Sareak

☉ Etxebarri

Tania Martinez Portugal: «Heteropatriarkatuak gure gizartearen leku guztiak egituratzen ditu, baita gune ezkertiar edo gizarte mugimenduak ere»

Tania Martínez Portugal Ikasketa Feministetan eta Generoko Ikasketetan doktorea da. Feminismoaren egungo eta lehengo aldarrikapenen inguruan luze mintzatu gara

|

Zeintzuk dira benetako gizarte feminista bat eraikitzeko ditugun erronkak? Posible da heteropatriarkatua deseraikitzea? Heteropatriarkatuak “beste aliatu batzuk” dituela dio Tania Martínez Portugal etxebarritarrak (Etxebarri, 1983), baina berau deseraikitzeko pertsona, talde eta instituzio asko daudela ere badio, “inoiz baino gehiago”. Euskal Herriko Unibertsitatean irakaslea da Tania, eta Ikasketa Feministetan eta Generoko Ikasketetan doktorea.

Martxoaren 8aren atarian gaude. Emakumeon eskubideen aldarrikapenerako eguna da. Oraindik ere asko daukagu aldarrikatzeko, ezta? Etengabeko lana da. Izan ere, emakume eta gizonen arteko desberdintasunak oso errotuta daude, bai gizartean, bai gure barnean. Deseraikitze estruktural baten beharra dago, eta hau ez da egun batetik bestera lortzen. Feminismoen –pluralean aipatzea gustuko dut- aldarrikapenak ezberdinak eta ugariak dira, subjektu politikoa, emakumeak, ezberdinak garelako, eta zapalkuntza ardatz ezberdinek gurutzatzen gaituztelako. Ez da berdina emakume txuri, ekonomikoki autonomo eta heterosexual batek bizi dezakeen zapalkuntza esperientzia, edo emakume arrazializatu, migrante eta ekonomikoki arazoak dituenarena, adibidez. Horregatik garrantzitsua da tokian tokiko mugimendu feministak bere agenda politikoan egoera ezberdin hauei erantzuna eman ahal izateko ildoak jorratzea.

Gaur egun zeintzuk dira feminismoaren lan ildoak? Azken boladan, zaintzak izan dira Euskal Herriko mugimendu feministen ardatza, konkretuki, zaintza sistema publiko eta duin baten eskakizuna. Zaintzak, bizitzaren ardura, emakumeon ardura gisa jo dugu tradizionalki. Hori dela eta, bizitzaren zaintzarekin lotura duten lanak ezikusiak edo gutxietsiak izan dira: pentsa zer nolako lan-baldintzak dituzten zaintzetara profesionalki dedikatzen diren pertsonak (gehiengoa, emakumeak), edo zenbat zaintza-lan egiten dugun emakumeok “doan”. Beste ogibide bat dugun emakumeok “jardunaldi bikoitzak” izaten ditugu maiz, eta horrek gure karrera profesionala, osasuna eta bizi-poza baldintzatzen ditu zeharo.

“Ondorio nagusien artean zera azpimarratuko nuke: diskurtsoetatik errealitatera dagoen bidea egiteke dagoela oraindik”

Denboraren poderioz aldarrikapenak aldatu egingo ziren. Bai, noski. Baina batzuk errepikatu behar izan dira: bitan borrokatu behar izan dugu abortu eskubidea defendatzeko azkenengo hamarkadetan, adibidez. Abortu eskubidea baino lehen, boto eskubidea izan zen. Geroago, eskubide ekonomiko eta lan-baldintza berdinen alde. Beste gai esanguratsu bat indarkeria matxistena izan da. Gauza edo fenomenoei esanahia emateko boterea izatea ez da edozein kontu: indarkeriaren inguruko definizio feminista legeetan txertatu ahal izana ere ez.

Zure interes eta ikerketa ildo nagusiak dira: genero-indarkeria, epistemologia kritikoak eta irakaskuntza feminista. Nire ikerketa-interesak aldatuz joan dira, baina Teoria Feministan txertatzen dira guztiak, edo behintzat, gai ezberdinei begirada feminista txertatzean. Nire tesia emakumeen aurkako indarkerian zentratu zen eta ikasketa prozesu oso garrantzitsu bat izan zen niretzat. Epistemologia, laburki esanda, zientzia eta metodologien justifikazio eta garapenean zentratzen da. Epistemologia feministak, beraz, prozesu zientifikoan Teoria Feministaren ekarpenak txertatzean datza. Gerora, irakaspen horiek guztiak irakaskuntzan erabiltzea izan da nire helburua.

Horren harira, Ikasketa Feminista eta Generoko Ikasketetan doktorea zara. Zer ikasi eta desikasi duzu bide horretan? Prozesu luzea izan da. Denetarik egon da, ikasteak desikastea ekartzen baitu. Eta hori ahalduntzeko baliagarria izan da, noski. Ahalduntze prozesuan gauden emakumeak, ordea, ez gara ongi-etorriak izaten leku guztietan. Pena da, baina horrela izaten jarraitzen du. Zorionez, ekarri dizkidan gauza onak gailendu egiten dira negatiboen aurrean.

Hainbat gizarte-erakunderekin lankidetzan aritu zara generoan aditu bezala eta kanpoko ikertzaile gisa. Bai, izan ere, unibertsitate irakaskuntza ez zen nire lehenengo hautua izan. Gobernuz Kanpoko Erakunde batean lan egin izan dut, baita komunikabide komunitario batean ere. Lan hauei esker gure egunerokotasunean zein nazioarteko eremuan dauden gatazka soziopolitikoak arintzeko lan egiten duten hainbat erakunde eta mugimendu sozialen lana ezagutzeko aukera izan dut. Gerora, unibertsitateko karrera ikasten hasi nintzenean, eurekin elkarlanean jarraitu izan dut. Batzuetan hitzaldiak edo formakuntzak ematera gonbidatzen naute, baina gaur egun Hegoa institutuarekin eta AMUGE (Euskadiko Emakume Ijitoen Elkartearekin) dut harremana bereziki. Azken hauek egiten duten lana itzelezkoa da, eta haiei esker asko ikasi dut. Genero antigitanismoa, emakume, ijito eta sarrera ekonomiko baxuak izateagatik sortzen den zapalkuntza intersekzionala da. Horren ondorioek emakume ijitoen bizitzak baldintzatzen dituzte zeharo. Administrazio publikoei egoera honen aurrean esku hartzeko zer hobetu dezaketen identifikatzen laguntzen diegu. Batez ere emakumeen aurkako indarkeriaren alorrean elkarlanean aritzen gara, diagnosiak, gidak eta formakuntzak sortzen.

2016an Emakunde ikerketa-beka irabazi zenuen, eta horri esker garatu ahal izan zenuen ‘Indarkeria sexistari buruzko emakume aktibisten narratibak Euskadiko komunitate aktibistetan’ ikerketa. Niretzat oso garrantzitsua izan zen beka hori jasotzea, gaiari heltzeko denbora eta baliabide materialak eman zizkidalako. Pentsatzeak dirua balio du; hori ondo dakite momentu honetan egoera prekarioan dauden ikerlari eta irakasleek. Lan horren helburua indarkeriaren izaera estrukturala agerraraztea izan zen. Hau da, emakumeen aurkako indarkeria ez dela bakarrik leku edo egoera jakin batzuetan ematen. Botere-harreman sistema baten baitan ematen da, heteropatriarkatuan. Eta heteropatriarkatuak gure gizartearen leku guztiak zeharkatu eta egituratzen ditu, baita gune ezkertiar edo gizarte mugimenduak ere. Gerora, nire tesian lan horri jarraipena emateko aukera izan nuen.

2019an publikatu zenuen tesiaren arabera, diskurtso feminista bere egiten duten gizarte mugimenduetan, sindikatuetan, alderdi politikoetan eta Gobernuz Kanpoko Erakundeetan indarkeria sexista ematen dela zenioen. Zelan heldu zinen ondorio horretara? Ez zen ondorioa izan, abiapuntua baizik. Kontua zen identifikatzea bertan ematen den indarkeriak berezko adierazpena zuen edo ez. Hau da, zer gertatzen da emakume batek indarkeria jaso duela salatzen duenean indarkeriaren aurkako diskurtsoa bere egiten duen elkarte edo aktore politiko batean? Zer gertatzen da biktimaren estereotipoa betetzen ez duen emakume batek erasotua izan dela esaten duenean? Eta erasotzailea “gutako” bat denean?

Ondorio nagusien artean zera azpimarratuko nuke: diskurtsoetatik errealitatera dagoen bidea egiteke dagoela. Orokorrean, emakumeek jasotako erantzunak oso traketsak eta mingarriak izan ziren, indarkeriaren inguruko estereotipoen erreprodukzioa ematen delako horrelako espazioetan ere. Kasu batzuetan, modu perbertsoagoan gainera: emakumeei taldearen batasuna arriskuan jartzea leporatzen zaie. Emakume guztiek kolektibo horietan parte hartzeari uzten diote, baina horrek ez du esan nahi bere parte-hartze politikoari uko egiten diotenik: hobeto zainduak eta besarkatuak sentitzen diren kolektiboen parte izatera pasatzen dira, sarritan, kolektibo feministetara.

Bost urte ondoren, aldatu egin al da hori? Hainbat tresna garatu dira: trantsizio feminista bat bideratzea helburu duten barne-prozesuak, barne erasoak ematen direnerako protokoloak… Pixkanaka aurrera goaz, azken finean, gure sozializazioan eta gizarte kulturan errotuta dagoen gauza bat delako.

Norbanakoen kasuan, antzekoa gertatu daiteke? Hau da, norberak bere burua feministatzat izatea, baina jarrera eta komentario matxistak egitea? Nik feministatzat dut nire burua, baina jakin badakit jarrera eta pentsamolde matxistak erreproduzitzen ditudala. Lehen aipatu dugun bezala, deseraikitze prozesua luzea eta konstantea izan behar du. Beste gauza bat da diskurtso feminista ahoan duten emakume eta gizonak, baina euren burua eraldatzeko asmorik ez dutenak, edo bere onurarako bakarrik erabiltzen dutenak. Zuzentze-politikoa dagoen gauzarik kontrairaultzaileena da.

Zeintzuk dira benetako gizarte feminista bat eraikitzeko ditugun erronkak? Posiblea da heteropatriarkatua deseraikitzea? Hori galdera potoloa! Ea erantzun sasi-duin bat emateko kapaza naizen: Lehenik eta behin, aurrean dugun arerioaren ezaugarriak eta tamaina aintzat hartu behar ditugu. Heteropatriarkatua, nahikoa ez balitz bezala, beste “aliatu” batzuk ditu. Hau da, nahastuta eta elkar-dependiente diren botere sistema ezberdinekin bat egiten du: sistema heteropatriarkala, sistema ekonomiko kapitalista, arrazista eta neokoloniala. Bata bestearen beharra dute denboran irauteko. Adibidez, sistema kapitalistak, lan “produktiboak” bideratzeko lan “erreproduktiboak” (zaintza lanak) ixilean eta doan (edo gaizki ordaindutak) egiten dituzten pertsonak behar ditu. Lan horiek gutxietsiak izaten jarraitzeko, heteropatriarkatuak emakumeen esku uzten ditu. Emakume arrazializatu edo migratua bazara, are gehiago.

Erronkak asko dira; lehentasunak, subjetu politikoaren araberakoak. Lehen esan dugun bezala, zapalkuntza esperientziak ezberdinak izango dira emakume txuri, migratu, lesbiana, edo trans bazara. Bestalde, dagoeneko heteropatriarkatua deseraikitzeko lan egiten duten persona, talde eta instituzio asko daude. Inoiz baino gehiago. Horrek baikortasuna sorrarazi beharko liguke.

☉ Etxebarri

Hondakinak biltzeko BitPayt mugikorretarako aplikazioa ezarri dute Etxebarrin

|

Aplikazioa deskargatu beharko dute erabiltzaileek / Geuria

Hondakinak biltzeko BitPayt aplikazioa eskuragarri dago Etxebarrin. Aplikazioaren bitartez herritarrek bilketa zerbitzuari buruzko informazioa jaso, gorabeherak erregistratu eta horien jarraipena egin ahal izango dute.

Aplikazioa deskargatu ondoren, erabiltzaileak bere datu pertsonalak, udalerria eta helbidea erregistratu beharko ditu. Behin barruan, eskualdeko zein Etxebarriko edukiontzi guztiak agertuko diren mapa bat agertuko da.

Horrez gain, materia organikoa, berrerabilpena, paper-kartoia edota etxeko olio erabilia non utzi behar diren azaltzen duen gida bat ere jasotzen du aplikazioak.

Gainera, gorabeheraren bati buruzko informazioa emateko aukera ematen du aplikazioak, eta horretarako testua eta argazkiak igo ahal dituzte erabiltzaileek.

Osorik irakurri

☉ Etxebarri

Etxebarritarren zailtasun, kalteberatasun edo arrisku-egoerak prebenitzeko programa martxan jarri dute

|

Zehazki, hiru programa jarri dituzte martxan Udaleko Gizarte Zerbitzuek // Geuria

Etxebarriko Gizarte Zerbitzuak seme-alaba adingabeak dituzten herriko familia guztiei zuzendutako hiru programa berri jarri ditu martxan: banantze-prozesuetan dauden familiei arreta ematekoa; nerabezaro aurreko gizarte-gaitasunetarako talde-programa; eta familiaren informaziorako eta aholkularitzarako gunea.

Banantze-prozesuetan dauden familiei arreta emateko programa maiatzetik abendura bitartean dago martxan eta arreta taldekakoa edo banakakoa izango da. Besteak beste, banantzearen eragina seme-alabengan, gurasi izaten jarraitzea bikote izan gabe, bikote berrienganako egokitzapena eta guraso arteko komunikazioa bezalako gaiak landuko dituzte.

Familiaren informaziorako eta aholkularitzarako gunea gurasoei eta zaintzaileei dago zuzenduta eta maiatzetik abendura bitartean gauzatuko dute programa. Hezkuntza estiloak, arauak eta mugak, udal baliabideei buruzko informazioa edota emozioen kudeaketa hizpide izango dituzte programa honetan.

Eta azkenik, nerabezaro aurreko gizarte-gaitasunetarako talde-programari dagokionez, irailetik aurrera hasiko da, eta 10 eta 12 urte bitarteko adingabeen familiei dago zuzenduta. Programa honetan tratu onak, aniztasuna, gatazkak konpontzea, enpatia eta mugak ezartzea landuko dituzte.

Programa horiek Gizarte Zerbitzuen Esku-hartze Psikosozial eta Sozioedukatiboko Zerbitzuko gizarte-hezitzaileen eta psikologoen taldeak gauzatuko ditu, eta helburua da herritarren zailtasun, kalteberatasun edo arrisku-egoerak prebenitzea eta horiei aurre hartzea.

“Jarduera horiek prebentzio-izaera handia dute, eta helburua biztanlerian zailtasun, kalteberatasun- edo arrisku-egoerei aurrea hartzea da, motibazioa eta udalerriko gizarte-zerbitzuetarako sarbidea sustatuz”, diote udal ordezkariek.

Programetan parte-hartzeko interesa dutenek Etxebarriko Udaleko Oinarrizko Gizarte Zerbitzuarekin jarri daitezke harremanetan 944 404 225 telefono zenbakiaren bitartez.

Osorik irakurri

☉ Etxebarri

Herrien Eguna antolatu dute Etxebarrin: musika, dantza, azoka solidarioa eta gastronomia izango dira

|

Zintururi plazan ospatuko dute maiatzaren 25ean Herrien Eguna // Geuria

Etxebarrik Herrien Eguna ospatuko du maiatzaren 25ean, larunbatez. Besteak beste, tailerrak, musika, dantza, azoka solidarioa eta txoko gastronomikoak izango dira Zintururi plazan goizetik gaueko ordu txikiak arte.

“Egun horretan ekintza kultural eta gastronomiko ugari izango dira. Gogoz hartzen den jaia da, azken edizioa 2022an izan baitzen”, diote udal ordezkariek.

Egitaraua / Herrien Eguna 2024

Maiatzak 25, larunbata
11:00 Kalejira Galizia kaletik Zintururira: erraldoiak, buruhandiak, dultzaina eta tanborila
12:00 Tailerrak Zintururin: dantza, taloak, txalaparta eta zirkua
12:00 Azoka Solidarioa Etxebarriko Institutuko ikasleen eskutik
13:15-15:00 Vermut saioa Zintururiko txosnan
17:30 Te marokorra + galiziar filloa + pintxo morunoak
17:30-18:15 San Antonioko jaietako 2024ko dantzaren entsegua Irene Sotorekin eta Aratzekin
18:00 Henna tailerra solidarioa Marokoko txokoan
18:00 Txartel solidarien salmenta. Saria Athleticen bandera, Isa Refojok bordatuta
18:30 Txistorra pintxoak txosnan
19:00 Hanburgesa solidarioa Marusiñen txokoan
19:30 Kontzertua: Manolo Escobar tributua
21:30 Kontzertua: Gipsy Hits (Ketama, Kiko Veneno, Antonio Flores…)
23:00-00:00 Musika

Osorik irakurri

☉ Etxebarri

Etxebarriko bigarren Berdintasun Plana garatzeko herritarren ekarpenak jasoko ditu Udalak

|

Martxoaren 8an egindako elkarretaratzea Etxebarrin // Geuria

Etxebarriko bigarren Berdintasun Plana egiten ari da Udala, eta hori garatzeko herritarren ekarpenak jasoko dituzte.

Hain zuzen ere, lan talde bat eratu nahi dute, herritarrek euren iritziak eman ditzaten. Bihar, maiatzak 22, saio bat antolatu dute horretarako, udaletxeko areto nagusian 18:00etan.

Saio horretan, Etxebarriko I. Berdintasun Planaren (2017-2020) ebaluazioaren aurkezpena ere egingo dute hurrengo planari begira ekarpenak egin ahal izateko.

Saioan parte hartzea irekia da, baina interesdunek izena eman behar dute aurretiaz 944 267 005 edo 688 606 674 telefono zenbakietara deituta edo berdintasuna@etxebarri.eus helbide elektronikora idatzita.

Osorik irakurri

☉ Etxebarri

Kukuiaga areto futboleko emakumezkoen taldeak Euskal Kopako finala jokatuko du Etxebarrin maiatzaren 26an

|

Kukuiagako neskak eta entrenatzaileak Bizkaia Koparekin // Kukuiaga FS

Kukuiaga areto futboleko emakumezkoen taldeak Bizkaia Kopa irabazi zuen maiatzaren 18an, “egiten ari diren denboraldi bikainari garaikur berri bat gehituz”, dio Fran Rodriguez entrenatzaileak.

Etxebarriko taldeak 7-1 irabazi zion Santurtziko Goiztiri taldeari, Etxebarriko kiroldegian jokatutako Bizkaiko finalean. Guztira 400 zaletu bertarartu ziren Etxebarriko kiroldegira.

Gauzak horrela, emakumezkoen Kukuiagak sari bikoitza lortu du areto futbolean: martxoan Liga irabazi zuten lehen aldiz eta maiatzean Bizkaiko Kopa. Orain, Euskal Koparen finala jokatuko dute etxebarritarrek maiatzaren 26an Etxebarrin bertan (12:00), eta aurkari izango dute Donostiako Antiguoko.

Euskal Kopa irabazteak sari potoloa izango du; izan ere, Bigarren Mailara igotzeko Estatuko Fasea jokatuko du txapeldunak. Estatuko Fasea ekainaren 8ko eta 15eko asteburuetan jokatuko da: joan-etorriko kanporaketa izango da eta Euskal Kopako irabazleak Kantabriako edo Gaztela eta Leongo txapeldunaren aurka lehiatuko dira.

Estatuko faserako txartela lortzea guretzat amets bat da, eta zailtasunaz jabetzen bagara ere, une hori iristeko irrikan gaude”, adierazi zigun Aida Lopez taldeko kapitainak apirilean GEURIAn egin genion elkarrizketan: “Bigarren mailara igotzea esperientzia ikaragarria izango litzateke, eta asko gustatuko litzaiguke hori bizitzea. Badakigu oso sakrifikatua eta gogorra izango litzatekeela, baina gogo handiz gaude, eta are gehiago gure ahaleginarekin guk irabazi dugun zerbait bada”.

Osorik irakurri