Sareak

☉ Hego Uribe

Estigmetatik ihes egiten

Emozioak eta sentimenduak gure bizitzaren parte dira. Gauza berriak ikasten, beste batzuk ulertzen eta ekintzara bultzatzen laguntzen digute

|

Argazkia: Ariel Sion, Unsplash

Emozioak eta sentimenduak gure bizitzaren parte dira. Sentimenduak emozioen parte dira. Normalean zazpi dira sentitzen ditugun emozio nagusiak, Robert Plutchik psikologo estatubatuarrak sortutako Emozioen gurpilak adierazten duen bezala (ilustrazioa aurrerago). Emozio horiek dira: pozik, gaizki, ikarati, haserre, nazkatuta, triste eta harrituta.

Beste psikologo batzuek bost emozio ezberdintzen dituzte nagusiki (Leire Pinedo psikologo basauriarrak, kasu). Baina, benetan axola al du zazpi edo bost diren? Sentimendu horietako bakoitzak beste sentimendu edo emozio batzuetara garamatza, hala nola, baikor, baketsu, indartsu, jostalari; aspertuta, lanpetuta, estresatuta, nekatuta; urduri, zalantzati, ahul, mehatxatuta; umiliatuta, erotuta, oldarkor; baztertuta, huts eginda, oso gaizki; minduta, etsita, errudun, zaurgarri, bakarrik; nahastuta edota hunkituta.

Usteko duzu ez dagoela beste sentimendurik edo emoziorik, baina bai, askoz gehiago daude: inspiratuta, itxaropentsu, maitekor, eskertuta, adoretsu, balioetsita, arrakastatsu, aske, alai; axolagabe, apatiko, larrituta, gainezka, logaletuta; babesgabe, izututa, kezkatuta, desegoki, baliogabe, baztertuta, jazarrita; traizionatuta, barregarri, higuinduta, bortxatuta, jeloskor, sutan, eszeptiko; epaituta, lotsatuta, lur jota; indargabe, hauskor, biktimizatuta, abandonatuta, isolatuta; atsekabetuta, desengainatuta, irrikaz edo kementsu.

Emozio hauek guztiak —eta gehiago— aurtengo ale monografikoan ikusiko dituzu islatuta. Gurpila txikia da hasieran, eta barneratzen goazen heinean hamaika sentipen mota daude. Emozioek gauza berriak ikasten, beste batzuk ulertzen eta ekintzara bultzatzen laguntzen digute. Emozioak ezinbestekoak dira gizakiarentzat, egokiturik eta bete-betean bizitzeko aukera ematen baitigute.

Robert Plutchik psikologo estatubatuarrak sortutako Emozioen Gurpila // Robert Plutchik

Bakoitzak bere emozioak kudeatzea zaila da. Ez digute irakatsi zelan bideratu gure emozioak. Ez da bide erraza, eta batzuetan hautua egiten dugu gizakiok terapiara joateko, barnean sentimendu bat dugulako eta ez dakigulako zer egin horrekin. Laguntza profesionala behar izaten dugu barnean ditugun emozioei eta sentimenduei irtenbidea emateko.

Osasun mentala diskurtso publiko bihurtu da azken urteetan. Baina oraindik estigmatizatuta dago psikologoarenera joatea. Laguntza psikologikoa bilatzea batzuentzat pertzepzio negatiboa da. Aurreiritziak daude. Osasun mentala azken urteetan onartuago eta ulerkorrago bihurtu den arren, terapiaren eta zainketa psikologikoaren inguruko zenbait estigmak oraindik ere irauten dute. Estigma horiek aldatu egin daitezke kulturaren, hezkuntzaren, sinesmen pertsonalen eta beste faktore sozial batzuen arabera.

Estigma hori egoteko arrazoi batzuk izan daitezke ezjakintasuna, lotsa eta ahulezia hautematea edota estigma soziala. Pertsona askok ez dute argi ulertzen terapia psikologikoak zer dakarren. Osasun mentaleko arazoei buruzko ideia okerrak izan ditzakete, edo laguntza profesionala pertsona “eroek” edo “ahulek” bakarrik behar dutela pentsa dezakete.

Beste batzuek senti dezakete laguntza psikologikoa bilatzea ahulezia edo onarpen bat dela, ezin dutela beren arazoak beren kabuz kudeatu. Estereotipo kultural bat dago: gizakiok indartsuak izan behar dugu, eta gure zailtasunak kanpoko laguntzarik gabe konpontzeko gai izan behar dugu.

Osasun mentalaren onarpenean aurrera egin den arren, oraindik badira gizartean errotuta dauden aurreiritziak. Horiek eragina izan dezakete pertsonek laguntza psikologikoa bilatzen dutenak hautemateko moduan, diskriminazioa edo gizarte-arbuioa eraginez.

Garrantzitsua da nabarmentzea laguntza psikologikoa bilatzea sendotasunaren eta norberaren zaintzaren adierazgarri dela. Mediku bat gaitz fisiko baterako bisitatzea bezala, psikologo batengana joatea lagungarria izan daiteke arazo emozionalei aurre egiteko, bizi-kalitatea hobetzeko eta ongizate mentala sustatzeko. Terapiak erronkei aurre egiteko eta pertsona bezala hazteko tresnak eta estrategiak eskaintzen ditu.

Zorionez, laguntza psikologikoa bilatzearekin lotutako estigma gutxitzen ari da pixkanaka, osasun mentalaren garrantziari buruzko kontzientzia eta ulermen handiagoa sortzen den heinean. Gero eta pertsona gehiagok onartzen dituzte terapiaren onurak, eta erosoago sentitzen dira beren arazo emozionalei buruz hitz egiten.

Hego Uribe eskualdea ez da eskualde isolatu bat osasun mentalari buruz hitz egiten dugunean. Aurrerapausoak eman dira azken aldian arlo horretan. Esate baterako, Arrigorriagako eskolako eta institutuko ikasleei laguntza psikologikoa eskainiko diete, Galdakaon ‘Batera’ zerbitzua martxan jarriko dute herriko 12 eta 30 urte bitarteko gazteei arreta psikologikoa eskaintzeko, Ugaok eta Zeberiok gizarte-hezitzaile eta psikologo bana kontratatuko dituzte, Basaurin arreta psikologikoa emateko doako zerbitzu bat jarri zuten duela hiru urte (pandemia urtean), Ugaoko Institutuan aurten sexualitatearen eta harreman osasuntsuen inguruko tailerrak eskaini dituzte institutuan, eta Etxebarrin nagusien beharrei buruzko ikerketa egin zuten.

Aurtengo ale monografikoan eskualdeko herritarrei egindako elkarrizketak topatuko dituzu: Leire Pinedo psikologoa; Mikel Baza familia medikua; Eneritz Jimenez psikodidaktikan aditua; Karmele Felipe, Beñat Armentia eta Irina Garcia gazteak; Mikel Ipiña Ongizate Fisikoa eta Emozionala ikasgaiko irakaslea; Ane Ariño Basauri Ikastetxeko Filosofia mintegiko irakaslea; Soiartze Unzueta Arrigorriagako Gizarte Zerbitzuetako langilea, Oihane Artetxe Zaintzaileak programako koordinatzailea eta Mari Carmen Zarandona Galdakaoko adinekoen bidaien antolatzailea; Amalia Domingo eta Mari Carmen Kortabarria adinekoak, eta Maria Jesus Espinosa eta Pedro Mari Gorostiaga senideak; eta Itsaso Arranz Death Kafe ekimeneko arduraduna.

Sentimenduak disekzionatzea

Emozioak eta sentimenduak aztergai, Leire Pinedo psikologoarekin elkartu gara. Sentimenduak disekzionatu eta horiek pertsonen ongizatean izan ditzaketen harremanen inguruan aritu gara basauriarrarekin. Pinedok sentimendu guztiak positiboak direla azaldu digu, bakoitzak kutsu atsegin edo desatsegina badu ere, geure buruari eta bizi garen egoerei buruzko informazioa ematen digutelako, besteak beste.

Antsiolitikoak edonon

Nazioartean, Espainiar estatua da (bigarren urtez jarraian) antsiolitikoen eta depresioaren aurkako farmakoen kontsumo handiena daukan herrialdea. Hori da Estupefazienteen Nazioarteko Batzordeak iaz egindako ikerketak erakutsi duena. Farmako hauetako gehienak lehen arretan preskribatzen dira. Hala ere, kontsultorioetako medikuek osasun mentalari lotutako arazoak dituzten pazienteak artatzen dituztenean, kasu askotan, ikusten dute ezinegon horren arrazoia ez dela medikoa. Sintoma fisikoaren oinarria, pazienteek egunerokoan dituzten arazoak dira, gehienetan, gizartearen edo bizitzaren antolakuntzak, logikak eta bete ezin dituzten eskakizunek sortuak (arazo ekonomikoak, familiako kideen egoera zaurgarriak…). Horri medikalizazioarekin ematen zaio erantzuna gizartean; hau da, bizitzaren prozesu normalean gertatzen diren egoeren aurrean farmakoak eta, orokorrean, osasun arreta eskatzea. Preskripzioak, epe laburrerako eta hainbat egoeretarako erremedio ona dira, baina ezin da ahaztu osasun sistemaz harago ere badaudela ezinegon horiek arintzeko moduak (erreibindikazio sozialak, adibidez). Honetaz guztiaz hitz egin dugu Mikel Baza Zeberioko eta Arrigorriagako familia medikuarekin.

Emozioen kudeaketaz

Sentimenduak jaiotzatik ditugu, baina emozioen kudeaketa eta erregulazioa egiteko, lanketa behar dugu txikitatik. Horren inguruan berba egin dugu Eneritz Jimenez psikodidaktikan adituarekin. Familia ingurunean hasten da trebakuntza hori, umeek imitazio bidez ikasten dutenean, bereziki, emozioak kanporatzeko moduak zeintzuk diren. Hezkuntza formala horren osagarria da, eta bereziki garrantzitsua da sare sozialaren edo familiaren babes falta duten umeen kasuan. Zentroetan, hainbat metodologia erabiltzen dira horretarako: lehen, modu ez zuzenean, gehienbat (haurrak ipuin bateko protagonistaren sentimenduekin identifikatzen zirenean, adibidez); orain, modu zuzenagoan (emozioez jarduten duten material espezifikoekin: Koloretako munstroa eta Emoziotegia liburuak zein Adostegia dinamika).

Emozio guztiak dira beharrezkoak, biologikoki helburu jakin batekin dauzkagulako. Baina bi ezaugarri hartu behar dira kontuan, emozioen desoreka batek gure ongizatean txarrera eragin dezakeen jakiteko: batetik, denboran zenbat luzatzen den emozio hori, eta bestetik, nolako intentsitatearekin bizi dugun emozioa. Emozioen kudeaketa egokiak gizartean bizi ahal izatea ahalbidetzen du, baita norbere ongizatea garatzea ere, ildo beretik. Kudeatzen ikasi ezean, erlazionatzeko eta integratzeko arazoak izan ditzakegu, eta ondorioz, autokontzeptuan eta autoestimuan problemak. Ezinegonak baretzeko, emozioak egoki kanporatzeko erreminten faltan, mota guztietako adikzioetara (substantziak, jokoak) jo dezakete batzuek.

Gazteen kezkak

Zein da gazteen egoera? Zelan sentitzen dira gazteak? Zer behar dituzte? Eta zer kezka? Gaztaroan hainbat aldaketa jasaten ditu gizakiak eta emozioak bor-bor ageri dira, baina badakite gazteek emozio horiek kudeatzen? Iaz publikatu zen Euskadi Gazte 2020-2021 ikerketaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoan 15 eta 29 urte bitartean dituzten hamar gaztetatik zazpi pozik daude beren egoera pertsonalarekin. Sentimenduez, emozioen kudeaketaz, laguntza profesionalaz, gazteen kezkez eta etorkizunaz hitz egin dugu Karmele Felipe, Beñat Armentia eta Irina Garcia eskualdeko gazteekin.

Ongizate fisikoa eta emozionala

Ikasketa guztiak jarduera fisikoan oinarritu ditu Mikel Ipiña arrigorriagarrak. Gaur egun irakasle da eta ongizate fisikoa eta emozionala lantzen ditu ikasleekin. Ikasgai berria da ikastetxeetan. Bere hitzetan, esparru horretan bertan sortzen diren sentimenduek eragin zuzena dute gizakion ongizatean, eta horrexegatik da hain garrantzitsua kirola eguneroko bizitza erritmora ekartzea, “argal egotetik edo pisua galtzetik harago”.

Filosofiaren ikuspuntutik

Bizitzaren zentzua norberak aurkitu behar izateak erantzuleago egiten gaitu, ezin diogulako ardura hori beste INORI utzi. Eta horrek, aldi berean, ezinegona sortzen digu, ezer kontrolpean ez daukagula senti dezakegulako zenbaitetan. Gazteei dagokionez, bereziki, ezinegona sortzen duen beste arrazoietako bat teknologia berrien hedapena da. Batetik, sare sozialetan ikusten dituzten “bizitza perfektuak” norbere buruarekin konparatzeak eta idealizazio horretan sinesteak frustrazioak sortzen dizkie, haiek ideal horiek ezin dituztela bete ikusten dutenean.

Bestetik, hainbeste estimulu digitalen aurrean egon izan direnez betidanik, kontzentratzeko gaitasuna gutxitzea, aspertzeko gaitasuna kentzea eta frustrazioak kudeatzeko ahalmena txikitzea eragin du. Askok azken arrazoi hori erabiltzen dute “gizarte ahula” kontzeptua defendatzeko. Baita pandemian eta hauteskundeen bueltan biztanle batzuek izan dituzten jarrerak ere: garagardo bat hartzera irten ezin direlako haserretzea edo agian hautesmahaian egon behar direlako oporrak galduko dituztelako tristetzea. Baina gauza horiek ez onartzeak edo teknologiaren erabileragatik burmuinaren antolaketa aldatu izanak bihurtzen gaitu “ahul”? Ustezko ahultasun horrek ere badu alde ona: tesia defendatzen duten askoren argudioetan ikus daitekeen bezala, ahul bihurtzen gaituena emozioak kanporatzeari garrantzi gehiago ematea dela. Ane Ariño Basauri Ikastetxeko Filosofia mintegiko irakaslearekin berba egin dugu.

Bakardadea eta adinekoak

Biztanleria zahartzearekin, gero eta gehiago dira bakarrik bizi diren adinekoak Hego Uriben. Bakarrik bizitzea hautua izan daiteke, baina “azken aukera” denean, egoera berean dauden nagusiak saretu egin behar dira aurrera jarraitzeko. Amalia Domingo eta Mari Carmen Kortabarria Zeberioko Eusebio Aldekoa egoitzan bizi dira eta eurekin hitz egin dugu. Gainera, Maria Jesus Espinosa eta Pedro Mari Gorostiagarekin ere hitz egiteko aukera izan dugu: eurek senideak dituzte Zeberioko egoitza berean.

Bi egoiliarrak gustura daude egoitzan, bai jasotzen duten tratuarekin, bai gainontzeko egoiliarrekin eta langileekin ere. Bertara joateko arrazoia bakarrik konpontzeko gaitasun eza eta laguntzeko inor ez izatea izan dira (familia duten arren, lanagatik eta abarrengatik, ezin dute haiekin 24 orduz egon). Faltan botatzen dutena norbere etxean egotea da. Hala ere, biak gustura daude egoitzan. Egoiliarren senideei gogorra egiten zaie familiakoak egoitzan ikustea. Maria Jesus Espinosak senarra dauka bertan, iktus baten ostean mugikortasun arazoekin (arazo fisikoak) gelditu zelako, baina burua ondo daukanez, gizona oso kontziente da bere egoeraz, eta ez luke hor egon nahi. Hala ere, gustura dago. Emazteari ez dizkio bere sufrimenduak kontatzen minik ez emateko, eta esaten dio, Maria Jesusi, noizbait gaixotzen bada, emakume bat kontrata dezala Ugaoko haien etxean zaintzeko, ez dadila inolaz ere egoitzara joan. Pedro Mari Gorostiagak bere arreba dauka egoitzan: fisikoki eta psikikoki ezinduta dago, eta ez da kontziente non dagoen. Arrebak egoitza bere etxea dela dio. Ez zaio zaila egiten onartzea, ez delako kontziente. Biek ala biek (egoiliarren senideek) onartu egin dute egoera: “Daukaguna da”.

Heriotzaz, modu naturalean

Posible litzateke heriotza lasaitasuna, maitasuna edo poztasuna bezalako sentimenduekin erlazionatzea? 2011n Death Kafe izeneko fenomenoa jaio zen Ingalaterran eta helburu nagusia gizarteak heriotzarekiko tabua ezabatzea eta normaltasunera ekartzea da. Gaur egun gero eta indar handiagoa duen ekimena dugu Death Kafea nazioarte mailan. Sortu zenetik 4.200 saio baino gehiago egin dituzte 40 herrialde baino gehiagotan. Itsaso Arranz Arrigorriagan antolatutako Death Kafeen dinamizatzailea izan da eta beragaz egin dugu berba.

☉ Hego Uribe

Udalkutxak 77,6 milioi euro banatuko ditu Hego Uribeko udaletan

Lehen aldiz Usansolo sartu du Bizkaiko Foru Aldundiak Udalkutxako funtsetan. Aldundiaren behin-behineko aurreikuspenarekin konparatuta, 1,8 milioi euro gehiago jaso dituzte eskualdeko udalek

|

Lehen aldiz Usansolo sartu du Bizkaiko Foru Aldundiak Udalkutxako funtsetan // Geuria

Bizkaiko udalerriek 1.033,65 milioi euro jasoko dituzte Udalkutxatik eta Gizarte Zerbitzuen Udal Funtsetatik, hasierako aurreikuspenen aldean 23,3 milioi euro gehiago.

Behin betiko kopuruak hobetu egin ditu urrian Finantzetako Lurralde Kontseiluaren bileran ekitaldia ixteko egindako aurreikuspenak. Bilera hartan hasierako aurreikuspenarekiko 15,70 milioi euroko gehikuntza aurreikusi zen.

Udalek 2024an izango duten gastu- eta inbertsio-ahalmen handiago hau Bizkaiko zerga itunduek 2023an izandako bilketaren datu onetatik dator.

Hego Uribe eskualdeko udalei dagokienez, 77,6 milioi euro jasoko dituzte. Aldundiaren aurreikuspenarekin konparatuta, 1,8 milioi euro gehiago.

Datuak datu, zenbateko hauek jasoko dituzte Hego Uribeko udalek:

  • Arrigorriaga: 9,2 milioi euro (aurreikuspena baino 211.000 euro gehiago)
  • Basauri: 31,2 milioi euro (aurreikuspena baino 719.000 euro gehiago)
  • Etxebarri: 9 milioi euro (aurreikuspena baino 206.000 euro gehiago)
  • Galdakao (Usansolo barik): 22,3 milioi euro (aurreikuspena baino 422.000 euro gehiago)
  • Ugao: 3,34 milioi euro (aurreikuspena baino 73.500 euro gehiago)
  • Usansolo: 96.302 euro
  • Zaratamo: 1,3 milioi euro (aurreikuspena baino 29.000 euro gehiago)
  • Zeberio: 1,2 milioi euro (aurreikuspena baino 25.000 euro gehiago)

Datuetan ikus daitekeenez, Finantzetako Lurralde Kontseiluak lehen aldiz sartu du Usansolo udal-finantzaketarako foru-funtsei buruzko gaietan. Usansolo, udalerri moduan inskribatu zenetik, Bizkaiko Lurralde Historikoko 113. udalerria da: “Ondorio guztietarako Bizkaiko udal-finantzaketaren sisteman sartu da lehen aldiz Usansolo, autonomia-printzipioari eta finantza-nahikotasunari jarraiki”, diote foru ordezkariek.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Galdakaoko eta Etxebarriko anbulatorioetako erabiltzaileak aztertuko dituzte osasun-tratamenduak diseinatzeko

Azterketaren jarraipena 20 urtez egingo da, eta datu medikoak, biologikoak eta soziodemografikoak jasoko ditu, galdetegien, miaketa fisikoen, proba fisiologikoen eta biomarkatzaileen analisien bidez

|

Galdakaoko anbulatorioan 16 eta 79 urte bitarteko udalerriko biztanleekin jarri dira dagoeneko harremanetan // Barrualde-Galdakao ESI

Barrualde-Galdakao Erakunde Sanitario Integratuak (ESI) osasun-ikerketa batean parte hartuko du datozen 20 urteetan, gaixotasun nagusien kausak, horien prebentzioa eta tratamendua aztertzeko.

Proiektu honen helburua da biztanleei eragiten dieten gaixotasun nagusien lehen mailako prebentzioa eta diagnostiko eta tratamendu goiztiarra hobetzeko zehaztapen-estrategiak eta ereduak diseinatzea, Osakidetzako arduradunek adierazi dutenez.

Zehazki, Galdakaoko eta Etxebarriko anbulatorioek hartuko dute parte ikerketan. Koordinaziorako egoitza nagusia Galdakaoko anbulatorioan dago, eta 16 eta 79 urte bitarteko udalerriko biztanleekin harremanetan jarri dira dagoeneko. Aurrerago, Etxebarriko -eta Arratiako bailarako- herritarrak hasiko dira biltzen.

Jarraipen hori 20 urtez egingo da, eta datu medikoak, biologikoak eta soziodemografikoak jasoko ditu, galdetegien, miaketa fisikoen, proba fisiologikoen eta biomarkatzaileen analisien bidez.

Estatu mailan 200.000 pertsonaren parte-hartzea lortzea da helburua, eta datu horiekin, osasunaren faktore erabakigarrien ezagutzan sakondu nahi dute, pertsona bakoitzaren ezaugarrietara egokituko diren osasun-programak eta tratamenduak diseinatzeko.

Herritarren lankidetza, “funtsezkoa”

Osakidetzako arduradunek zehaztu dutenez, herritarren lankidetza “funtsezkoa” izango da proiektu honetan: “Herritarren lankidetza funtsezkoa da. Espero dugu parte hartzen duten osasun-zentroetan artatutako pertsonek proiektuaren potentziala ulertzea, eta horrek herritar guztien osasuna hobetzean eragina izango duela”, dio Pilar Echevarria Galdakaoko Lehen Mailako Arretako Unitateko buruak.

Ildo horretan, Barrualde-Galdakaoko ESItik eta proiektuaren koordinaziotik deia egiten dute herritarrek parte har dezaten: “Zure osasun-zentrotik deitzen badizute, ez izan zalantzarik, eta etorri”.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Hego Uribeko kiroldegietan egun osoko grebak deitu dituzte bihar, otsailak 6

|

Abenduan eta urtarrilean zenbait lanuzte deitu zituzten sindikatuek // Argazkia: @euke77

Bizkaiko kiroldegietako langileak protestan ari dira abendutik. Eta aldarrikapenen arrazoia da euren hitzarmena berritu nahi dutela.

Abenduaren 11n eta 12an eta urtarrilaren 24an, 27an eta 30ean lanuzteak egin zituzten 09:30etik 11:30era eta 17:30etik 19:30, eta otsailaren 6an egun osoko greba deitu dute. Bizkaiko kiroldegietako 2.000 langile daude deituta grebara.

Hego Uribe eskualdean, Basauriko, Etxebarriko eta Galdakaoko kiroldegiko langileek aurretik deitutako mobilizazioetan parte hartu dute; Arrigorriagan eta Ugaon, aldiz, ez dute orain arte lanuzterik egin.

Otsailaren 6ko grebari dagokionez, Basaurin igerilekuak itxi beharko dituztela aurreikusi dute Basauri Kirolaketik, “soroslerik ez egoteagatik”, eta kirol ikastaro batzuk bertan behera geratu ahal izango direla aurreratu dute. Galdakaon, Udalak aurreikusi du langileek greba egingo dutela, “baldin eta liskarra lehenago konpontzen ez bada”.

Ugaoko kiroldegiko langileen kasuan ere greba egingo dute otsailaren 6an: “Abenduan eta urtarrilean ez genuen lanuzteetan parte hartu, ez genuelako lanuzte horien berri. Duela gutxi, ordea, ELA sindikatuko ordezkariekin batu ginen eta otsailaren 6an greba egingo dugu”, esan digute. Eta Etxebarrin ere, aurreko lanuzteekin gertatu bezala, langileek greba eguna egin dezate.

Arrigorriagaren kasuan, otsailaren 6an kiroldegia irekita egongo dela aurreikusi dute bertako arduradunek: “Kiroldegiko langile gehienek oso lanordu gutxi sartzen dituzte eta, hortaz, lanuzteak egiten badituzte diru asko galtzen dute”, adierazi diote Arrigorriagako kiroldegiko ordezkariek GEURIAri.

Kudeaketa desberdinak

Basaurin eta Arrigorriagan udalek kudeatzen dituzte instalazioak eta beste enpresa batzuen esku daude bai ikastaroak zein monitoreak (Sport Studio eta Xaker, hurrenez hurren).

Etxebarrin, Galdakaon eta Ugaon enpresa pribatuek kudeatzen dituzte kirol instalazioak eta langileak (Emtesport Etxebarrin eta Guedan Galdakaon eta Ugaon).

Hitzarmena berritzea

Bizkaiko kiroldegietan kudeaketa eta administrazio modu desberdinak egon arren, hitzarmena bera da lurraldeko kiroldegi guztietan.

2022an iraungi zitzaien hitzarmena eta iazko urtarriletik hitzarmen berria negoziatu nahian izan dira ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuak, akordiorik erdietsi gabe: “Patronalak planteatzen duen eskaintza langileen aldarrikapenetatik urrun dago”, diote.

“Patronalaren proposamenak ez du erosteko ahalmena bermatzen, proposatutako lanaldi murrizketa ez da asteko 35 orduetara iristen eta langileen gainerako aldarrikapenei ez zaie jaramonik egiten”, salatu dute sindikatuek: “Bizkaiko sektore honetan 2.000 pertsona inguruk egiten dute lan, gehienak udal kiroldegietan, baina baita klubetan, kiroletan, golfean eta abarretan ere. Horiek guztiek merezi dute lan baldintzak hobetzea, are gehiago hitzarmen berrian islatu behar den Kirolaren Lege berria kontuan hartuta”, diote.

Erabiltzaileei dirua itzultzea

Kiroldegietako langileen lanuzteen eta grebaren eraginez, zenbait ikastaro bertan behera utzi zituzten abenduan eta urtarrilean, eta otsailaren 6ko greban egoera bera emango da.

Galdakaoko Udalak, adibidez, erabaki bat hartu du: lanuzteen eraginez ikastaroak galdu dituzten erabiltzaileei diru proportzionala itzuliko die, “ofizioz, gatazka amaitutakoan”, diote, eta gaineratu dute: “Ondoren, Udala bera konponduko da Guedanekin, enpresak bueltatu beharreko diruari buruz”.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Zeru oskarbiek udaberriko egunsentiak utzi dituzte Hego Uriben

‘Rayleighen dispertsioa’ zeruaren argi gorria azaltzen duen fenomeno optikoa da, eta egun hauetan ikusi dugu Hego Uribeko zeru oskarbietan

|

Zeberioko mendiak, egun hauetan // Geuria

Arraroa egiten da urtarrila hasieran udaberrian izan ohi diren egunsenti gorriak ikustea. Aldaketa klimatikoaren beste ondorioetako bat dugu eta azken egun hauetan eszena itxurosoak utzi dizkigu gure zeruetan.

Zergatik gorri?

Egunsenti eta iluntzeetako kolore gorriek arrazoi zientifiko bat dute eta egusentiak betidanik zein iluntzeak betidanik existitu badira ere John William S. Rayleigh fisikari eta matematikariak azaldu zuen goiz eta gauetan ikusten dugun ikuskizun koloretsu honen arrazoia.

Rayleighek nobel saria irabazi zuen 1904an optikaren esparruan egindako ikerketa lanengatik, argiaren polarizazioaren ingurukoetan bereziki. ‘Rayleighen dispertsioa’ zeruaren argi gorria azaltzen duen fenomeno optikoa da. Horren arabera, eguzki izpiek atmosfera zeharkatzen dutenean, aireko molekulek eta suspentsioan dauden bestelako partikulek norabide guztietan sakabanatzen dituzte.

Upo eta Artanda mendiak, eguzkia irten baino minutu batzuk lehenago // Geuria

Uhin-luzera laburrenak, urdina kasu, uhin-luzera luzeenak baino gehiago barreiatzen dira, gorria bezala. Horregatik, eguzkia zeruan goian dagoenean, argi urdina norabide guztietan barreiatzen da, eta horrek zerua urdina denaren sentsazioa ematen digu.

Zeberioko mendiak // Geuria

Eguzkia posizio baxuagoan dagoenean (egunsenti eta iluntzeetan, alegia) argiak atmosfera gehiago zeharkatu behar du gure begietara iristeko. Horrek esan nahi du argi urdin gehiago barreiatzen dela, eta begietara iristen zaiguna argi urdinaren eta argi gorriaren nahasketa da. Ondorioz, hainbeste barreiatzen ez den argi gorria da nagusi.

Zaratamoko skylinea, gaur goizen // Geuria

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Renfek bideozaintzako sistema adimendunak instalatu ditu Hego Uribeko geltokietan

Arrigorriaga, Bidebieta, Ugao eta Ollargan geltokietan instalatu ditu Renfek bidezaintzako sistema adimenduak

|

Arrigorriagako tren geltokia // Geuria

Renfek bideozaintzako sistema adimendunak instalatu ditu Bizkaiko aldirietako geltokietan. Hego Uribe eskualdeari dagokionez, Arrigorriaga, Bidebieta (Basauri), Ugao eta Ollargan geltokietan jarri dute bideozaintzako sistema berritua.

RS3 proiektuaren barruan (‘Renfe Smart Security Station’) IP kamerak jarri dituzte aipatutako geltokietan segurtasun-kamera analogikoen ordez, eta bideo-analitikako sistema integratu batean CCTV (telebista-zirkuitu itxia) sistemaren bidez jasotako informazioa partekatu ahal izango dute.

Segurtasun-sistema adimendun horri esker, Renfe aldirietako geltokietan gertatzen ari dena denbora errealean ezagutu ahal izango dute.

Proiektua geltoki gehiagotan hedatuko dutela adierazi dute Renfetik, eta azken belaunaldiko zerbitzariak instalatzea eta aldiriko geltokietako sistema eragileak, instalazioak eta elementu digitalak berritzea aurreikusi dute.

Zibersegurtasuneko zundak jartzea ere aurreikusi du Renfek. Helburua da segurtasun digitala eta zibersegurtasuna handitzea.

Proiektu hau Europar Batasunaren Next Generation funtsen barruan kokatzen da eta dagoeneko Estatuko 190 geltokitan instalatu dituzte bidezaintzako sistema adimenduak.

Asmoa da 600 geltokitan ezartzea sistema berritu hori eta inbertsioa guztira 31 milioi eurokoa izango da. ‘Renfe Smart Security Station’ proiektuari hasiera eman zioten 2021ean eta aurreikuspenen arabera 2026ra arte luzatuko da.

Inbertsio gehiago

Euskal Autonomia Erkidegoko geltokiak hobetzeko jarduketen barruan, Renfek beste 9,7 milioi euro bideratuko ditu Bilboko aldirietako C3 linean (Hego Uribe eskualdetik igarotzen den linea).

Renfeko arduradunek zehaztu dutenez, C3 linearen programazio berri bat egingo dute, Bilbo eta Urduña artean. Ibilbide osoan 74 trenen zirkulazioa aurreikusi dute, 30 minutuko maiztasunarekin astelehenetik igandera, 05:00etatik 23:30era bitartean.

Zerbitzu hori Bilbotik Laudiora doazen 56 trenek osatuko dute. Tren horiek Urduñatik datozen trenekin tartekatuko dira, eta 15 minutuko maiztasuna izango dute Abando eta Laudio artean.

Gainera, maiztasun handieneko orduetan, Bilbo eta Urduña artean noranzko bakoitzeko zortzi Civis tren ibiliko direla dute Renfetik (geltoki bakan batzuetan soilik egiten dituzte geldialdiak)

Era berean, puntualtasuna hobetzeko plan bat egin du Renfek, linea horretako aldiriko zerbitzuen fidagarritasuna bermatzen duen ordu-birprogramazio baten bidez.

Bestetik, geltokietako argiztapena, igogailuak, txratelak erosteko makinak, markesinak eta altzariak hobetuko dituzte.

Osorik irakurri