Sareak

Hezkuntza

Iritzia / Ergel ilustratuaren itxaropena

|

Ergelen batzarra /A confederacy of dunces, 1980) / John Kennedy Toole

Idazleek eta sasi-idazleok beldur bat partekatzen badugu argitaletxe batek gure zirriborro bat arbuiatzearena da. Amodio-afera batean kalabazak jasotzearen antzeko sentsazioa da. “Narniako kronikak” bezalako liburu ikoniko bat zortzirehun bider baino gehiago bidali zuten atzera argitaratu aurretik.

Joseph Rudyard Kipling idazle britaniarrak Literaturako Nobel Saria irabazi zuen 1907an, horrelako sari bat lortu duen idazle gazteena delarik. Hala eta guztiz ere, bi urte lehenago, argitaratzaile batek “zuk ez dakizu ingelera erabiltzen” esan zion. George Orwellen “Abereen exaldea” lanak jaso zuen lehenenego kritika “herri honetan animalien ipuinak ez dira saltzen” izan zen. Antza denez, editore orojakileak ez zekien lerro artean irakurtzen. Agatha Christiek lau urte eman zituen bere lanak argiratuko zituen argitaletxe baten bila. Gaur egun bi mila milioi ale saldu ditu dagoeneko, Shakespearek bezainbeste. “Emakumetxoak” idatzi zuen Louisa May Alcott egileari irakaskuntzan jarraitzeko aholkatu zioten. “Moby Dick” eleberriaren hasiera irakurri omen zuen lehen editoreak “zelako kaka!” ahoskatu zuen. J.K. Rowlingi hamabi bider esan zioten ezetz. Baldintza ekonomiko kazkarretan zegoelarik, Edimburgora mugitu zen zorte hobeago baten bila. Hango kafetegi batean Harry Potter sagaren lehen liburua idatzi zuen. Gaur arte, laurehun ta berroigeita hamar milioi kopia inguru saldu ditu.

Kasu batzuetan, aldiz, aintzatespena beranduegi heltzen da. Horrela gertatu zitzaion John Kennedy Toole estatubatuar idazleari. “Ergelen batzarra” izan zen idatzi zuen eleberri bakarra, eta argitaletxez argitaletxe ibili ondoren, inork ez ziola argitaratu nahi eta bere buruaz beste egin zuen. Handik hamar urtera, Johnen amak lortu zuen argitaratzea, eta arrakasta itzela izan zuen. 1981ean Pulitzer saria eman zioten. Izenburua satiraren klasikoetako bat den Jonathan Swift idazlearen aipamen batean oinarritua dago: “Munduan benetazko genio bat agertzen denean, honegatik ezagutuko duzue: ergel guztiak haren aurka egiteko bat egingo dute”.

Hortaz, orain arte egin ez badu ere, ez dut itxaropena galtzen noizbait kazeta honen argitaratzaileak nire zutabe bat atzera botako duenik.

☉ Usansolo

Antton Irusta Zamalloa: «Ipuinak balio etikoak lantzeko tresna dira eta balioen transmisioen eragile»

“Ipuin antzeko alegia baliosak” ipuin-sorta argitaratu du Antton Irusta Zamalloa usansolotarrak. Gizartean balio etikoen gabezia dagoela dio, eta ipuinak horiek lantzeko tresna baliotsua direla aldarrikatu du.

|

Mikel Zarateren ‘Ipuin antzeko alegi mingotsak’ (1975) liburua izan du abiapuntutzat Irustak // Geuria

Liburuak balioen transmisio-eragile funtsezkoak direla dio Antton Irusta usansolotarrak (Usansolo, 1963). Irakaslea, idazlea eta ipuin kontalaria, ‘Ipuin antzeko alegi baliosak’ ipuin-sorta kaleratu du aurten, lehen aldiz autoeditatuta, Enrique Morente ilustratzaile galdakoztarrarekin batera.

Bizikidetzan, balio etikoetan eta errespetuan gabeziak ikusten ditu Irustak, eta hutsune horiek betetzeko ipuinak baliagarriak izan daitezkeela uste du. Anttonekin batu gara bere Usansolo maitean eta solasaldi interesgarria izan dugu.

‘Ipuin antzeko alegi baliosak’ ipuin-sorta kaleratu duzu aurten, Antton.
Bai. Hirurogei urte dituzunean gauzak ikusten dituzu seigarren solairutik, eta hainbat liburu idatzi ondoren, banuen asmoa liburu bat nik neronek autoeditatzeko. Idatzi nahi nuen gaur egun gizartean dauden gabezia askoren inguruan. Irakaslea naizen aldetik, konturatu naiz gaur egun, batez ere DBHn eta Batxilergoan, gabezia handia dagoela balio etikoei erreparatuz. Nik nahi nuen balio etikoak erdigunera ekarri.

Zeintzuk dira gizartean dauden gabezia edo hutsune horiek?
Euskaraz esaten dugu: “Umeen zentzuna, etxean entzuna” edo “Umearen ikasia, etxean ikusia”. Gabezia handiak ikusten ditut batez ere bizikidetzan, balio etikoetan, errespetuan, ikasleen artean dagoen agresibitatean edota hizkuntza sexistan. Orduan, konturatu nintzen ipuinak baliagarriak izan daitezkeela hutsune horiek betetzeko. Eta hortik dator ‘Ipuin antzeko alegi baliosak’. Ipuin laburrez osatutako bilduma da.

Mikel Zarateren ‘Ipuin antzeko alegi mingotsak’ (1975) liburua izan duzu abiapuntu zurea idazteko.
Txikia nintzenean irakurri nuen ‘Ipuin antzeko alegi mingotsak’ eta zur eta lur geratu nintzen, maitemindu nintzen. Euskaraz irakurri nuen lehen liburua izan zen, eta barruan zerbait piztu zidan. Euskarak badauka bere mundua, bere mundu magikoa eta niretzat oso baliotsua da.

Nagusitan Mikelek idatzitako horrelako zerbait idatziko ote nuen galdetzen nion nire buruari. Eta hara! Badira dagoeneko dozenaka liburu publikatu ditudanak!

Ipuin antzekoak dira, laburtxoak eta alegia horietan balioak lantzeko materiala agertzen da.
Mikel Zarateren anaia eta iloba ezagutzen ditut eta esan nien nire asmoa zela Mikelen omenez liburua ateratzea. Mikel beti izan da nire bizitza literarioan zutabe bat. Idazle oso aberatsa, naturarekin harreman estua zuena, ahozkotasunaren mundutik zetorrena…

Liburuaren hitzaurrean agertzen da aholkuak ematen dituzula liburuan.
Hitzaurrean aldarrikatzen dut ipuinak balio etikoak lantzeko tresna direla. Ipuinak balioen transmisioen eragile funtsezkoak dira. Aukeratu ditudan ipuinak oso laburrak dira eta bakoitzak balio etiko bat aldarrikatzen du.

Esate baterako, ‘Arrakastarako bidea da akatsa’ Thomas Edisonen liburuan esaten du derrigorrezkoa dela bizitzan aurrera egiteko akatsak egitea. Gaur egun, mundu teknologiko honetan, dena berehala nahi dugu, ezin dugu akatsik egin, berehalakoa da guztia, ez dago denborarik pentsatzeko… Horrexegatik aukeratu ditut ipuin batzuk pentsarazteko, bai gurasoei bai gazteei.

“Gazteek ez dakite balio kritikorik egiten: eta horregatik ere atera dut liburua, hausnarketa egin dezaten

Zein aholku nabarmenduko zenuke, adibidez?
Ipuin bakoitzean badago halako mezu sakon bat. Adibidez, lehenengo ipuinean, ‘Munduko zazpi mirariak’ izenekoan, behin ikasleei galdetu nien: “Aizue, zer uste duzue mirariei buruz?” eta Erromako Colisseoa edo Txinako Harresia zirela uste zuten.

Eta nik ipuin honetan adierazten dut zeintzuk diren benetako munduko zazpi mirariak: 1-Pentsatu ahal izatea 2-Hitz egin ahal izatea 3-Sentitu ahal izatea 4-Erantzun ahal izatea 5- Irribarre egin ahal izatea 6-Ukitu ahal izatea 7-Eta garrantzitsuena… maitatu ahal izatea. Badira kanpoan mirariak, baina gure barnera begiratu behar dugu benetako mirariak zeintzuk diren jakiteko.

Liburuak aukera ematen du egunean 5-10 minutuan ipuin bat irakurtzeko eta pentsatzeko eta esateko: gauzak denborarekin egin ditzagun, patxadaz, norberak bere aisialdiari balioa emanez eta zentratuta geure buruarekin.

Hitzaurrean honakoa ere badiozu: “Ziurrenik etxeko eta eskolako hezibideak ez du zuzenean lagunduko gure mundua aldatzen, baina bai mundu hori noizbait aldatu ahal izango duten pertsonak aldatzen”.
Guraso askok pentsatzen dute balio etikoen aldarrikapena eskolari dagokiola, eta hori etxean irakatsi beharrekoa da, zalantzarik gabe. Guk ikastetxeetan balio batzuk sendotu ditzakegu, baina balio etikorik gabeko ikaslea, eskolara datorrena, ezezko borobila inoiz jaso ez duena, gauzak berehala egin nahi dituena, ez dakiena frustraziorako tolerantzia izaten…hori arazoa da gizartean, etxeko zentzu hori ez dagoelako landuta.

Gu, gurasook, hezteko gaude eta gero seme-alabek euren bidea egin behar dute jaso dituzten balio etikoetan oinarrituta. Bidea egitea eurei dagokie, eta bide horretan, besteak beste, frustrazioa zer den ikasi behar dute.

Ikasleen artean gero eta jazarpen handiagoa dago, eta adinez arinago hasten dira. Lehen 14 urterekin izaten zen; orain 8-10 urterekin. Arazo handiak daude, eta pentsatzen dut lehentasuna dela etxean lantzea errespetua, barkamena edota frustrazioa. Horregatik liburua gurasoei zuzenduta ere badago, eta eskolan zubi-lana baino ez genuke egin behar.

Liburua ez da, hortaz, bakarrik gazteei zuzendutakoa. Ez da bakarrik haurrentzako literatura. Gurasoei zuzendutako liburua ere bada. Gaur egun ez dago frustrazioarekiko tolerantziarik. Etxean balioak ez badira lantzen, eskoletan ezinezkoa da. Orduan, horren aldeko aldarrikapena ere bada liburua: gurasoek ere aukera izan dezaten oso abandonatuta dagoen mundu hau berreraikitzeko eta birbideratzeko.

Hezibidean liburuak tresna direla diozu. Zein paper jokatzen dute liburuek gugan?
Gero eta gutxiago irakurtzen da. Irakurtzearen plazera ez da etxean lantzen. Gaur egun ikaslea zentratuta dago gailu teknologikoetan eta irakurtzen duen informazioa ez da batere kritikoa. Gazteek ez dakite balio kritikorik egiten. Eta horregatik ere atera dut liburua, gazteek hausnarketa egin dezaten. Irakurzaletasuna guztiz abandonatuta dago eta aldarrikatzen dut hutsune horren baitan leku bat egin behar zaiola irakurketari, ipuinari, komunikazioari eta ahozko adierazpenari, eta horiek guztiak gaur egungo teknologiarekin txertatuta egon behar dira.

Liburu honetan bidelagun izan duzu beste behin Enrique Morente ilustratzaile galdakoztarra. Nolakoa da berarekin lan egitea?
Enrique eta biok bikote ofiziala gara bide honetan! 1996an ezagutu nuen Enrique, urteak dira! ‘Katxin’ lehen liburua berarekin argitaratu nuen, eta esan behar dut ideia bat edo istorio bat daukadanean buruan, Enrique beti prest dagoela nire ipuinei bere ukitu pertsonala emateko. Eta horregatik eskerrak ematen dizkiot azken liburuan: “Enrique Morenteri, nire ipuin liburu guztien marrazkilari apartari, apala bezain jantzia, handia bezain jatorra. Harro nago nire ipuina zurekin partekatzeaz”.

Oso ondo ezagutzen dugu elkar eta ondo konpontzen gara. Ni ez naiz marrazki munduan oso aditua, baina berehala ikusten ditut haren irudiak eta badaukate gatza eta piperra, badute zerbait diferentea beste marrazkilariekin konparatuz. Seguru asko estilo kontuak dira, baina niretzat plazera da berarekin lan egitea.

Irakurzaletasuna guztiz abandonatuta dago eta aldarrikatzen dut hutsune horren baitan leku bat egin behar zaiola irakurketari

Hasieran aipatu duzu ‘Ipuin antzeko alegi baliosak’ autoeditatutakoa izan dela. Azalduko diguzu zein den liburu bat autoeditatzeko prozesua?
Pamiela argitaletxeko maketazioan aditua den Esteban Montorio ezagutzen dut, eta gertutik ikusi dut maketazio prozesua. Letra mota, portada, hitzaurrea, ipuinaren egitura eta diseinua aukeratu behar izan ditut. Hainbat proba egin behar izan genituen, eta emaitzarekin oso pozik nago. Estebanek lan oso handia, polita eta berezia egin du.

Nola definituko zenuke autoeditatzearen esperientzia?
Prozesua gertu-gertutik jarraitu dut, inprentaren munduan barneratu naiz eta ikusi dut zelako konexio zuzena izan duen Enriquek liburuarekin. Beste batzuetan argitaletxeak berak egiten du hori guztia.

Besteak beste, Usansolo herriari ere eskaini diozu zure azken liburua.
Bai, esker onak eta eskaintzak egin ditut liburuan. Aukera ona zen nire bizitzan eragina izan duten lagun hurkoei halako eskaintza bat egiteko. Adibidez, Usansolo herriari eskaintzen diot liburua. Berton jaio nintzen, berton ezkondu nintzen, berton jaio ziren gure bi semeak. “Agur bero bat Bizkaiko 113. herrian bizitzeko harrotasuna eta poza sentitzen dituzuen usansolotar guzti-guztiei”, diot.

Izaskun Rekalderi ere eskaini diozu liburua.
Bai. Duela urtebete hil zen eta hil aurretik topo egin genuen hitzaldi batean. Balio oso handiak zituen Izaskunek, oso emakume arduratsua zen, euskara lau haizeetara aldarrikatzen zuen. “Euskaltzale, borrokalari eta gure lemazain erraldoiari. Bizirik zaude bizipoza eragiten gugan. Zure adoreak gure begietan txertaturik geratu dira betiko”. Usansolotarrak izanik, Usansoloren izena hara eta hona ere eraman zuen, eta euskara geldirik egon baino, nahi zuen zabaltzea. Lan ikaragarria egin zuen euskararen alde.

Liburu gehiago idazteko asmoa duzu?
Bai, zergatik ez! Etxe ondoan lonja bat erosi berri dut. Leku bat lasai egoteko, idazteko, nire burua zentratzeko, niretzat propio. Seguru asko, irakaskuntzatik jubilatu orduko jarraituko dut idazten. Usansoloko lekuak ipuin baten bidez islatu nahiko nituzke, erreferentzia kulturala ekartzeko Usansolori. Horrelako zerbait egin nahiko nuke. Sinple bezain tinko, ez dugu etsiko!

Osorik irakurri

☉ Basauri

Emigrazioari buruzko eTwinning proiektua gauzatu dute Basauriko Urbi Institutuko ikasleek

Emigrazioari buruzko eTwinning Exodos proiektuari esker elkartrukeak egin dituzte Urbiko ikasleek Baigorriko eta La Reunion uhartekoekin

|

Urbi Institutuak elkartrukeak egin ditu aurten Baigorriko eta La Reunion uharteko ikasleekin // Urbi Institutua

Basauriko Urbi Institutuak jarraitzen du Europako proiektuetan murgilduta. Ikasturte honetan emigrazioari buruzko eTwinning Exodos proiektuan lan egin dute Urbiko ikasleek, La Reunion uharteko Lycée Jean Hinglo, Iparraldeko Baigorriko Collége Jean Pujo, Asturiasko Sanchez Lastra, Txekiako Gymnázium Lud’ka Pika, Italiako Liceo Gargallo; eta Greziako Geniko Lykeio Akrotiriou ikastetxeekin.

Proiektuari esker elkartrukea egin ahal izan dute Basauriko ikasleek: urtarrilean Baigorri bisitatu zuten 20 ikaslek, eta martxoan La Reunion uhartera bidaiatu zuten zortzi ikaslek. “Esperientzia zoragarria izan zen, ikasleentzat ahaztezina”, diote Urbiko Erasmus proiektuko arduradunek.

“Urbiko ikasleek, proiektu komunean lan egiteaz gain, hain gertu dagoen Iparraldeko eta hain urrun dagoen La Reunion irlaren ohiturak, geografia, kultura, hizkuntza, monumentu enblematikoak eta altxorrak ezagutu ahal izan dituzte”, diote.

La Reunion uharteko eta Baigorriko ikastetxeekin harremana “indartu” dela diote Urbiko arduradunek, “eta beste proiektu eta bidaia gehiago egiteko aukera sendotu egin da”, diote.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Varsoviako irakasleek Galdakaoko Elexalde Institutuko metodologia ezagutu dute

|

Varsoviako Szkola Podstawowa institutuko bi irakasle izan dira Elexaldeko metodologia aztertzen // Elexalde BHI

Galdakaoko Elexalde Institutua Erasmus+ proiektuan murgilduta dago. Ikasturte honetan ‘Create and Experience a Better Europe’ proiektuan ari dira parte hartzen Galdakaoko ikasleak, Varsoviako (Polonia), Berlingo (Alemania) eta Casertako (Italia) ikasleekin.

Iazko azaroaren 24tik abenduaren 2ra bitartean Elexaldeko Institutuak harrera egin zien Varsoviako zazpi ikasleri, Berlingo seiri eta Casertako hamaika ikasleri, eta eurekin etorritako zazpi irakasleri. Eta aurtengo martxoan Galdakaoko hamabi ikaslek eta bi irakaslek Caserta (Italia) bisitatu zuten.

Maiatzean, gainera, hilaren 15etik 17ra, Varsoviako Szkola Podstawowa institutuko bi irakaslek Job Shadowing bat egiteko aukera izan dute Elexalde Institutuan: “Job Shadowing-a beste irakasle batzuek emandako eskolak zuzenean behatzean datza, beste herrialde batzuetako hezkuntza nolakoa den, zein metodologia erabiltzen duten eta ikasleek nola ikasten duten lehen pertsonan ezagutzeko. Horri guztiari esker, zer aldatu edo hobetu daitekeen hausnartu eta ondorioak atera daitezke, job shadowing-ean parte hartzen duten ikastetxeekin esperientziak eta baliabideak trukatzeaz gain”, azaldu dute Elexalde Institutuko Erasmus+ programako arduradunek.

“Gure ikastetxetik, joan den ikasturtean, bi irakasle Poloniara joan ziren Szkola Podstawowa eskolara (Varsovia), Poloniako sistemak nola funtzionatzen duen jakiteko eta sistema horren kalitatea hobetzeko gure IES Elexalde ikastetxean aplikatu ahal izateko”, diote.

Poloniako eta Euskal Herriko hezkuntza sistemei buruz hausnartu dutela diote Elexalde Institutuko arduradunek: “Era berean, Elexalde BHIk egiten dituen proposamenak erakutsi dizkiegu. DBHko hainbat taldetan ikusi dute, halaber, proiektuen metodologia gaztelania eta ingelesa dela. Halaber, Ahozkotasuna irakasgaian eztabaiden bidez eta modu ludikoan hitz egindako ingelesa nola lantzen den ikusi ahal izan dute”.

“Job Shadowing-a oso aberasgarria izan da eta etorkizunean elkarlanean jarraitu nahi dugu”, diote.

Osorik irakurri

☉ Basauri

Ikastetxeetako jolastokiak ikuspegi feministarekin eraldatzeko prosezua hasi dute Basaurin

|

Apirilaren 23an egingo dute mahai-inguru irekia / Geuria

Ikastetxeetako jolastokiak ikuspegi feministarekin eraldatzeko prozesua hasi dute Basaurin. Horretarako Udaleko Berdintasun Arloak jardunaldi bat antolatu du eskoletako jolastokiak ikuspegi feministarekin eraldatzearen garrantziari buruzko gogoeta bultzatzeko.

‘Patioetan hamaika aukera. Jolastokiak konpon eta berdintasuna lor’ lemapean, apirilaren 23an mahai-inguru ireki bat antolatu dute Basauriko Udalak eta Marieneak 1era2kain egitasmoaren barruan.

Jardunaldia Ibaigane Kultur Etxean izango da 17:30etik 20:00etara bitartean, eta Basauriko jolastokiak eraldatzeko prozesuan parte hartu duten Lehen Hezkuntzako ikastetxeen esperientziak aurkeztuko dituzte, “haien zailtasun, erronka eta aukerekin”.

Ildo horretan, etorkizuneko erronkak jasoko dituzte “eskola-ingurune inklusibo, genero-estereotiporik gabekoa eta ingurunearen eta pertsona guztien zaintzaz arduratutako baterantz urratsak egiten jarraitzeko”.

Jardunaldian parte hartu nahi duten herritarrek izena eman behar dute esteka honen bitartez edo 605 173 119 telefono zenbakira deituz apirilaren 22a baino lehen.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Eskola materialentzako diru-laguntzak jasotzeko fakturak aurkeztu behar dituzte galdakoztarrek eta usansolotarrek

|

Diru-laguntza jasotzeko eskaerak aurkezteko epea zabalik egongo da otsailaren 13tik martxoaren 4ra bitartean // Geuria

Eskola materiala erosteagatik diru-laguntzak emango ditu Galdakaoko Udalak, duela lau hilabete aurreratu bezala. Haur Hezkuntzako, Lehen Hezkuntzako, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako, Batxilergoko, Lanbide Heziketako eta hezkuntza behar bereziak dituzten ikasleentzako materiala erosteko izango da laguntza, eta ikasle bakotzeko, gehienez, 100 euro emango ditu Udalak.

Diru-laguntza jasotzeko eskaerak aurkezteko epea zabalik egongo da otsailaren 13tik martxoaren 4ra bitartean. Eskaera udal webgunearen bitartez edo Esan bulegoetara bertaratuz egingo da.

Diru-laguntza jasotzeko, besteak beste, interesdunek 2023ko irailaren 1etik 2024ko otsailaren 15era bitartean Galdakaoko edo Usansoloko saltokiren batean egindako faktura edo fakturak aurkeztu beharko ditu.

Araudiaren arabera, diruz lagundu daitezkeen gastuak dira: amantalak, uniformeak eta heziketa fisikorako kirol arropa eta oinetakoak; Teknologietako, Musika eta Heziketa Plastikoetako elementuak; arkatzak, boligrafoak, ezabatzeko elementuak, klipak, zorrozkailuak, erregelak, eskuairak, kartaboiak, garraiagailuak, errotulkiak, koadernoak, folioak eta informatikako suntsigarriak; eta sailkatzaileak, artxibategiak, estutxeak, kalkulagailuak, konpasak, eskolako bizkarzorroak, orri-bereizleak eta hiztegiak.

Eskaerak aurkezteko epea amaitu eta beharrezko egiaztatze eta tramiteak amaitu ondoren egingo ditu Udalak ordainketak, eskatzaileak zehaztutako kontu korrontean.

Osorik irakurri