Zaratamoko feminismoak etorkizun oparoa izateko beharrezko gakoak ezagutzearren herriko hiru neska gazterekin elkartu da GEURIA, Irantzu Lekue artista arabarrak 2022an margotutako muralaren aurrean. Feminismoaren geroaz galdetuta, unibertsitateko ikasleek azaldu dute egin beharreko ahalegina ez dagoela bakarrik gazteen eskuetan, herrian bizi diren belaunaldi guztietako emakumeen artean baizik.

Emakume moduan, nolako herria da Zaratamo gizon eta emakumezkoen arteko berdintasunari dagokionez?
Miren Ugarriza: Azken bolada honetan emakumeak barnebiltzen dituen hainbat ekintza ikusi ditut herrian. Egia da Zaratamon eskupilotak eta frontoiak presentzia handia duela eta hor gizonak gailentzen direla. Hala ere, betidanik neskok alde batetik eta mutilak bestetik bildu garen arren, pixkanaka-pixkanaka herriak guztiok parte hartzeko aukerak ematen dituela ikusten nabil.

Matxismoaren arrastorik ikusten duzue Zaratamon? 
Ane Bikandi: Zaratamon, inguruko herrietan moduan, badaude matxismoaren arrastoak. Non ez? Azken batean, gizartea den bezalakoa da eta egia da eskualdeko herri txikienetakoan bizi garela. Hala ere, esan behar da gainontzeko udalerriekin alderatuta mikro-burbuila batean bizi garela: denok ezagutzen dugu elkar eta bertan egiten den bizitza oso lasaia da: lagunekin zerbait hartu, mendira joan, familiarekin egon, bizitza estiloa hori izanik zailagoa egiten zaigu matxismoaren arrasto horiek ikustea, egia esan. Herrian bizi dugun familia giro horrek ez digu uzten Bilbo bezalako hiri batean sumatu daitezkeen matxismo arrasto horiekin alderatzen.

Landa eremua izanik, matxismoaren arrastorik ikusten al da Zaratamo bezalako herri batean? Arrastorik egotekotan, nolakoak dira?
A.B.: Egia da landa eremuan bizitzeagatik, biztanle gutxiko eremua izateagatik, alegia, harreman handiagoa dugula emakume helduagoekin. Baina harreman hori agian ez da hain estua edo politikoa. Ez dakigu zer pentsatzen duten feminismoari buruz, esaterako. Egia da azken hilabeteetan gai hauek jorratzeko taldea sortu dela Zaratamon, eta hori aurrerapauso garrantzitsua da guretzat, herrian inplikazio handiagoa dagoela esan nahi duelako, nolabait. Gainera, adin ezberdinetako emakumeez osatutako taldea da. Aurrerantz goaz, beraz, eta uste genuena baino inplikazio gehiago dugu Zaratamon, egia esateko, feminismoaren inguruan informazio gutxi geneukalako herri honetan, batere ez geneukala ez esatearren.

“Zaratamok gazteoi eskaintzen dizkigun aukerak eskasak dira. Horrek herritik joatea eragiten du”

Gazte gutxi bizi zarete herrian. Bertan ikusten duzu zuen burua etorkizunean?
M.U.: Asko gustatzen zait Zaratamok eskaintzen duen bizitza estiloa. Hemen oso lasai bizi naiz, jendea ezagutzen dut, segurtasuna ematen didana, eta aldi berean hirigunetik hurbil bizi gara. Noski, gustatuko litzaidakeela hemen jarraitzea. Hala ere, orokorrean etorkizuna latza izango da, gaur egun etxebizitza bat lortzea zaila da eta, gainera, Zaratamon ez dago etxebizitza nahikorik. Oraindik ikaslea naiz eta ez daukat oso argi nire ibilbidea norantz doan, baina Zaratamok gazteoi eskaintzen dizkigun aukerak eskasak dira, eta horrek gazteok herritik joatea eragiten du.

Talde feminista sortu dute Zaratamon orain dela gutxi. Bertan parte hartzen duzue edo horretarako asmorik baduzue?
A.B: Duela gutxi sortu zuten Zaratamoko Berdintasun Batzordea eta benetan pozten nau hauxe herrira ekarri izanak. Gauza berria da guretzat eta, egia esateko, ez dakigu norantz enfokatuko duten: talde feminista sortzea, feminismoaz berba egiteko leku seguru bezala erabiltzeko.Dena dela, taldeak antolatzen dituen ekintzetan parte hartzeko edota horien inguruan informatzeko prest egongo nintzateke.

Unibertsitatean ari zarete zuen ikasketak egiten. Berdintasuna zaintzen den esparrua da edo oraindik asko dago egiteko?
A.B: Egia da unibertsitatean, gizartean ondo edo gaizki egiten diren gauzak bereizi egiten dituztela. Hala ere, unibertsitatean lan egiten edo ikasten duten pertsonek matxismoa bereganatuta dute eta oraindik ikusten den kontua da hori. Ikasketei begirada bat bota besterik ez dago horretaz jabetzeko: erizaintzan emakumeak dira ikasle portzentaia handiena eta ingeniaritzan, ostera, gizonezkoak. Gure partetik gizartea aldatzen saiatzen gara etengabe, baina denok ditugu aurreiritziak barnean eta hori gure barnetik egun batetik bestera ezabatzea ezinezkoa dela uste dut.

Martxoaren 8a gertu dago. Nolako garrantzia dauka egun horrek zuentzat?
M.U: Azken urteotan martxoaren 8arekiko ikuspuntua aldatu egin zait. Garrantzitsua iruditzen zait egun horretan emakumeon eskubideak eta figura aldarrikatzea, baina pertsonalki azken bolada honetan nahiago izan dut nire egunerokotasunean feminismoa nola aplikatzen dudan aztertu eta zuzentzea. Martxoaren 8an parte hartu arren, feminismoa egunero landu behar da, ez da egun bakarra existitzen emakumeak ospatu eta aldarrikatzeko.

“Adineko emakumeek feminismoaz zer pentsatzen duten ez dakigu. Harremana ez da hain estua”

Martxoaren 8aren markoan, jardueretan parte hartzeko asmorik baduzue?
Izaro Iturriondobeitia: Azken urteetan Zaratamon ez da ekintzarik egin Martxoaren 8an. Hortaz, inguruko herrietan zein Bilbon izan gara bertan egin izan diren manifestazio handietan parte hartuz. Herri txikiagoei begira, Arrigorriagan prestatu ohi dituzten jarduera eta elkarretaratzeetan ere parte hartu izan dugu ahal izan dugun heinean, bertan ere ezagunak egon ohi direlako.

Nolako garrantzia daukate Zaratamoko neska gazteek herriko feminismoaren etorkizunari begira?
I.I: Herriko feminismoaren etorkizunari begira uste dut neska gazteek garrantzia izango dugula, baina biztanleriari dagokionez oso talde txikia gara eta ez gara bakarrak; esan bezala, Zaratamo herri txikia da eta azkenean denon lana da feminismoak aurrera egitea. Ikusi da interesa adin ezberdinetako emakumeetatik etorri dela eta horixe da, hain zuzen ere, gakoa: ahalegin kolektiboa eta belaunaldien artekoa egin behar da herriko feminismoak aurrera egiteko.