→Zeberio

Unai Larrabide: «’Txipa aldatzeko’ lehen pausoa aldatzen ahalegintzea da»

Euskaldun zaharra bada ere, testuinguru batzuetan euskaraz hitz egiteko “segurtasun falta” duela dio Unai Larrabide Ipiñak (Zeberio, 1979). Hizkuntza ondo ezagutu arren, Ahobiziek erdarara jotzeko duten erraztasunari topea jartzen saiatzeko hartu du parte Euskaraldian

Unai Larrabide Ipiña // Geuria

Euskaldun zaharra bada ere, testuinguru batzuetan euskaraz hitz egiteko “segurtasun falta” duela dio Unai Larrabide Ipiñak (Zeberio, 1979). Hizkuntza ondo ezagutu arren, Ahobiziek erdarara jotzeko duten erraztasunari topea jartzen saiatzeko hartu du parte Euskaraldian. “Txipa aldatzeko” lehen pausoa “aldatzen ahalegintzea” dela onartu du Larrabidek, eta ekimena Zeberio bezalako herrietan euskarari bultzada emateko aitzakia ona iruditzen zaiola azaldu digu.

Zergatik hartu duzu parte Euskaraldian? Euskarak bultzada bat behar duela uste dudalako. Aurreko bi edizioetan ere horregatik hartu dut parte.

Zein izan da zure helburua dinamika honetan? Herrian bertan euskara sustatzen laguntzea. Ea Zeberion ere pixkanaka-pixkanaka euskara gehiago erabiltzen dugun!

Euskaraldiatik kanpo, non eta norekin erabiltzen duzu euskara? Gehienbat familian erabiltzen dut, etxean betidanik egin izan baitugu euskaraz: ni baserrian hazi eta hezi naiz eta bertan gure hizkuntza, euskara, gure altxorra izan da. Halere, hortik kanpo, beti erabili izan dut hizkuntza lagunekin eta euskaraz dakiten ingurukoekin ere.

Zein aldaketa espero zenuen zure hizkuntza erabileran Euskaraldian zehar? Printzipioz, jende berarekin hitz egin nahi nuen euskaraz. Dena den, euskara jakin eta erabili arren, nik ere askotan egiten dut aldaketa gaztelaniara, eta hori da, hain zuzen, aldatu nahi izan dudana; salto hori ekiditen ahalegindu eta hizkuntza gehiago erabili.

Eta lortu duzu helburua? Bai. Euskaraz uneoro egiten saiatu naiz, eta uste dut helburua bete dudala. Aurtengo edizioan jende askok hartu du parte, eta izena eman dugunok konpromesua betetzen saiatu garela esango nuke.

Herrian egin diren zein ekintzatan hartu duzu parte? Udalak urtero antolatzen du euskarari buruzko galdeketa bat herritarrentzat. Lehiaketa antzeko bat da, ea nork asmatzen dituen galdera gehiago Zeberioren eta euskararen inguruan. Horretaz aparte, abenduaren 3an, Euskararen Egunean, ekintzak egin zituzten herrian, eta bertan ere hartu nuen parte, arratsaldean umeentzako egon ziren ekintzetan.

Zergatik dira inportanteak, zure ustez, Euskaraldia bezalako ariketa sozialak? Uste dut garrantzitsuak direla euskararekin berriro aktibatu gaitezkeelako denok Euskaraldian: praktikatzeko eta hitz egiteko aitzakia ematen digun bultzada orokorra da. Askotan, administrazioan egin behar diren aldaketetan jartzen dugu fokua, euskara sustatzeko pauso gisa, baina nik garrantzi gehiago ematen diot etxean edo kalean norberak egiten duen euskararen erabilerari. Eta horri Euskaraldiarekin eman diezaiokegu bultzada. Instituzioei buruz ari garenean, beti jotzen dugu aitzakietara: “Ez dute hau egiten, ez dute bestea egiten…”. Baina etxeko jarrerari eta norberaren euskara erabilerari garrantzi gehiago eman behar diogu horrelako ekimenekin.

Zuk txikitatik egin izan duzu euskaraz etxean. Bai. Amak betidanik bultzatu izan gaitu horretara. Anaiok gure artean erdaraz hitz egiten entzuten bagaitu, beti esaten digu: “Baina euskaraz ez dakizue ala? Egin euskaraz zuen artean!”. Amak orain 78 urte ditu, eta, seguru asko, Frankismoko garai gogorra bizi izan zuelako eskatzen digu horrenbeste euskara erabiltzea. Gurasoen garaian ez bezala, guk ez daukagu aitzakiarik euskaraz ez egiteko; are gehiago, gure betebeharra da. Halere, esango nuke haiek gehiago baloratzen dutela hizkuntza, guk, ikasteko eta erabiltzeko erraztasun guztiak ditugun arren, gutxi erabiltzen baitugu. Agian, arazoa da benetan sinetsi behar dugula hizkuntzari bultzada emateko gai garela.

Gazteek gutxiago darabilte euskara? Haien maila ona da, baina erabilera, ez horrenbeste. Gaztetxoak direnean asko erabiltzen dute, baina gero, galtzen doaz, ohitura kontuagatik, nik uste. Helduoi ere gauza bera gertatzen zaigu, gaztelaniaz hitz egiten dugulako gure inguruneagatik: lantokian, lankideen eta ingurukoen hizkuntza ohiturengatik, gauden herriaren arabera… Inguruko jendeak eta lekuak eragin handia dauka.

Badago jendea euskaraz jakin arren, erdarara jotzen duena egunerokoan. “Txipa aldatzeaz” hitz egiten da askotan horri buelta emateko. Nola egingo zenuke zuk? Jende horri euskarak gure bizimoduan daukan garrantzia zein den azaltzen saiatuko nintzateke, esku artean daukagun altxorra dela esan. Eta aldaketak apurka-apurka egiten ahalegindu, ez guztia batera. Dinamika aldatzeko, hori izango litzateke nire planteamendua.

Badago, baita ere, bere euskara mailagatik hitz egiteko beldur den jendea. Bai, askotan gertatzen da, eta ez gaizki hitz egiten dutenen kasuan bakarrik, baita dakitenen kasuan ere. Ez gara seguru sentitzen testuinguru batzuetan euskaraz egiteko, eta erdarara jotzen dugu. Baina “txipa aldatzeko” lehen pausoa aldatzen ahalegintzea da.

Nola ikusten duzu euskararen egoera gaur egun? Uste dut egoera ez dela txarra, baina buruan sartu behar dugu euskaraz gehiago egin behar dugula. Euskaldun zaharrak izan arren, erabilera gehiago sustatu.

Eta nola ikusten duzu etorkizuna? Ondo. Positiboa naiz euskararekiko. Txikienekin hasten bagara etxean hizkuntzaren garrantziaz hezten eta ohituretan fokua jartzen, etorkizunean bide onetik joango garela uste dut. Zeberioko eskolan, adibidez, dena egiten dute euskaraz, ohituta daude, eta egia da herriko zentrotik irteten direnean, agian, gaztelera gehiago erabiltzen hasten direla, baina herrian badaukate euskara nahi beste erabiltzeko aukera.

Zein dinamika jarriko zenituzke martxan Zeberion egoerari buelta emateko? Herrian denok ezagutzen dugu elkar, eta gure artean euskara betidanik izan dugun hizkuntza da. Guztiok jakinda, erabiltzeko konpromisoa hartzea da egin beharrekoa. Jarrera hobea izan behar dugu euskararekiko.

Gora

Geuria Laguntzaileak Geuria Laguntzaileak