☉ Hego Uribe
[Sakonean] Autogestionatzen
Galdakaoko Ortuondo Gaztetxeak ateak itxi ditu, baina eskualdean gaztetxe berri batek ireki ditu: Arrigorriagakoak, alegia. Basaurin Txarraska Gaztetxeak 18 urte bete ditu aurten.

Galdakaoko Ortuondo Gaztetxeak ateak itxi ditu, baina eskualdean gaztetxe berri batek ireki ditu: Arrigorriagakoak, alegia. Basaurin Txarraska Gaztetxeak 18 urte bete ditu aurten
Plazatik Gaztetxera arteko saltoa egin dute hainbat eta hainbat gaztek 70eko hamarkadaren amaieraz geroztik. Herri kultura garatzeko guneak dira gaztetxeak eta oro har, eraikin bat okupatzean datza ekinbideak. Asanblada autogestionatu batek kudeatzen du, normalean Gazte Asanblada batek.
Gaztetxeen mugimendua Euskal Herrian indarra hartzen hasi zen Franco diktadorea hil eta gero, gazteria OJEren (Espainiako Gazte Antolaketa) lokalak okupatzen hasi zenean. Gaur egun, ehundaka gaztetxe daude Euskal Herrian euren Gazte Asanbladekin, baita Hego Uribe eskualdean ere. Eraikin hauek askotan pertsona fisiko edo juridikoen izenean daude legalki, eta ondorioz, desalojo mehatxuak normalak dira. Era berean, gaztetxerik gabeko Gazte Asanbladak ere badaude gurean.
Basaurikoa (Txarraska) eta Arrigorriagakoa dira momentu honetan bizirik dirauten gaztetxe bakarrak, Galdakaokoak (Ortuondo) apirilean ateak itxi ondoren. Gazte Asanbladei dagokienez, herri bakoitzak gutxienez bat dauka: Bagabiz Gazte Asanblada (Galdakao), Lamintxu Gazte Asanblada (Usansolo), Txarraska Gazte Asanblada (Basauri), Ugaoko Gazte Asanblada eta Arrigorriagako Gazte Asanblada, besteak beste.
ATE BAT ITXI, LEIHO BAT IREKI
Galdakaoko Ortuondo Gaztetxeak ateak itxi ditu apirilaren 2an. “Gaztetxea dagoen lursaila pribatua da eta apurka-apurka saltzen joan dira bertako eremuak”, dio Arkaitz Sagasti Ortuondoko kideak: “Jaureguizar enpresak azalera osoa erosi du eta luxuzko etxebizitzak eraikitzea da euren helburua”.
“Udaletxearekin eta eraikuntza-enpresarekin elkarrizketak izan eta gero esan ziguten akordioak dagoeneko itxita zeudela eta martxoaren hasieran abiaraziko zituztela obrak”, dio Sagastik. Hala ere, Ortuondokoek adierazi zuten martxoan zehar ekitaldiak antolatuko zituztela eta hilabeteko epean gaztetxearen eraikina hustuko zutela jakinarazi zuten.
Balantzaren beste aldean Arrigorriagako gaztetxea dago. Gaztelaniazko esaldiak dioen moduan, “ate bat ixten denean leiho bat irekitzen da”. Kasu honetan, Galdakaoko gaztetxeko atea itxita, Arrigorriagako gaztetxeko leihoa ireki da berriki. “Orain dela 10 bat urte gazte batzuek gaztetxea eratzeko pare bat saiakera egin zituzten, baina berehala desalojatuak izan ziren”, diote Arrigorriagako Gazte Asanbladako kideek: “Gure kasuan, orain dela 3 urte herriko zenbait kidek gure jarduerak burutzeko espazio bat falta genuela sumatu genuen. Udaletxearekin batu ginen 2014an, baina airean gelditu zen proposamena. Orduan, udal-gobernuaren interes falta ikusita, gure planteamendua aldatu eta Kirolak eraikinean sartu gara. Orain, jabeen onespenarekin, eta itzelezko lana burutu eta gero, bertan jarraitzen dugu”, diote. Basauriko gaztetxearen kasuan, eskualdealdeko zaharrena da. Aurten 18 urte beteko ditu.
OKUPAZIOA, BIDE BAKARRA
Maiatzaren hasieran bost urte egingo lituzke Ortuondo Gaztetxeak. “Orain dela bost urte Plazakoetxeko beste eraikin bat okupatzea adostu genuen Gazte Asanbladakook. Izan ere, kalean elkartzen ginen bilerak egiteko eta hori ez zen bidea aurrera egiteko”, dio Jon Olea Ortuondoko beste kideak: “Orduan, saiatu ginen gazteriak zituen arazoei era zuzen batean aurre egiten eta gaztetxe bat sortzen”.
Ortuondoren aurretik beste gaztetxe bat zegoen Galdakaon, baina 10 urteko etenaldiaren ostean, eraikin berri bat okupatzeko ideia izan zuten asanbladakoek. “Athletic Kopako finaleko partidua jokatzen ari zen bitartean eraikina okupatzea erabaki genuen, tarte horretan kalean ez baitzen inor egongo. Baina, planeatutakoa ez zen ondo atera”, diote barrezka egun hartako anekdota gogoratuz. Hala ere, beste saiakera bat egin zuten eta leihotik sartzea lortu zuten. Behin tokia garbituta, Ortuondo proiektuaren hiru ardatzei eutsi zieten: etxebizitza, gaztetxea eta harreman sozialak lantzeko gunea eta baratzea.
Arrigorriagan frontoi zaharra okupatu dute. “Hamabost bat urte zeramatzan abandonatuta, belaunaldi ezberdinetako gazte askok pentsatu izan dute frontoi zaharra gaztetxe aproposa izan zitekeela, espazioak jarduera ezberdinak egiteko aukera paregabea ematen duelako”, diote. Gauzak horrela urte hasieran sartu dira Kirolak eraikinera: “Espazio zabal bat da, ekintza kulturalak burutzeko. Egia esan, zaila izaten da Arrigorriagan horrelako gauzak egitea, etengabe baimena eskatzeko burokrazia prozeduretan galdu egiten garelako; gainera toki egokiak aurkitzea zaila izaten da. Azken finean, herriko azpiegitura eta espazio gabeziari erantzutea da gure asmoa”.
Basauriko gaztetxeari dagokionez, Basconia lantegiko bulegoak eta Arizko Ikastola izan zenaren eraikina hartu zituzten orain dela 18 urte.
HAMAIKA PROIEKTU MARTXAN
Ortuondoek diote “eragile sozial eta kulturalik aktiboena” izan dela gaztetxea Galdakaon. Hasteko zenbait kolektibo sortu dira bere sorreratik. Besteak beste, Inizitu Musika Elkartea, Antzerki Taldea, Ortuondo irrati librea eta Komunala. Era berean, beste hainbat proiektu jarri izan dituzte martxan: ortu ekologikoa, plaka frankistak kentzeko kanpaina, Gazte Egunak, tailerrak, hitzaldiak edota beste okupazio batzuetan asistentzia ematea.
Ekimen hauetatik batzuek aurrera jarraituko dute nahiz eta Ortuondo gaztetxea bera desagertu: hala nola, irrati librea, Inizitu Musika Elkartea, Komunala eta Gazte Egunak.
Arrigorriagako gaztetxearen kasuan, mota guztietako ekintza kulturalak antolatzea da asmoa: “Herri bazkariak, tailerrak, solasaldiak, mintegiak, musika emanaldiak, antzerkiak, dantza ikastaroak, zine emanaldiak eta esku pilota partiduak prestatzeko proiektua dugu buruan”, diote Arrigorriagatik: “Honen adibide garbia dira inauterien harira egin zen txano tailerra eta herri bazkaria. Herrigintzarako beharrezkoa den jarduera horietarako gaztetxeko espazioa eskaini genuen eta gazteriaren erantzuna izugarria izan zen”.
Gaztetxearen inaugurazio ofiziala egin nahiko lukete, baina oraindik ez dute egunik zehaztu: “Otsailaren 10erako iragarri genuen Arrigorriagako gaztetxearen irekiera, baina Udalak ekitaldi publikorik egiteko lizentziarik ez geneukalakoan, eraikinaren jabeei ohartarazi zien, irekiera egitekotan, 5.000 eta 50.000 euro arteko isuna jasoko zutela. Ohar hori kontuan harturik, eta jabeekin geneukan konpromisoari eutsiz, bertan behera utzi genuen”, diote.
Txarraska Gaztetxean ere hamaika ekimen jarri dituzte martxan 18 urte hauetan. Esate baterako, teteria eta liburutegi zerbitzuak, grabazio-estudioak, skate pista, serigrafia tailerrak edota asanblada irekiak. Gainera, hainbat musika talde sustatu dira bertatik (Bajo Presión, Krimen&Kastigo, Lo Puto Peor eta Striknina) eta Azpikultura delako proiektua abiarazi dute. Azken horren helburua da CD, DVD eta grafikak ekoiztea eta presentzia ematea.
GAZTEAK, MODU PASIBOAN
Nahiz eta gaztetxeen mugimendua oso hedatua dagoen, gazteen errealitatea bestelakoa da gaur egun. Arrigorriagako Gaztetxeko kideen arabera, “alde batetik, milaka zeregin antzuen artean itotzen gaituzte: gure arteko lehia etengabean bizi gara, ea nork nota onena atera, curriculum hobea izan… Bestalde, daukagun denbora libre urrian modu pasiboan kontsumitzera gaude ohituta. Honek guztiak eta beste hainbat faktorek zaildu egiten dute gazteok proiektu kolektiboetan parte hartzea”.
Dena dela, egoera horri buelta emateko erronka hartuko du eskualdeko gaztetxe berriak: “Erakutsi nahi dugu eguneroko inposaketa hauek gainditzeko esfortzua egitea pena merezi duela eta gainera kapazak garela”, diote. Arrigorriagakoen kasuan, esate baterako, adin ezberdinetako jendea batzen da eta adierazi dutenez, “hemen gabiltzanok ikusi dugu taldean gauza asko egin daitezkeela. Gainera, oso atsegina da horrelako proiektu baten partaide izatea. Ea laster gure gaztetxea irekitzen dugun eta bertan elkar ikusterik dugun”.
Galdakaoko gazte mugimendukoek adierazi dute udalerriko gazteria erakartzeko ere zailtasunak izan dituztela: “Galdakaon jende asko Gaztetxearen alde egon arren, ikaragarri kostatzen zaigu gure ekintzetara jende berria erakartzea. Honekin batera, inguruko kolektibo lagunen arteko saretzean ez dela nahikoa sakondu, eta gure kolektiboetan ere, talde barruko harreman indibidualak zaintzerakoan ez dugula asmatu esan behar dugu”.
Hala ere, dena ez da negatiboa izan. Alde positiboa ere badago: urtarrilaren 5ean Galdakaoko Gazte Asanblada berria eratu zuten zenbait herritarrek eta “zerotik hasteko borondatea” agertu dute. Hortaz, gazteriak aurrera egin dezala bidean, gaztetxeen alde.



☉ Hego Uribe
Arratiako Korua Usansolotik eta Galdakaotik igaroko da Santa Ageda bezperan
Usansolon goizean izango da Arratiako Korua eta Galdakaon arratsaldean. Ordutegi zehatza jaso dugu albistean

Santa Ageda bezpera izango da bihar, otsailak 4. Eta tradizioa jarraituta, Hego Uribe eskualdean hainbat eta hainbat talde kalera aterako dira koplak abestera.
Era berean, Arratiako Koruaren bisita ere izango dugu eskualdean: Usansolon eta Galdakaon geldialdiak egingo ditu.
Goizeko 08:25ean hasiko du kalejira Koruak Zeanurin eta Arantzazutik, Igorretik, Dimatik, Lemoatik eta Bediatik igaro ostean, Usansolon egingo du geldialdia 10:15ean [2024an Usansolon harrapatu zuen GEURIAk Korua].
Ondoren, Zornotzara joango dira eta handik Bilbora. Bizkaiko hiriburuan 11:30etik 20:00ak arte egongo da Arratiako Korua leku batetik bestera.
Eta, etxerako bidean, 20:40ean eguneko azken geldialdia egingo dute Galdakaon. Iaz Iturrondo plazan ikusi ahal izan genituen [ikusi bideoa].
☉ Hego Uribe
Metroaren 5. Lineako tunel osoaren % 20 hondeatu du dagoeneko ETSk
Sarratu eta Usansoloko ospitalaren arteko iIbilbide osoko 6,3 kilometroetatik 1.200 metro hondeatu ditu Eusko Jaurlaritzak

Metroaren 5. Lineako obrek aurrera darraite. Sarratu eta Galdakao-Usansolo ospitalea lotuko ditu eta guztira 6,3 kilometroko ibilbidea izango du geltoki hauekin: Sarratu, Aperribai, Bengoetxe, Galdakao eta Usansoloko ospitalea.
Eusko Jaurlaritzaren esku dagoen Euskal Trenbide Sarea (ETS) erakunde publikoa ari da obrak egiten, eta adierazi dutenez, lineako tunel osoaren % 20 hondeatu dute dagoeneko: “Ibilbideko 6,3 kilometroetatik 1.200 metro guztira”, diote.
Iazko apirilean aurreikusi zutenez, tunelak 2028ko azarorako bukatuko dituzte, eta erabiltzaileek 2029ra arte edo 2030era arte ezin izango dute metroa erabili (Galdakaoraino).
Gaur egun, ETS Ibaizabal ibaiaren azpian ari da hondeaketa-lanak egiten Usansolon, ospitalearen eta herriaren arteko bidearen erdian.
“Gainera, haren ondoan ari da eraikitzen etorkizuneko geltokirako bi sarbideetatik bat. Puntu horretan ahokadura hondeatu da eraso-arrapalaren hasierako kotaraino. Ondorengo hondeaketa-lanak marruskatzeko makinarekin egingo dira. Beste sarbidea ospitalean bertan egongo da”, esan dute.
Sarratu-Aperribai tartea
Sarratu-Aperribai arteko tartean (1.540 metroko ibilbidea) ere esku hartzen ari da ETS, eta hiru puntutan ari dira lanak egiten: Larrazabalen, Sarratun eta Aperribain.
“Larrazabal inguruan errepide berria martxan jarri da eta Larrazabal kale zaharreko egiturak eraisteko lanak hasi dira”, diote.
Gainera, gas linea desbideratu dute Larrazabalen: “Gasa kentzeari esker, merkantzien linearen behin-behineko trenbidea desbideratzen hasi ahal izan da, eta, lehen fasean, gaur egun Arcelor-Mittal lantegiari zerbitzua ematen dion trenbidearekin lotuko da. Horrez gain, merkantzien sarea Arcelor-Mittal lantegiarekin lotuko den etorkizuneko trenbidean ari dira lanak egiten. Lantegi hori Basconia lantegi zaharraren inguruan dago. Aurtengo maiatzean irekitzea aurreikusten den lantegirako trenbideko sarbide berria eraikitzeko lanak ere egiten ari dira”, esan dute.
Bestetik, Sarratu inguruan hasi dituzte Matxitxakoko zubia eraisteko lanak, bertan geltoki berria eraiki ahal izateko. Lan horiek bi urtez luzatuko dira eta Basauriko Udalak inguruko trafikoa berrantolatu behar izan du.
Eta, Aperribain auzorako beste sarbide bat jarri dute martxan: “Horrek obrarako sarbideak independizatzea eta bertan bizi direnei eragindako eragozpenak murriztea ahalbidetuko du”, diote.
Aperribai-Galdakao tartea
Aperribai-Galdakao tartean (2,8 kilometro luze) Bengoetxeko eta Galdakaoko geltokiak eraiki behar ditu ETSk. Eta bitartean, larrialdiko aireztapen-galeriak egin dituzte Olabarrietan eta Abusun.
“Olabarrietan, 126 metro luzeran, hondeaketa- eta euste-lanak erabat amaituta daude. Halaber, fronte horretatik lineako tunelaren 2.800 metroetatik 287 metroko hondeaketan eta euste-lanetan aurrera egin da”, esan dute.
Abusuko galeriari dagokionez, 325 metroko hondeaketa- eta euste-lanak egin dituzte, hau da, galeria osatzen duten 355 metro guztien % 92 inguru.
“Azkenik, Bengoetxeko geltokian osorik kendu da landare-lurrezko geruza. Orain arte, 46.460 metro kubiko hondeatu dira, hau da, % 57ko aurrerapena. Ostalaritza-guneari dagokion euste-pantaila ere egin da, beste aurrerapen batzuen artean”, diote.
Sailburuaren eta Ahaldun Nagusiaren bisita
Susana Garcia Chueca Eusko Jaurlaritzako Mugikortasun Jasangarriaren sailburuak eta Elixabete Etxanobe Bizkaiko ahaldun nagusiak gaur goizean bisitatu dituzte Metroaren 5. Lineako obrak.
“Lurraldea kohesionatzen duen proiektua da, eta bere eragin-eremuan bizi edo lan egiten duten pertsona guztiak metro-sisteman sartzen ditu, 7,5 minutuz behingo maiztasunarekin. Tamaina horretako proiektuei kosta egiten zaie erritmoa hartzea, baina egiten dutenean, duela minutu batzuk egiaztatu ahal izan dugun bezala, obren aurrerapena geldiezina da”, adierazi du Garcia Chueca sailburuak.
Elixabete Etxanobe Bizkaiko Ahaldun Nagusiak, bere aldetik, hau nabarmendu du: “Dakizuen bezala, proiektuaren erdia finantzatzen duen Aldundi honek (guztira 407 milioi euro) metroa luzatzea lehentasuna zela esan zuen bere garaian, trenean oinarritutako mugikortasun jasangarriagoa gura dugulako, pertsonak batuko dituen eta haientzat aukera berriak sortuko dituen mugikortasuna, hain zuzen ere. Duela 30 urte Metroak Bizkaia aldatu zuen. Orain, 5. linea berriak metroak irabazten jarraitzen du, pertsonen bizi kalitatea hobetzeko. Eta eskualde hauen konektibitatea nabarmen hobetuta egingo du, ospitalearen ingurutik metroaren maiztasunak izango dituztelako. Hau da, 200.000 bizkaitar inguruk mugitzeko aukera gehiago izango dituzte, ibilbideak hobeto konektatuta egongo direlako”.
☉ Hego Uribe
‘Oihu Bat Palestinara’ jaialdirako sarrerak salgai jarri dituzte Basaurin eta Galdakaon
Jaialdia martxoaren 21ean izango da Durangon. Sarrerak salgai daude Basaurin eta Galdakaon

‘Oihu Bat Palestinara’ jaialdia antolatu dute martxoaren 21ean Durangoko Landako Gunean.
Palestinarekin Elkartasuna plataformak eta Euskal Herriko hainbat musikarik elkarlanean sortutako kultur ekimena da, eta helburua da “Palestinak bizi duen errealitate gordina berriz ere lehen lerrora ekartzea”.
Musika nagusi izango da jaialdian, eta dagoeneko honako artistek eta taldeek parte hartuko dutela jakinarazi dute: Anari, Belako, Bengo, Borla, Chuleria Joder!, Dena, Eire, La Furia, Gailu, Hofe, Ibil Bedi, J Martina, Ke Lepo, Lukiek, Malakias, Ødei, Olatz Salvador eta Mateo Zikuta.
Gainera, bertsolariak, bakarrizketak eta dantza ere izango dira jaialdian. Eta, izen gehiago iragartzeko daudela adierazi dute antolatzaileek.
Sarrerak dagoeneko salgai daude 15 edo 25 euroan. “Ekimen honen helburua erresistentzia sustengatzea denez, bi prezio dituzue aukeran. Ez dago alderik sarreran, ekarpen ekonomikoak baizik. Ekitaldi solidarioa izanik, bakoitzak bere ahalmenaren edo nahiaren arabera erabaki dezala zenbatekin lagundu nahi duen Palestinaren aldeko borroka eta errepresioaren aurkako kutxa”, diote.
Hego Uribe eskualdean Basaurin eta Galdakaon jarri dituzte sarrerak eskuragarri: Fissions eta Berezi tabernetan Basaurin, eta Zurrut tabernan Galdakaon.
☉ Hego Uribe
Eskolarteko Herriarteko eskuzko txapelketa jokatuko dute Basaurik, Galdakaok eta Zeberiok

Eskolarteko Herriarteko eskuzko txapelketa hasiko da asteburu honetan. Hego Uribe eskualdetik Basaurik, Galdakaok eta Zeberiok hartuko dute parte txapelketan.
Basaurik Zaldibarren, Lezamaren eta Abadiñoren kontra jokatuko du; Galdakaok Larrabetzuren, Durango Bren eta Orozkoren aurka; eta Zeberiok Igorreren, Gallarta Bren eta Orduñaren kontra.
Guztira zortzi multzotan banatuta, Bizkaiko hainbat udalerri daude ordezkatuta txapelketan: Gallarta A, Markina A eta Amorebieta-Etxano (A taldea); Lemoa A, Bermeo, Gernika Lumo eta Balmaseda (B1 taldea); Iurreta, Amorebieta-Etxano B, Durango A eta Lea Ibarra (B2 taldea); Zeanuri, Sopela, Markina B eta Dima (B3 taldea); Larrabetzu, Durango B, Galdakao eta Orozko (B4 taldea); Basauri, Zaldibar, Lezama eta Abadiño (B5 taldea); Igorre, Zeberio, Gallarta B eta Urduña (C taldea); eta Barakaldo, Santurtzi, Lemoa B, Elorrio, Sestao eta Muskiz (D taldea).
Egutegia | Hego Uribeko taldeak
Urtarrilak 30, ostirala
– Igorre vs Zeberio (1. jardunaldia)
17:14 Igorreko frontoia
– Basauri vs Zaldibar (1. jardunaldia)
18:00 Artunduagako frontoia
Otsailak 1, igandea
– Galdakao vs Orozko (1. jardunaldia)
10:30 Kurtzeko frontoia
Martxoak 1, igandea
– Abadiño vs Basauri (2. jardunaldia)
– Durango B vs Galdakao (2. jardunaldia)
– Gallarta B vs Zeberio (2. jardunaldia)
Martxoak 29, igandea
– Basauri vs Lezama (3. jardunaldia)
– Galdakao vs Larrabetzu (3. jardunaldia)
– Zeberio vs Urduña (3. jardunaldia)
☉ Hego Uribe
Bideoa | Faxismoaren aurkako manifestazioarekin bat egiteko deia egin dute Hego Uribeko GKStik
Urtarrilaren 31n manifestazioa deitu du GKSk Bilbon. Hego Uribe eskualdean antolatu eta aurkezpenak eta hainbat ekintza burutu dituzte

Faxismoaren eta estatuen autoritarismoaren aurka manifestazioa deitu du Gazte Koordinadora Sozialistak (GKS).
Urtarrilaren 31n, larunbatez, izango da mobilizazioa Bilbon (Jesusen Bihotzetik, 18:00etan) eta Iruñan, eta Hego Uribeko GKStik deialdiekin bat egiteko deia luzatu dute.
Eskualdetik manifestaziora joateko hitzorduak zehaztu dituzte: Arrigorriagan 17:10ean tren geltokian, Basaurin 17:00etan Arizko metro geltokian, Galdakaon 16:45ean Eroski aurreko autobus geltokian, eta Usansolon 16:45ean tren geltokian.
“Faxismoa eta Estatuen joera autoritarioa egun indarra hartzen ari diren bi auzi dira. Biak ala biak egiturazko baldintza bati erantzuten diote, krisi kapitalistari alegia. Izan ere, irabazi tasa beherantz doan momentu honetan oligarkia atlantistak faxismoaren eta estatu autoritarioaren aldeko apostua egiten ari da bere interesak defendatzeko helburuarekin”, diote.
Ildo horretan, faxismoaren kontrako borroka “indartu” behar dela adierazi dute: “Nahiz eta Euskal Herrian oraindik ere gorputz antolaturik ez duen arren, ideia erreakzionarioak hedatzen ari dira. Ideia arrazistak, klasistak, matxistak… zabaltzen ari dira eta geroz eta inpunitate gehiago lortu dute. Horren guztiaren seinale da egun euskaraz eta sinbologia aurrerakoiz mozorrotzen diren euskal adierazpen arrazistak eta faxistak”.
“Estatu autoritarioari eta faxismoari gaurdanik aurre egiteko balditzak sortu behar ditugu eta Gazte Koordinadora Sozialistatik urtarrilaren 31n deitu dugun mobilizazioak horri ekarpena egitera dator. Gaur egun kalera atera eta indar erakustaldi bat egitea ezinbestekoa da indarra hartzen ari den zentzu komun geroz eta atzerakoagoari euste horma bat sortzeko eta mundu mailan artikulatzen ari den mugimendu faxistaren aurrean antifaxismo iraultzaile baten indarra erakusteko”, diote.











