Sareak

☉ Hego Uribe

Ondareak bizirik dirau Hego Uribe eskualdean

Ondarearen Europako Jardunaldiek 13 kultura-jarduera eskainiko dituzte urrian zehar Arrigorriagan, Basaurin, Etxebarrin, Galdakaon, Ugaon eta Zaratamon. Hitzaldiak, dokumentalak, bisita gidatuak eta tailerrak eta jolasak antolatu dituzte

|

Desagertutako baserri bat Basaurin (1985) // Basauriko udal artxiboa

Ondarearen Europako Jardunaldiak antolatu ditu beste urte batez Bizkaiko Foru Aldundiak. Ohi bezala, urrian izango dira jardunaldiok eta Hego Uribe eskualdean hamaika kultur-jarduera eskainiko dituzte: Arrigorriagan, Basaurin, Etxebarrin, Galdakaon, Ugaon eta Zaratamon. Aurtengo leloa ‘Ondarea Bizirik’ da eta hitzaldiak, tailerrak, bisita gidatuak, jokoak, argazki eta ikus-entzunezkoen erakusketak, ikuskizunak eta dokumentalen proiekzioak izango dira urrian zehar Hego Uribe eskualdean.

Ohiturak eta sinesmenak

Urriaren 25ean, asteazkenarekin, ‘Arrigorriagako eta inguruko ohiturak eta sinesmenak’ hitzaldia eskainiko du euskaraz Manu Etxebarria zeberioztarrak Arrigorriagako Edurne Garitazelaia Kultur Etxean, 19:00etatik 20:30era.

“Oraingo honetan, Manu Etxebarria Aiestaren eskutik, gure herriko eta inguruko sinesmen eta ohituretan barrena bidaiatzea proposatzen dizuegu. Bere hitzaldian, gure arbasoek beren ingurunea nola ulertzen eta erlazionatzen zuten, nola bizi eta babesten ziren, ondare hori nola sortu den eta urteetan zehar eskualdatu den aberastasun immaterial hori nola sortu den azalduko digu”, diote antolatzaileek, hau da, Malmasingo Lagunak taldeko eta Arrigorriagako Udaleko ordezkariek. Hitzaldiari buruzko informazio gehiago nahi duenak malmasingolagunak@gmail.com helbide elektronikora idatz dezake.

Altxor ezkutuak

Basaurin bi jarduera antolatu dituzte: bisita gidatu bat, batetik, eta argazkien eta ikus-entzunezkoen erakusketa bat, bestetik. ‘Basauriko altxor ezkutuen bila’ bisita gidatua urriaren 29an, igandez.“Ibilbide honetan ondo baino hobeto ikusiko dugu urteen joan-etorrian Basaurik izan duen aldaketa. Lehengo baserri, soro eta arboladiak ia guztiz galdu dira. Basauri nekazaritza-herri izatetik industrialde handiz eta eraikin altuz beteriko hiri izatera pasatu da oso denbora gutxian. Arizko Dorretxean hasi eta Taberna Nagusian amaituko da sorpresaz betetako ibilbidea. Azalpenak jasotzeaz gain, pista-joko baten bidez, ume, gazte eta nagusiekin ibilbide bat egingo dugu Basauriko ondarean barrena”, diote Basauriko udal ordezkariek. Bisita gidatua Arizko Dorretxean hasiko da 11:00etan, eta bi hizkuntzetan izango da: euskaraz eta gaztelaniaz.

Bestetik, urriaren 9an, 10ean eta 11n ‘Basauri martxan, basilabasilabasilaba’ izeneko argazkien eta ikus-entzunezkoen erakusketa antolatu du Bizkotxalde egoitzak bere zentroan (Uribarri 7), 11:30etik 16:30era bitartean. “Basauriko San Fausto jaiak izango direla aprobetxatuta, argazki erakusketa bat antolatuko dugu jaiei inguruan: festen hasiera, tradizioak, kuadrillak eta auzoetan nola bizitzen zituzten. Halaber, herriko adinekoen testigantzak aurkeztuko ditugu proiekzio baten bidez: beren garaian jaiak nola bizitzen zituzten eta egunotan nola bizitzen dituzten kontatuko digute”, diote. Senideak, herritarrak eta herriko erakundeak gonbidatuko dituzte. Jarduera honen inguruko informazio gehiago nahi duenak 944 050 000 telefono zenbakira dei dezake.

Gizarte-sare “sendoa”

Etxebarrin ‘Etxebarri bizirik!’ izeneko jardunaldiak antolatu ditu Udalak urriaren 20tik 22ra bitartean. “Ekitaldi honen helburua Etxebarrin dugun gizarte-sare sendoa elkartu eta herritarrei erakustea da. Hainbat talde eta elkarteri luzatu diogu parte hartzeko gonbidapena. Hilabeteetan landu den prozesuaren emaitza izango da urriko ekitaldi hau. Etxebarrin tradizio luzea edo ez hain luzea duten gizarte zein kultura arloko diziplinak erakutsiko ditugu horretarako propio antolatuko den eszenatokian: dantza, musika, aisialdi taldeak, gizarte mugimenduak…”, diote udal arduradunek. Informazioa eskatzeko 944 267 005 telefono zenbakia eta kultura@etxebarri.eus helbide elektronikoa herritarren eskura jarri dituzte.

Auzoetako bitxikeriak

Galdakaon bi dokumental ekoitzi ditu Udalak Bigite elkartearen laguntzarekin. Zabalea eta Bengoetxe-La Troka auzoei buruzko dokumentalak dira eta Jesus Muñiz galdakoztarra egon da lan horren atzean. “Bizimoduaren erritmo azkarrak eta globalizazioak gure bizitzen agertokia berdindu egiten dute, eta gure lehenaldia, berriz, lausotu egiten da, protagonistak desagertu ahala. Zabalea eta Bengoetxe-La Troka auzoetako bitxikeria eta jazoera ezezagunetako batzuk bildu eta zabaltzeko asmoz, bi dokumental proiektatuko dira herritarren istoriotxo handiak ezagutzera emateko. Ondoren, belaunaldien artean partekatuko dira, jendearen hitzen bitartez”, azaldu udal ordezkariek.
Urriaren 8an, 17an eta 31n Zabaleari buruzko dokumentala proiektatuko dute Torrezabalen (hilaren 8an 12:00etan eta 17an eta 31n 19:30ean), eta urriaren 10ean, 24an eta 29an Bengoetxe-La Trokakoa (hilaren 10ean eta 24an 19:30ean eta 29an 12:00etan). Sarrerak eskuratzeko 944 010 528 telefono zenbakira dei dezakete herritarrek.

Hiru tutuko iturriaz

‘Zer da Hiru hodietako iturriaren bolari buelta emateko ohitura?’ hitzaldia eta familientzako tailerra antolatu dute Ugaon urriaren 27rako (ostirala), 17:00etatik 18:30era Jane Jauregian. “Plazan, Kale Zaharrean —garai bateko Errege Bidearen zatia izan zena—, hiru tutuko iturria dago. XX. mendearen hasieratik bolari bira bat emateko tradizioa dago, herriko jaiei amaiera emateko, ziklo baten amaieraren ikur gisa nolabait, eta 70eko hamarkadaz geroztik ohitura hori jai-programan sartzen da. Tradizioaren arabera, bolari bira emateko ardura herriaren onerako ekintzaren bat egin duen ugaotar bati dagokio: eskailera batera igo eta iturriaren goialdean dagoen bola hiru aldiz biratzen du”, diote Ugaoko Historia Ezagutzeko Zentroko arduradunek. Hitzaldira eta tailerrera bertaratu nahi duenak 946 480 704 telefono zenbakira deitu edo kultura.ugao@ortzadar.es helbide elektronikora idatzi behar du.

Zero kilometroko ondarea

Zaratamon, Galdakaon bezala, Jesus Muñizek dokumental bat ekoitzi du. “XXI. mendearen bereizgarri diren bizi-erritmo azkarrak eta globalizazioak gure inguru hurbilaren oroitzapenak eta berezitasunak desagerraraz ditzakete. Gure iraganeko gertaera eta pasadizo ezezagunetako batzuk gogora ekartzeko asmoaz, dokumental bat egingo dugu herritarren istoriotxo handiei protagonismoa emanez. Ondare bizia, benetako 0 Km, belaunaldi guztiekin partekatu nahi duguna”, diote. Dokumentala urriaren 20an proiektatuko dute Elexaldeko Kultur Etxean, eta urriaren 28an Arkotxako San Bizente parrokian; biak 19:30ean.

Beste alde batetik, Gaztek-Abi elkarteak Arkotxako Pasio Biziaren erakusketa eta entseguak antolatu ditu Bilboko Eleiz Museoan. Erakusketa urriaren 3tik 29ra bitartean ikusi ahal izango da, eta entseguak urriaren 7an, 14an, 21ean eta 28an egingo dituzte 17:00etatik 18:30era bitartean. Entseguak ikusi nahi dituztenek aldez aurretik izena eman behar dute 944 320 125 telefono zenbakira deituz.

☉ Hego Uribe

Udalkutxak 77,6 milioi euro banatuko ditu Hego Uribeko udaletan

Lehen aldiz Usansolo sartu du Bizkaiko Foru Aldundiak Udalkutxako funtsetan. Aldundiaren behin-behineko aurreikuspenarekin konparatuta, 1,8 milioi euro gehiago jaso dituzte eskualdeko udalek

|

Lehen aldiz Usansolo sartu du Bizkaiko Foru Aldundiak Udalkutxako funtsetan // Geuria

Bizkaiko udalerriek 1.033,65 milioi euro jasoko dituzte Udalkutxatik eta Gizarte Zerbitzuen Udal Funtsetatik, hasierako aurreikuspenen aldean 23,3 milioi euro gehiago.

Behin betiko kopuruak hobetu egin ditu urrian Finantzetako Lurralde Kontseiluaren bileran ekitaldia ixteko egindako aurreikuspenak. Bilera hartan hasierako aurreikuspenarekiko 15,70 milioi euroko gehikuntza aurreikusi zen.

Udalek 2024an izango duten gastu- eta inbertsio-ahalmen handiago hau Bizkaiko zerga itunduek 2023an izandako bilketaren datu onetatik dator.

Hego Uribe eskualdeko udalei dagokienez, 77,6 milioi euro jasoko dituzte. Aldundiaren aurreikuspenarekin konparatuta, 1,8 milioi euro gehiago.

Datuak datu, zenbateko hauek jasoko dituzte Hego Uribeko udalek:

  • Arrigorriaga: 9,2 milioi euro (aurreikuspena baino 211.000 euro gehiago)
  • Basauri: 31,2 milioi euro (aurreikuspena baino 719.000 euro gehiago)
  • Etxebarri: 9 milioi euro (aurreikuspena baino 206.000 euro gehiago)
  • Galdakao (Usansolo barik): 22,3 milioi euro (aurreikuspena baino 422.000 euro gehiago)
  • Ugao: 3,34 milioi euro (aurreikuspena baino 73.500 euro gehiago)
  • Usansolo: 96.302 euro
  • Zaratamo: 1,3 milioi euro (aurreikuspena baino 29.000 euro gehiago)
  • Zeberio: 1,2 milioi euro (aurreikuspena baino 25.000 euro gehiago)

Datuetan ikus daitekeenez, Finantzetako Lurralde Kontseiluak lehen aldiz sartu du Usansolo udal-finantzaketarako foru-funtsei buruzko gaietan. Usansolo, udalerri moduan inskribatu zenetik, Bizkaiko Lurralde Historikoko 113. udalerria da: “Ondorio guztietarako Bizkaiko udal-finantzaketaren sisteman sartu da lehen aldiz Usansolo, autonomia-printzipioari eta finantza-nahikotasunari jarraiki”, diote foru ordezkariek.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Galdakaoko eta Etxebarriko anbulatorioetako erabiltzaileak aztertuko dituzte osasun-tratamenduak diseinatzeko

Azterketaren jarraipena 20 urtez egingo da, eta datu medikoak, biologikoak eta soziodemografikoak jasoko ditu, galdetegien, miaketa fisikoen, proba fisiologikoen eta biomarkatzaileen analisien bidez

|

Galdakaoko anbulatorioan 16 eta 79 urte bitarteko udalerriko biztanleekin jarri dira dagoeneko harremanetan // Barrualde-Galdakao ESI

Barrualde-Galdakao Erakunde Sanitario Integratuak (ESI) osasun-ikerketa batean parte hartuko du datozen 20 urteetan, gaixotasun nagusien kausak, horien prebentzioa eta tratamendua aztertzeko.

Proiektu honen helburua da biztanleei eragiten dieten gaixotasun nagusien lehen mailako prebentzioa eta diagnostiko eta tratamendu goiztiarra hobetzeko zehaztapen-estrategiak eta ereduak diseinatzea, Osakidetzako arduradunek adierazi dutenez.

Zehazki, Galdakaoko eta Etxebarriko anbulatorioek hartuko dute parte ikerketan. Koordinaziorako egoitza nagusia Galdakaoko anbulatorioan dago, eta 16 eta 79 urte bitarteko udalerriko biztanleekin harremanetan jarri dira dagoeneko. Aurrerago, Etxebarriko -eta Arratiako bailarako- herritarrak hasiko dira biltzen.

Jarraipen hori 20 urtez egingo da, eta datu medikoak, biologikoak eta soziodemografikoak jasoko ditu, galdetegien, miaketa fisikoen, proba fisiologikoen eta biomarkatzaileen analisien bidez.

Estatu mailan 200.000 pertsonaren parte-hartzea lortzea da helburua, eta datu horiekin, osasunaren faktore erabakigarrien ezagutzan sakondu nahi dute, pertsona bakoitzaren ezaugarrietara egokituko diren osasun-programak eta tratamenduak diseinatzeko.

Herritarren lankidetza, “funtsezkoa”

Osakidetzako arduradunek zehaztu dutenez, herritarren lankidetza “funtsezkoa” izango da proiektu honetan: “Herritarren lankidetza funtsezkoa da. Espero dugu parte hartzen duten osasun-zentroetan artatutako pertsonek proiektuaren potentziala ulertzea, eta horrek herritar guztien osasuna hobetzean eragina izango duela”, dio Pilar Echevarria Galdakaoko Lehen Mailako Arretako Unitateko buruak.

Ildo horretan, Barrualde-Galdakaoko ESItik eta proiektuaren koordinaziotik deia egiten dute herritarrek parte har dezaten: “Zure osasun-zentrotik deitzen badizute, ez izan zalantzarik, eta etorri”.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Hego Uribeko kiroldegietan egun osoko grebak deitu dituzte bihar, otsailak 6

|

Abenduan eta urtarrilean zenbait lanuzte deitu zituzten sindikatuek // Argazkia: @euke77

Bizkaiko kiroldegietako langileak protestan ari dira abendutik. Eta aldarrikapenen arrazoia da euren hitzarmena berritu nahi dutela.

Abenduaren 11n eta 12an eta urtarrilaren 24an, 27an eta 30ean lanuzteak egin zituzten 09:30etik 11:30era eta 17:30etik 19:30, eta otsailaren 6an egun osoko greba deitu dute. Bizkaiko kiroldegietako 2.000 langile daude deituta grebara.

Hego Uribe eskualdean, Basauriko, Etxebarriko eta Galdakaoko kiroldegiko langileek aurretik deitutako mobilizazioetan parte hartu dute; Arrigorriagan eta Ugaon, aldiz, ez dute orain arte lanuzterik egin.

Otsailaren 6ko grebari dagokionez, Basaurin igerilekuak itxi beharko dituztela aurreikusi dute Basauri Kirolaketik, “soroslerik ez egoteagatik”, eta kirol ikastaro batzuk bertan behera geratu ahal izango direla aurreratu dute. Galdakaon, Udalak aurreikusi du langileek greba egingo dutela, “baldin eta liskarra lehenago konpontzen ez bada”.

Ugaoko kiroldegiko langileen kasuan ere greba egingo dute otsailaren 6an: “Abenduan eta urtarrilean ez genuen lanuzteetan parte hartu, ez genuelako lanuzte horien berri. Duela gutxi, ordea, ELA sindikatuko ordezkariekin batu ginen eta otsailaren 6an greba egingo dugu”, esan digute. Eta Etxebarrin ere, aurreko lanuzteekin gertatu bezala, langileek greba eguna egin dezate.

Arrigorriagaren kasuan, otsailaren 6an kiroldegia irekita egongo dela aurreikusi dute bertako arduradunek: “Kiroldegiko langile gehienek oso lanordu gutxi sartzen dituzte eta, hortaz, lanuzteak egiten badituzte diru asko galtzen dute”, adierazi diote Arrigorriagako kiroldegiko ordezkariek GEURIAri.

Kudeaketa desberdinak

Basaurin eta Arrigorriagan udalek kudeatzen dituzte instalazioak eta beste enpresa batzuen esku daude bai ikastaroak zein monitoreak (Sport Studio eta Xaker, hurrenez hurren).

Etxebarrin, Galdakaon eta Ugaon enpresa pribatuek kudeatzen dituzte kirol instalazioak eta langileak (Emtesport Etxebarrin eta Guedan Galdakaon eta Ugaon).

Hitzarmena berritzea

Bizkaiko kiroldegietan kudeaketa eta administrazio modu desberdinak egon arren, hitzarmena bera da lurraldeko kiroldegi guztietan.

2022an iraungi zitzaien hitzarmena eta iazko urtarriletik hitzarmen berria negoziatu nahian izan dira ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuak, akordiorik erdietsi gabe: “Patronalak planteatzen duen eskaintza langileen aldarrikapenetatik urrun dago”, diote.

“Patronalaren proposamenak ez du erosteko ahalmena bermatzen, proposatutako lanaldi murrizketa ez da asteko 35 orduetara iristen eta langileen gainerako aldarrikapenei ez zaie jaramonik egiten”, salatu dute sindikatuek: “Bizkaiko sektore honetan 2.000 pertsona inguruk egiten dute lan, gehienak udal kiroldegietan, baina baita klubetan, kiroletan, golfean eta abarretan ere. Horiek guztiek merezi dute lan baldintzak hobetzea, are gehiago hitzarmen berrian islatu behar den Kirolaren Lege berria kontuan hartuta”, diote.

Erabiltzaileei dirua itzultzea

Kiroldegietako langileen lanuzteen eta grebaren eraginez, zenbait ikastaro bertan behera utzi zituzten abenduan eta urtarrilean, eta otsailaren 6ko greban egoera bera emango da.

Galdakaoko Udalak, adibidez, erabaki bat hartu du: lanuzteen eraginez ikastaroak galdu dituzten erabiltzaileei diru proportzionala itzuliko die, “ofizioz, gatazka amaitutakoan”, diote, eta gaineratu dute: “Ondoren, Udala bera konponduko da Guedanekin, enpresak bueltatu beharreko diruari buruz”.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Zeru oskarbiek udaberriko egunsentiak utzi dituzte Hego Uriben

‘Rayleighen dispertsioa’ zeruaren argi gorria azaltzen duen fenomeno optikoa da, eta egun hauetan ikusi dugu Hego Uribeko zeru oskarbietan

|

Zeberioko mendiak, egun hauetan // Geuria

Arraroa egiten da urtarrila hasieran udaberrian izan ohi diren egunsenti gorriak ikustea. Aldaketa klimatikoaren beste ondorioetako bat dugu eta azken egun hauetan eszena itxurosoak utzi dizkigu gure zeruetan.

Zergatik gorri?

Egunsenti eta iluntzeetako kolore gorriek arrazoi zientifiko bat dute eta egusentiak betidanik zein iluntzeak betidanik existitu badira ere John William S. Rayleigh fisikari eta matematikariak azaldu zuen goiz eta gauetan ikusten dugun ikuskizun koloretsu honen arrazoia.

Rayleighek nobel saria irabazi zuen 1904an optikaren esparruan egindako ikerketa lanengatik, argiaren polarizazioaren ingurukoetan bereziki. ‘Rayleighen dispertsioa’ zeruaren argi gorria azaltzen duen fenomeno optikoa da. Horren arabera, eguzki izpiek atmosfera zeharkatzen dutenean, aireko molekulek eta suspentsioan dauden bestelako partikulek norabide guztietan sakabanatzen dituzte.

Upo eta Artanda mendiak, eguzkia irten baino minutu batzuk lehenago // Geuria

Uhin-luzera laburrenak, urdina kasu, uhin-luzera luzeenak baino gehiago barreiatzen dira, gorria bezala. Horregatik, eguzkia zeruan goian dagoenean, argi urdina norabide guztietan barreiatzen da, eta horrek zerua urdina denaren sentsazioa ematen digu.

Zeberioko mendiak // Geuria

Eguzkia posizio baxuagoan dagoenean (egunsenti eta iluntzeetan, alegia) argiak atmosfera gehiago zeharkatu behar du gure begietara iristeko. Horrek esan nahi du argi urdin gehiago barreiatzen dela, eta begietara iristen zaiguna argi urdinaren eta argi gorriaren nahasketa da. Ondorioz, hainbeste barreiatzen ez den argi gorria da nagusi.

Zaratamoko skylinea, gaur goizen // Geuria

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Renfek bideozaintzako sistema adimendunak instalatu ditu Hego Uribeko geltokietan

Arrigorriaga, Bidebieta, Ugao eta Ollargan geltokietan instalatu ditu Renfek bidezaintzako sistema adimenduak

|

Arrigorriagako tren geltokia // Geuria

Renfek bideozaintzako sistema adimendunak instalatu ditu Bizkaiko aldirietako geltokietan. Hego Uribe eskualdeari dagokionez, Arrigorriaga, Bidebieta (Basauri), Ugao eta Ollargan geltokietan jarri dute bideozaintzako sistema berritua.

RS3 proiektuaren barruan (‘Renfe Smart Security Station’) IP kamerak jarri dituzte aipatutako geltokietan segurtasun-kamera analogikoen ordez, eta bideo-analitikako sistema integratu batean CCTV (telebista-zirkuitu itxia) sistemaren bidez jasotako informazioa partekatu ahal izango dute.

Segurtasun-sistema adimendun horri esker, Renfe aldirietako geltokietan gertatzen ari dena denbora errealean ezagutu ahal izango dute.

Proiektua geltoki gehiagotan hedatuko dutela adierazi dute Renfetik, eta azken belaunaldiko zerbitzariak instalatzea eta aldiriko geltokietako sistema eragileak, instalazioak eta elementu digitalak berritzea aurreikusi dute.

Zibersegurtasuneko zundak jartzea ere aurreikusi du Renfek. Helburua da segurtasun digitala eta zibersegurtasuna handitzea.

Proiektu hau Europar Batasunaren Next Generation funtsen barruan kokatzen da eta dagoeneko Estatuko 190 geltokitan instalatu dituzte bidezaintzako sistema adimenduak.

Asmoa da 600 geltokitan ezartzea sistema berritu hori eta inbertsioa guztira 31 milioi eurokoa izango da. ‘Renfe Smart Security Station’ proiektuari hasiera eman zioten 2021ean eta aurreikuspenen arabera 2026ra arte luzatuko da.

Inbertsio gehiago

Euskal Autonomia Erkidegoko geltokiak hobetzeko jarduketen barruan, Renfek beste 9,7 milioi euro bideratuko ditu Bilboko aldirietako C3 linean (Hego Uribe eskualdetik igarotzen den linea).

Renfeko arduradunek zehaztu dutenez, C3 linearen programazio berri bat egingo dute, Bilbo eta Urduña artean. Ibilbide osoan 74 trenen zirkulazioa aurreikusi dute, 30 minutuko maiztasunarekin astelehenetik igandera, 05:00etatik 23:30era bitartean.

Zerbitzu hori Bilbotik Laudiora doazen 56 trenek osatuko dute. Tren horiek Urduñatik datozen trenekin tartekatuko dira, eta 15 minutuko maiztasuna izango dute Abando eta Laudio artean.

Gainera, maiztasun handieneko orduetan, Bilbo eta Urduña artean noranzko bakoitzeko zortzi Civis tren ibiliko direla dute Renfetik (geltoki bakan batzuetan soilik egiten dituzte geldialdiak)

Era berean, puntualtasuna hobetzeko plan bat egin du Renfek, linea horretako aldiriko zerbitzuen fidagarritasuna bermatzen duen ordu-birprogramazio baten bidez.

Bestetik, geltokietako argiztapena, igogailuak, txratelak erosteko makinak, markesinak eta altzariak hobetuko dituzte.

Osorik irakurri