Sareak

☉ Galdakao

Ione Ibarretxe: «Gaur egungo artista batek hamaika musika-estilo jorratu ditzakeen arren, jendeak betikoa nahi du gehienetan»

Ione Ibarretxek ez du musikarik gabeko mundurik irudikatzen eta erronka modura gitarra jotzen ikasteko erabakia hartu zuen

|

Ione Ibarretxe, Galdakaoko Ardantza parkean // Geuria

2020an heldu zen pandemiak eta hark eragindako itxialdiak makina bat ondorio izan zuen herritarrengan. Giltzapean bizi izandako denbora tarte horretan jendeak etxea txukundu, kozinatu, ordenagailuaren bidez lan egin, kirola praktikatu, eta esperientzia berriak bizitzeko erronkari heldu zion. Musika entzuteko tarterik ere izan zen, eta hori biziki maite du Ione Ibarretxe Arnaizek (Galdakao, 2004).

Ez du musikarik gabeko mundurik irudikatzen eta erronka modura gitarra jotzen ikasteko erabakia hartu zuen. Hasiera “katastrofikoa” izan zuela aitortu digun arren, astiro-astiro eta jarraikortasunarekin, zaldiekin bezala, instrumentua nolabait “hezi” zuen eta kalera irteteko aukera azaldu zenean, gitarra hartu eta herriko hainbat ekintzatan parte hartzen hasi zen Ken7ren edo Hertzainaken bertsioak jotzen. Leku batetik eta bestetik, Ioneren “kontzertu” horien eskariak gora egin eta egun batetik bestera Galdakaoko Artisten Katalogoan ipini zuten bere eskaintza. Hori dela eta, beragaz elkartu gara Ardantza parkean, eta musikarekiko maitasunaz gain herrian duen inplikazio aktiboaz aritu gara Momoak Talde Feministako kideagaz.

Nola hasi zinen musikaren munduan? Galdakaon, presoen aldeko manifestazioetan eta Covidaren haritik sortu diren ekintzetan parte hartzen hasi nintzen. Leku batetik eta bestetik deitzen zidaten abestitxoak kantatzeko manifestazio edo kontzentrazio baten ostean. San Juanetan, Zizpak Gazte Sortzaileen Plaza sortu zuen, herriko sortzaileei gune bat eskaintzeko. Bertan Elene Uribarri galdakoztarra eta ni izan ginen, besteak beste.

Inoren laguntzarik izan duzu musikaren munduan murgiltzeko? Beñat Armentiaren laguntza izan dut. Nik lehen ez nekien gitarra jotzen eta asko lagun dit. Udalak Gazte Sortzaileen Plaza ikusi eta 2021eko ez-jaietan, besteak beste, Gotx Elektrotxaranga eta Aker taldeek jo zuten, baita nik ere. Ordutik, Galdakaoko hainbat ekintzatan parte hartu izan dut.

Eta Beñaten laguntzaz gain, bakarrik ikasi duzu musika? Bai. Hasiera batean pilo bat frustratzen nintzen gitarrarekin. Musika eskolan hasi eta hiru hilabetera utzi nuen. Sekula ez nuela ikasiko uste nuen. 2021ean batxilergo eszenikoa egiten hasi nintzen. Bertan, instrumenturen bat jotzea edo horretan saiatzea eskatzen ziguten. Klaseen artean, lagunen gitarra hartzen hasi nintzen, akorde batzuk jotzen. Hasiera desastrea izan zen. Batxilergoko ikasketak bukatu nituenean lagun baten gitarra hartu eta etxera eraman nuen iazko udan. Udalekuetan umeei gitarra jotzen nien eta horrela hasi nuen harremana instrumentuarekin.

Bertsioak dira jotzen dituzunak. Zeintzuk dira gehien eta hoberen funtzionatzen dutenak? Presoentzat jotzen dudanean Ken7 edo Eñaut Elorrietarenak oro har, Hertzainak-en ‘564’, beti gai berdinarekin. Baina beste batzuetan Izaro, Olatz Salvador, Idoia kantautoreen lanak abesten ditut. Askotan kantatu ditut euren abestiak. Orain Olaia Intziarte entzuten hasi naiz bere lehen diskoaren haritik eta bere bertsioak ere egiten hasi naiz.

Pentsatu al duzu inoiz egiten dituzun bertsio horiek guztiak batu eta taularatzea? Bai, pentsatu dut baina sentitzen dut eszenatokira igo eta bertsioak joko banitu ez nintzatekeela beteta sentituko. Nahiago nuke itxaron eta proiektu propioa sortu, ondoren eszenatokira igotzeko. Momentuz, gitarrarekin egiten ditudan saioak Instagramera igotzen ditut, eszenatoki baten gainean Gasteizen baino ez dudalako jo, lagunen artean gainera.

Bertsioek oso ondo funtzionatzen dute publikoaren artean eta, aldi berean, ateak ixten dizkiete proiektu propioak dituzten taldeei. Zergatik gustatzen zaizkigu hainbeste bertsioak? Ez dakit gorrak edo oso betikoak garelako izan daitekeen. Gaur egun sortzen ari den musika ez da betikoa, gainera: ez gaude estilo bakarrean trabatuta. Artista batek hamaika estilo jorratu ditzake gaur egun, baina hala eta guztiz ere jendeak betikoa nahi du. Duela gutxi kartel bat irakurri nuen. Zera zioen: “Gora musika herrikoia eta pikutara reggaetoia!”. Ez nuen ulertzen. Reggaetoia beste musika mota bat da, besterik gabe. Esaten da musika estilo hau matxista edo sexista dela, baina hori abestiaren letraren kontua da. Jendeak musika estiloa kontzeptu batekin erlazionatzen du zuzenean eta, ikusten denez, erosoago dago betidanik entzun duenarekin, belarriak zabaldu barik. Datorren apirilaren 6an Elorrion antolatu duten aurtengo Ernaiko Gazte Topagunean talde gehienak berriak dira eta jende askok “moderno” bezala definitu ditu, zentzu txarrean. Segmentu horrek betiko musika taldeak nahi ditu Topagunean: Soziedad Alkoholika, Brigade Loco eta beste talde bi. Azkenean, eta egindako presioagatik, betiko talde horiek sartu behar izan dituzte.

Eta nola ikusten duzu proiektu propio horren ideia? Gaur egun Gasteizen nabil unibertsitateko ikasketekin eta, azken batean, han-hemenka nabil. Ez dakit non zentratuko naizen eta non eratuko nukeen taldea. Gasteizen Parral izeneko taberna dago. Bertan, talde hasiberriak ikusteko aukera dago asteazkenero eta bertan jotzea esperientzia polita izan litekeela uste dut, hasteko bada ere.

Hasieran egon bazaude jada: Galdakaoko Artisten Katalogoan topatu zaitugu. Azken bi urteetan, pandemia dela eta, Galdakaoko sortzaileak pilo bat hazi dira. Horren haritik, Udala bertan agertzen diren artistekin harremanetan jarri zen jendeak Galdakaoko artistak ezagutzeko helburuarekin. Pandemiak diru galera izugarria ekarri du kultura arloan eta katalogo honek kulturaren mundu hori biziberritzea du xede; artistek merezi duten ikusgarritasuna lortzeko, beste hitz batzuetan esanda. Gainera, erreminta oso praktikoa da katalogoa: inor artista jakin baten bila badabil, webgunean sartu eta bertan denetarik topa dezake: abeslariak, taldeak, pailazoak… Zerbitzu honen bidez lana emango lioke zerbitzu eskatzaileak galdakoztar bati.

Nolako garrantzia dauka musikak zure bizitzan? Musikarik gabe ez naiz pertsona. Itzartu bezain pronto egiten dudan lehen gauza musika jartzea da. Edozein gauzatarako behar dut: sukaldatzeko, dutxatzeko, janzteko… Arazo bat daukat baina: aurikularrak ez zaizkidala behar bezala sartzen belarrian eta kasko handirik ez dudanez, gimnasioan ezin dut musikarik entzun. Eskerrak bozgorailuetatik jartzen duten bertan musika. Musikarik ez balego, pikutara gimnasioa.

Galdakaoko Momoak Talde Feministako kide ere bazara. Zerk ekarri zintuen bertara? 2020ko urrian hasi nintzen Momoaken parte hartzen. Hainbat hilabete isolatuta egon ostean, talde honen parte izatera animatu nintzen, barruan grina handia nuelako. DBHn nengoela feminismoaren aldeko borrokan parte hartu nahi nuen, baina ez nekien nola. Orduan, Momoak Talde Feministak bilera ireki bat egingo zuela entzun nuen. Animatu eta bertara joan nintzen, beste jende askorekin batera. Militantzia gure arnasgunea eta ihesbidea izan zen bertara hurbildu ginenontzat. Beraz, taldean sartu eta bileraz bilera antolatzen joan ginen.

Gazteak izango zarete Momoaken. Bai, 18-25 urte bitarteko emakumeok hartzen dugu parte bertan, herrikoak, eta giroari dagokionez hasieratik oso gertukoa izan da. Taldeko kontuez gain, edozer gauza egiteko elkarrekin irteten gara, baita parrandan edo Cola Cao bat hartzeko ere (barreak). Militantziaz aparte lagunak gara bereziki.

Herrian eraso matxistak gertatu direnetan talde oso aktiboa zaretela garbi geratu da: mobilizazioak arin antolatzen dituzue eta jende asko hurbiltzen da deialdietara. Izaera hau beste herrietara esportatzeko beharra ikusten duzu Hego Uriben, talde feministak egon arren? Herri bakoitzak, esan duzun bezala, bere taldeak ditu. Ondo legoke, baina, herri guztien arteko taldeen artean sare antzeko bat sortzea. Helburu zaila da, koordinazio itzela eskatzen duelako horrek eta jendeari denbora falta zaiolako. Eraso matxistak gertatzen direnean, esaterako, erantzun zuzena eman behar da eta horrek esan nahi du esku artean daukagun hori bertan behera utzi behar dugula, dena geldituz, eraso matxista momentuan salatu ahal izateko. Horrek lan handia ematen du, baina egin beharrekoa da aldi berean, pertsona erasotuak babesa behar duelako alde batetik eta herri bezala erantzun kolektiboa eman behar dugulako bestetik. Galdakaon eraso matxista bi gertatu ziren otsaileko lehen astean. Momentu hartan M8ko jarduerak prestatzen ari ginen. Dena geldiarazi behar izan genuen mobilizazioa gauzatu ahal izateko. Zorionez, Galdakaoko Udalarekin harreman zuzena daukagu eta bozgorailu lanak egiten ditu kasu hauetan.

Protokolo feministek gero eta eraginkortasun handiagoa dutela ere egia da. Protokolo feministak plan eraginkorrak dira, zalantzarik gabe, ez goazelako esku hutsik. Herritar guztiek ezagutzen dute jarraitu beharreko bidea. Jaien kasuan, txanda egiten ari den pertsonak argibide guztiak dakizki. Protokoloari esker edozein herritarrek lagundu dezake jarraibideei so eginez.

M8a ate joka dago. Zer prestatu duzue Galdakaon? Martxoaren 8ko goizean tailer bat antolatu dugu eta kotxe karabana bat antolatu nahi dugu. Eguerdi aldera mobilizazioa egiteko asmoa dugu, aurreko urtean ez bezala. Iaz uste baino herritar gehiago hurbildu zen gogotsu mobilizaziora eta horren haritik aurten manifestazioa deitu nahi dugu. Gainera, martxoaren 8a mugarria da Zaintzak erdigunea dinamikan. Ez dago grebarik baina mobilizazioak antolatuko dira eta zaintzak garrantzia hartuko du berriro ere.

Momoak Talde Feminista alde batera utzita, beste esparru batzuetan ere inplikazio handia duzu herrian. Hala da. Galdakaoko Zizpa eta Ernaiko taldean nago. Jende askok parte hartzen du bertan. Ekintza guztien artean Gazte Eguna prestatzen laguntzen dut, bai norbanako bezala eta baita Zizpa taldeagaz ere.

Zure zaletasunei begirada arina botaz eta batxilergo eszenikoko ikasketak dituzula ikusita, zertan ari zara orain Gasteizen? Euskal Filologia ikasten nabil, lehenengo urtean.

Batxilergo eszenikoa eta Euskal Filologia ikasketa oso ezberdinak dira. Esperientziarik izan al duzu arte eszenikoen munduan? Loraldiak programak sormen egonaldiak antolatu zituen eta horren ondorioz astebete eman nuen Lekeition. Bertan, diziplina ezberdinetan aritu nintzen: gidoigintzan, musikan, ikus-entzunezkoetan… Azken egunean kale-antzerkia landu nuen Ander Lipus aktore eta antzerki-ikertzailearekin. Antzerkian hiru aldiz aritu naiz bizitza osoan, baina kale antzerkian sekula ez. Pilo bat gustatu zitzaidan eta etorkizunean jorratu nahi nituen ikasketak zalantzan jarri zizkidan esperientzia hark. Arte dramatikoa ikasteko zalantzak izan nituen. Azken batean, sormenak, idaztean eta kantatzean bereziki, garrantzi handia dauka niretzat eta askotan nire barrenak husteko erreminta bezala erabili dut. Azkenean Euskal Filologia ikasteko erabakia hartu nuen .

Agian loturaren bat sor daiteke mundu eszenikoaren eta Euskal Filologiaren artean etorkizunean. Bizitzak bira asko eman ditzake. Euskara irakaslea izatea gustatuko litzaidake batxilergo eszenikoko arte eszenikoak irakasgaian, antzerkiaren historia eta literaturaren ingurukoan. Horregatik aukeratu nuen Euskal Filologia: literaturarengatik eta antzerkiarengatik. Are gehiago, nire azken euskara irakaslea bezalakoa izatea gustatuko litzaidake. Igor Martin deitzen da eta Euskal Filologia ikasi zuen, euskaraz jakin barik. Apunte guztiak gaztelaniaz hartzen zituen eta benetan inspiratu nauen pertsona izan da.

☉ Galdakao

‘Auzotik Galdakao’ dinamika herri osora zabalduko du Udalak martxotik aurrera

Iaz herriko bi eremutan martxan jarritako proiektu pilotuko estrategia ekainean bukatu du Galdakaoko Udalak, eta konpromisoak 2025etik aurrera beteko dituzte

|

Maite Arandia, Unai Amezaga eta Iñigo Hernando gaurko prentsaurrekoan // Geuria

Auzoetako beharrak identifikatu eta estrategia bat lantzeko asmoz ‘Auzotik Galdakao‘ dinamika jarri du martxan Udalak legealdi berrian.

Proiektuak bi helburu nagusi ditu: auzoen behar nagusiak identifikatzea eta datozen urteetan zehar horiei erantzungo dien estrategia bat lantzea.

Dinamikarekin hasteko bi eremu hartu dituzte udal ordezkariek, “proiektu pilotu bezala”. Horiek dira alde batetik, Agirre, Aperribai, Azpuru, Olabarrieta, Txistulanda, Aperribai Zaharra eta Jugo, eta bestetik, Tximelarre Goikoa, Urtebieta, Zuatzaurre eta Urreta.

Azken hilabeteetan, eremu bakoitzean diagnostiko bat egin du Udalak auzotarrekin batera sortutako bi talde eragileetan. “Irailean hasi ginen eremu bakoitzeko auzotarrekin eta eragileekin biltzen eta dagoeneko lehen emaitzak ikusten ari gara”, dio Unai Amezaga Parte-hartze teknikariak.

Orain bi zonalde horietan estrategia bana lantzen ari da Udala, eta aurreikuspenen arabera ekainean bukatuko dituzte bi planak. “Hainbat proiektu eta proposamen landuko dira bi eremu horietan, denak diagnostikotik ateratakoak”, dio Amezagak. Ondoren, Udalak konpromisoak 2025etik aurrera beteko dituela zehaztu du.

Herri osora zabaltzea

Proiektu pilotuaren “emaitza onak” ikusita, dinamika herri osora zabalduko du Galdakaoko Udalak. Horretarako beste lau eremu zehaztu dituzte: Altamira, Askarri, Gumuzio, Kortederra, Padrola, Artola, Basozabal, Bekea, Bekelarre, Itzaga, Basabe, Belategi, Egia, Elexalde, Errekalde, La Mina, Uraburu, Usargoiti eta Olabarri (3. eremua); Bengoetxe, Troka, Ergoien, Zuhatzu eta Upomendi (4. eremua); Kurtzea, Tximelarre Bekoa eta Zabalgane (5. eremua); eta Berezikoetxe, Zabalea (6. eremua)

“Udalerri anitza da Galdakao: auzo asko daude —handiak, txikiak eta ertainak—, eta denen artean desberdinak. Horregatik ikusi genuen errealitate hori orekatu behar genuela”, dio Amezagak: “Bi eremutan hasi ginen dinamikarekin eta orain herri osora hedatuko dugu: txikitik handira egin nahi genuen”.

Eremu bakoitzak bere aurrekontu propioa izango du, “beharrak, ezaugarriak eta biztanle kopurua kontutan hartuta”, dio Maite Arandia Parte-hartze arloko zinegotziak.

Lehen bi eremuekin egin bezala, talde eragileak eratu nahi ditu Udalak gainerako lau eremuetan, eta horretarako bilera irekiak deituko dituzte martxoan: martxoaren 19an hirugarren eremuan, martxoaren 20an laugarren eremuan, martxoaren 25ean bosgarren eremuan eta martxoaren 26an seigarren eremuan. “Bilera horiek arratsaldez izango dira, baina oraindik ez ditugu zehaztu ezta lekuak ezta orduak ere”, dio Arandiak. Aurrerago bilera horien inguruko informazioa helaraziko du Udalak.

Bilera horietan parte hartzeko izena eman beharko dute herritarrek. Udal ordezkariek arabera, bilera izan baino astebete lehenago eman ahalko da izena partaidetza@galdakao.eus helbide elektronikora idatzita, 688 830 479 telefonoaren bidez (Whatsapp eta Telegram) edo erabaki.galdakao.eus plataformaren bitartez.

“Hasieratik argi geneukan herritarren parte-hartzeak gure gobernu planaren zutabe nagusienetakoa izan behar zuela, eta aurreko legealditik ari gara horretan lanean. Hain zuzen ere, parte-hartzerako teknikari bat kontratatu genuen lehen aldiz Galdakaon aurreko legealdian, eta emaitzak agerikoak dira”, dio Iñigo Hernando alkateak.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Emantzipazio bulegoa zabaldu dute Galdakaon, herriko gazteei zuzenduta

Bulegoa zabalik egongo da asteazkenetan (otsailaren 21etik aurrera) eta ostiraletan Torrezabal Kultur Etxean. Gazteei emantzipazio prozesuetarako aholkularitza ematea da helburua

|

Emantzipazio bulegoa zabaldu du Galdakaoko Udalak, gazteei emantzipazio prozesuetarako aholkularitza emateko asmoz.

Emantzipazio bulegoak modu indibidualean eta zuzenean emango die informazioa gazteei, eta aholkularitza ere emango die administrazioaren maila guztietan (tokikoa, eskualdekoa, erkidegokoa, Europakoa…) dauden zerbitzu, programa eta proiektuei buruz, baita emantzipazio prozesua aurrera eramaten laguntzeko Galdakaoko Udalak berak dituen zerbitzuei eta baliabideei buruzko informazioa ere.

Bulegoa zabalik egongo da asteazkenetan (gaurtik, otsailaren 21etik aurrera) eta ostiraletan Torrezabal Kultur Etxeko lehen solairuan, 17:00etatik 20:00etara bitartean.

Era berean, emantzipaziobulegoa@galdakao.eus helbide elektronikoan, 675 700 089 telefono bidez eta sare sozialetan ere eskainiko dute zerbitzua.

“Gazteen emantzipazioa gazteak osotasunez eta aukera berdintasunez gizarteratzea lortzea da, beren bizi proiektua autonomiaz eraikitzeko eta eskubide guztiak egikaritzeko aukera izan dezaten, ahultasun gehien dituzten gazteei arreta handiagoa eskainiz. Prozesu horretarako, etxebizitzari, enpleguari edo prestakuntzari buruzko informazioa ezinbestekoa da. Hain zuzen, informazio hori guztia herriko gazteek eskura izatea da Udalak zerbitzu berriarekin lortu nahi duena”, diote udal ordezkariek.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Edu Madina omentzeko ekitaldia antolatu dute bere lagunek Gorbeian

|

Otsailaren 5ean hil zen Edu Madina galdakoztarra // Argazkia: Inocencio Goikuria

Edu Madina Etxebarria galdakoztarra hil zen otsailaren 5ean 69 urterekin. Galdakaoko memoria historikoa berreskuratzeko lan egin zuen; are gehiago, Galdakao Gogora elkarteko sortzaileetako bat izan zen.

Galdakaoko bere lagunek bere aldeko omenaldia antolatu dute otsailaren 25ean, igandez. Gorbeia mendiko gurutzean izango da 12:00etan.

Eguraldi txarra egiten badu omenaldia 12:15ean izango da Egiriñaoko Elurretako Andre Mariaren ermitan.

Informazio gehiagorako udiarraga@hotmail.com eta 634 672 811 telefono zenbakia jarri dituzte.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Argazkiak / Dozenaka herritarrek irmoki salatu dituzte Galdakaoko sei adingabek jasandako sexu-erasoak

|

Herriko sei adingaberen kontra Galdakaon eman diren sexu-erasoak salatzeko elkarretaratzea egin zuten otsailaren 17an, larunbatez, Santi Brouard plazan. Mugumendu feministak eta herriko eragileek deituta, herritar askok bat egin zuten elkarretaratzearekin.

GEURIA bertan izan zen eta Amets Iturbe Berdintasun arloko zinegotziaren eta Naroa Urkijo Momoak talde feministako kidearen hitzak jaso ahal izan genituen.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Bideoa / Naroa Urkijo: “Arazo hau estrukturala da eta aurrera begira ere elkarlanean jarraituko dugu”

|

Otsailaren 17an, larunbatez, elkarretaratzea egin zuten dozenaka herritarrek Galdakaon sei adingabek jasandako sexu-erasoak salatzeko.

Momoak talde feminista, Erabide Emakume Elkartea, Erlantza Emakume Elkartea, Ninaiz Emakume Elkartea, Mairi Emakume Feminista Batza eta Basandere Emakumearen Susrtapenerako Elkartea elkarlanean daude Udalarekin batera sexu-erasoen aurrean erantzun kolektiboa emateko.

Naroa Urkijo Momoak talde feministako kidea da eta berarekin berba egin genuen: “Arazo hau estrukturala da eta aurrera begira ere elkarlanean jarraituko dugu, erasorik gabeko herri askea nahi dugulako”.

Osorik irakurri