Sareak

☉ Galdakao

Garazi Maeso: «Euskaldunek Kanadan zuten garrantzia lehen eskutik bizitzea oso aberasgarria izan da»

Iazko uda ahaztezina izan zen Garazi Maeso Gezuraga galdakoztarrarentzat. Jauzarrea elkarteak bultzatutako ekimenean parte hartu zuen bi hilabetez, Kanadan, euskal kultura hedatzeko interpretazio-lanetan.

|

Garazi Maeso Louisbourgen // Argazkia: Xabi Otero

Garazi Maeso Gezuragak (Galdakao, 1999) iazko uztaileko eta abuztuko hilabeteak igaro zituen Kanadako Eskozia Berriako probintzian dagoen Cape Breton irlan, Louisbourg herrian, hain zuzen ere. Kostalde Atlantikoan aurkitzen da Louisbourg, San Lorentzoko golkoan. Gaur egun leku historiko nazionala den herrian, euskaldunok aztarna esanguratsua utzi genuen XVIII. mendean eta hiru mende geroago, euskaldunon presentzia itzuli da Louisbourgera. Historiako Gradua ikasi zuen Garazik, txistua jotzen du eta Galdakaoko Andra Mari Dantza Taldeko kidea da. Iazko udan interpretazio-lanetan ibili zen Mikele Albisurekin batera Louisbourgen. Euskal jantzi tradizionalekin, bisitariei euskal dantzak erakusten eta euskal musika hedatzen aritu zen bikote euskalduna. Jauzarrea elkarteak abiatu zuen egitasmo hau 2019an euskal-kultura biziberritzeko asmoz. 2022ko udan Garazik izan zuen aukera esperientzia honetan parte hartzeko, eta Galdakaoko gazteak aitortu du egonaldi ahaztezin honi esker, euskal-kultura hedatzeaz harago, berak ere asko ikasi zuela.

Uda berezia izan zen azkena zuretzat, Kanadan igaro baitzenituen bi hilabete. Oso berezia izan zen, bai. Euskal kulturaren transmisioa helburu duen Jauzarrea taldearekin batera joan ginen Mikele eta biok Kanadako Eskozia Berria probintziako Cape Breton irlako Louisbourgera, kostalde Atlantikoan.

Zer dela eta Louisbourgera? XVIII. mendean euskaldun asko zituen leku batera joan ginen, nolabait euskalduntasun pixka bat itzultzeko asmoz. Louisbourgen 1740ko hamarkadan bertan kokatzen zen herrixka nolakoa zen erakusten duen berreraikitze bat dute eginda. Eta hor irlan- darren, frantziarren edota ingelesen papera egin zuten beste hainbat interpreteren artean, XVIII. mendeko bi nesken papera betetzen genuen Mikelek eta nik. Euskal jantziak janzten genituen, euskaraz hitz egiten genuen, euskal musika eta dantzak erakusten genizkien bisitariei… Orokorrean, bertako turistei Euskal Herria zer zen azaltzen genien.

Nola heldu zitzaizun Kanadako proiektu honetan parte hartzeko aukera? Nire gurasoen lagun batzuen bidez. Lagun horiek urtetan izan dira Jauzarreako bazkide. 2019an Kanadako proiektu honetara joateko pertsona euskaldun pare baten bila zebilen elkartea. Ingelesa hitz egiten zekien pertsona bat bilatzen zuten eta ahal bazen euskal dantzak edo euskal instrumenturen bat jotzen zekiena. Hori ikustean nire gurasoei bidali zieten berria, deskribapena irakurtzean nigan pentsatu zutelako. Izan ere, ni Galdakaoko Andra Mari Dantza Taldean nabil 2016tik. Eta, horrez gain, txistua jotzen dut Galdakaoko musika eskolan. Zazpi urte nituenetik jotzen dut txistua.

2022ko udan joan zinen, baina 2019an jaio zen egitasmoa. Bai, lehen aldiz 2019an joan ziren Amets eta Mirari izeneko bi neska interpretazio lanak egitera. Azken finean, Louisbourgeko gotorlekua XVIII. mendean izango zuen itxurarekin dago apainduta, eta bertan interpretatzaile ugarik turistei azaltzen diete zein zen garai hartako egoera. Azalpen honetan, gotorlekuak zuen euskaldunen presentzia falta zela konturatu zen Xabi Otero, Jauzarreako zuzendaria dena. Xabik urteak zeramatzan Parks Kanada eta Kanadako gobernuarekin lanean hau konpondu nahian. Eta horrela sortu zen proiektu hau duela 3 urte. Ordudanik, uda bakoitzean bizpahiru gazte euskaldun joaten dira kanadarrei kontatzera eurek ere badituztela euskaldunak euren historian.

Garazi Maeso Louisbourg-en // Xabi Otero

Jauzarrea elkarteak bultzatutako ekimen bat da. Jauzarreak kultura gizartean modu dinamiko eta eraginkorrean zabaltzen duen kudeaketa-eredua lantzen du. Bere pertzepzioa optimizatzen du eta ezagutza bultzatzen du, bereziki harreman sozialekin zuzeneko inplikazioa duten alderdietan. Kultura arteko eta kultura anitzeko loturak sortzen ditu, eta euskal kulturaren azterketa, ikerketa eta hedapena bultzatzen duten ondare materialaren eta ez-materialaren eremuak konbinatzen ditu, beste herri indigena batzuekin harremana sustatuz.

Jauzarrea izan zen bultzatzaile bakarra edo beste erakunderen bat egon zen atzetik? Jauzarrea da bultzatzaile nagusia, nahiz eta Maritzuli konpainiako Claude Iruretagoyena eta Jon Olazcoagaren laguntza izan duen jantziak sortzerako orduan.

Aldiz, Kanadaren partetik bi erakunde publiko egon ziren atzetik: Parks Kanada eta Cape Bretoneko Unibertsitatea. Kanadan ondare historiko eta kulturalaren aldeko mugimendu handia dago erakunde publikoen aldetik. Horrez gain, zorte handia izan genuen bai Louisbourgeko zuzendaritzan, bai Cape Breton Unibertsitatean gure proiektuan interes handia zuten pertsonak aurkitzen. Hau guztia aurrera eramaten lagundu ziguten; hala nola, Louisbourgeko zuzendari den Eddie Kennedyk, edota unibertsitatean urte luzez irakaslea izan den eta Mi’qmak-en buruzagi tradizionaletako bat den Stephen Augustinek.

Mikelerekin heldu zinen Louisbourgera ekainaren 30ean. Nolako harrera izan zenuten? Hasiera-hasieratik eskuzabaltasun handiz tratatu gintuen mundu guztiak Louisbourgen zein inguruan. Beti esaten ziguten haiek irla batean bizi direnez komunitate zentzu handiagoa dutela, eta Cape Bretoneko edozeinek bere etxeko ateak zabalduko lizkizukeela behar izanez gero. Egia da Mikele eta ni etxean bezala sentitu ginela bertan, bai kanadar zurien eskutik bai bertako indigena diren Mi’qmak-en eskutik ere.

Nolakoa izaten zen zuen egunerokoa? Ostegunetik igandera egiten genuen lan Mikelek eta biok. Goizeko bederatzietan parkera heltzen ginen, arropak jantzi eta 9.30-9.45 ingururako prest izaten ginen, lehen turistei agur egiteko. Goizetan Derroches etxean egoten ginen, gotorlekuaren harresitik kanpo zegoen etxean. Honen jabea Jean Derroches andrea zen, jatorri euskalduna zuena. Emakume hau bere senarrarekin batera arrantzale enpresa txiki baten jabe zen, non, udan etortzen ziren arrantzaleei lo egiteko lekua eta janaria ematen zieten arrantzatzearen truke. Dena den, arrantzale horiek udako hilabeteetan soilik etortzen ziren, neguan bizi baldintzak oso gogorrak baitziren Louisbourgen.

Arratsaldeetan ere lanean egoten zineten? Eguerdiko hamabiak aldera eguerdiko kanoi-jaurtiketak egiten ziren. Ostean, bazkaltzera igotzen ginen gotorlekura. Arratsaldean, Petite Grandchamp izeneko tabernan egoten ginen beste musikari batzuekin batera, euskal musika eta euskal dantzak erakusten. Arratsaldeko bostetan amaitzen genuen, arratsaldeko kanoi-jaurtiketak egin ondoren. Gero, jantziak kendu, arropaz aldatu eta etxera itzultzen ginen deskantsatzera eta hurrengo egunerako prestatzera.

Nola hartzen zituzten turistek zuen interpretazio-lanak? Gehienentzat Euskal Herriari buruz zerbait entzuten zuten lehen aldia izaten zen. Interes handiarekin entzuten gintuzten normalean eta galdera ugari izaten zituzten azalpenaren amaieran. Aipatzekoa da gehien interesatzen zitzaiena euskara pixka bat entzutea izaten zela beti, eta guk esaten genien ez zutela beste hizkuntza bakar batekin ere antzekotasunik aurkituko. Behin baino gehiagotan Euskal Herria mapa batean kokatzeko ere eskatu ziguten.

Garazi Maeso Louisbourg-en // Xabi Otero

Euskaldunok Louisbourgen utzitako aztarna nabaria dela esango zenuke. Oso nabaria. Jean Derroches andreaz gain, aipagarria da eguerdiko ordu biak aldera presoaren prozesioa egiten zutela. Preso bat kalera ateratzen zuten erakusteko nola zigortzen ziren krimenak garai horretan. Presoa euskal arrantzale bat zen, arrantzale irlandar batzuekin haserretu ondoren borroka bat izan zuena eta nahi gabe arrantzale irlandar horietako bat hil zuena. Horrelako egunerokotasuneko detaile txiki askoren bidez, erakusten ziguten zelakoa zen euskaldunen presentzia gotorlekuko gizartean.

Gainera, Louisbourgeko Derroches etxea “Euskaldunen etxea” bezala ezagutzen da. Bai, horrela ezagutzen da eta etxea eraikita dagoen moduan ere euskal influentzia nabaritzen da. Adibidez, etxearen hormak modu bertikalean kokatutako habez eginda daude, ohikoagoak ziren horizontalen ordez. Hori Euskal Herritik inportatutako teknika bat da, ura etxe barruan sartzea saihesteko.

Gaur egun, nola ikusten dute Atlantikoko beste aldetik euskal kultura, euskara…? Izugarrizko interesarekin. Ezagutzen genuen mundu guztiak galdera pila bat zituen gure kulturaren, historiaren edo hizkuntzaren inguruan. Bereziki Mi’qmaken aldetik, haiek eta geuk partekatzen dugun zapalkuntza esperientzia dela-eta, anaitasun sentimendu handia nabaritu ahal izan genuen.

Zer izan zen egonalditik gehien gustatu zitzaizuna? Ez dakit gauza bakarra aukeratzeko gai naizen. Izugarri gustatu zitzaidan gotorlekuaren parte izatea, eta bertan egin genuen lanaz oso harro nago. Beste alde batetik, bertan ezagutu nuen jendea ere proiektu honen alde baikorrenetariko bat izan daiteke.

Garazi Maeso Louisbourg-en // Xabi Otero

Zer ikasi zenuen bidaia honetatik? Asko ikasi nuen. Alde batetik, oso garrantzitsua iruditu zitzaidan Mi’qmak-ekin egin genuen harremana eta euren gatazkari buruz ikasi nuen guztia. Bestalde, gotorlekuan egunak pasatu ahala euskaldunek bertan zuten presentziaz geroz eta gehiago ikasten genuen. Gainera, euskaldunek Atlantikoaren beste aldean zuten garrantzia lehen eskutik bizitzea oso aberasgarria izan da niretzat.

Orokorrean, zelan baloratuko zenuke zure esperientzia Louisbourgen? Louisbourgeko proiektuan izena ematea nire bizitzan hartu dudan erabaki onenetarikoa dela esango nuke. Esperientzia oso aberasgarria izan zelako, konexioak eman zizkidalako beste herrialde batean eta pertsona bezala hazten ere lagundu zidalako. Bi hilabetetan Louisbourgen ikasi nuena ez dakit beste nonbait ikasiko nukeen.

☉ Galdakao

Argazkiak / Galdakaoko Udalaren aurkako “eraso euskarofoboa” salatu dute ehunka herritarrek

Hizkuntza politiketan jauzi bat emateko garaia dela aldarrikatu dute gaur Kontseiluak eta Bagabiz Euskara Elkarteak

|

Euskararen kontrako “beste oldarraldi judizial bat” salatu dute gaur Galdakaon ehunka herritarrek. Zehazki, Galdakaoko Udalak 2022an egindako gizarteratzeko eta laneratzeko teknikari lanpostua egonkortzeko deialdian ezarritako euskara eskakizuna baliogabetzearen Bilboko epaitegiaren epaia salatu dute.

Epai horren arabera, “diskriminatzailea” da euskara hizkuntza eskakizuna eskatzea: “Oldarraldi judizialak ez du etenik. Sententziaz sententzia, gero eta argiago geratzen ari da olatu erreakzionario, atzerakoi eta euskarafobo honen atzean ezkutatzen den mezua: urrunegi joan zarete eta mugak jarri behar dizkizuegu”, adierazi dute gaur Galdakaon egin duten elkarretaratzean. Guztira 200 lagun bertaratu dira Kontseiluak eta Bagabiz Elkarteak deitu duten euskararen oldarraldiaren kontrako kontzentraziora.

“Edozerk balio du epaitegietatik euskararen normalizazioa sustatu nahi duten neurriak baliogabetzeko: ezin da euskara eskatu “zailegia” delako, ezin da euskara eskatu “inposizioa” delako, ezin da euskara eskatu “gehiegizkoa” delako, ezin da euskara eskatu “diskriminatzailea” delako… Eta horrela, Galdakaoko Udalean gizarteratzeko eta laneratzeko teknikari lanposturako euskara eskakizuna gehiegizkotzat jo du epaileak, Udalaren eskumenaren aurka eta herritarren hizkuntza eskubideen kaltetan”, diote Kontseiluko eta Bagabiz Euskara Elkarteko ordezkariek.

Bai Kontseiluak bai Bagabiz Euskara Elkarteak “gogor” salatu dute “botere judizialaren injerentzia hau”, eta, era berean, “euskararen ekosistema berri bat” aldarrikatu dute, “gure eskubideak egiazki bermatuko dituena eta euskaraz bizitzea posible egingo duena”, diote.

“Erasoei erantzun behar zaie, baina bada garaia harago joateko, hizkuntza politiketan jauzi bat emateko: aurre egitetik, aurrera egiteko”, diote, eta gaineratu dute: “Gure herriko edozein herritarrari ere dei egiten diogu, eremu publiko zein pribatuan, bere hizkuntza-eskubideak urratu direla sentitzen badu, Hauspotu zerbitzuaren bidez horren berri eman dezan”.

350 atxikimendu

Atzo, Galdakaoko Udaleko langileek kontzentrazioa egin zuten udaletxe aurrean, ELA eta LAB sindikatuek deituta. Eta gaur, Kontseiluak eta Bagabiz Elkarteak deitutako herri elkarretaratzera ehunka lagun batu dira.

Era berean, Galdakaoko Udalaren aurkako eraso euskarofoboa salatzeko atxikimendua eman dute 300dik gora norbanakok eta herriko 35 elkartek eta taldek.

“Argi utzi nahi dugu euskaraz bizi nahi dugula eta ez dugula eskubide murrizketarik onartuko!”, bukatu dute elkarretaratzea.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Lanpostu guztietan “euskararen gutxieneko ezagutza bermatzea” aldarrikatu dute Galdakaoko udal langileek

Euskararen aurkako “beste eraso bat” salatzeko elkarretaratzea egin dute gaur eguerdian Galdakaoko Udaleko langileek

|

Galdakaoko Udaleko langileek elkarretaratzea egin dute gaur eguerdian udaletxe aurrean // Argazkia: LAB Sindikatua

Euskararen aurkako “beste eraso bat” salatzeko elkarretaratzea egin dute gaur eguerdian Galdakaoko Udaleko langileek. Zehazki, Galdakaoko Udalak 2022an egindako gizarteratzeko eta laneratzeko teknikari lanpostua egonkortzeko deialdian ezarritako euskara eskakizuna baliogabetzearen epaia salatu dute.

Epai horren arabera, diskriminatzailea da euskara hizkuntza eskakizuna eskatzea, “eta, beraz, euskararen ezagutza kentzen du Galdakaoko Udalaren lanpostu batetik”, salatu dute ELAko ordezkariek. ELArekin batera LABeko ordezkariek egin dute elkarretaratzea.

Gaineratu dutenez, sektore judizial, politiko eta sindikal batzuek “gaztelaniaren erabateko nagusitasuna inposatu nahi dute, eta, azkenaldian ikusten dugun bezala, euskararen aurka egiten dute etengabe”.

Kontseiluak, ELAk eta LABek 15 urteko epean administrazioa euskalduntzea helburu duen akordioa azpimarratu dute. “Eta horrela, lanpostu guztietan euskararen gutxieneko ezagutza bermatzea, horrela bakarrik bermatuko baita euskaldunek zerbitzua euskaraz jaso eta euskaraz lan egin ahal izatea, gaztelaniazkoek bezala”, diote.

Bihar, ekainak 20, Kontseiluak eta Bagabiz Euskara Elkarteak elkarretaratzea deitu dute Ardanza parkean 19:30ean.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Galdakaoko Santi Brouard plazan eta Mugurun San Juan suak piztuko dituzte

|

Andra Mari Dantza Taldeak eta Zizpak San Juan suak piztuko dituzte Santi Brouard plazan eta Mugurun // Geuria

Udari ongi etorria emateko San Juan bezperan, ekainaren 23ko gauean, suak pizten dira Euskal Herrian. Galdakaon, Urretako jaietan sua pizteaz gain, beste bi su piztuko dituzte: Santi Brouard plazan eta Mugurun.

Galdakaoko Udalak, herriko hainbat eragilerekin batera, hainbat ekintza antolatu ditu:

Egitarauak / San Juan suak Galdakao

Ekainak 23, igandea

Santi Brouard plazan
22:00 San Juan suaren bueltan, erritualak eta konjuruak, ume jokoak, sanjuanetako kantuak, eta erromeria. Andra Mari Dantza Taldeak antolatuta

Muguru
22:30 Dantza ikuskizuna: ‘San Juanetako taupadak’, Taupadak Dantza Eskolak eta Zizpa Gazte Asanbladak antolatuta
22:45 San Juan sua, txokolatada eta San Juan ura. Zizpa Gazte Asanbladak antolatuta
23:00 Erromeria: Gautegun

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Euskararen aurkako erasoa salatzeko elkarretaratzea egingo dute Galdakaoko Udaleko langileek

Galdakaoko Udaleko Langile Batzordeak kontzentrazioa deitu du bihar, ekainak 19. Gainera, ekainaren 20an elkarretaratze handia deitu dute Kontseiluak eta Bagabiz elkarteak

|

Iazko uztailean EAEKo alkateek Konstituzionalak euskararen kontra emandako epaia salatu zuten, tartean, Iñigo Hernando Galdakaoko alkatea // Kontseilua

Euskararen aurkako sententzia jaso du Galdakaoko Udalak. Zehazki, Udalak 2022an egindako gizarteratzeko eta laneratzeko teknikari lanpostua egonkortzeko deialdian ezarritako euskara eskakizuna baliogabetu du Bilboko Administrazioarekiko Auzien 4. epaitegiak.

Hori salatu zuten ostiralean Euskalgintzaren Kontseiluak eta Galdakaoko Bagabiz Euskara Elkarteak, eta elkarretaratzea deitu dute ekainaren 20an 19:30ean Ardanza parkean.

Era berean, Galdakaoko Udaleko Langile Batzordeak (LAB eta ELA sindikatuak) ere kontzentrazioa deitu du bihar, ekainak 19, 13:30ean udaletxeko plazan, “administrazioaren euskalduntzearen eta langileen eskubideen aurkako azken sententzia salatzeko”.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Programa / Urretako jaiak 2024

Ekainaren 21etik 23ra bitartean izango dira Urretako jaiak, Galdakaon. Urretaldeak 50 ekintza antolatu ditu:

|

Herri bazkaria izango da ekainaren 23an Urretako jaietan // Geuria

Ekainaren 21etik 23ra bitartean izango dira Urretako jaiak, Galdakaon. Urretaldeak 50 ekintza antolatu ditu:

Egitaraua / Urretako jaiak 2024

Ekainak 20, osteguna
Barrakak irekitzea, Romualda plazan

Ekainak 21, ostirala
16:30 Aurpegiak margotzea eta eskulanen tailerra, Ludotekak antolatuta
17:30 Guarrindongada Jokoak eta ur-borroka, Topaguneak antolatuta
19:00 Pregoia: Erabide Emakume Elkartea eta Femme
19:00 Txosnak irekitzea eta Rally Poteorako txartelak eta Bingorako kartoiak ematea
19:00 Soka Batukada
19:30 Sardina-jan herrikoia
20:00 Mozoilo Irratia
20:00 Musika: Femme
20:00 Musika: Femme-Adur
21:00 Musika: Femme-Lena Makana
22:00 Musika: Viktor Kordoba DJ + Tracy DJ + Divinoa DJ
04:00 Txosnak ixtea

Ekainak 22, larunbata
11:00 Artisau Azoka Urreta parkean
11:00 Patinaje artistikoko erakustaldia eta tailerra Skating 4 Gurpilen eskutik Urreta eskolan
12:00 Txosnak irekitzea
12:00 IA & Robotics Txokoa Izarra Topagunean
12:00 Puzgarriak, ur-puzgarriak… Urreta parkean
12:30 Putxeren III. Lehiaketan izena ematea
13:00 Rally Poteoa
13:00 Kalejira: Da Capo Musika Banda
13:30 Soka Batukada
14:00 Putxeren aurkezpena eta sari banaketa
14:00 Putxera zozketa Urreta zelaian
16:00 Apar festa Urreta parkean
16:00 Mus txapelketa Gure Bastartxue tabernan
17:00 Patata tortillen X. Lehiaketan izena ematea
17:00 I. Futbolin Txapelketa, Iluntze tabernak eta Solabarriak Dardosek antolatuta
18:30 Tortillen aurkezpena eta sari banaketa
19:00 Kalejira eta animazioa tabernetatik
19:30 Txokolatada
20:00 Kontzertuak Musika Eskolako etxartean: Koiu + Tinta + Garaje-drama
00:00 Dantzaldia: Princesa taldea
01:30 Bingoa eta ezusteko emanaldi berezia
02:00 Dantzaldia: Princesa taldea

Ekainak 23, igandea
12:00 Txosnak irekitzea
12:00 Kalejira eta animazioa tabernetatik
12:00 Familiako I. Futbolin Txapelketa, Iluntze tabernak eta Solabarriak Dardosek antolatuta
12:30 Txupiponpa tailerra Urreta parkean
13:00 Rally Poteoa
13:00 Galdakaoko Ad Libitum Txistu Banda
13:00 Meza
13:00 Paella lehiaketaren X. edizioan izena ematea
14:30 Paellen aurkezpena eta sari banaketa
15:00 Herri bazkaria
16:00 Aurpegiak margotzea, tailerrak eta jolasak Argizai Eskaut Taldeak antolatuta
17:00 Stunt Rider motorren erakustaldia
17:00 Txupiponpak Urreta parkean
19:00 Kontzertua Patxi tabernan: Tequilas
21:00 Zozketa Urreta zelaian: Rally Poteoko saria
22:00 Tributu kontzertua: El Barrio
22:30 Sua piztea
00:00 Jaien amaiera

Osorik irakurri