→Basauri

Manu eta Fina: “Erabakia herri-epaimahai batek hartu izan balu, Iñigoren hilketaren errudunak kartzelan egongo ziratekeen”

Iñigo Cabacasen Koldo eta Ibai lagunei elkarrizketa | Iñigo Cabacas Liceranzuren heriotzaren hamargarren urteurrena bete da. Manu eta Fina bere gurasoekin solasaldi luzea, sakona eta hunkigarria izan dugu. Hamar urte dira Ertzaintzaren pilotakada batek Iñigo Cabacas Liceranzu hil zuenetik. Hamar urte dira senideak, lagunak eta herritarrak justizia eske ari direla. “Esperantzara kondenatuta” gaudela dio Gari abeslariak, baina Manu eta Fina Iñigoren gurasoek esperantza hori galdu dute dagoeneko. Ez dute justizian sinesten. Iñigoren hilketaren hamargarren urteurrenean eurekin elkartu da GEURIA.

Lehenik eta behin, zer moduz zaudete? 10 urte beteko dira Iñigo hil zutenetik. Nola sentitzen zarete?
Manu Cabacas: Egunetik egunera gehiago sentitzen dugu bere falta. Hamar urte igaro diren arren, guretzat atzo izan balitz bezala da. Ez zaigu burutik segundo bakar batez ere joaten. Oso gogorra da, gero eta gehiago falta zaigu Iñigo. Genuen gauzarik handiena zen. Etxean falta da.

Fina Liceranzu: Nire erraiak oso gaizki daude. Erraiak irekiz ere ezin izango nuke nire sentimenduen berri eman. Duela 10 urte semea hil ziguten eta horri buruzko sentimenduak adieraztea oso gogorra da. Bera nolakoa zen gogorarazi nahi dut: oso pertsona aktiboa, oso entretenigarria eta lagunen oso laguna. Oinaze-sentimenduak neuretzat dauzkat. Nireak dira. Kalean jendeak zer moduz nagoen galdetzen dit, baina ez dut inoiz esaten nola nagoen, ez zaidalako ateratzen. Beti jartzen dut Manu parapeto gisa. Nire barruan ez da sartzen “zer moduz zaude” hori. Ama asko daude seme-alabak falta zaizkienak, modu batera edo bestera, eta dena da oso larria. Nirea larriagoa dela uste dudala? Bai, baietz uste dut, ertzain batek gure semea hil izanak min handia ematen didalako.

Hamar urte daramatzazue justizia eskatzen; justizia egin dadila herrialde demokratiko batean.
Manu: Nik fedea aspaldi galdu nuen. Hasiera batean justizia egingo zela uste nuen, hain nabarmena baitzen han gertatu zena. Hainbeste froga zeuden… Baina ez zituzten aurkeztu, benetako hiltzailea nor izan zen jakiteko eraman zitzaketen arren. Bagenekien nork eman zuen agindua, beste hiltzaile batek, Larreak, Ugarteko ospetsuak, alegia, baina guk, nik behintzat, fedea galdu dut justizian, ikusi baitut epaiketa tranpa bat egin zela: errua bati egotzi zitzaion, furgonetan zegoenak —De Pablok— fardela bere gain hartzeko. Bazekiten lan-urteak beteta zituela, erretiratuta zegoela, eta, beraz, ez zutela kartzelan sartuko eta zigorrik gabe geratuko zela. Ugarteko ezin izan zuten inputatu, eta gainontzekoak libratu egin ziren. Lehen egunetik esan nuen: erabakia herri-epaimahai batek hartu izan balu, Ugarteko eta De Pablo kartzelan egongo ziratekeen hurrengo egunean. Horixe izan behar zuen justiziarik izan balitz, baina ez zen halakorik izan. Ez dut jada ezer espero.

Epaian aitortzen da Kirruliko kalezuloan —Herriko Tabernan— basakeria egon zela, eta gehiegikeria izan zirela poliziaren tiroak. Epaileak diziplina-neurriak ezarri behar zirela zehaztu zuen, baina ez dira egon. Erkorekak esan zuen ezin zizkietela diziplina-neurriak aplikatu, gaixotasunagatiko bajak hartu zituztelako —zein erraz hartzen dituen poliziak gaixotasun-bajak—, beste batzuk erretiratu egin zirelako, eta uste zuela lanbidea uztearekin ordaindu zutelako. Eta Fina eta biok? Guk ere gure negozioa utzi behar izan genuen, eta handik gutxira ama ere hil zitzaidan. Ama eta bere heriotza ez nituen buruan, semearen minak hura estaltzen zidalako. Ama nahigabeak jota hil zen; ez nuen semea bakarrik galdu, ama ere galdu nuen. Eta (Erkorekak) esaten digu errukitzen dela eta, gainera, jende horrek jasan duenarekin alderatzen du gurea. Ez al du aipamen bat bera ere gurekiko? Pertsonaia hori zertaz egina dago?

Barkamena eskatu dizue?
Manu: Bai zera!
Fina: Ez.
Manu: Beste biktima batzuen aurrean egindako beste agerraldi batzuetan esaten du ez zela bidezkoa izan hiltzea, ez zela beharrezkoa izan eta barkamena eskatzen duela. Orduan, zergatik ez du gurekin gauza bera egiten? Zer alde dago biktima batzuen eta besteen artean? Bietan daude hildakoak.

Fina: Nik beti pentsatu izan dut, eta inoiz ez dut ozen esan, Eusko Jaurlaritza, kasu honetan EAJ, Iñigoren hilketaren konplize dela. Gertakarien unean Ares (PSE) zen Segurtasun sailburua, baina handik hilabete gutxira hauteskundeak izan ziren eta EAJk hartu zuen (Segurtasun Saila). Zer egin du? Niretzat konplizea da, estali egin baitu. Guri kasua justiziaren esku zegoela esatearekin dena konpontzen zuen. Konplize batek ere ordaindu behar du, eta kasu honetan ez digute lagundu, ezta ordaindu ere. Eta horrek min handia ematen dit.

Aburtok, Bilboko alkateak esan ohi duenez, Bilbon norbaitek zerbait egiten duenean ordaindu egiten du, eta hiltzaile orok ordaintzen du. Eta kasu honetan, Iñigo Cabacas Liceranzuren hiltzailea non dago? Lasai-lasai atera da. Ez dute ordaindu, eta ez dute ordainduko.

Koldo eta Ibai, Iñigo Cabacasen lagunak: “Hamar urteotan, Justiziak ez du ezer ere irabazi, baina maitasunak bai” | Iñigo Cabacas 10 urte

Duela aste batzuk, Mikel Zabalza Guardia Zibilaren abusu polizialaren biktima gisa aitortu du Eusko Jaurlaritzak. 1985ean hil zuten. 37 urte igaro behar izan dira aitorpen horretarako.
Manu: Behin esan nuen ni, dagoeneko, hilda nengoela; hemen nago, bai, baina barrutik hilda. Nik ez nuela errekonozimendurik nahi 40 edo 50 urteren ondoren, ordurako ni ez naiz egongo. Iñigo polizia-abusuaren biktima bezala aitortzea nahi nuen, berehala eta ez 40 urte ondoren. Asko pozten naiz Zabalzaren senideek lortu dutenagatik, baina nik uste dut oso berandu dela.

Tristea da hainbeste urte igaro behar izatea eta politikariak aurrerapausorik emateko gai ez izatea.
Manu: Iñigo neutrala zen erabat, eta gu ere bai, eta horregatik uste genuen dena argituko zela, justizia egingo zela, bera errugabea zelako. Hasieran pazientzia izateko esaten ziguten, kasua justizian zegoela. Baina orain zer? Zer gertatzen da? Beraientzat ez al gara biktimak? Horrela ikusten dut. Jonan Fernandezek (Giza Eskubide, Bizikidetza, eta Lankidetzaren idazkari nagusia) esan zidan bide horretatik ez joateko, etsai askorekin topo egingo nuelako. Baina zera erantzun nion: ez zitzaidala axola, justizia eskatzea etsaiak bilatzea bada, munduko guztiak bilatu nahi nituela.

Fina: Oso tristea da semea hiltzea eta hasieratik biktima bezala ez aitortzea. Gainera, ikertuak izan ginen. Gu ikertuak izan ginen, Iñigoren lagunak ikertuak izan ziren, Basauri ikertua izan zen, ni kalean ibiltzen nintzenean ertzainak atzetik nituen. Eta horrek ere min ematen du. Zer egin genuen guk ume bat eduki, hazi, bizitzara atera, arauak erakutsi eta pertsona ona izan baino?

Manu: Jarrera horrekin lortu dutena da gorroto diegula. Badakit gorroto duenak sufritzen duela, baina ez zait axola. Ezin dut ertzain bakar bat ere gorrotatu gabe utzi, ezin dut bat bera ere ikusi. Nik ezagutzen dut ertzain bat, erretiratua, eta badakit ez duela zerikusirik, baina gaizki sentitzen naiz bere ondoan nagoenean. Nik gorroto hori lehen ez neukan, beraiek sartu didate, eta justiziarik egin ez delako sartu didate. Ni ez nintzen horrelakoa, eta ez nintzateke horrelakoa izango.

Erakundeen aldetik ez, baina gizartearen babesa izan duzue.
Manu: Beti esan dut auzitegietan galdu dugula, baina kalean irabazi egin dugu. Soberan, gainera. Hori da handiena, edonora goazela ere, badakitela nor zen Iñigo. Horrekin geratzen naiz. Zirraragarria da.
Fina: Nik horrexegatik egiten dut negar. Inoiz ez naizelako gai izan jende horri guztiari eskerrak emateko. Ni asko joaten naiz kalera eta maitasun handia jasotzen dut. Eta horregatik egiten dut negar.

Basaurin babesa handia izan duzue, ezta?
Fina: Bai. Egia esan, Basauriko herria oso ondo portatu da gurekin. Herritarren babesa jaso dugu, izan gazteak zein nagusiak. Iñigo hil zutenean Udalean zeuden udal ordezkariak ere oso ondo portatu ziren gurekin: Andoni Busquet alkatea, eta EAJko, EH Bilduko, PSEko eta PPko ordezkariak. Iñigo Cabacas plaza dago Basaurin, eta hori oso berezia izan zen guretzat.

Zer esango zeniekete zuen alde izan diren eta dauden pertsona horiei?
Fina: Bada, eskerrik asko bihotz-bihotzez.
Manu: Bai. Transmititu digutena, eman diguten babes hori, indarra izan da guretzat. Tranbian edo kalean ikusten gaituztenean agurtu egiten gaituzte eta hori eskertzekoa da. Baina nola eskertu behar diegu? Ez dakigu. Eskerrak ematen dizkiot jende horri guztiari, izan duten portaera gizatiar eta bihotz onekoagatik. Niretzat hori oso handia da eta ezin diegu guztiei eskerrak eman, baina hemendik bihotzez eskerrak ematen dizkiegu. Eta espero dut inoiz gehiago ez gertatzea gertatu zena. Guraso batzuei gerta dakiekeen gauzarik gogorrena da seme bat hiltzea.

Gora

Geuria Laguntzaileak Geuria Laguntzaileak