☉ Zaratamo
Zaratamoko Berdintasun Batzordea: «Aurtengo jardueretan kalitatea lehenetsiko dugu, kopuruaren aldean»
Berdintasun Batzordeko Olatz, Maitane eta Izaskun kideekin elkartu gara urtebeteko ibilera egin ostean hausnarketa egin eta aurtengo asmoen inguruan berba egiteko
Joan den urtean Berdintasun Batzordea sortu zuten Zaratamon eta horren berri eman genuen GEURIAn. Urte batek askorako ematen du eta Batzordeko emakumeek jardueraz beteriko ikasturtea antolatu zuten: tailerrak, hitzaldiak, antzezlanak, film zikloak… Urte berriaren hasierarekin, berritasunen artean batzordearen finantziazio iturriaren aldaketa dago: aurten ez dute Foru Aldundiko diru laguntzarik jasoko. Diru iturri bakarra Zaratamoko Udalak egindakoa izango da eta horrek erabaki jakin batzuk hartzera bultzatu die Batzordeko kideei.
Horren inguruko hausnarketa-ariketa egiteko emakume taldeko hiru kidegaz elkartu gara Elexaldeko plazan: Olatz Ajuria (Zaratamo, 1983), Maitane Etxebarria (Galdakao, 1988) eta Izaskun Sotorekin (Zaratamo, 1995). Martxoa hasi berri dugu, Emakumeen Nazioarteko Egunaren atarian, eta herrian zer antolatu duten ezagutzea zen gure asmoa. Aurten, martxoaren 8a zapatuan izango da. Asteburuan izanik egun osoko jarduerak prestatu dituzte herri handi eta hirietan. Zaratamoko Berdintasun Batzordeak ez du bere Emakumeen Nazioarteko Egun propioa galtzeko aukera joaten utzi nahi izan eta herriko ekimenak martxoaren 7ra lekualdatu dituzte.
Urtebete igaro da Zaratamoko Berdintasun Batzordea sortu zenutenetik. Nolako urtea izan da? Esango genuke taldea martxan jartzeko eta gauzak probatzeko urtea izan dela. Batzordea herriko pertsona ezberdinek osatzen dugu: gizarte laguntzaileak, erizainak, udaletxeko, emakume talde bateko, eskolako, guraso elkarteko eta herritarren ordezkariak. Bakoitzak bere ikuspuntu eta berdintasunaren arloarekin lotutako beharrizanak azaldu ditu. Talde moduan funtzionatzen hasi gara eta honek etorkizunean emaitza interesgarriak emango dituelakoan gaude.
Zein nolako ekintzak antolatu dituzue herri mailan eta zeintzuk izan dira harrera onena izan duten horiek? Adin eta formatu ezberdinetako ekintzak antolatzen saiatu gara: zine eta antzerki feministak, gaurkotasuneko gaiei buruzko hitzaldiak (pornografia, gizonak parekidetasunaren bidean, lodifobia, amatasun feministak), serigrafia tailerrak, martxoaren 8ko adierazpena, mendi-orientazioa etab. Harreraren aldetik, zine eta antzerkiek oso ondo funtzionatu dute, baita gazteentzako serigrafia tailerrak ere. Hitzaldiei dagokienez, parte-hartzea desorekatua izan da. Arrazoiak aztertzen ari gara orain baina lehenengo irakurketa batean esan genezake proposatutako gaien inguruko interes faltagatik baino, hitzaldi batzuetan izandako parte hartze baxua agenda arazoa izan dela, antolatutako beste jarduera batzuekin talka egiten zutelako. Berdintasun taldearen eginkizunetako bat izango da koordinazioa hobetzea eta jarduerak ez gainjartzea beste erakunde edo batzordeenekin.
Zer lorpen lortu ditu Batzordeak urte honetan? Batzordeak denbora gutxi darama lanean baina azken urte honetan lortu dugu gure inguruan gai hauetan ohikoa ez den publiko batengana heltzea: gazteak eta gizon taldeak. Aurrerantzean, gazte eta gizon horien “taldetxoak” jendetsuagoak eta inplikatuagoak izatea bilatuko dugu.
Batzordearen egoera ekonomikoari dagokionez, 2025ak enfoke ezberdina izango du: ez du Foru Aldundiko diru laguntzarik jasoko. Zaratamoko Berdintasun Batzordeak ez du Bizkaiko Foru Aldundiaren diru-laguntzarik jaso aurrekontua agortu egin delako; izan ere, 27 udalerri laguntzarik gabe geratu dira.
Batzordearen finantziazioa, Udaletik etorriko da berez aurten. Nolako jarduerak antolatu nahi dituzue 2025ean? Alde handirik dago 2024arekin? Berdintasun batzordeak 2025ean garatu ahal izango duen programak alde nabarmena izango du 2024koarekin. Ezin izango da horren zabala eta anitza izan. Gauzak horrela, programa eraginkor eta polita aurkezteko lanean hasi gara. Fokua kantitatean jarri beharrean kalitatean jarriko dugu eta iaz izandako esperientziak lagunduko digu horretan.
Martxoaren 8a bertan da. Zer prestatu duzue Zaratamon? Martxoaren 8a aldarrikapenak jai giroan egiteko egun aproposa da eta aurten, zapatuan ospatuko da. Kontziente gara Zaratamoko herritar askok deialdi jendetsuagoak egiten diren herri eta hirietara hurbiltzeko ohitura dutela. Hori dela eta, gure aldarrikapen eguna martxoaren 7an ospatuko dugu, ostiralean. Asmoa hurrengoa da; arratsaldeko 19:00etan Elexaldeko plazan batuko gara. Egun horretarako prestatu dugun manifestua irakurriko dugu eta “bertso-saio” bat egingo da.
Nolakoa izan da Martxoaren 8a Zaratamon gaur egun arte? Espero duzue berdintasun batzordean egindako lanaren ostean gaur egun arte izan duen ikuspegia aldatzea? Manifestu bat argitaratzen zen eta ezer gutxi gehiago. Hemendik aurrera, ikusgarritasun handiagoa eman nahi diogu egunari eta Zaratamoztarrei, berdintasunarekin duten konpromisoa plazaratzeko aukera eman.
Nola inplikatzen da tokiko komunitatea batzordeak antolatzen dituen ekimenetan? Inplikazio maila nahiko handia izan da kontuan harturik ibilbide laburra egin dugula talde antolatu bezala. Aurrerantzean gure erronketako bat izango da inplikazio hori maila handiago batera eramatea eta batez ere kontzientziazioa handitzea.
Zaratamo herri txikia izanik jende asko Arrigorriaga edo Basauri bezalako udalerrietara joan ohi da. Posible litzateke egoera hau inoiz aldatzea eta zaratamarrek udalerrian antolatutako ekintzetan parte hartzea? Bai, herri txikietan gertatzen den fenomeno bat da. Hala ere, aitortu behar dugu manifestazio eta elkarretaratze jendetsuagoetan parte hartzeak ikusgarritasun eta eragin handiagoa sortzen duela (neurri handi batean jarraipen mediatikoagatik) eta sentsazio desberdinak sortzen dituela norbanakoan. Aurten, martxoaren 8a larunbata izango denez, egun osoko jai giroko aldarrikapenaz gozatzeko aukera ematen du. Horregatik, gure apustua, Zaratamon Emakumeen Nazioarteko Eguna martxoaren 7an ospatzea izan da. Aukera bikoitza izango dute herritarrek berdintasunarekin inplikatuta daudela erakusteko!
Emakume eta batzordekide lez, zer lortu nahiko zenukete epe labur eta luzera zuen komunitatean genero-berdintasunari dagokionez? Ekintza ezberdinen bidez herritarrengana gai anitzak hurbiltzea. Gizartean pil-pilean dauden gaiak ezagutzeko, lantzeko eta eztabaidatzeko espazio seguruak sortzea, norberak ostean bere hausnarketa kritikoa egin dezan, eta elkarrekin Zaratamo hobea eraiki dezagun.
Herri txikia da Zaratamo eta auzo asko landa eremuan kokatutakoak dira. Bertan tradizioak pisu handia dauka. Aldaketarik izan du emakumeen bizimoduak herrian? Zaratamo herri txikia da baina ez isolatua, Bilbotik, esate baterako, 10 km eskasek banatzen gaituzte. Zaratamoko emakume gazteen bizimoduak, zentzu askotan, zerikusi txikia dauka duela bospasei hamarkadetako emakumeenekin. Esango genuke hemen eman diren aldaketak, orokorrean, euskal gizartean eman direnen antzekoak direla: ikasketa maila handiagoak, lan merkatuan sartzea, arlo publikoan parte hartzea, etab.
Banan-banan, zein izan da Berdintasun Batzordeko kide izateak pertsonalki eta profesionalki izan duen gogobetetasunik handiena zuentzat? Olatz: Zaratamoko Besopean Guraso Elkartearen ordezkari bezala parte hartzen dut taldean eta nire fokua talde honetan herriko neska eta mutilen arteko aukera berdintasunean aurreratzea da. Esparru pertsonalean, bi umeren ama naiz, neskato eta mutiko batena eta sinistu nahi dut euren etorkizuneko ongizatean eta aukera berdintasunean nire hondar alea jartzen ari naizela.
Izaskun: Nik herritar gisa parte hartzen dut, eta niretzako Berdintasun Batzordea espazio aberasgarria da. Helburu konkretu batekin elkartzen garen arren, profil anitzeko pertsonok osatzen dugu taldea, eta bakoitzak bere interes, bizipen, jakintza, jakinmin eta desiotik ekarpenak egiten ditu, eta aniztasun horrek aberasgarri egiten du. Garrantzitsua bezain zaila da Zaratamo osatzen dugun herritar ezberdinengana iristea, eta niretzako hor dago erronka nagusia.
☉ Zaratamo
Bideoa | Abeltzainak eta mendizaleak, oreka zailean Upon gora
Azken urteetan gero eta elkarbizitza arazo gehiago gertatzen ari dira Zaratamoko Upo mendiko larreetan
Aitor Garcia Salcedok (Zaratamo, 1991) ardiz osatutako artalde txiki bat dauka Upoko belardi eta basoetan. Anaiak, Beñatek ahuntzak ditu bertan, eta Zaratamoko beste hiru pertsonek ahuntzak eta behiak dituzte. Ez dago beste inor.
Abeltzain lez, Aitor askotan joan ohi da Zaratamoko mendira abereak leku batetik bestera mugitzera bai udan eta bai udazkenean, baina azken urteetan arazo ugari izan ditu menditik ibiltzen diren pertsona jakin batzuekin.
Abenduko goiz hotz eta haizetsua da gaurkoa. Euri mehatxua dago, baino hori ez da inolako arazoa Aitorrentzat. Egun batez, artzain lanak egin ditugu berarekin. Bere 4x4ra igo eta Uporantz abiatu gara, mendiko pistetan barrena. Mendiko bide guztiak ezagutzen ditu zaratamarrak, ardiak edonondik igarotzen direlako, eta beraiengana heldu behar delako abeltzaina, noski. Lur orotako ibilgailuak edozein motako oztopoak gainditzen ditu, dinbi, danba, beti aurrera.
Aitorren familiak betidanik izan du ganadua Zaratamon. Uda garaian, ardiak eta ahuntzak mendira eramaten dituzte eta negu aldera etxera ekartzen dituzte bueltan. Abenduan ondiño mendian izaten dituzte eta ‘mendian’ esatean, mendi osoan barrena esan nahi du Aitorrek. “Animaliak Upon libre bizi dira eta gure lana behinik behin mendira igo eta ondo daudela ziurtatzea da”, azaldu du Garciak. Upo, izatez, herri basoa da eta animaliak ez ezik pertsonak ere paseoan ibiltzen dira bertatik.
Abereak, arriskuan
Autoak mendian gora egiten duen heinean ‘Debekatuta bidetik kanpo zirkulatzea-Txakurrak lotuta’ dioten hainbat kartel agertzen dira Zaratamoko eta Zeberioko Udalen izenean. “Kartelek txakurrak lotuta eraman behar direla esaten duten arren, jende askoak solte eramaten ditu txakurrak mendian”, kexatu da Garcia. Baina ez da kexa soil bat; horren atzean pisudun arrazoi bat dago: txakurrak mendian solte doazenean, bertan bizi diren abereak ikaratu ditzakete: “Ardiak ikaratzen direnean norabide barik korrika egiten hasten dira artaldetik aldenduz eta askotan, mendian galduz”.
“Ardiak ikaratzen direnean norabide barik korrika egiten hasten dira artaldetik aldenduz eta askotan, mendian galduz”
Arrazoi horregatik, Aitorrek bospa sei ardi galtzen ditu urtero egoera hauen ondorioz: “Iazko abenduan Galdakaoko aldetik zetozen mendizale birekin egin nuen topo. Txakur bat zegoen beraiekin. Kontuz ibiltzeko esan nien eta txakurrak ez zuela ezer egiten esan zidaten. Momentu batean, txakurra ardien atzetik joan zen korrika eta ardi guztiak mendian behera joan ziren ziztu bizian”.
Aitorren arabera mendira txakurrekin doan jende askok kontzientzia arazoa dauka: “Artaldeko animalia batzuk aurdun daude eta solte dauden txakur horiek sortzen dituzten ikarak estres izugarria eragiten diete. Eta animaliak amildegi batetik jausi eta bertan hil egiten ez badira estresak sortutako egoeragatik abortoak izaten dituzte. Abeltzainontzat galera oso handiak dira horiek”. Aurten hiru ardi hil egin zaizkio Aitorri. “Aurreko urteetan gehiago galdu izan ditugu”. Gainera, Aitorren esanetan, ardiak bezalako aberei ez zaie txakurrei besteko garrantzirik ematen: “Txakur bat galtzen denean jendea mobilizatu egiten da. Niri ardiak galtzen dizkidatenean, hor konpon!”.
Upoko malda handi batera heldu gara. Autoa gelditu, kotxetik jaitsi eta ardien bila irten da García. “Geldi hemen, ekarriko ditut segituan”. Eta 10 minututan ardiak kameraren aurrean daude, geldi-geldi, retratoa egiteko zain, aitorren euskal artzain txakurrek kustodiatuta. Arazoa betidanik existitu dela dio Zaratamokoak, “baina azken urteotan gero eta kasu gehiago ematen dira gure mendian, jendeak gero eta txakur gehiago dituelako etxean eta askotan, paseatzeko modu errazena horiek mendira solte eramatea da, neguan bereziki”.
Motozaleak ere mehatxu
Motokrosa praktikatzen duten motozale batzuk dira Aitorrentzat. Izatez, txakurrak lotuta eroan behar direla dioen kartel berean ibilgailuak pistetatik ibili behar direla ipintzen du. Motorren kasuan, kaltetuak ez dira mendiko animaliak bakarrik, mendia bera baizik: “Gero eta gehiago dira kanpotik (inguruetako herrietatik) datozen motozaleak eta menditik igaro beharrean gune jakin batean lotzen dira, gora eta behera, eta zorua izorratzen dute gurpilekin”.
Animalien jabe arduragabeak eta mendiko araudia errespetatzen ez dituzten motozaleek sortutako gaur egungo egoera ikusita, Upoko etorkizunaren inguruan galdetu diogu Aitorri: “Aurreikuspena ez da batere ona, egia esateko. Gu ez bagaude ez da beste inor geldituko mendian”, aitortu du begirada jaitsiz. “Gakoa kontzientzia sortzean dago, elkarbizitza posible baita”.
☉ Zaratamo
Meza, musika eta mokadutxoa prestatu dute Zaratamoko San Bizenti egunari begira
Urtarrilaren 25ean izango da San Bizenti eguna, Arkotxako elizan
Urtarrilaren 25ean San Bizenti eguna antolatuko du Zaratamoko Udalak Arkotxa auzoan.
Ekitaldia elizako arkupeetan antolatuko dute, urtero lez, eta 11:00etan hasiko dira mezarekin. Urte osoan zehar Arkotxako elizan egiten den meza bakarra da San Bizentikoa.
Ondoren, 12:00ak aldera musika eta mokadutxoa prestatuko dute leku berean. Udaletik herritar guztiek bertan parte hartzera gonbidatu dituzte.
☉ Zaratamo
Zaratamoko Upo Mendiko hiru bikotek hartuko dute parte Basauriko Gomazko Paleta Txapelketan
Lehen mailan Iker Curto eta Iagoba Argoitia ageri dira. Bigarren mailan Ibon Ayesta eta Jokin Manzano eta Ivan Hernandez eta Izai Mardaraz bikoteak daude
Basauriko Gomazko Paleta Txapelketari ekin diote urtarrilean 29 bikotek. Bidebieta Pilota Taldeak antolatuta, aurtengoa 37. edizioa da.
Lehen eta bigarren mailako pilotariak neurtuko dira bikoteka txapelketan. Hego Uribetik Zaratamoko Upo Mendi klubeko pilotariak parte hartuko dute, baita klub hauetakoak ere: Hori Hori (Elorrio), Galipa (Zierbena), Markina, Gure Kirola (Barakaldo), Getxo, Hartzak (Leioa), Amurrio, Erdu Pilotan (Zornotza), Artza (Bermeo), Arteaga (Gautegiz-Arteaga), Alaitasuna (Bakio), Kurene (Sopela), Olarreta (Larrabetzu) eta Danak Bat (Mungia) klubetako pilotariak neurtuko dira txapelketan.
Upo Mendi Klubeko pilotariak honako hauek dira: lehen mailan Iker Curto eta Iagoba Argoitia. Bigarren mailan Ibon Ayesta eta Jokin Manzano eta Ivan Hernandez eta Izai Mardaraz bikoteak ageri dira. Iazko otsailean Upo mendi klubeko jokalariekin izan ginen, frontenisaren inguruan berba egiten. Elkarrizketa hemen bertan irakur dezakezu.
Upo Mendiko gazteak // Geuria
Bigarren mailako kategorian 19 bikote lehiatuko dira guztira, eta lehenengo mailan 10.
Txapelketa urtarrilaren 11n hasi zen eta martxoaren 29an izango dira finalak. Partida guztiak igande guztietan jokatuko dira, arratsaldetan, Artunduagako frontoian.
Txapelketa osoko partidu bakoitzean pilotaririk onenaren saria banatuko du Bidebieta Pilota Taldeak.
☉ Zaratamo
Martxoan iragarriko dute Zaratamoko Elexalde auzokoko Taberna Zaharraren esleipen berria
Gure Herria plataformatik gogor kritikatu du Udalak kontratuaren amaieraren berri iazko abenduan eman izanagatik, eta horrek “herritarrengan eragina izango duela” iragarri dute
Datorren urtarrilaren 20an amaituko da Elexaldeko Taberna Zaharraren kontratua eta hilabete honetan zehar pleguak onartuko dituzte Zaratamoko Udalean Elexaldeko Taberna Zaharraren kontzesioa lizitatzeko.
“Antzeko lizitazioa izango da argitaratuko duguna eta horretarako administrazio prozedura bete behar dugu”, izan dira Alberto Ugarriza Zaratamoko alkatearen berbak. “Taberna hutsitu eta libre utzi behar dute. Bitartean lizitazioa prestatuko dugu Udaletik”. Enpresek proposamenak helarazteko epea zabalduko dute eta proposamen irabazleari emango diote kontratu berriaren esleipena. “Ziurrenik otsailerako itxita egongo da prozesua”, gehitu du Zaratamoko alkateak.
Kritikak, oposiziotik
Gai honek zeresan handia eman du herritar batzuen artean, eta ika-mika sortu du herriko talde politikoen artean ere. Hori horrela, Gure Herria plataformak Udalaren jokaera kritikatu zuen abenduaren erdialdean zabaldutako ohar baten bidez. Bertan, “epeak behar bezala kudeatu ez izana” egotzi zioten udal gobernuari: “Gure Herria udal taldeak Zaratamoko Udalari ohartarazi zion Taberna Zaharraren kontratua amaitzen zela, lokalaren egungo errentariak alokairua ez luzatzeko interesa zuelako. Hori 2025eko urriaren 20an gertatu zen, eta lokala herriko tabernatik husteko egun batzuk falta direnean, alkateak ez du kontratu berri bat lizitatzeko prozedurarik martxan jarri”.
“Horrela, Zaratamoko bizilagunak udalerri txiki batean funtsezko zerbitzurik gabe geratzeaz gain, itxierarekin auzokideen arteko komunitatea sustatzeari uzten zaio. Gune historiko honetan ospakizun une asko partekatu dira, eta herriko kultura eta tradizioak islatzen dituzte, tokiko gastronomiaren ikuspegitik ere. Gainera, erabaki honen ondorioz bi lanpostu galtzen dira”.
Gainera, Gure Herria plataformatik gehitu dute Udal taldeak ere jakin badakiela, “larritasun handienekoa dela kontratua ez betetzea”, eta plataformatik azaldu dute horrela, herriko beste taberna eta lokal batzuekiko lehia desleiala finantzatzen dela, “herriko gainontzeko ostalariek zergak ordaintzen dituzten bitartean”.
☉ Zaratamo
‘Klaus’ filmaren proiekzioa eta Errege Magoen bisita izango dute Zaratamoko Arkotxa auzoko bizilagunek gaur
Hiru Errege Magoen bisitarekin batera txokolatada egingo dute herritar guztientzat Arkotxako frontoian
Gaurko gaua, etxeko txikienek ondo baino hobeto dakitenez, magikoa izango da, Hiru Errege Magoen bisita espero dutelako.
Arkotxan egitarau berezia prestatu dute arratsaldean, herriko frontoian. Bertan, ‘Klaus’ filma proiektatu ostean iritsiko dira Hiru Errege Magoak eta ostean txokolatada antolatu dute herritar guztientzat.
Klaus filmari dagokionez, zinta Santa Klausen istorioaren ikuspegi alternatibo batean oinarrituta dago, Jesper izeneko postari baten esperientzien bitartez. Bere borondatearen aurka zirkulu polarreko uharte batera destinatutako postaria da, eta Klaus izeneko arotz misteriotsu baten lagun egiten da.
2019ko azaroaren 8an estreinatu zen zinema-aretoetan, eta urte bereko azaroaren 15etik dago eskuragarri mundu mailan Netflix plataforman. Klausek zazpi Annie sari irabazi ditu, horien artean animaziozko film onenarena, eta 2019ko animaziozko film onenaren Oscar sarirako izendatu zuten.
Egitaraua | Errege Magoen Gaua 2026
Urtarrilak 5, astelehena
17:00 ‘Klaus’ filmaren proiekzioa, Arkotxako frontoia
19:00 Hiru Errege Magoen bisita + txokolatada, Arkotxako frontoia
Bideoa | Abeltzainak eta mendizaleak, oreka zailean Upon gora
Urtarrilaren 19an zabalduko ditu ateak Ugaoko kiroldegi eraberrituak
Doako edoskitze tailerra antolatu du Arrigorriagan Altzoan Zaintza Sareak
Argazkiak | Errege Magoek ilusioa eta gozokiak banatu dituzte Galdakaoko kabalgatan
Argazkiak | Errege Magoen Kabalgatak eta epifaniak jendez bete du Arrigorriagako plaza
Argazkiak | Errege Magoek ehunka gozoki eta konfeti banatu dituzte Basauriko kabalgatan
Bideoa | Abeltzainak eta mendizaleak, oreka zailean Upon gora
Eder Lozano Heras: “Gure helburua da umeek 112ra deitzen ikastea eta larrialdi-zerbitzuak heldu aurretik zer egin behar duten jakitea”
