Sareak

☉ Zeberio

Verónica Martín: «Elikatzen ikastea ibiltzen hastea bezalakoa da: heltze-prozesua, irakatsi behar ez den zerbait»

Nutrizio teknikaria eta iridiologoa da Verónica Martín. Zeberioko Hasihazi Jatenen eskaintzen du aholkularitza, terapia alternatiboak elikaduraren inguruan dituen ezagutzekin osatuz

|

Verónica Martín iridiologiarako luparekin lanean // Geuria

Ezkutatzen ari zarena zer den jakiteko, begietara begiratu baino ez du egin behar Verónica Martín Requenak (Barakaldo, 1983). Iridiologian aditua, irisa aztertuta jakin dezake zure organoak gaixorik dauden edo etorkizunean gaizki egoteko probabilitatea duten. Bertan “orbanak agertzen direnean, elikaduraren bidez arazoa nola konpondu erakutsi diezaieket etortzen direnei”, dio Martínek. Terapia alternatiboa erabiltzeaz gain, izan ere, nutrizio teknikaria ere bada Zeberioko Hasihazi Jaten kontsultategiaren jabea, eta hiru arlotan espezializatutako aholkularitza eskaintzen du: haurdun edo edoskitzen dauden emakumeen nutrizioari buruz eta baby-led weaning (BLW) metodoari buruz. Azken honekin, haurrei jakiak haien kabuz probatzen erakusten die, nagusiek behartu gabe. Azken finean, “umeak pertsonak dira, gu baino txikiagoak, baina gizakiak” — dio Martínek— “Beraz, badakite noiz diren gose eta noiz ez”.

Zerk eraman zintuen nutrizioa ikastera? Unibertsitatean biologia ikasten hasi nintzen, baina ez zitzaidan asko gustatzen. Orduan, nutrizio teknikari izateko erabakia hartu nuen, konturatu nintzelako hutsune handia zegoela horri lotutako eremuetan. Jendeak dietak egin egiten zituen garai hartan, baina, zeintzuk? Bada, auzokoak gomendatzen zizkionak, Pronto aldizkarian irakurtzen zituen asteroko otorduak… Eta beti pentsatzen nuen, neure artean, dieta horiek izugarri txarrak zirela; ezin zirela, inolaz ere, osasuntsuak izan jendearentzat. Horregatik erabaki nuen elikadura osasuntsuaren alderantz lerratzea, ez soilik arazo patologikoren bat zuen jendea artatzeko, baizik eta, orokorrean, gaizki sentitzen zen jendeari nola elikatu behar zuen aholkatzeko. Ohikoa izaten den bezala, argaltzeko dietak egiteaz aparte, helburua egoki jatea da, hobeto sentitzeko eta organoek ondo funtzionatzeko; betiere, norbere beharrizanen arabera. Izan ere, badakigu zenbat barazki jan behar ditugun, zenbat haragi, zenbat arrain… Baina ez dugu kontuan hartzen, gure organoen egoeraren arabera, elikagai mota bakoitzeko zein jaki espezifiko (zein lekale edo esneki, adibidez) eta kozinatzeko zein modu diren onenak guretzat. Aspektu horretan sakontzeko, besteak beste, ikasi nituen naturopatia eta iridiologia, terapia alternatiboak.

“Alternatiboak” diren heinean, ez daude ikasketa formaltzat araututa. Ez, ez daude araututa. Ez daukate erregearen sinadura ofizialik, nolabait esateko, nutrizio teknikari ikasketek duten bezala. Baina nire lanerako osagarriak diren jakintzak dira, eta horregatik neukan ezagutzeko interesa. Nutrizio ikasketen ondoren, haur txikiei jaten emateko baby-led weaning (BLW) elikadura motan espezializatu naiz, eta baita ugalkortasunean, haurdunaldian eta edoskitze garaiko elikaduran ere. Unibertsitatean ikasten baduzu, adibidez, ez dago master mailako ikasketarik gai horietan aditu bihurtzeko, eta, beraz, ikasketa ez arautuetara jo behar duzu. Halaber, terapia alternatiboekin ere gauza bera gertatzen da, naturopatiarekin eta iridiologiarekin bezala.

Agian, noizbait entzun bai, baina ez daukagu iridiologiaren definizio zehatzik. Zertan datza terapia alternatibo hau? Terapia ezaguna eta ezezaguna da, aldi berean: ezaguna, guztiok izan dugulako noizbait haren berri; eta ezezaguna, terapia alternatiboa izateagatik, alde batera utzi ohi delako. Baina jendeak hobeto ezagutuko balu, iridiologook egiten duguna egia dela jakingo luke.

Guk lupa batekin eta argiarekin egiten dugu lan. Batzuek erresoluzio handiko kamera batekin begiaren argazkia ateratzen dute, baina nik luparekin ikusten dudana zuzenean apuntatzen dut irisaren irudia daukan eskema batean. Esklerotika (begiaren zati zuria) eta irisa (begiari kolorea ematen dion atala) behatzen ditut: lehenak patologia jakin batzuen inguruko informazioa ematen du, eta besteak, gorputzeko organo jakin batzuez hitz egiten du. Irisaren kasuan, organo bakoitzak kokaleku jakin bat dauka: sabelak, gibelak, azalak… Eta horren arabera jakin dezaket organo bat kaltetuta dagoen edo etorkizunean kaltetuta egoteko probabilitatea daukan. Nola? Bada, orban bat badauka, kaltetuta egongo da, eta orban bat izateko espazioa badauka, kaltetzeko arriskua izango du.

Horrela, orbanak agertzen direnean, nik elikaduraren bidez (edo belar medizinalekin) arazoa nola konpondu erakutsi diezaiekete etortzen direnei. Halaber, organoek toxikotasuna pilatzeko probabilitatea dutela ere ikusi dezaket (normalean, herentzia izan ohi da kausa, familiako kideek organo horietan izan dituzten arazoak), eta problema bihurtu baino lehen, prebenitzeko pausoak ematen dizkiet pazienteei. Hori bai, oso kaltetuta dauden organoen kasuan, nik nutrizioari buruzko aholkuak eman ditzakedan arren, espezialista batengana bideratzen dut jendea; hau da, ahal dudanera arte tratatzen dut arazoa, baina ez naiz medikua, eta uste dut oso garrantzitsua dela noraino heldu zaitezkeen jakitea, eta beste norabait bideratu behar duzunean ere horrela egitea.

Orduan, irisean ikusten duzunaren araberako elikadura da gomendatzen duzuna? Bai, nutrizio ezagutzak iridiologiarekin lotzea oso lan sakona egitea iruditzen zait. Imajinatu norbait ez dela sabeletik ondo sentitzen, eta kontsultara datorrela aholku eske: aztertu ondoren, gibelean inflamazioa duela ikusi dezakezu, eta horren arabera, barazki jakin batzuk eskaini eta kozinatzeko modu bat gomendatu, bakoitzak patologia jakin batean lagun dezakeelako.

Dena den, nutrizioari buruz galdezka datozen askok ez dute terapia hau probatu nahi: eszeptikoak dira, sinesten ez dutenak. Beste batzuek, aldiz, ez dute etorkizunean izan ditzaketen arazoez ezer jakin nahi, eta horregatik ez dira saiatzen, beldurragatik. Baina 20 urte dituzunean arazorik izan ez arren, esango nuke, organoek toxikotasuna pilatzeko joera badaukate ondo dagoela jakitea, terapia eginez gero, zure esku dagoelako etorkizunean ez gaixotzea.

Nagusiak garenean baino ez gara hasten elikaduraz arduratzen? Normalean, arazoren bat sortzen zaigunean hasten gara nutrizioaren garrantzia kontutan hartzen. Helduak egiten goazen heinean, arazoak pixkana-pixkanaka hasten dira heltzen, eta orduan konturatzen gara aurretiaz elikadura ez zaintzeagatik ditugula problemak epea luzera. Esango nuke elikadura iraupen-lasterketa bat bezalakoa dela: ondo jan behar dugu, gaizki ez egoteko. Baina, orokorrean, alderantziz ikusten dugu, txarto sentitzen garenean edo gehiegizko pisua dugunean egiten dugulako dieta.

Era berean, ezagutza falta handia ere badago nutrizioaren inguruan, eta zaintzen saiatu arren, ez dakigu hori ondo nola egin. Adibidez, haurdun dauden emakumeen kasuan, umekiarentzako arriskutsua dena jateari uzten diote, baina analisiak egin ondoren, askotan gertatu ohi da gluzemia mailak altuegi izatea. Zergatik, medikuak esandakoa egin badute? Bada, zer egin behar ez dugun badakigulako, baina ez gauzak ondo nola egin.

Haurdun edo edoskitzen dauden emakumeen nutrizioan espezialista zara. Zuk ere sufritu izan duzu informazio falta hori noizbait? Bai. Ume bi dauzkat, eta hasieran, ama bihurtu ahal izateko, ez nekien zein motako elikagaiak ziren egokienak, edo haurrak izatea errazteko zeinek lagundu zezaketen. Azido folikoa eta bestelakoak lagungarriak dira, baina medikuek pilulak ematen dituzte beti. Eta beharrezkoak dira, dudarik gabe, elikadurarekin lortu ezin dena osatzeko balio dutelako. Baina nutrizioarekin lortu daitekeenari garrantzi gutxi ematen zaio.

Eta haurdunaldian? Elikagai jakin batzuk jateko esaten dizute: adibidez, urdaiazpikoa plasmosiarengatik. Orduan, jakin badakizu zer den egin behar ez duzuna, baina ez egoki nola elikatu behar zaren. Dudak sortzen zaizkizu: Zer egin behar dut ondo sentitzeko? Gluzemia maila altua ez izateko? Preeklamsia ez sufritzeko? Zer, orokorrean, arazoak ekiditeko? Horri buruzko aholkuak ematen ditut kontsultan: Zeberioko 15 laguni, hemen, eta Bilboko eta Erandioko amatasun zentroetan, beste hainbati.

Tailerrak ere eskaintzen dituzu, baby-led weaning (BLW) delakoari buruz. Zer da BLW-a? Haurrei elikadura osagarria modu autoerregulatuan tartekatzeko modu bat da. Umeek esnearekin elikatzen jarraitzen dute, hori delako oinarrizko jakia, baina 6 hilabetetik aurrera, gutxi gorabehera, elikagai solidoak probatzen hasi daitezke. BLWean hori da egiten dena: jaki horiek zatituta eskaini umeari, bere erritmora probatzen joan dadin, pixkanaka-pixkanaka. Bertan jartzen zaizkio zatiak, eta berak bakarrik jaten ditu, inork behartu gabe. Horrela, umeak asetuta dagoenean uzten dio jateari, eta lortzen duguna haurrak txikitatik elikadurarekin harreman osasuntsua garatzea da, helduagoa denean ondo elikatzen jakin dezan. Azken batean, nik ez dut inoiz esan ume bat jatun txarra denik, baizik eta horrelakoa dela inoiz ez zaiolako elikagaiekin modu egokian jokatzen utzi.

Elikatzen ikastea, orduan, norberak bere kabuz erabakitzea da, noiz jan nahi duen eta noiz ez? Hori da. Umeak pertsonak dira, gu baino txikiagoak, baina gizakiak. Beraz, badakite noiz diren gose eta noiz ez. Imajinatu, bestela, jaten zabiltzan bitartean norbait daukazula ondoan, uneoro, koilararekin, etengabe ematen dizula jaten, eta berak erabaki arte, jaten jarraitu behar duzula. Egoera nahiko desatsegina izango litzateke. Baina umeekin ondo ikusita dago. Ez galdetu zergatik. Agian, nagusiok dena kontrolatzeko joera edo beharrizana daukagulako, eta uste dugulako umeei dena erakutsi behar diegula guk geuk. Baina elikatzen ikastea ibiltzen hastea bezalakoa da: heltze-prozesua, irakatsi behar ez den zerbait. BLW-arekin, hain zuzen, prozesua nola gidatu irakasten da.

Eta nola funtzionatzen du? Normalean, zatitu egiten dira jakiak, oso zati espezifikoetan, elikagaiak modu jakin batean sukaldatuta eta era zehatz batean ebakita. Instagramen eta antzeko sare sozialetan nola egin azaltzen duten kontu asko daude, baina informazioa, askotan, ez da fidagarria, aita-ama batzuentzako ondo funtzionatu duen modu bat azaltzen dutelako, baina nutrizioarekin lotutako ezagutza edo oinarri asko alde batera uzten dituztelako. Kasu horietan, beraz, arazoak sor daitezke: gaizki eginez gero, umeari kontrako eztarritik joan ahal zaizkiolako jakiak. Hain zuzen, horren beldurra daukate BLW metodoa ezagutzen ez duten gurasoek. Baina, ondo eginez gero, informazioa izanez gero eta jakinez gero, ez dago janaria kontrako eztarritik joateko arriskurik. Guztiz segurua da.

Nola edo zenbaterik behin sartzen dira elikagai berriak umearen dietan? Umeak alergiarik ez daukala ziurtatzeko, hiru egunetik behin ematen zaizkio jaki berriak. Horrela, gutxinaka, denetarik probatzen eta elikagaiak ezagutzen doa. Frutak, zerealak, barazkiak, proteinak, karbohidratoak eta abar probatu dituenean, ikasten joaten da, loturak sortzen, eta badaki elikagai bakoitzak zertarako balioko dion. Adibidez, ibiltzen ikasten ari denean, umea muskulatzen ari da, eta proteinak beharko ditu; energia azkarra behar duenean, berriz, karbohidratoak etorriko zaizkio ondo. Orduan, aldez aurretik mota horretako elikagaiak probatu baditu, berak bakarrik jakingo du une bakoitzean zerekin bete beharko duen daukan hutsune nutrizional hori. Inork esan gabe jakingo du zein elikagai jan behar duen momentu konkretu horretan.

Asoziazioak modu naturalean egiteko modua da, orduan? Bai. Eta, kontua da, horretan ere nagusiok gaizki egiten ditugula gauzak. Beti dauzkagu oinarrizko nutrienteen gabeziak: proteinenak, karbohidratoenak… Orokorrean, esango nuke oso gaizki elikatzen garela, baina ez nahi ez dugulako, baizik eta informazio eta ezagutza falta handia daukagulako.

☉ Zeberio

Zeberioko San Antonioek boloak eta Gazte Barri Dantza Taldea ekarriko dituzte Ermitabarrira

Ekainaren 13tik 16ra ospatuko dituzte aurtengo San Antonio jaiak Ermitabarri auzoan

|

Herritarrak, boloetara jokatzen // Geuria

Ekainaren 13tik 16ra (eguenetik domekara, biak barne) ospatuko dituzte aurtengo San Antonio jaiak Ermitabarri auzoan.

Urtero bezala, San Antonioak Iturripe Kultur elkartearen koordinazio-lanaren ondorioz antolatzen dituzte, Artesa okindegiaren eta Taberna Zaharraren laguntzarekin eta Zeberioko Udalaren babesarekin. Programa duela egun gutxi itxi egin zuten Kultur Elkartekoek eta aurreko urteetako estiloa mantenduko dute aurten ere. Dagoeneko, jaietan antolatu dituzten jarduera guztiak adin herritar guztiei zuzendu dizkiete egunez egun.

Jaiak ekainaren 13an hasiko dira, eguena. 12:30ean txupinazoa botako dute eta jarraian meza egingo dute ermitan. 13:30ean luntxa antolatu dute. Ekainaren 14an, barikua, pilota partidak jokatuko dituzte 18:30ean. 21:00etatik aurrera sardina jana eta DiskoFesta Sound saioa antolatu dute.

Ekainaren 15ean, zapatua, jaia eguerditik aurrera izango da: 12:00etan txikientzako puzgarriak eta tailerrak ipiniko dituzte eta 15:00etan herri bazkaria. Bazkalostean lehiaketen txanda izango da: txapel jaurtiketa, igel txapelketa eta bolo partidak egingo dituzte eta 19:30ean prestatutako herri meriendaren ostean gaueko txandako animazioa hasiko da: diskofesta saioa Nemuxekin, Etxebarria Aita-seme Trikitilariak eta txokolatada.

Ekainaren 16a, domeka, jaien azken eguna izango da, baina hala ere hainbat jarduera prestatu dituzte eguerditik bazkalordura arte: 12:00etan helduen eta umeen pato lasterketa antolatu dute. 13:00etan erakustaldia eskainiko du Gazte Berri Dantza Taldeak eta San Antonioei amaiera emateko herri kirolen ikuskizuna egingo dute 14:00etan.

Osorik irakurri

☉ Zeberio

Zeberiok 54.000 euro bideratuko ditu Zubialdeko frontoia konpontzeko

Zeberioko Udalak pilotalekuko lanak uda hasieran aurreikusi bazituen, tartean herriko jaiak izango dira eta ondorioz, frontoi barneko jarduerak ezin izango lirateke bertan burutu

|

Hezetasunak, Zubialdeko pilotalekuan // Geuria

Zeberioko Udalak Zubialdeko frontoia konpontzeko aurrekontua itxi egin du eta 54.000 euro bideratuko ditu hezetasun arazoei aurre egiteko. “Jarduketen artean margoketa, argitazpen eta bentilazio lanak egingo dituzte”, azaldu du Ekain Goti herriko alkateak eta lan horiek gremio ezberdinen artean egingo dituztela gehitu du.

Joan den urtarrilaren amaieran Gotik GEURIAri azaldu lez, Zubialde frontoian egin beharreko lanak udalerriko “aurtengo proiekturik garrantzitsuena” izango da eta momentu honetan lanei noiz ekingo dioten zalantzatan daude Udaleko teknikariak: “Obren hasiera uda aldean aurreikusi bagenituen ere, data zailak dira lanak abiarazteko, hainbat kontu adostu behar direlako eta batez ere jaiak gainean ditugulako eta frontoia jarduera batzuk egiteko erabiltzen dugulako”.

Lanak uda hasieran edo ostean, modu batean edo bestean, iraupena gutxienez hilabete batekoa izango dela aurreratu du Zeberioko alkateak eta tarte horretan pilotalekua itxita egongo dela jakinarazi du.

Metakrilatozko xaflak, frontoiko atean // Geuria

Hezetasuna, etsai nagusia

Urte hasieran GEURIAn iragarri bezalaxe, Arantza Perez Etxebarria Mandoia Pelota Klubeko presidenteak hezetasunak arazo kezkagarriak sortu dituela azaldu zuen: “Neguko egun euritsuetan bereziki arazoak izan ohi ditugu urarekin: hormetatik edo zorutik bertatik iragazi ohi da ura eta pilotalekuko zorua guztiz labangarri lotu ohi da”, azaldu zuen zeberioztarrak. Ondorioz, haurren entrenamendu saio ugari bertan behera utzi behar izan dituzte eguraldi txarra egiten duten egunetan, istripuak ekiditeko.

Arazoari irtenbidea emateko saiakera bat egon zen duela hilabete batzuk: “Metakrilatozko xafla bat ipini genuen, baina alferrik. Hezetasunak frontoi barrura sartzen jarraitzen zuen”, esan du Perezek. Hezetasunaren arazoez gainera eraikinaren irisgarritasun falta aipatu du Arantzak ere: “Gurpildun aulkietan doazen pertsonak ezin dira frontoira sartu gaur egun eta ondo legoke behar horietara egokitzea gure pilotalekua”.

Osorik irakurri

☉ Zeberio

Zeberioko Austarriko mendizaleek Altzaingo mendilerrora egingo dute irteera

Maiatzaren 26an, 08:00etan abiatuko dira mendizaleak Zubialdeko plazatik. Irteeran izena emateko azken eguna maiatzaren 23a izango da

|

La Lezeko haitzuloa // La Cabra del Monte

Maiatzaren 26an, domeka, egun osoko irteera antolatu dute Zeberioko Austarri Mendi Taldeko mendizaleek Altzaingo mendilerrora (Araba). Hasiera batean irteera Aizkorri mendira antolatu behar zuten, baina egun berean Zegama-Aizkorri maratoia izango da eta probaren egunarekin bat ez egiteko maiatza eta iraileko irteerak aldatu dituzte: maiatzaren 26an irailean egin behar zutena egingo dute Altzainera) eta Aizkorri irailerako utzi dute.

Hitzordua maiatzaren 26an izango da eta Zeberioko mendizaleak 08:00etan lotu dira Zubialdeko plazan. Irteeran izena emateko azken eguna maiatzaren 23a izango da: aurrez aurre Hogarrean eman dezakete izena interesdunek (barikuetan, 20:00etatik 21:00arte). Modu telematikoan ere egin daiteke austarrimenditaldea@gmail.com helbide elektronikora idatziz edo 665 735 054 eta 656 415 597 telefono zenbakietara deituz.

La Lezetik hasiz

“Oraingoan, hainbat tontor erraz ikusteko aukera ematen duen Altzaniako mendilerrotik ibiliko gara”, azaldu dute Austarritik. Leze haitzulorako sarbide berezia abiapuntutzat hartuta, gora egingo dute mendizaleek amildegi batetik. Amildegiaren goiko aldean, Artzanegi eta Atxipi gailurren arteko lepora iritsiko dira. Atxipi bisitatuko dute, postontzi batekin koroatuta dagoen begitoki polit bat.

La Lezeko haitzuloa // Txastimendiak

Apota leporaino eta Albeiz Haitzeko talaiaraino jarraituko dute orduan. Apota lepora itzuli eta, Umandiako igoerari aurre egingo diote, ekialdeko hegaletik.

Mendebalderantz jaitsita, Atabarrate mendatera iritsiko dira Zeberioko mendi taldekoak, “mendi-pasabide polit eta basotsua”. Behera jarraituko dute, Arrazpiko errepikagailuetarantz, basoan barrena. Beherago, Zirauntzako iturburua bisitatuko dute eta SLA 14 bidezidorrari jarraituz, Araiako ibilbidea amaituko dute. “Bidezidor horretatik jaitsita, ezpondaren zati bat erori egin da, eta pasabidea posible bada ere, hegalera igo behar da, ibaira ez erortzeko kontu handiz. Behatzaileak bagara, erraza da bidean baso mota ezberdinak bereiztea (pagoak, koniferoak, hariztiak…)”.

Osorik irakurri

☉ Zeberio

Zapatu honetan ospatuko dituzte Zeberioko Uriondo auzoko jaiak

13:00etan meza egingo dute auzoko ermitan eta amaitu bezain pronto barauskiarra prestatuko diete herritarrei

|

Uriondo // Inocencio Goikuria

Maiatzaren 11n, zapatu honetan, ospatuko dituzte Zeberioko Uriondo auzoko jaiak. 13:00etan meza egingo dute auzoko ermitan eta amaitu bezain pronto barauskiarra prestatuko diete herritarrei.

Osorik irakurri

☉ Zeberio

Oinarrizko bizi-euskarria eta desfibriladorea erabiltzeko ikastaroa egingo dute Zeberion

Ikastaroa maiatzaren 13an eta 27an antolatu dute Zeberioko Kultur Etxeko jantokian,18:30ean

|

DEA desfibriladore bat // Ytimg.com

Zeberioko Udalak oinarrizko bizi-euskarria eta desfibriladoreak erabiltzeko egun biko ikastaroa antolatu du maiatzaren 13an eta 27an. Ikastaro labur hau Kultur Etxeko jantokian antolatu dute 18:30ean.

“Izena ematea beharrezkoa izango da”, azaldu dute udal ordezkariek. Interesdunek e-posta bidali beharko dute udala.zeberio@bizkaia.org helbide elektronikora. Udaletxera deitzeko aukera ere zabaldu dute: 946 481 079.

Berebiziko gailuak

Bihotz-biriketako geldialdi bakoitzeko bizitza bat salbatzeko epea 4 eta 5 minutu artekoa izan ohi da, eta horietako bakoitzak % 10 gutxiago irauten du. Beraz, denborak berebiziko garrantzia du kasu horietan, eta desfibriladore bat erabiltzeak duen garrantzia funtsezkoa da biziak salbatzeko.

Kanpo-desfibriladore bat gailu mediko elektroniko bat da, bihotz-biriketako geldialdia tratatzeko aukera ematen duena. Diagnostikatzea ere badu eginkizun, pertsona bihotzeko eta biriketako sistemarekin arazo bat pairatzen ari dela diagnostikatzea.

Hainbat desfibriladore mota daude, horietako batzuk ospitale-eremura mugatutakoak. Erabilera publikorako ohikoenak kanpoko desfibriladoreak dira. Erreskatatzailearen esku-hartze mailaren arabera, gailu horiei Kanpoko Desfibriladore Automatikoak (KDA) edo Kanpoko Desfibriladore Erdiautomatikoak (KDEA) esaten zaie.

Osorik irakurri