Sareak

☉ Hego Uribe

[Sakonean] Anatomia dispertsatu bat

|

Hego Uribeko 22 preso politiko daude gaur egun Espainiako eta Frantziako kartzeletan. Honakoak dira euren senideen bizipenak.

Anatomia dispertsatu bat, esperantzaren mapa bezala”. 2014an Atera proiektuaren izenburupean dispertsioaren aurkako abestiaren pasarte bat da hori. Gatibuko Haimar Arejitaren musika du Anatomia eta askatasuna abestiak eta hitzak Amets Arzallusenak dira, Gariren eta Eñaut Elorrietaren ahotsean. Kantaren ardatza, honakoa: Dispertsioak sakabanatuta ditu preso politikoak. Egun Hego Uribe eskualdeko hogeita bi herritar preso daude: hogeita bat Espainian eta bakarra Frantzian. Espetxe politika horrek senideei ere eragiten die. Euskal preso, iheslari eta deportatu guztien giza eskubideen alde egiten duen Sare Herritarraren Dispertsioaren Liburuxkak dioenez, “politika horrekin, presoen oinarrizko eskubideak bortxatzeaz gain, zigor gehigarri bat ezartzen zaie presoen senide eta lagunei, astebururo milaka kilometroko bidaia nekagarri eta arriskutsuak egitera kondenatuz”.

Eskualdeko bederatzi presoen senitartekoekin elkartu da Geuria, euren esperientzia konta dezaten. Honako hauek izan dira bileran parte hartu dutenak: Zigor Orberen aita, Txus Martinen laguna, Jon Bienzobasen ama, Oier Goitiaren aita, Tomas Madinaren bikotea, Iker Limaren ama, Iñaki Krutxagaren ama, Irkus Badilloren ama eta Maite Pedrosaren izeba. “Senide batzuek ezin izan dute etorri, gehienak oso nagusiak direlako”, diote.

Bidaia luzeak atzean 

Bidaia luzeegiak” dira burura datorkien lehen kontua. Bai senideek, bai lagunek egin beharrekoak bisitan joateko. Bakoitzak bere egoera agertu du. “Jon bisitatzera joatea ez da batere erraza. Ez dago autobus zuzenik bertara joateko: Parisera trenez joan behar da eta bertan kotxea hartu Saint Maurreraino, 200 kilometrotara”, dio Bienzobasen amak: “Hala ere, gaur egun hainbat familien artean furgoneta alokatzen dugu hilean behin eta Euskal Herritik egiten dugu bidaia”. “Puertora, Algecirasera eta Sevillara joateko familiarrek autobus bat alokatzen dugu” dio Zigor Orberen aitak: “Ostiralean 17:00etan Donostiatik hasten du bidaia autobusak eta Bizkaiko, Arabako eta Nafarroako senideak hartzen gaituzte bidean zehar. Helmugara larunbat goizaldean iristen gara”.

Gurasoentzako eragozpenik handiena adina dela diote: “Urtetik urtera nagusiagoak gara eta orain hamar urte egiten genituen maratoiak ezin ditugu egin. Hosakonean rren kasu dira Xabier Garciaren gurasoak: ia 90 urte dituzte eta ezin dute Huelvaraino bidaiatu”, dio Oier Goitiaren aitak. Etxerat Elkartearen dossierraren arabera, “familientzat higadura fisikoa, ekonomikoa, psikologikoa eta kezka nabaria da, areago urruneneko espetxeetan edota zigor oso luzeak betetzen direnean”.

Vis a vis

Bisitak astero egiten dituzte senideek zein lagunek. Guztira, 40 minutu irauten du kristalaren aurreko bisitak eta vis a vis direlakoak kartzelaren araberakoa dira: “Ordubetekoak, ordu eta erdikoak edo bi ordukoak daude”, dio Maite Pedrosaren izebak. Umea berarekin bisitara daramala dio Tomas Madinaren bikoteak, “baina eragozpena da bizikidetasun vis a visak ostegunetan jarri dizkigutela eta ezin ditugu aldatu, egun finkoak dira”.

Azken urteotan bisiten kudeaketak hobera egin duela diote senideek: “Gertatu izan zaigu bisita ordurako bertan izan eta bisita ukatzea edo, are gehiago, presoa kartzelaz aldatzea aldez aurretik abisorik eman gabe. Gaur egun gero eta gutxiago gertatzen dira halakoak, baina orain dela urte batzuk oso ohikoak ziren”.

Zigorra, zigorraren gainean

Bidaia luzeek duten okerrena da errepidean hamaika arrisku daudela eta astebururo horiei aurrer egin behar diegula bisita labur bat edukitzeko”, bat datoz senideak. “Gaur egun, senide eta gertukoak bidegabekoa den egoera batera zigortuak gaude, senide izateagatik bidaiatzen jarraitzera zigortuak, gastu ekonomiko onartezinak mantentzera harreman loturei uko ez egiteagatik. Familia izateko eskubidea, bizitzarako eskubidea eta askotan osasuna izateko eskubideak espetxe politika honen helburu politikoen menpe daude”, dio Etxerat Elkarteko dossierrak: “Espetxe politika honen eskubide urraketen biktimak bihurtu gaituzte, aitortza eta ezagutzarik gabeko ezkutuko biktimak”.

Elkarteen babesa

Preso eta iheslarien senide eta lagunei laguntza eskaintzen dien elkartea da Etxerat. Alde batetik, aholkularitza lanak egiten ditu eta, bestetik, bizipenak elkartrukatzeko bilgunea da. “Gure egoerak partekatzea ezinbestekoa da. Gure artean berba egin eta gure artean lagundu. Batera egoteak egoera zailetan asko laguntzen du”, diote senideek. Horrez gain, Sare plataformak preso, iheslari eta deportatuei legez dagozkien eskubideak berrezartzea du helburu. Hain zuzen ere, presoen urruntzea ahalbidetzen duen sakabanaketa politikarekin amaitzea, presoen isolamendu eta bakartze egoerekin amaitzea eta gaixotasun larriak dituzten presoen kaleratzea bultzatzea.

Gaixo eta preso

Egoera larrian dagoen preso gaixo bakarra Txus Martin basauriarra da. Frantzian urte luzez egon ostean, Zaballako espetxean dago 2012tik, Araban. Buruko gaitza du Martinek, eta hamabi urteko kondena aurretik. 2009an izan zuen gaixotasun-agerraldirik larriena: “Orduan, isolamendu-egoeran zuten, nahiz eta larri zegoela jakin”, dio Txus Martinen lagunak. Aix eta Soto del Real espetxeetan egon ondoren, Basauriko kartzelara ekarri zuten baina “mediku-zerbitzua egun osokoa ez zela aurgudiatuta Zaballara bidali zuten, bertan etengabeko arreta izan dezakeelako. Hala ere, mediku-zerbitzua luzeagoa edo laburragoa izan, isolatuta jarraitzen du kartzelan”. Espainian dagoenetik astero egiten diote bisita senideek eta lagunek: “Araban dagoenetik gertu dugu Txus, baina kartzela barruko egoera bidegabea da. Zaballara heldu orduko, gainontzeko presoekin egoteko aukera ukatu egin zioten”.


016_geuria_presoak_kilometroz_kilometro

 

☉ Hego Uribe

Argazkiak / Nerbioi eta Ibaizabal ibaiak harrotuta, Hego Uriben zehar

|

Alerta laranjan gaude Hego Euskal Herrian atzotik hona, euria eta haizea tarteko. Hori horrela, ibaien arroei eta zuhaitzei begira eman ditugu azken orduak. Hego Uriben zehar irudi ikusgarriak pilatu ditugun arren, ez da kalte larririk egon. Hala ere zuhaitz eroriak, lur-jausiak eta ibai ertzean abaroa bilatzen zuten hegaztiak aurkitu ditugu. Arrigorriagan, Basaurin, Etxebarrin, Galdakaon eta Ugaon izan gara bertatik-bertatik.

Arrigorriaga

Basauri

Etxebarri

Galdakao

Ugao

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Irkus Badillo eta Gorka Vidal aske geratu dira, ezarritako zigorra amaitu ostean

Etxeratek jakinarazi duenez, otsailaren 23an amaitu zuten euren zigorra, 20 urtez espetxeetan egon eta gero

|

Irkus Badillo Borde ugaotarra eta Gorka Vidal Alvaro zaratamarra erabat aske geratu dira, ezarritako zigorra amaitu ostean.

Etxeratek jakinarazi duenez, otsailaren 23an amaitu zuten euren zigorra, 20 urtez espetxeetan egon eta gero.

Badillori 2021eko maiatzean eman zioten hirugarren gradua eta urte bereko urrian baldintzapeko askatasuna onartu zioten.

Vidalen kasuan, 2022ko ekainean eman zioten hirugarren gradua eta iazko otsailean aske geratu zen baldintzapean.

Gaur egun Hego Uribe eskualdeko zortzi herritar daude preso, denak Zaballako edo Basauriko espetxeetan. Horiek dira:

Zaballako espetxean:
– Jon Bienzobas Arretxe (Galdakao)
– Xabier Garcia Gaztelu (Galdakao)
– Iñaki Krutxaga Elezkano (Galdakao)
– Josune Oña Ispizua (Galdakao)
– Maite Pedrosa Barrenetxea (Ugao)

Basauriko espetxean:
– Joseba Borde Gaztelumendi (Ugao)
– Iker Lima Sagarna (Galdakao)
– Iñigo Vallejo Franco (Basauri)

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Hego Uribeko kiroldegietako langileak grebara deitu dituzte berriro asteazkenean

Otsailaren 28an eta 29an eta martxoaren 4an, 5ean eta 9an grebara deitu dituzte berriro eskualdeko kiroldegietako langileak

|

Basauriko instalazioak // Geuria

Bizkaiko kiroldegietako langileak protestan ari dira abendutik. Eta aldarrikapenen arrazoia da euren hitzarmena berritu nahi dutela. Iazko abenduaren 11n eta 12an eta urtarrilaren 24an, 27an eta 30ean lanuzteak egin zituzten 09:30etik 11:30era eta 17:30etik 19:30, eta otsailaren 6an egun osoko greba egin zuten.

Oraingo honetan grebarako egun berriak deitu dituzte: otsailaren 28an eta 29an eta martxoaren 4an, 5ean eta 9an izango dira egun horiek.

Basauri, Galdakao, Arrigorriaga, Etxebarri eta Ugaoko kiroldegietako langileak grebara deituta daude berriro lan-hitzarmena berritzea aldarrikatzeko. ELA sindikatutik adierazi lez, 2022an iraungi zitzaien hitzarmena eta iazko urtarriletik hitzarmen berria negoziatu nahian izan dira ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuak, akordiorik erdietsi gabe: “Patronalak planteatzen duen eskaintza langileen aldarrikapenetatik urrun dago”, diote.

Kudeaketa desberdinak

Basaurin eta Arrigorriagan Udalek kudeatzen dituzte instalazioak eta beste enpresa batzuen esku daude bai ikastaroak zein monitoreak (Sport Studio eta Xaker, hurrenez hurren).

Etxebarrin, Galdakaon eta Ugaon enpresa pribatuek kudeatzen dituzte kirol instalazioak eta langileak (Emtesport Etxebarrin eta Guedan Galdakaon eta Ugaon).

Hitzarmena berritzea

Bizkaiko kiroldegietan kudeaketa eta administrazio modu desberdinak egon arren, hitzarmena bera da lurraldeko kiroldegi guztietan.

“Patronalaren proposamenak ez du erosteko ahalmena bermatzen, proposatutako lanaldi murrizketa ez da asteko 35 orduetara iristen eta langileen gainerako aldarrikapenei ez zaie jaramonik egiten”, salatu dute sindikatuek: “Bizkaiko sektore honetan 2.000 pertsona inguruk egiten dute lan, gehienak udal kiroldegietan, baina baita klubetan, kiroletan, golfean eta abarretan ere. Horiek guztiek merezi dute lan baldintzak hobetzea, are gehiago hitzarmen berrian islatu behar den Kirolaren Lege berria kontuan hartuta”, diote.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Bideoa / Malmasingo garbiketako lanek “ikuspegi arkeologikoa” kontutan hartu beharko luketela diote adituek

Jagoba Hidalgo ikerlariaren arabera, entresaka edo mendi garbiketa hauek normalak izan arren, arkeologo eta herritarrak akordio batera heldu beharko lirateke mendien kudeaketa “arrunta” egiteko

|

Duela hilabete batzuk entresaka lanak hasi zituzten Malmasin mendian, Arrigorriaga eta Basauriko lurretan, bertako eukaliptoak kentzeko. Prozedura legala izan arren, eukalipto horietara heltzeko makina astunak sartu zituzten mendian barrena eta aurrean zegoen guztia birrindu zuten: pistak, informazio panelak… eta horrek herritarren eta Sagarrak Ekologista Taldearen arreta erakarri zuen.

Arrigorriagako aldean, esaterako, baso itxia zena hankaz gora ipini zituzten makinek Abrisketarako baserrietara arte eta Basauriko lurretan zeuden oinezkoentzako zein txirrindularientzako pistak guztiz suntsitu zituzten, auzotar batzuek GEURIAri azaldu lez: “Basauriko Basozelaitik Arrigorriagako Abrisketako baserrietara arteko bidean sekulako birrinketa egin dute”, izan ziren Jabi Valle basauriarraren berbak.

Makinek eragindako paisaia, Malmasingo Arrigorriagako aldean // Geuria

Jagoba Hidalgo Malmasingo aztarnategiko lanetan diharduen ikerlari arkeologoa da eta bankaketa-lan horiek mendiari eta inguruari nola eragiten dion azaldu dio GEURIAri: “Entresaka edo mendi garbiketa hauek normalak izan arren, arkeologo eta herritarrak akordio batera heldu beharko ginateke mendien kudeaketa normala egiteko”, dio ikerlariak. “Gure ustetan ondo legoke lan hauetan jarraipen arkeologiko bat egotea eta entresaketan arkeologo baten presentzia egoteko”.

Jagoba Hidalgo: “Entresaka edo mendi garbiketa hauek normalak izan arren, arkeologo eta herritarrak akordio batera heldu beharko ginateke mendien kudeaketa normala egiteko”

Makina bat, Malmasineko magalean lanean // Geuria

Hidalgok hilabeteak daramatza Malmasingo tontorreko aztarnategian arkeologia proiektu ez-intrusiboa lantzen: “Lurretako jabeen onespena behar dugu gure lan arkeologikoak aurrera eramateko eta ez hori bakarrik: auzotarren bizitza ez oztopatzea garrantzitsua da guretzat, mendiaren egunerokotasunean arazorik ez eragiteko. Hori dela eta, uste dugu baso-industriak bere lan egiteko moduak birmoldatu behar dituela eredu sozializatuagoak sortzeko eta auzokideen eta herritarren bizitzetara egokitzeko nolabait”.

Osorik irakurri

☉ Hego Uribe

Udalkutxak 77,6 milioi euro banatuko ditu Hego Uribeko udaletan

Lehen aldiz Usansolo sartu du Bizkaiko Foru Aldundiak Udalkutxako funtsetan. Aldundiaren behin-behineko aurreikuspenarekin konparatuta, 1,8 milioi euro gehiago jaso dituzte eskualdeko udalek

|

Lehen aldiz Usansolo sartu du Bizkaiko Foru Aldundiak Udalkutxako funtsetan // Geuria

Bizkaiko udalerriek 1.033,65 milioi euro jasoko dituzte Udalkutxatik eta Gizarte Zerbitzuen Udal Funtsetatik, hasierako aurreikuspenen aldean 23,3 milioi euro gehiago.

Behin betiko kopuruak hobetu egin ditu urrian Finantzetako Lurralde Kontseiluaren bileran ekitaldia ixteko egindako aurreikuspenak. Bilera hartan hasierako aurreikuspenarekiko 15,70 milioi euroko gehikuntza aurreikusi zen.

Udalek 2024an izango duten gastu- eta inbertsio-ahalmen handiago hau Bizkaiko zerga itunduek 2023an izandako bilketaren datu onetatik dator.

Hego Uribe eskualdeko udalei dagokienez, 77,6 milioi euro jasoko dituzte. Aldundiaren aurreikuspenarekin konparatuta, 1,8 milioi euro gehiago.

Datuak datu, zenbateko hauek jasoko dituzte Hego Uribeko udalek:

  • Arrigorriaga: 9,2 milioi euro (aurreikuspena baino 211.000 euro gehiago)
  • Basauri: 31,2 milioi euro (aurreikuspena baino 719.000 euro gehiago)
  • Etxebarri: 9 milioi euro (aurreikuspena baino 206.000 euro gehiago)
  • Galdakao (Usansolo barik): 22,3 milioi euro (aurreikuspena baino 422.000 euro gehiago)
  • Ugao: 3,34 milioi euro (aurreikuspena baino 73.500 euro gehiago)
  • Usansolo: 96.302 euro
  • Zaratamo: 1,3 milioi euro (aurreikuspena baino 29.000 euro gehiago)
  • Zeberio: 1,2 milioi euro (aurreikuspena baino 25.000 euro gehiago)

Datuetan ikus daitekeenez, Finantzetako Lurralde Kontseiluak lehen aldiz sartu du Usansolo udal-finantzaketarako foru-funtsei buruzko gaietan. Usansolo, udalerri moduan inskribatu zenetik, Bizkaiko Lurralde Historikoko 113. udalerria da: “Ondorio guztietarako Bizkaiko udal-finantzaketaren sisteman sartu da lehen aldiz Usansolo, autonomia-printzipioari eta finantza-nahikotasunari jarraiki”, diote foru ordezkariek.

Osorik irakurri