Igor Salazar Larrañagari (1974) elkarrizketa eskatu diogunean, galdera bakarra egin digu: “baina zertaz hitz egingo dugu, hezkuntzaz edo futbolaz?”. Bada, ez bataz eta ez besteaz, eta aldi berean biez.

Hezitzailetzat dauka bere burua, nahiz eta irakaskuntza utzita daukan, osasun arazo bat tarteko. Futbola terapia moduan “bikain” datorkiola onartu du, eta bere asteburuetako kirol plana ere zehaztu digu: “larunbatetan semearen txanda da, eta igandeetan, normalean, nirea”.

Hitz egiteko eta hausnartzeko gogotsu, ume eta gazteekin ehuntzen diren harremanen inguruan aritu gara, egungo egoera ezagutzeko, eta alarmismorik gabe baina seriotasunez heldu diegu azken aldian puri-purian dauden hainbat konturi, hala-nola nerabeek teknologiarekin eta sare sozialekin daukaten harremanari, edo gazteen artean ematen ari diren jarrera matxisten nondik norakoei.

Hala ere, gizarte osoari dagozkion arazo horiek hezkuntzaren bizkar uztea “bidegabea” dela aldarrikatu du. “Hezkuntza ez dagokigu hezitzaileoi bakarrik, eta hori askotan ahazten den kontu bat da”.

“Hezkuntza ez dagokigu hezitzaileoi bakarrik, eta hori askotan ahazten den kontu bat da”

“Azken finean”, gaineratu du, “ume eta nerabeek eskolan beste denbora ematen dute euren gurasoekin, eta guztion arteko elkarlana eta komunikazioa funtsezkoa da”. Eskola publikoa aldarrikatu du: “gauza asko ondo egiten ari dira, eta hori ere esan beharra dago, askotan badirudien arren berri txarrek gehiago erakartzen gaituztela” borobildu du.

Hasiera-hasieratik, eta gaiari tamaina hartu nahian, bere ibilbidean zehar ume eta gaztetxoekin “oso hurbilekoa” izaten saiatu dela azpimarratu du hezitzaile ugaotarrak, bai arlo batean eta bai bestean, baina ñabardura batekin: “eskolan 11 urte bitarteko ikasleak izan ditut, eta futbolean, aldiz, nerabe eta gaztetxoak. Haiekin hitz egiteko modua ez da berdina. Txikiagoak direnean kontu handiagoz ibili behar zara, esaten diezun horrek eragin handia izango duelako eurengan. Nerabe eta gazteekin, aldiz, ohikoagoa da umoretik jotzea” .

Ez da hori alde bakarra, baina: “azken finean, futbolera doazenak eurek aukeratutako zerbaitetan ari dira, eta eskolara, aldiz, bai ala bai joan behar dira”. Bere kezka nagusietako bat hortik dator: “Lehen Hezkuntzako azken kurtsoetan dagoeneko lekuz kanpo edo desmotibatuta dauden ikasleak aurkitzen dituzu, eta hori etsigarria da”. Egoera horri aurre egiteko argi dauka “baliabideak” behar dituztela irakasleek, ikasle horiekin “patxadaz” lan egin ahal izateko.

Sare sozialak: mehatxu baino, aukera

Urteen poderioz, hala ere, eta bereziki azken aldian, aldaketa handi bat nabaritu izan du ume eta nerabeengan, euren bizitzak zeharo baldintzatu dituen aldagai bat: sare sozialak, hain zuzen ere.

“Gai honekiko nire jarrera eraikitzailea da oso: sare sozialak eta teknologia berriak orokorrean tresna bat dira, ondo edo gaizki erabili daitekeen tresna”.

“Sare sozialak eta teknologiak orokorrean tresna bat dira, gakoa erabileran dago”

Erabilera horretan bi irizpide argi ditu Salazarrek: “komunikazioa eta konfiantza landu behar dira”. Badaki hitzetatik ekintzetara igarotzea ez dela ahuntzaren gauerdiko eztula, baina gurasoek seme-alabekin balio horien arabera jardunez gero “susto asko” ekiditen direla sinetsita dago.

Beste hainbat gaitan bezala, familiek “formakuntza” behar dutela agerikoa iruditzen zaio, egunetik egunera aldatzen doan errealitate bati buruz ari baikara. Ez dauka argi nerabe eta gaztetxoei mugikorra noiz eman behar zaien, egoera guztiak ez direlako “alderagarriak”: “Kasurako, herri edo auzo txiki batean bizi den umearen eta hiri handi bateko nerabearen egoerak antzekoa dira? Inondik inora ere ez. Egoera bakoitza aztertu eta horren arabera erantzutearen aldekoa naiz”.

Hori horrela, ez du uste euren seme-alaben balizko mugikorren kudeaketa antolatzeko batzen ari diren gurasoen dinamika “eraginkorra” izango denik, edo ez luzera begira behintzat, “norbera bere zoroak bizi duelako”.

Inor ez da profeta bere lurrean?

Salazarrek hiru hamarkada eman ditu lanean, eta urte horietako asko herrian bertan, horrek suposatzen duenarekin, bai onerako eta bai txarrerako. Aho zapore “gozoa” utzi dion esperientzia izan den arren , badu arantzaren bat edo beste: “azken finean, ni gorputz hezkuntzako irakaslea izan naiz, eta tamalez gurasoek ez diogu behar den besteko garrantzia ematen, nahiz eta haurren garapenean funtsezkoa den”.

Urteak joan eta urteak etorri, gertatu izan zaio ikasle izandakoren bat bere jokalari bilakatzea, eta hor mota guztietako egoerak bizi izan ditu: “sorpresak egoten dira, onerako eta txarrerako. Askotan pertsonak idealizatu egiten dituzu, eta ez zara konturatzen hamar urteko haurrak eta hamazortzi urteko nerabeak ez daukatela zerikusirik”.

Herrian bertan lan egiteak dituen onura nabariak ez ditu ukatzen, “jendea ezagutzen duzu, berehalako konfiantza giro bat sortzen da, eta horrek asko errazten dizu lana”, baina aldi berean lotura horrek egoera zailak askoz gehiago zailtzen ditu: “futbolean, adibidez, zaila da betidanik ezagutzen duzu jokalari bati errieta egitea edo aulkian uztea, askotan bere gurasoak ezagun edo lagun dituzunean”. Herri txikia infernu handia bilakatu daitekeela, esaerak dioen moduan. Hala eta guztiz ere, Ugao definitu beharko balu, “familia handi” batekin alderatuko luke.

Ereiten ari garena

“Gaztaroa asko aldatu da azken hamarkadetan”. Entrenatzaile ugaotarraren burutapen horretatik abiatuta heldu diogu elkarrizketaren azken txanpari: gazteen arteko harremanetan egon den bilakaera, aurkia eta ifrentzua. “Gu gazteak ginenean ez zen ohikoa izaten mutilek eta neskek elkarrekin lagun taldea osatzea. Zentzu horretan uste dut egoera hobea dela orain, naturaltasunez ikusten baitituzu batzuk eta besteak elkarrekin”. Askatasun handiagoa nabari du ugaotarrak , eta hori “aurrerapen bat” dela uste du.

Hala ere, bere kezka adierazi du azken aldian ugaritzen ari diren “jarrera matxista, homofobo eta orohar intoleranteekin”, eta horren aurrean argi dauka ezin dela “atzerapauso bakara bat ere eman, inondik inora”. Hezitzaileak beti hezitzaile, nonbait.