frantzian ere bai. Gero Turkian boom bat izan zuen, eta orain Latinoamerikan izan da izugarria. Ea lanerako aukeraren bat sortzen den Argentina aldean edo…
Gustatuko al litzaizuke?
Egingo nuke, epe labur baterako, pare bat hilabete-edo, gero hona itzultzeko. Hemen oso ondo bizi gara.
Nekane Beitiak eta Raquel Murillok antzekotasunik badute, ezta? Horrek akaso lana erraztuko zizun…
Bai. Bi emakume polizia. Nekane zen aginterako gaitasun hori zeukana. Raquelek bizitza hankaz gora du, eta tratu txarrak jaso dituen emakumea da. Bere lanean saiatzen da bere autoritatea ez galtzen baina bere bizitza hankaz gora dauka. Nekane Beitiari ere gertatu zitzaion. Beraz, apur bat prest banengoen alde horretatik, antzeko perfilak baitira. Kastinerako deitu zidatenean, nagi apur bat eman zidan, berriz antzeko gauza batean sartzera ote nindoan… Baina gero konturatu nintzen beste planteamendu bat zegoela, lan egiteko orduan erabat ezberdina zena. Pertsonaiak oso oso landuta zeuden; gidoi aldetik, Goenkale egunero egiten zen telesail bat zen, eta horrek dena oso arin egitea zekarren. La casa de papel, berriz, oso pentsatuta zegoen. Pertsonaiak alde bat baino gehiago zeuzkan. Goenkalen denboran zehar hartzen zuen konplexutasun hori, 13 urtez egon baikinen. Ezberdinak ziren bi proiektuak.
Zenbat denbora egin duzu Madrilen?
Sei hilabete. Zortzi izango zirela pentsatuta joan nintzen, eta sei izango zirela esan zidatenean gustura hartu nuen berria: hilabete bi lehenago etxera. Ez baita erraza etxea uztea. Egin egiten duzu eta gustura egiten duzu, gainera. Bertan zaudenean gorputza egiten da. Gainera, kostatu zitzaidan La casa de papel egitera joateko erabakia hartzea. Proiektu batzuk nituen antzerkian eta batzuk utzi behar izan nituen hemen. Ibili nintzen zalantzekin, representanteak esaten zidan ulertzen ninduela baina mereziko zuela, itxura oso ona zuela proiektuak, eta egin behar nuela. Ez naiz damutzen kasu egin izanaz: gogorra izan da baina ez naiz damutzen.
Telesaila estreinatu bezperetan izan zen boikot saiakerak azkenean mesede gehiago egingo zion akaso telesailari kaltea baino, ezta?
Telesailari, nik uste dut baietz. Jende asko boikotaren kontra jarri zen, eta horregatik bakarrik, behintzat Euskal Herrian, askok ikusi zuten lehenengo kapitulu hura, babesa emateagatik. Jende askok esan dit Antena 3 ez duela ikusi ere egiten, baina boikotaren berri izan zutenean ikusi egin zutela telesaila eta gero engantxatu egin zirela. Espainia aldean ere antzeko zerbait gertatuko zela pentsatzen dut. Niretzat, ordea, gogorra izan zen.
Esperoko zenuen, akaso.
Bai, ikusi baititut beste kasu batzuk. Oso denbora gutxian izan ziren Gotzon Sanchezena, Miren Gaztañagarena, Fe de etarrasen aurkakoa… Ni zain nengoen. Eta gertatu zen. Baina hori hala izanda ere, iristsi zenean amorru itzela eman zidan. Isilik egoteko gomendioa eman zidaten, polemiketan ez sartzeko, baina kosta egiten da hori. Produktorakoak oso ondo portatu ziren, baina katekoak… Dei bat izan nuen katetik, ea inoiz egin ote nuen deklaraziorik biktimen aurka, hori galdetuz, eta ea Bilduko afiliatua edo sinpatizantea nintzen. Esan nion nik nahi nuen moduan pentsatzen nuela. Arazoren bat baldin bazeukaten nire interpretazioagaz orduan larrituko nintzela, baina bizitzan eskubide osoa nuela nahi nuena pentsatzeko. Oso larria iruditu zitzaidan hori galdetu izana. “Ulertzen dut, jakina”, esaten zidan, “lehenago gertatu zaigu, ez dakit ezagutuko duzun Euskal Herriko aktore bat, Miren Gaztañaga…”. “Nola ez dut ba ezagutuko? Nire laguna da”. Halaxe esan nien, “eta oso ondo dakit zelako komunikatua atera zuen A3Mediak. Niri berdina egin behar badidazue jakizue ni leku guztietan aterako naizela hau salatzen”. Eta isilik geratu ziren gaur arte. Igarri dut gero promoziorako eta halako gauzetarako, nahiz eta protagonista izan, ez didatela deitu. Representatea ibili zen galdezka zerbait gertatu ote zen, arazoren bat ote zegoen, zergatik ez nengoen elkarrizketetan eta prentsaurreko zenbaitetan… Hala erabaki zutelako izan zela erantzuten zioten, eta ezin duzu ezer frogatu. Baina nik uste dut oso agerikoa dela. Willy Toledo ere ezagutu nuen honen harira. ETBn gure defentsan atera zen, bere telefonoa lortu nuen eskertzeko, eta elkartu ginen Lavapiesen. Tipo oso jatorra. Azaldu zidan gauzek zelan funtzionatzen duten, zortzi urte daramatza lan barik, eskaini diote Argentinan, Mexikon, baina Espainian ezer ez. Berak bere konpainia dauka, Teatro del Barrio, baina ez pelikuletarako, ez telesailetarako… Eta sekulako aktorea da. Oso larria da, baina horixe daukagu aurrean, frankismoaren herentzia zuzena.
Eta panorama ikusita kontuak ez du hobera egiteko batere itxurarik, ezta?
Aurkakoa! Burua altxatzen duenak garbi dauka, berdin du nor den, barrura, kartzelara. Itzela da, oso larria da. Baina horren aurrean zer egin dezakezu? Isildu, gizartean gertatzen denaren arazoetan ez inplikatu eta zeurera joan? Edo beldurra izan arren aurrera egin? Beldurtzen bazara ez zoaz aurrera. Deserosoa baldin banaiz hauxe naiz ni: hau da nire lanbidea eta hau naiz ni. Baina aurrean sekulako monstruoa daukagu, eta hori euskaldunok oso ondo dakigu, batzuk orain konturatu badira ere.
Telesail asko eta oso txukunak egin dira urte askotan zehar Euskal Herrian. Zer gertatu da orain?
Ez dakit. Egia da krisia aprobetxatu dela murrizketak egiteko, asko gainera. Baina pentsatzen dut aldatu egin dela telebista ikusteko modua. Lehen ikusten genituen kate generalistak, eta orain sortu dira plataforma horiek: Netflix, HBO… Edo sarean topa dezakezu ia edozein telesail, deskargatu eta era pirata batean ikus dezakezu, zuk nahi duzunean eta zuk nahi beste kapitulu. Orain egotea astero-astero kapitulu baten zain… Jendea ez dago horretarako prest. Ohiturak aldatu egin dira, eta aldatu dira audientziak. Zelan neurtuko duzu interneten audientzia? Audimetroekin jarraitzen dute neurketak egiten, baina horrek jada ez du lehengo baliorik. Jende askoz gehiagok ikusi du zu neurtzen ari zaren produktua, baina hori ezin duzu neurtu. Batetik aldaketa hori dago. Bestetik, Euskal Herrira itzuliz, guri Goenkale bukatu zenean esan ziguten oso produktu garestia zela; urteetan ibili ginen hor, eta bat-batean garestia zen. Garestia? Hori baino merkeagorik ezin da egin, hainbeste aktore, hainbeste jende… Ez zuten, gainera, ezer ere inbertitzen, 10 urte lehenagoko arropekin jantzita, etab. Eta garestia zela zioten. Gogoratzen dut lehen egiten zirela telesail pare bat urtean zehar eta gero udan beste bizpahiru gehiago… Baina desagertzen joan ziren, eta egun ez dago apustu finkorik horren alde. Eta begira zelako zineastak irten diren hemendik. Harrapatu horiek, inbertitu diru apurtxo bat kulturan, ez guztia futbolean, eta egin telesail potente bat. Eta gero agian Netflixek erosiko dizu eta euskaraz eginda egongo da! Errementari pelikula Netflixek erosi du, beraz, munduan euskaraz ikusteko aukera hori esistituko da. Halako plataforma handietan argitxo bat ikusten da, gauza onak erosten baitituzte eta lau haizetara zabaldu. Hemen falta zaiguna inbertitu eta egitea da, ausartzea, baina horretarako kultura politika finko bat behar da eta uste dut ez dagoela.
Loreak eta Lasa eta Zabala filmen estreinuen ostean oraindik ez zenuen uste euskal zinema loraldian zegoenik; halaxe adierazi zenigun GEURIAn bertan egindako elkarrizketan. Orain zer diozu?
Orain uste dut hasi dela loratzen. Baina bi estreinu haien ostean ematen zuen sekulakoa zetorrela, Loreakek sekulako oihartzuna izan zuen gainera… Baina hasteko modu bat izan zen. Eta orain bai hartu du karrerilla pixka bat. Orain uste dut sinesten dugula edo instituzioek sinesten dutela egin daitezkeela hemen horrelako gauzak.
2014ko elkarrizketa hartan Basauriko Antzerki Eskolaren itxierak bihotzeko min handia eragin zizula ere aipatu zenuen.
Itxi zenean ni kanpoan nengoen, beraz, ez ninduen hain barrutik harrapatu. Baina sekulako galera izan zen herrirako. Ni akordatzen naiz eskolan hasi nintzenean oraindik Social Antzokia oso zahartuta zegoela, butakak sitsak janda, arratoiak zeuden… oso zahartuta zegoen baina geurea zen, eta hor hasi nintzen ikasten. Tarima taldeak eroaten zuen ardura, eta euren esfortzuari esker zabaldu zen eskola. Gero Udalak hartu zuen parte: Social Antzokia berritu bitartean antzerki eskola hutsik zegoen ikastetxe batera pasatu zen, eta berritu zutenean azpiko partea egin zen beren beregi antzerki eskola egon ahal izateko. Dena berria zen, dena zoragarri. Ez dakit oso argi zein izan zen arazoa, baina badakit plenoan alderdi guztiek bozkatu zutela eskola ixtearen alde, guzti-guztiek. Aukera bezala lehengo eraikinera itzultzea eskaini zitzaiela uste dut, baina Tarimak ez zuen inondik inora onartu. Nire ustez izugarrizko hutsegitea izan zen antzerki eskola ixtea. Euskal Herri guztitik etortzen zen jendea, eta maila handia zuen eskolak. Gainera, Basaurin egiten zen kale antzerki jaialdi bat, Tarimak berak antolatuta, eta hura ere desagertu egin zen. Galtzen eta galtzen joan gara etengabe. Irakasle bikainak izan nituen: Ramon Barea, Itziar Lazkano… Itxi behar zutela jakin nuenean, protesta gisa antolatu ziren ekitaldietara gerturatu nintzen, baina ez zuen ezertarako balio izan. Eta gaur egun erabaki hura hartu zuen zenbait jende damututa dago: niri batek behintzat esan zidan hori hankasartze itzela izan zela.
Di-Da
Asko estimatzen duzun objektu bat? Amamarena zen argazki liburu bat
Egun librea dudanean… Siesta, eta gero etxean lasai edo gero zinera
Zure bertute bat? Uste dut badakidala entzuten
Akats bat? Burugogorra
Zein da egin duzun azken bidaia? Oihanera, iaz, Amazoniara
Eta egin nahi zenukeena? Filipinetara
Irakurtzen ari zaren liburua. Bihotz handiegia, Eider Rodriguezena
Eta telesailen bat ikusten? The OA
Abesti bat? Zea Maysen Elektrizitatea
Pelikula bat? Relatos salvajes
Besteengan gehien miresten duzun bertutea? Norberarekiko ziurtasuna
Non eta noiz zara zoriontsu? Familiagaz kafetxo bat hartzen euren etxean
Miresten duzun pertsonaia historikoren bat? Che Guevara eta Angela Davis
☉ Basauri
Bideoa | Silvia Gomez, Ekain Perrinoren ama: “Epaiketan bizi izan duguna oso gogorra izan da”
2021eko eraso homofoboaren epaiketak lau saio izango ditu: gaur izan da lehena eta Ekain berak eta lekuko batzuek deklaratu dute epailearen aurrean
Bost urte eta gero, Basaurin gertatutako eraso homofoboaren epaiketa hasi da gaur. Eta, Ekain Perrinori eta bere familiari babesa adierazteko elkarretaratzea egin dute gaur arratsaldean Basauriko Bentako plazan [hemen argazkiak]
Elkarretaratzean izan dira Ekainen senideak, eta GEURIAn Silvia Gomez bere amarekin berba egiteko aukera izan dugu: “Epaiketan bizi izan duguna oso gogorra izan da”.
Ekain lehenengoa izan da epailearen aurrean deklaratzen eta ondoren erasoa ikusi zuten lekukoek eman dute euren testigantza. Erasoa egitea leporatuta 11 pertsonak deklaratuko dute martxoaren 11n.
☉ Basauri
Argazkiak | Ekain Perrino herrikideari babesa adierazteko elkarretaratzea egin dute Basaurin
Gaur hasi da Basaurin 2021eko ekainean gertatutako eraso homofoboaren epaiketa. Eta, lehen saioan Ekain Perrinok eta lekuko batzuek eman dute deklarazioa.
Ildo horretan, epaiketaren hasierarekin bat eginez, elkarretaratzea deitu dute herriko hainbat eragilek Basauriko Bentako plazan 19:00etan. Ekainen senideak, lagunak eta herritarrak bertaratu dira babesa adieraztera.
Epaiketa ostegunera arte luzatuko da eta martxoaren 11n erasoa egitea leporatuta hamaika pertsonak deklaratuko dute.
☉ Basauri
Gaur hasiko da Basaurin 2021ean gertatutako eraso homofoboaren epaiketa eta elkarretaratzea deitu dute herrian
Erasoa jasan zuen Ekain Perrinori eta bere familiari babesa adierazteko elkarretaratzea deitu dute gaur Basaurin herriko hainbat eragilek
Bost urte eta gero, Basaurin gertatutako eraso homofoboaren epaiketa hasiko da gaur, martxoak 9, eta hilaren 12ra arte luzatuko da.
Zentzu horretan, erasoa jasan zuen Ekain Perrinori eta bere familiari babesa adierazteko elkarretaratzea deitu dute gaur 19:00etan Basauriko hainbat eragilek. Bentako plazan izango da kontzentrazioa.
“Erasoa jasan duen pertsonari eta bere familiari babesa adierazteko elkarretaratzea deitzen dugu, bakarrik ez daudela senti dezaten, eta epaitzen dena ez dela gertaera zehatz bat adierazteko, baizik eta LGTBIQ+ komunitate osoari eta agerian eta beldurrik gabe bizitzeko dugun askatasunari egindako erasoa”, diote eragileek.
Herrian kontzentratzea “keinu sinboliko bat” baino gehiago dela adierazi dute: “Tresna politiko bat da, zeinarekin esaten dugun eraso bakoitzak erantzun kolektibo, feminista eta antolatu bat izango duela”.
“Justiziarentzat gure bizitzak ez dira lehentasuna”
2021eko ekainaren 5ean jasan zuen Ekainek eraso homofoboa Bizkotxalde parkean, Basaurin. Erasoa ‘lesio-eraso’ bezala sailkatu zuen hasieran epaileak, baina ondoren gorroto-delitu bezala identifikatu zuen.
Urte bereko irailean Ekainek deklaratu zuen eta hilabete geroago, urria-azaroa bitartean, lekukoak deitzen hasi ziren. Abenduan lekuko gehiago joan ziren euren testigantzak ematera. Gehienak Ekainen lagunak eta erasoa ikusi zutenak. Eta ordutik geldirik egon da prozesua.
“Atzerapen horrek agerian uzten du, justiziarentzat, gure bizitzak ez direla lehentasuna, eta indarkeria instituzionalaren geruza bat gehitzen dio jasandako erasoari”, salatu dute herriko eragileek, eta denbora guzti honetan erasotutako pertsonak “higadura emozionalarekin, beldurrarekin eta ziurgabetasunarekin zamatzen duela” gaineratu dute.
“Ez gaude kasu isolatu baten aurrean, Euskal Herrian eta Espainiako Estatu osoan errepikatzen eta larriagotzen den indarkeria batean aurrean baizik. Irakurketa transfeminista batetik, indarkeria hau ez dela istripu bat baieztatzen dugu, normatik ateratzen diren gorputzak, desirak eta identitateak diziplikatzeko sistema patriarkal eta heterozisarauaren tresna baizik. Euren gorrotoaren aurrean, gure apustua argia da: antolakuntza feminista gehiago, elkar sostengu sare gehaigo, autodefentsa gehiago auzoetan, kaleetan eta kanpora nahi gaituzten espazio guztietan”, diote.
☉ Basauri
Maria Cascon Urizar: «Nire lana bizi dudan errealitatea aurkezteko eta erakusteko saiakera bat da»
Maria Cascon artista basauriarrak ‘Gure Artean’ erakusketaren azken edizioan parte hartu du. Bere lanaren bidez, argazkiaren, materialtasunaren eta denboraren joanaren arteko harremana aztertu du
Hitzak irudi gisa ikusten dituenean, edo irudiak hitz bihurtzen direnean, hor aurkitzen du Maria Cascon Urizar basauriarrak (Basauri, 1999) bere sormen lekua. Eta, Arizko Dorretxeak bere talentuari ateak ireki dizkio ‘Gure Artean’ erakusketarekin. Bertan, Maria bere “olana” bereziarekin itzuli da jaioterrira: duela bost urte unibertsitatean sortu eta ordutik hainbat espazio publikotan —erreketatik balkoietaraino— “bizi” izan den pieza. Martxoaren 1era arte, Arizko Dorretxeak artistaren eta bere olanaren arteko harreman estua erakutsi die bisitariei. Andrea Morarekin eta Andoni Atriorekin batera osatutako erakusketa honetan, artea “zerbait naturala” dela erakusten digu basauriarrak, aldez aurretik eraikitako estilorik gabekoa. Mariak bere sormen prozesuaz hitz egin digu: nola uzten dion errealitateari irudiak eraikitzen eta nola bihurtzen den argazkia objektu fisiko, zimurrekin eta goroldioekin eta guzti.
Gure Artean erakusketan zure lan bat aurkezten ari zara martxoaren 1era arte. Zehazki, zer da erakusketan aurkeztu duzuna? Gure Artean erakusketan duela bost urte inprimatutako olana dago, espazioa banatzen duten zutabeetatik zintzilik. Olanaren atzeko aldean ‘Dear and alive’ esaldia proiektatuta dago.
Zer islatu nahi izan duzu lan horrekin? Aurkeztutakoarekin ez dut ezer islatu nahi, dagoena dago. Niretzat garrantzi handiagoa du Arizko Dorretxera hurbiltzen diren eta bertan dagoena ikusten duten pertsonentzat islatu dezakedanak.
Lan-prozesuari dagokionez, beti kamera bat daramazun horietakoa zara, momentuaren zain, ala eszena zehatz-mehatz eraiki zenuen Arratiako erreka hartan? Kamera gainean eramaten dut beti. Eta argazkiak ateratzeko aukera ematen diot nire buruari beti ere, nahiz eta ateratzen ditudan irudi asko eguneroko intimitatearen eszenak izan. Olanean inprimatuta dagoen argazkia errealitateak eraikitako irudi bat da. Nire esku-hartze bakarra hor egotea izan zen, argazkia ateratzen eta, ondoren, ateratako irudiari denbora eta arreta eskaintzea. Denbora eta arreta eskaini nion, irudi hori errekara itzultzeko nahia sortu zitzaidan arte.
Behin olana esku artean izanda argazkia ateratako errekara itzuli nintzen eta bertan urperatu nuen. Momentu horretatik aurrera, olana beste toki batzuetan ikusteko gogoa etorri zitzaidan, eta hor sartu nintzen aurretik ezagutzen ez nuen lan-prozesu batean. Prozesua bera, olana leku berri bakoitzean jartzen nuen aldiro erreakzionatzean zetzan, ez nire nahia inposatzean.
Olanean zure bi lagun agertzen dira. Ba al dago zure obran emakumeen arteko loturak eta partekatutako konfiantza-guneak erregistratzeko eta balioesteko asmorik? Ez, ez da hori nire lanaren asmoa. Nire lana bizi dudan errealitatea aurkezteko saiakera bat egitean datza. Zorionez, bizi dudan errealitatea maite ditudan pertsonak eta sortzen dituzten espazio intimoak osatzen dute. Horregatik agertzen dira beraien irudiak nire lanean.
Erakusketaren inaugurazioan esan zenuen olana duela 5 urte sortu zenuela, unibertsitateko azken urtean. Leku desberdinetan gordeta eduki zenuen, baita zure amamaren etxean ere. Nola aldatzen da artista batek bere eremu pribatuan bizi izan den obra batekin duen harremana jendaurrean erakutsi aurretik? Bereziki lan honetan eremu pribatuaren eta publikoaren arteko distantzia oso lausoa izan da. Lan-prozesuaren hasieratik jarri dut olana eremu publikoetan: errekan, kalean, mendian, hondartzan edo balkoian. Badakit hau ez dela eremu hauek lantzeko modu arruntena, baina olanarekin lan egiteko baldintzak zirela eta, nire begirada askoz gehiago izan da ikusle gisa sortzaile gisa baino. Kontrasterik handiena Arizko Dorretxea bezalako espazio batean ikustea izan da, instituzionalagoa baita. Instituzionaltasun horrek olana beste distantzia batetik ikusteko aukera eman dit. Distantzia horri esker olanaren atzealdeaz ohartu naiz, erakusketa honen muntaketara arte hainbeste landu ez nuen zatia.
Era berean aipatu zenuen ez zenuela zure olana irudi bat bezala ikusten, baizik eta objektu bezala. Olanean inprimatuta dagoen irudia ikusi dezaket, baina, hala ere, ikusten dudana olana da bere osotasunean. Olanak denboraren eta lanaren ondorioz hartu eta galdu dituen ezaugarriak, hala nola, arrakalak, zimurrak eta goroldioa hasierako iruditik gailentzen direlako. Hasierako irudia nire nahiaren ideala zen, egungo olana aldiz, irudi hori, olanaren materialtasuna eta pasatako denbora da.
Zer suposatzen du zuretzat Basaurin, non eta Arizko Dorretxe historikoan, zure lana erakusteak? Ilusio handia egin dit nire lana nire jaioterrira ekarri izanak. Nire betiko lagunak eta familia elkartzeko aitzakia bikaina izan da. Asko eskertu dut herriko jendearengana gerturatzeko aukera eman izana.
Andrea Morarekin eta Andoni Atriorekin partekatzen duzu espazioa. Ezagutzen zenituen? Ez, ez nituen Andrea eta Andoni aurretik ezagutzen. Eskertzekoa da nire ingurutik kanpo lanean dabilen jendea ezagutzea eta beraien lan prozesuak hurbiletik ikustea.
Zure ustez badago loturarik zuen hiruron lanen artean? Uste dut interesgarria izan dela hiruron lanak elkarrekin batera ikustea, esparru ezberdinetatik gatoz eta aberasgarria da. Paula Fuentes, erakusketaren komisarioak, oso modu konprometituan ulertu gaitu eta muntaia erosoa izatea ahalbidetu du. Berezia izan da niretzat Andrearen errezelak eta olanaren atzeko parteak zelan lotzen diren ikustea.
Gure Artean erakusketako liburuxkan esaten duzu hitzak eta irudiak interesatzen zaizkizula, “zentzu zabalean”. Horrekin esan nahi dudana da hitzak eta irudiak interesatzen zaizkidala, baita bereizten dituen lerroa desitxuratzen denean ere. Askotan hitzak iruditzat hartzen ditut, eta beste askotan irudiak hiztzat. Adibidez, olanaren atzean dagoen proiekzioa irakurtzeak (‘Dear and alive’) olanaren izatera eramaten nau zuzenean. Badakit proiekzio hori existitzen dela, olana irudi edo objektu gisa begiratu eta pentsatzeaz gain, hitzetik ere pentsatu dudalako.
Noiz erabaki zenuen artea zure bidelaguna izango zela eta zergatik? Ikasketa formalen aurretik antzerkigintzan ibili naiz, argazkiak ateratzen nituen eta orokorrean arte espresioetatik gertu egon naiz betidanik. Arte gradua ikastea, hala ere, sorpresa bat izan zen niretzat. Ez nuen espero egiteko adina ausardia izango nuenik. Orduan ezin dut esan erabaki bat izan denik, zerbait naturala baizik.
Arte-gradua egin aurretik, bazenuen zure estiloa? Ez nuen estilorik arte gradua egin aurretik eta esango nuke orain ere ez daukadala. Aldatu dena nire egitea da, nire prozesua etengabe aldatzen doa eta hortaz emaitzak ere bai.
Zein mezu zabaldu nahi duzu gizartean zure artelanekin? Lehen esan bezala ez dut intentsio konkreturik ez mezurik zerbait egiten ari naizen bitartean. Bakoitzak jaso dezala gura duen moduan.
Artea zuretzat zer den galdetuko banizu. Ez dakit, ez naiz asko saiatzen galdera horri erantzunik ematen. Baina saiakera handia egiten dut gustatzen zaizkidan gauzetara hurbiltzeko. Gustatzen zaizkidan gertuko batzuk: Maddi Iraeta, Jone Erzilla, Irati Petuya, Jon Salinas, Andoni Clavo, Amaiur Zuazua, Adrian Irisarri, Jon Ibala, Irantzu Yaldebere, Maite Gonzalez eta Auritz Iñurrietaren lanak.
Zure ustez, ikusleak bere burua ezagutzeko ispilua izan behar du arteak, edo ikusi nahi ez dituen errealitateen leihoa? Ez bata ez bestea, baina biak aldi berean izan daitezke. Ez dut uste modu bakarra dagoenik artea bizitzeko. Bakoitzak bere modua dauka, beraz guztiak dira artea bizitzeko moduak. Guztiak izatea da nire ustez arteak daukan nolakotasunik ederrena.
Gure Artean erakusketa bukatu ostean, baduzu esku artean beste proiekturik edo erakusketarik? Gure Artean erakusketa prestatu bitartean ‘Isla Rebista 2. #danagaz’ plazaratu dugu. ‘Isla Rebista’ Euskal Herrian kokatutako proiektu artistiko eta editorial bat da, urtero behin argitaratzen den arte garaikideari buruzko aldizkaria. Artearen testuinguruan gertatzen ari diren gauzen inguruan pentsatzeko eta idazteko lekua. Elena Olavek eta Jone Erzillak 2024an sortutako proiektua da. Lehenengo alerako “Oparia x2” atala egitea proposatu zidaten eta aurtengo alerako edizio taldean parte hartzera gonbidatu naute. Ale bakoitzerako hainbat pertsona eta artista gonbidatzen ditugu gurekin batera lan egitera. Bigarren ale honetan Ane Garay izan da “Oparia x2”-ren arduraduna eta lan ederra egin du. Aldizkaria dagoeneko eskuragarri duzue zenbait liburu dendetan.
☉ Basauri
Elkarretaratzea egin du Hego Uribeko Itaiak Basaurin, ‘Emakume langileok askatzeko sozialismoa eraiki’ lemapean
Hego Uribeko Itaiak elkarretaratzea egin du gaur, martxoak 8, Basaurin. Bentako plazan egin dute kontzentrazioa ‘Emakume langileok askatzeko sozialismoa eraiki’ lemapean.
“Matxismoaren aurka, esplotazio ekonomikoaren aurka eta emakumeen eskubideen alde mobilizatu gara. Beharrezkoa da emakume langileok askatzeko alternatiba iraultzailea osatzea”, esan dute.
Usansoloko EAJk etxebizitza eskuratzeko “plan integral bat” egitea proposatuko du osoko bilkuran
Bideoa | Silvia Gomez, Ekain Perrinoren ama: “Epaiketan bizi izan duguna oso gogorra izan da”
Argazkiak | Ekain Perrino herrikideari babesa adierazteko elkarretaratzea egin dute Basaurin
Argazkiak | Ekain Perrino herrikideari babesa adierazteko elkarretaratzea egin dute Basaurin
Argazkiak | Ugaotarrek “Egunak eta gauak gureak dira” oihukatuz hartu dituzte herriko kaleak, M8an
Argazkiak | Borroka feministaren aldeko murala eraiki dute piezaz pieza gaur Basaurin
Bideoa | Silvia Gomez, Ekain Perrinoren ama: “Epaiketan bizi izan duguna oso gogorra izan da”
Bideoa | Martxoaren 8a “espazioak hartzeko eguna” ere badela azaldu dute Ugaoko Emahots Talde Feministatik
