Sareak

☉ Zeberio

Irinez zikin, irinez irri

Henry Forden kate-produkzioen teoria ezagutzen dutenek arin batean ohartuko dira Gezala auzo zeberioztarrean Javier Martínez Ortizek (Portugalete, 1966) eta Txufer Garay Millak (Lemoa, 1967) eskuartean daukaten Artesa izeneko okindegian antzeko zerbait gertatzen dela.

|

Henry Forden kate-produkzioen teoria ezagutzen dutenek arin batean ohartuko dira Gezala auzo zeberioztarrean Javier Martínez Ortizek (Portugalete, 1966) eta Txufer Garay Millak (Lemoa, 1967) eskuartean daukaten Artesa izeneko okindegian antzeko zerbait gertatzen dela. Neguko egun hotz eta euritsu batean elkar ezagutzeko parada izan dogu, Ermitabarriko Gezala auzoko labe txiki bezain berezian. Bertan topatu ditugu lagun biak, ogi molde eta erretiluen artean, geldirik egoteko asti barik, atzera eta aurrera, eskuz eta ehuneko ehunean osagarri naturalekin prestatzen duten ogien masak lantzen. Javik ontzi batetik zekale masa atera du, pisatu eta berehala molde batean sartu du. Txuferrek zerealak bota dizkio eta moldeak, banan-banan gurpildun erretilu batean sailkatu ditu, modu mekanikoan. Labe baten aurrean lan egiteko egun zoragarriak dira negukoak. Gezalan hotz handia dago eta hezetasuna hezurretan senti daiteke.

Kanpoan hotz, barruan bero. Gozo. Lantokia gurpildun erretiluz beteta dago, bandeja altuak, eta masa eta gailu guztien artean ogiak ikus daitezke, han eta hemen. Bulegoa ere badaukate, eta 600 gramoko ogi batek paper-zapalgailu funtzioa egiten ditu faktura batzuen gainean. Autentikoa. Irrati bat piztuta dago eta 90. hamarkadako abesti mitikoek garrasi egiten dute lantokiko paretetan. “Egun hauetan ondo baino hobeto gaude lanean”, azaldu digu Txuferrek begiak moldeetik kendu barik. “Uda aldean egiten duen beroa jasangaitza da, izerditan blai egiten dugu lan”. Lankide eta lagun bien harremana sanoa dela urrutitik nabari daiteke: elkarren artean zirikatzen, irribarretsu, eta lana benetan ondo egitea gustuko dutela bistan da.
Gaurko eguerdiko lana zekaleko 252 molde labean sartzea da. Horma nagusiko erlojua horrek zertarako balio duen ulertu dugu. Lanean ari dira, jo eta ke, baina oso gustura daude elkarrizketa horrela egiten, bideoan grabatzen ari gara eta mikrofonoak gerrian jarrita dituzte: “Gaurko labekada arrunta dugu: ogi integrala, zekalea, espelta…”, azaldu du Txuferrek: “Arratsaldez sartuko ditugu moldeak labean, eta biharko prest egongo dira bestelako espezialitateakaz batera”. Lagun bi hauen ekoizpena ez da nolanahikoa: labekada bakoitzean 250 ogi prestatzen dituzte, eta gaur bezalako egun arrunt batean 800 bat egin ditzakete. Horra hor arnasa hartzeko ez gelditzearen arrazoi nagusia. Astelehenak libre dituztela azaldu du Javik, baina hori ez da guztiz egia: “Egun horretan egurra prestatu eta mantentze-lanak egiten ditugu. Benetako lana martitzenean hasten da”. Martitzenean 08:30ean heltzen dira lantokira, arrastian labera sartuko dituzten masa horiek prestatzera. Arratsaldean labekada bi egiteko astia dute Javik eta Txuferrek, eta moldeak labean daudela, gaueko masak prestatzen dituzte.

Ongizatearen iraultza
Javigaz lanean hasi baino laupabost urte lehenago, Txuferrek ogiak prestatzen zituen astebururo, berarentzat egiten zituen soilik. Izan ere, astean zehar bestelako lanbide bat zuen: “Eraikuntza sektorean egiten nuen lan duela urte batzuk, baina sektoreak urtetik urtera okerrera egiten zuen. Bitartean, niretzat egiten nuen ogia, apurka-apurka, saltzen ere hasi nintzen eta ondo saltzen zela jabetu nintzen. Orduan, 2017ko maiatzean Javigaz elkartu eta proiektu berri honetan murgildu ginen, biok batera. Hasieran, proba bezala ekin genion. Gaur egun, ostera, lasai bizitzeko beste etekin ematen digu okingintzak”. Hasiera bateko apustua ogi konbentzionalaren aldekoa izan zela azaldu du Javik: “Betidanik egin nahi izan dugu ogi garbia, inolako gehigarri edo kontserbante barik”. Gaur egun egiten duten ogiaren osagarriek %100 ziurtagiri ekologikokoa dute, osasuntsuagoak, eta horrek merkatu berri bat zabaldu diela azaldu dute biek: ogi ekologikoarena. Garaiak aldatzen dira, baita herritarren lehentasunak ere. Gaur egun osasuntsu jatearen ohitura gero eta nabarmenagoa da. Horrek merkatu berri baten ateak zabaldu dizkio Artesari. Javi eta Txufer garai berrietara moldatzen jakin dute hasiera bateko ogi natural hori hobetuz eta koska bat gora igoz.
Hasiera batean baserriko ogia eta pamitxak egiten zituzten. Merkatu ekologikoan murgildu ahala, ostera, erosleen eskariek ogi osasuntsura jotzera bideratu zituen, bestelako osagaiak erabiltzen: integralak, zekaleak, espelta, baita glutenik gabeko ogia eta intolerantzi ezberdinak dituztenentzat produktuak ere. “Ekologikoak ez diren ogien osagaien jatorria zein den jakitea ez da ohikoa, ezta ogi horiek nola egiten diren jakitea ere”, dio Javik masa zati bat pisatzen duen bitartean, “gure ogiak ura, gatza eta irina dauka, besterik ez”.

Do It Yourself labea
Txuferrek ogia bere kabuz egiten zuen garaian labe propioa erabiltzen zuen. “Gaur egun erabiltzen dugun labea baino askoz txikiagoa zen, metro bikoa eta finkoa, baina negozioagaz hasteko aski genuen momentu hartan”, azaldu du Javik. Ogia jarraikortasunez ekoizten hasi ziren eta ateratako diru hori negozioan bertan inbertitzen hasi ziren. Lehen pausoa ogi-lantegia sortzea izan zen; bigarrena, labe handiago eta hobe bat. Handik eta hemendik informazioa bildu zuten labe handi bat egiteko. Markinako okin batek erabiltzen duen labearen erreferentzia hartu zuten eta lantokiko altxor nagusia den egungo labea eraiki zuten: alde batetik, kanpoaldean labea berotzeko adreiluzko egitura dago. Bertan egurra sartu eta sua pizten dute. Su horrek labea goitik berotzen du, labeko sabaia alde batetik bestera gurutzatuz eta kea tximinia batetik ateraz. “Barruko adreiluak zertxobait urtu egin dira erabileragatik, eta aldatu behar ditugu”, dio Txuferrek, bizikleta bati gurpila aldatu behar diogunean esaten dugun tonu lasai berean. Beste aldetik, ogi-lantokiaren barrualdean labearen atea dugu. Kisketa kendu, ireki eta gerturatzean, suaren eraginez lortutako 250 graduek aurpegia gogor astintzen dute, betileak erre dizkigun sentsazioagaz.
“Eta labe arrunta balitz, bada hau litzateke guztia”, diote okinek. Baina ez, ez da labe arrunt bat. Izan ere, moldeak jartzen diren azalerak etengabe birak ematen ditu, tornua baten gisa. Azalera horrek birak ematean masak erretzea saihesten du, beroa molde guztietan eta modu erregularrean sakabanatuz. Baina nola ematen ditu birak plataforma horrek? Labeko atearen azpian beste ate bat ikus daiteke, eta zabaltzean motor bat dago bertan. Botoia sakatzean martxan jartzen da eta 4×4 baten atzeko ardatz bat biraka jartzen du bizikleta baten pinoiak, platera eta kate sistema erabiliz. Asmatzaile zoro pare bat asmakizuna dela dirudi, eta hala da. Harrigarria.
Txuferrek azaldu digu bira automatiko horiek nolabait eten daitezkeela, plataforma hori modu manualean erabiltzeko: “Egun batean gurpildun aulki bat topatu genuen eta gurpil biak kendu genizkion. Labearen sistemari horietako bat jarri eta bestea ordezko pieza bezala gorde genuen”, azaldu du irribarretsu. Plataforma bitxia, praktikoa eta bakarra da, gainera eskuz egindakoa: “Jaso dugun laguntza bakarra errementari eta elektrikari batena izan dira”. Horregatik diote dirurik ez dutela inbertitu behar izan bertan, zuzenean ateratako etekinek eskuz egindako obra itzel horren gastu horietarako erabili dituztelako.

Bezero fidelak
Masak mahaia kolpatzen duenean irinak salto egiten du, eta ogi gordinaren usainak lantokia estaltzen du momentu batez. “Bezero oso fidelak ditugu, negozioa martxan jarri aurreko garaikoak dira, nik neuk ogia egiten nuenekoa”, azaldu du Txuferrek. “Okintza ekologikora salto egin genuenean hainbat denda ekologikotara eramaten hasi ginen, eta erosle horiek ere benetan fidelak dira: astero erosketa egiten dute eta produktua euren gustukoa izaten bada, jarraikortasunez erosten hasten dira. Gainera, aste batean ogirik ez badago telefonoz deitzen digute, ogirik ez dagoela esanez”. Artesa okindegiaren ogiaren salmenta Bizkaira mugatu dute momentuz, baina Javik azpimarratu du hasiera batean inguruko herrietan egiten zutela soilik: “Ugaon, Arrigorriagan, Basaurin, Bilbon… Egia esateko Bilboko hainbat dendatan eros daiteke geure ogia. Leku horiez gainera, ezkerraldean zein eskumaldean herri batzuetan banaketa egiten dugu: Santurtzi, Portugalete, Algorta…”. Interneten bidezko salmentaz galdetzean, ezustekoan harrapatzen ditugula dirudi, baina “Internet aukera bat da. Dena den, kontuan izan beharrekoa da ekoizten dugun ogi kopuru guztia neurtuta dagoela, eta den-dena saldu egiten dugula. Ez dugu labekada gehiago egiteko denborarik, beraz, momentuz online salmenta alde batean utzi dugu”, dio Javik. Dendetaz gain, azoketan hartzen dute parte Artesakoek, Zeberiokoa barne: “Asteko lau egunetan zehar jo eta su lan egiten dugu Gezalan, eta hiru asterik behin Bilboko Arenaleko merkatura joan ohi gara. Horrek esan nahi du aste horretako barikuan eta zapatuan be lan egiten dugula”, dio Txuferrek: “Gainontzeko azokei dagokienez, Zeberiokoan eta Ugaokoan egon ohi gara, baina ez daukagu gehiagotan egoteko astirik!”.

Lerro guzti hauen emaitza da antzina egiten zen bezalako ogia, eta okinek ekoizpen prozesu osoaren kontrola dute. Negozio honetan berrogeita hamar urterekin hasi ziren aurreko lanak alde batera utzi ostean. “Martxan hasi ginenean, ikastaroren bat edo beste ere egin genuen, baina gure ustez probak egitean dago arrakasta”, azaldu du Javik bigarren labekadako masak Txuferri airean botatzen dizkion bitartean. “Erosleak asko eskertzen du gure lana eta hori benetan zoragarria da. Ogia dastatu eta denbora gutxira telefonoz deitzen digute nolakoa izan den kontatzeko”, dio Txuferrek moldeak banan-banan erretiluetan tentu handiz baina seguru jartzen dituen bitartean.

Etorkizunari begira, gauzak dauden bezala mantentzea da ekintzaile bien nahia: “Negozioa handitzeak arazoak izan ditzake eta gure asmoa kalitatea eta bezeroak mantentzea da”, dira Javiren berbak. Hala ere, pertsona bat kontratatu dute banaketa egiteko, eta estu eta larri ez ibiltzeko. Azken moldeak labean ahokatu ditu Txuferrek egurrezko pala luze bategaz , Javik moldeak banan-banan ematen dizkion bitartean: “252, guztira. Primeran!”, diote hormako erlojuari begira: “Orain atsedena hartuko dugu, lantokia hurrengo labekadarako garbitzen dugun bitartean”.

☉ Zeberio

Kartel lehiaketa eta eraso sexisten aurkako protokoloa Zeberion Sandoniei begira

|

2023ko Sandoniak // Geuria

Udaren bueltan helduko dira Sandoniak Zeberiora, eta dena prest egon dadin lanean ari dira herrian. Alde batetik 12. kartel lehiaketa antolatu dute, eta lanak aurkezteko epea uztailaren 24a arte dago zabalik.

Bestetik, bihar jai batzordearen bilera egingo dute, 19:00etan. Hori bakarrik ez, Berdintasuna eta Gizarte Batzordean jaietarako eraso sexisten aurkako protokoloa lantzen ari dira. Atzo hirugarren bilera egin zuten,  ekainaren 13an eta 24ean burutakoen ostean.

Osorik irakurri

☉ Zeberio

Masterclass bi antolatu ditu Foru Aldundiak Zeberioko Pump Track pistan

Foru Aldundiak hilaren 30ean antolatu du masterclass bikoitza, 10:00etatik 14:00ak arte

|

Zeberioko Pump Track pista, 2022an inauguratu zutenean // Utzitakoa

Ekainaren 30ean, Pump Track inguruko ezagutzak eskuratzeko materclass bi antolatu ditu Foru Aldundiak Zeberioko Ermitabarri auzoan kokatutako pistan, 10:00etatik 14:00ak arte. Parte hartzeko gutxieneko adina 10 urtekoa izango da. Izena emateko Google Docseko inprimaki hau bete beharko dute interesdunek.

Masteclass bi izango dira: lehena, 10:00etatik 11:55etara prestatutakoa, oinarrizko ezagutzak bereganatzeko izango da eta kirol hau inoiz egin ez duten edo oso modu puntualean egin duten pertsonei zuzenduta dagoela azaldu dute Ugaoko udal ordezkariek. Bigarrenak Hobekuntza izena du eta diziplina honetan entrenatzen denbora daramatenei zuzenduta dago. 12:00etatik 14:00ak arteko iraupena izango du.

Ugaon masterclass hura joan den ekainaren 22an antolatu zuen Bizkaiko Foru Aldundiak.

Osorik irakurri

☉ Zeberio

Austarriko mendizale zeberioztarrak Nafarroako Urbasara abiatuko dira hilabete amaieran

Irteeran izena emateko azken eguna ekainaren 17an izango da

|

Urbasako basoak // Jon Goikouria Larrabeiti

Zeberioko Austarri Mendi Taldeak asteburu osoko irteera prestatu du ekainaren 22an eta 23an Lizarra aldera, Nafarroara. Bidaia honen helburua Urbasa eta Lokiz mendikateetatik ibilaldia egitea da Lokiz (1.121mt) eta Azantza (1.085mt) bisitatuz.

Lokiz edo San Kosme Nafarroako mendebaldean dagoen mendia da, izen bereko mendilerroan eta Allingo udalerriaren barruan dagoena. Lehen ibilbidea Galdeanon hasi eta Lokizera helduko da. Ostean Ibirin eta Sartzaletatik igaroko dira mendizaleak. Guztira 12,5 kilometroko ibilaldia egingo dute 750 metroko desnibelekoa.

Bigarren egunean Azantzara abiatuko dira zeberioztarrak, Urbasako mendilerroko gailurrera hain zuzen ere. Mendilerroaren hegoaldeko muturrean kokatua dago, Lizarrarantz luzatzen den adarrean. Abartzuza eta Irantzu artean dago, Etxabarriko Haitzak izenez ere ezagutzen den paraje hau. Ibilbidea Irantzun hasiko dute, Azantzara igaroz (1.085mt). Hortik Abarzuzara jarraituko dute. 12 kilometro izango dira guztira, 525 metroko desnibelekoa.

Aukeran egongo dira Galdeano, San Kosme eta Artabia bisitatuko duen zein Irantzu, Peña del Sacristánetik igaroko diren ibilbideak egitea.

Irteeran izena emateko azken eguna ekainaren 17an izango da austarrimenditaldea@gmail.com helbide elektronikora idatziz edo 665 735 054 zein 656 415 597 telefono zenbakietara deituz.

Osorik irakurri

☉ Zeberio

Zeberioko ermiten maketa-erakusketa egingo dute udaletxean

Txomin Bustinza Ibarrondo, Jose Mari Ruiz del Rio eta Alfonso Ruiz del Rioren maketak ekainaren 3tik 13ra ikusi ahalko dira Zeberioko udaletxean

|

Zeberiogana // Geuria

Ekainaren 3tik 13ra Zeberioko eraikinen maketa-erakusketa antolatu dute udaletxeko bigarren solairuan. Erakusketa honetan Zeberioko auzo ezberdinetako ermitak ikusteko aukera izango dute herritarrek: Etxasoko San Esteban, Argiñaoko san adrian, Uriondoko asentzio, Undurragako dan justo eta san pastor, Barañaoko San Anton, Urizargo San Bartolome eta Olabarrietako Santo Tomas.

Maketak Txomin Bustinza Ibarrondo, Jose Mari Ruiz del Rio eta Alfonso Ruiz del Riorenak dira. “Txomin zendu baino lehen etxeko tailerrean maketak ikusteko aukera izan genuen iazko Gabonetan”, azaldu dute erakusketako antolatzaileek. “Txomin berez galdakoztarra zen baina familia Zeberiokoa zen eta ondare horrekin udalerrian enfokatutako erakusketa egitea ideia polita izango litzatekeela pentsatu genuen”.

Olabarrietako Santo Tomas, Ermitabarrin // Geuria

Ideia proposatuta, Txominen familia Zeberioko Udalarekin harremanetan ipini zen eta printzipioz udalerriko ermiten bilduma ikusteko aukera izango dute herritarrek, Ruiz del Río anaien Ermitabarriko Olabarrietako Santo Tomas parrokiarekin batera. “Txominek Zeberioko eraikin askoren maketak egin zituen bizitza zehar baina erakusketa, hasiera batean, ermiten ingurukoa izango da”.

Maketak astelehenetik barikura 10:00etatik 13:30ak arte eta 16:30etik 20:00ak arte ikusi ahal izango dira. Zapatu eta domeketan ordutegia 10:00etatik 13:30era izango da.

Osorik irakurri

☉ Zeberio

Lainoak ez ditu Austarriko zeberioztarrak geldiarazi Altzaniako mendilerroan, Araban

Lainoak ikuspegia mugatu bazien ere, eguraldia alde izan zuten mendizaleek Araban

|

Zeberioko mendizaleak / Austarri Mendi Taldea

“Oraingoan, hainbat tontor erraz ikusteko aukera ematen duen Altzaniako mendilerroan barrena ibiliko gara”, horrela azaldu zuten Austarri Mendi Taldeko arduradunek maiatzaren hasieran Altzaniako Mendilerrora egin behar zuten irteeraren asmoa, eta oroitzapen ederra bidali diote GEURIAri.

“Jendea oso pozik itzuli da maiatzeko irteeratik”, izan dira mendi taldeko ordezkarien berbak. “Aurreikusitakoa bete dugu eta lainoa dela-eta bista eskasak izan baditugu ere ez dugu euririk izan irteera osoan zehar”. Gutxienez tontorrean argazkia ateratzeko aukera izan zuten mendizaleek.

Ekaineko irteera asteburu osokoa da eta Nafarroara egingo dute hilaren 22an eta 23an, Lokiz eta Azantzako bazterrak bisitatzera.

Osorik irakurri