Sareak

Zutabeak

Loreak

|

Tia ospitalean nuela hasi nuen zutabe hau. Azaroaren 25aren inguruko zer edo zer zebilkidan buruan eta lerro batzuk idatzi nituen, baina bertan behera utzi behar izan nuen hasi eta berehala, azken bizi-orduak bere ondoan emateko. Ordura arte idatzitakoari ergelkeria hutsa iritzi nion han, tiaren gorputz abailduaren handitasunaren ondoan. Inuzenteegiak, bukolikoegiak ziren berbok inguruan entzuten nituen lantuen bortizkeriaren aldean. Heriotzaren ordua iritsita, oinazea irentsi, eta berba-gozo eta laztan artean esan genion agur inguruan ginen sei emakumeok, eta lasai joateko, azken hatsa aurpegi horituaren sakonetik askatu zuen arte, urteetan zehar gure artean irakatsi-ikasitako hizkuntzan, andre-loturen amaraunaren irmotasuna agerian.

Emakumeon arteko lotura horiek -onerako eta txarrerako- duten sakontasuna gai unibertsala den arren, oso gutxitan islatu izan da historian, emakumearen errealitatearen beste alor asko islatzen ez diren bezalaxe. Historiaren edozein pasartetan arreta jarrita, gizonak dira egile bakar eta erabateko, eta haien proiektu eta errealitatea da islatzen den bakarra, aditu askok nabarmentzen dutenez. Emakumeak azaltzen dira batzuetan, baina askoz gutxiago, eta gehienetan gizon horiekin duten harremanetan, eta ez beraien proiektu edo gurari propioen arabera.

Historiaren edozein pasartetan arreta jarrita, gizonak dira egile bakar eta erabateko, eta haien proiektu eta errealitatea da islatzen den bakarra”

Gaur egungo edozein kultur adierazpenetan ere, dela antzerkia, musika, zinea edo literatura, gizonak dira protagonistak kasurik gehienetan, eta emakumeak agertzen direnetan ere, gizonen istorioaren osagarri agertzen dira, emakumeon mundu-ikuskera gizonenaren azpian zapalduta gelditzen delarik oro har, emakumeak gizonekiko dugun harremanetik harago existituko ez bagina bezala. Historia –eta baita kultura bera ere-, azken batean, gizonek idazten dute, oro har, eta beraien mundu-ikuskera da, azken batean, txikitatik erakusten –eta irakastenzaiguna.

Emakumeak azaltzen dira batzuetan, baina askoz gutxiago, eta gehienetan gizon horiekin duten harremanetan, eta ez beraien proiektu edo gurari propioen arabera”

Horrek ez du esan nahi, jakina, emakumeok garrantzitsutzat jotzen ditugun gai batzuk inon islatzen ez direnik. Islatu islatzen dira, baina ez formatu orokorretan, baizik eta guretzako bakarrik eraikitako arloetara mugatuta: emakumeentzako literatura, emakumeentzako zinea, amatasunari buruzko euskarri berezituak, etab. Gai eta ardura batzuen unibertsaltasun eta garrantzia bera kolokan jartzen da horrela, gehienetan gutxietsi egiten dira eta, gizonaren mundu-ikuskera gizaki guztiona izan behar duelako, antza, eta emakumeena, kasurik onenean, beste emakumeena bakarrik.

Emakumeok garrantzitsutzat jotzen ditugun gai batzuk islatu islatzen dira, baina ez formatu orokorrean, baizik eta guretzako eraikitako arloetara mugatuta: emakumeentzako literatura, emakumeentzako zinea, amatasunari buruzko euskarri berezituak, eta abar”

Ur-lohien itsaso honen sakonetik, aitzitik, irmo urgaineratu da Loreak filma. Jon Garañok eta Jose Mari Goenagak emakumeak erabateko protagonista dituen film osoa egin dute, eta ikaragarrizko abilezia erakutsi dute emakumeen arteko harremanetan harilkatzen diren mataza horietan barrenduz igeri egiten. Lan indartsua, egin dutena, eta zintzoa, era berean. Indartsua, genero klixeak etengabe errepikatzen dituen kultura patriarkalari xumetasunez egiten diolako aurre –nahita, edo nahi gabe–, izan ere, ba al da emakumeen kontrako indarkeria handiagorik, haien nortasuna bera desagerrarazi eta beraien sentimendu eta mundu-ikuskera arinkeriatzat hartzea baino?. Eta Zintzoa, ageri-agerian uzten duelako emakumeak bagarela, gizonekiko harremanetatik harago, eta gure mundu-ikuskera ez dela zertan izan gurea bakarrik, izan daitekeela aberasgarri, dudarik gabe, gizarte osoarentzat.

Zutabeak

Iritzia | Kurdistan: argi txiki eta indartsu bat itzaltzeko labankada

|

Beste gerra baten berri dugu, oraingoan Ekialde Hurbilean. Ez da segundu bat bera ere geratu, gutxienez, duela 13 urtetik; baina erasoak ezkutaezinak direnean, saihestezina gertatzen da horietaz hitz egitea. Berriek ekarri dizkigute, bada, Alepoko dronak, misilak, tankeak eta fusilak. Baina erakutsi al digute siriar gobernua, Turkiaren laguntzarekin, ISISeko kideak kartzelatik askatzen? Zehaztu al dute nork geldiarazi zituen duela urte batzuk, Siria eta haratago haien bandera beltzak hedatzen ari zirenean? Aipatu al dute kurdu edo Kurdistan hitza? Kontatu al digute nor erasotzen duten eta zergatik?

Bada, gakoetako bat Kobanen aurkituko dugu: Alepo ondoren siriar armada zalantzarik gabe erasotzera abiatu den hiria. Kobane Estatu Islamikoaren (EI, ISIS) aurkako erresistentziaren sinbolo izan zen 2014ean, autoantolatutako herri handi batek aurre egin ziolako. Hiri horretan jokatu zen EI-ren porrota urte hartan, bere gorakadak geldiezina zirudienean, bere ideologia atzerakoi eta antidemokratikoak bazterrak belzten zituenean, emakumeak etxean giltzapetuz eta eraildako aurkarien buruak kaleetan erakutsiz.

Kobane ofizialki Siriako estatuan badago ere, Kurdistan da. Eta horixe da gakoa: Siria, Turkia, Irak eta Iran estatuen barruan harrapatutako herri kurduak bere burua antolatu izan du 1978etik (Kurdistango Langileen Alderdiaren sorrera) eta lehenagotik, oso oinarri argiekin antolatu ere: demokrazia parte hartzailea, emakumeen askapena, gutxiengo guztien ordezkaritza herri antolakuntzan (erlijiosoa, etnikoa, linguistikoa), estatu aparatuengandik autonomoki antolatutako herri erakundeak, ekonomia sozial eta kooperatiboa.

Printzipio horiekin, Rojavan (Siriako Kurdistan) ezarri zuten autogobernua, gerora lurralde gehiagotan zabalduz Siria Ipar eta Ekialdeko Administrazio Autonomoa: kurduz, arabiarrez, asiriarrez, armeniarrez eta zonaldeko beste etniez osatutako autogobernua. 2012an, udaberri arabiar deritzonean, Siriar gobernuaren hutsunea inoiz baino nabariagoa egin zen, eta hutsune hori aprobetxatu zuten jada errotuta zuten antolakuntza ofizializatzeko, herritarren beharrak asetzeko egiturak eraikitzeko, konfederalismo demokratikoaren printzipioekin. Horren bitartez, Rojavan eta haratago lortu dute estatu zapaltzaileen arabera behe mailako herritarrak zirenak sujetu aktibo bilakatzea, beren herria maitatu eta aurrera ateratzea, beren buruak eta beren lurra defendatzea, haien haurrak printzipio demokratikoetan heztea, etnia ezberdinetako jendearen arteko elkarbizitza eta elkarlana, emakumeen antolakuntza autonomoa genero zapalkuntzari aurre egiteko, eta horrek denak jendeari eta herri bati ematen dion duintasuna. Leku bat munduan.

Antolakuntza eta printzipio horiek kontra egiten diote bai EI-ren ideologiari, Turkiari, eta munduko estatu gehienei. Horregatik, Kurdistanen kontrako erasoek ez dute etenik izan komunikabideetan, hezkuntzan, kaleetan, mendietan, ezta Europan ere. Terrorista izendapena, eraso fisiko eta militarrak, hizkuntza eta kultura debekatzea, lurren okupazioa… Europar estatuen lankidetzarekin ere atxilotu eta hil dituzte mugimendu kurduko hainbat kide; horietako hiru emakumeren hilketaren 12. urteurrena gogoratu dugu pasa den urtarrilaren 9an: Sara, Rojbin, Ronahi.

Bada, oraingoan berriro erasotu dute Rojava. Siriar gobernu salafistak, ISISeko buruzagi-ohia gidari, europar gobernuek onartu eta txalotutakoa. Turkiar estatuak, Erdogan anti-kurduaren amorruaz. Israelek, eskualdeko hegemonia eskuratu nahian, Siriarekin hitzarmenak eginez. Eta noski, Estatu Batuek; izan ere, kurduek haiekin hitzarmenak egin izan dituzte, EI-ren aurkako borrokan laguntza lortu nahian; baina aurreikustekoa zen bezala, traizioa iritsi da: Siria, Turkia eta Israelekin aliantzak egin, eta ezkutuko tratuen bidez amarrua prestatu diete kurduei, eraso koordinatuak eginez. Bada, oraingoan badirudi Kurdistango antolakuntza demokratikoa betiko kolpatuko dutela. Beste behin ere, munduko indar erreakzionarioek, bat eginda, herritarren borondatea zanpatu dute. Baina behinola norbaitek esan zuen bezala, soilik ondo antolaturiko herriak lor ditzake helburu handiak, eta ez da helburu makala 13 urtez herri administrazio bat aurrera ateratzeko gai izatea, hodei guztien gainetik eta sasi guztien azpitik, inoiz baino herritar parte hartze handiagoarekin. Are gehiago, kurduek abiatutako iraultzak haziak bota ditu mundu osoan, eta hazi horiek loratuko dira, lehenago ala beranduago.

Biji berxwedana Rojava! Gora Rojavako erresistentzia!

Osorik irakurri

Zutabeak

Iritzia | Ondareaz

|

Eguberri garaian erraza da hamarkada gutxi batzuk dituzten ohiturak tradiziotzat hartzea. Erraza, baita, luze mantendutakoak urte gutxiren buruan nobedadeen argipean deuseztatzea: “Hau betidanikoa da” sintagmak sendotasuna erakutsi nahi arren, sustrai laburrak dituen errealitate lauso bati lotu dakioke. Gure ondare da Olentzero, baina baita Bizarzuri eta Erregeak ere. Ondare turroia, polboroia eta panettonea. Ondare plazan ur berria edan edo telebista parean mahatsak irunstea.

Hortaz, zer da ondarea? Belaunaldiz belaunaldi transmititzen den dena da —izan materiala, soziala edo pentsamoldea—; eta bi alde ditu, mantentzen dena eta eraldatzen dena. Adi: ondarea ez da neutroa, ezta bere transmisio eta mudantza ere. Historian zehar boteredunek ezarri dute zerk duen balioa eta zerk ez, eta, beraz, zer igaro eta zer galarazi. Kultura herrikoiak ildo propiak mantendu zituen arren industralizazioaren aurretik, bestelakoa da horren ondoren jasandako eraldaketa. Munduko kultura dibertsitate galera handiena azken 50 urteetan iritsi dela esatea ez da esajerazioa. Horren erakusle da gure eskualdea. Bertan, jakin badakigu, baserriak eta lur komunalak zirela nagusi, baina ondare material historiko bezala utzi dizkigutenak, ordea, eliza eta dorretxe gutxi batzuk besterik ez dira izan. Herrikoia zen gehiena eraitsi edo desitxuratu egin dute, eta horren ordez ezagun zaizkigun lanaren eta kontsumoaren bizimoduaren inguruan sortutako etxebizitza bloke, fabrika, pabilioi zein errepideak eraiki dizkigute.

Ondarearen uren jarioan ur berriak ez dira ausaz etorriko; jaso duguna gurea da orain. Daukaguna aberatsa da eta aintzat hartu beharreko hamaika ñabardura ditu. Guri dagokigu zer mantendu, zer eraldatu, eta zein ildo berri zabaldu oinordekoei bestelako balioak dituen lurralde bat helarazteko.

Osorik irakurri

Zutabeak

Iritzia | Dena lotuta eta ondo lotuta utzi dute

|

Faxismoa ez zen 1975ko gau hartan ohean gelditu, ezta ere 1945eko apirilaren 30ean Hitlerrek bere buruaz beste egin zuenean. Faxismoa ezin dugu pertsona zehatzek hartutako neurri desproportzionatu gisa soilik ulertu, krisian sakotzen den eta kapitalismoan indarra hartzen duen programa bezala baizik. Horrela ulertuta soilik eman diezaiokegu zentzu historikoa faxismoari, baita gaur egun indarra hartzeko arrazoiak ere. Aurpegi eta dimentsio ugari dituen mugimendu zabal bat indartzen ari da egun bizitzen ari garen krisi testuinguruan, gazteengan bereziki ematen ari den joera erreakzionarioetatik hasita, ultraeskuineko gobernuen osaketatik igarota eta kale mailako patruila arrazistetara arte.

Izan ere, Frankoren heriotzarekin batera ez zen faxismoaren existentziaren bukatu, dominazio kapitalistarekin aurrera jarraitzeko fundamentu politiko eta instituzionalak indartu ziren besteak beste. Horregatik Trantsizioan eta 78 Erregimenean ez zuten gizartearen unibertsalizazioa eta berdintasun errealik gauzatu; kontrara, egitura ekonomiko kapitalista indartzea, militantzia iraultzailea zigortzea eta autodeterminazio eskubidea ukatzea lortu zen. Hortaz, bai, lotuta eta dena ondo lotuta utzi zuen dena.

Hori dela eta, erregimen kapitalistaren kontra eta egun indarra hartzen ari den faxismoaren kontra haustura politiko iraultzailea gorpuztea aldarrikatzen dugu Kontseilu Sozialistatik. Indarra hartzen ari den mugimendu faxista berri honen eta joera erreakzionarioen aurka, ustezko euskal adn antifaxista horretatik urrun , programa iraultzailean oinarrituko den mugimendu antifaxista zabal bat artikulatu behar dugu, langileriaren sektore ezberdinak antolatuko dituena eta independentzia politikoa ardatz nagusi izanda.

Guzti honetan ekarpena egitera dator Euskal Herriko Kontseilu Sozialistatik antolatu den Abenduaren 6ko mobilizazio zein goizeko hitzaldia.Gerturatu! Bertan ikusiko dugu elkar!

Osorik irakurri

Zutabeak

Iritzia | Puntu Morea erasotzea eraso bat baino gehiago da

|

Puntu Morean izandako erasoa salatzeko elkarretaratzea egin zuten jaietan // Geuria

Mugimendu Feministak hamarkadak daramatza indarkeria matxistaren kontrako borrokan, lehen identifikatzen ez genituen eta normalizatuta genituen hainbat egoera gaur egun izendatu ditzakegu eta argi dugu bidegabeak direla. Auzo-elkarteek, jai-batzordeek, gizarte-mugimenduek eta herrian presente dauden eragile guztiek berdintasuna erantzukizuntzat hartu beharko luketela aldarrikatu dugu urteetan zehar. Izan ere, guztion ardura da sortzen ditugun espazio eta jai eremuak emakumeentzako eta genero disidenteentzako gune seguru eta gozagarriak direla bermatzea.

Protokoloen eta erasoen kudeaketaren ardura kolektibizatu beharraz hitz egiten dugu askotan. Bide horretan, instituzioak behin baino gehiagotan seinalatu izan ditugu. Ardurak hartzeko eskatu diegu, eraso matxisten kontrako protokoloak eduki eta udal baliabideak indarkeria matxistaren kontrako borrokan inbertitu ditzaten. Zentzu horretan Mugimendu Feministak autogestioz eta militantziaz jai-guneetan martxan jarritako protokolo eta puntu moreak instituzioen gain hartzea aurrerapauso modura ikusten dugu.

Larunbat gauean Arrigorriagako jaietan gertatutakoak kezka eta haserrea sortu dizkigu. Kontzertuak bukatu bitartean gizon talde batek Puntu Morea erasotu zuen, bertan zeuden bi emakumeak iraindu eta botilak jaurti zizkieten. Puntu Morearen kontrako erasoa jaien kontrako eraso bat da. Emakume eta genero disidenteok erasorik gabeko jaiez gozatu ahal izatearen kontrako erasoa. Mugimendu feministak beste eragileekin elkarlanean urteetan egindako militantziaren lorpenen kontrako erasoa.

Batez ere orain inoiz baino gehiago, Puntu Moreak eta erasoen prebentzioan egiten den lanaren beharrezkotasuna ezin dugu zalantzan jarri. Erasoak egoten jarraitzen duten bitartean, jai-guneak emakume eta genero disidenteentzako espazio seguru ez diren bitartean eta txosnaguneak lehenago ixten gabiltzan bitartean (erasoak bata bestearen atzetik ematen direlako). Horregatik, jai eremuetako gizonengan jartzen dugu fokoa: har dezatela ardura erasotu ez gaitzaten. Ez soilik indibidualki, baizik eta sor ditzatela baldintzak haien inguruko (eta oro har, jai-guneko) gizonek erasotu ez dezaten.

Erasoen eta erasotzaileen inpunitatearen aurkako jarrera izatea denon ardura da. Argi izan dezatela eraso orok erantzuna izango duela eta ez direla jai eremuetan ongi etorriak.

Jai herrikoi eta feministen aldeko hautua egiten dugu eta erasoen ondorengo kudeaketatik haratago, espazioak feministatzeko beharrean berresten gara. Protokolo feministez gain, oholtza, txanda eta antolaketa forma feministen alde egiten dugu. Izan ere, indarkeria matxistaren aurka egiteko ezinbestekoa da patriarkatuaren irakurketa estruktural bat egitea, eta autodefentsa hortik pentsatzea. Planteamendu hauek gizonak gu erasotzeko zilegitasuna eta boterea duten gizarte talde gisa ulertzeko tresnak ematen dizkigute. Eta, aldi berean, erasotzaileen inpunitatearen aurkako borrokak nahiz autodefentsa feminista artikulatzeko.

Autodefentsa feminista antolatu dezagun! Aurrean izango gaituzte.

Gora borroka feminista!

Urruma Arrigorriagako Asanblada Feminista, Emahots Ugaoko Talde Feminista, Momoak Galdakaoko Talde Feminista eta Kiskali Basauriko Gazte Talde Feminista

Osorik irakurri

Zutabeak

Iritzia / Miseriaren aurrean etxebizitza doakoa, kalitatezkoa eta unibertsala

|

Etxebizitzaren arazoa langileriarentzat gure soldaten arpilatzea den bitartean, enpresari eta errentistentzat negozioa handitzeko bidea da. Gehiengoarentzat pobretzearen iturri dena, gutxiengoarentzat aberastasunaren zutabe garrantzitsua da.

Politikariek etxebizitzaren arazoaren inguruan sortu den kezka soziala eta kale-mobilizazioak higiezinen negozioa indartzeko eta diru publikoz finantzatzeko erabiltzen dituzte. Neurriak hartzen ari direla dioten alderdi politikoak etxebizitzaren arazoak ematen duen negozio-aukeraz baliatzen ari dira enpresaburuen eta jabeen aldeko neurriak hartu eta ‘neurri sozial’ gisa aurkezteko. Horrela, haserre soziala leundu eta negozioaren aurka indartu daitekeen antolakuntza independentea neutralizatzen dute.

Norabide honetan, Galdakaoko Udalak ere azken asteetan neurri ezberdinak onartu ditu. Neurriak, etxebizitzaren merkatua lasaitzeko helburua dutela dioten arren, negozioa bultzatzeko neurri argiak dira, errentistei alfonbra gorria jarri eta langileriarentzat egoera magia bitartez hobetuko delakoaren promesa faltsuak baino ez.

Neurri horien artean errentistei diru laguntzak ematea aurki genezake. 3.500 euroko dirulaguntza emango zaie etxea alokairura bideratzeko konponketak egiteko eta beste 3.000 euroko dirulaguntza irisgarritasuna eta eraginkortasun energetikoa hobetzeko. Etxebizitza sarbidea errazteko laguntza bat izatetik urruti, etxebizitzaren negozioa finantzatzeko neurri bat da. Eskaintza-eskasiaren arazoa konpontzeko neurri bezala saldu nahi diguten hau, eraikuntza eta espekulazio-ziklo berri bat bultzatu nahi duten politikarien eta enpresaburuen beste tranpa bat da, gutxien behar duenari diru gehiago metatzeko aukerak zabalduz.

Ateratako neurrien artean ere, gune tentsionatuetarako hartutako neurriak egongo lirateke (Aperribai eta Jugu auzoei soilik eragiten dietenak). Batetik, alokairu berriei prezioa mugatzea eta bestetik, alokairuaren kontratua luzatzeko eskubidea 8 urtera arte aldatzea. Neurri hauekin alokairuaren prezioak ez dira jaisten, muga bat soilik jartzen diote igoerari, prezioak astiroago igoarazten ditu soilik. Neurri hauen eraginkortasuna limitatua da, are gehiago Galdakaon alokairuaren prezioa
2022ko datuen arabera azken 5 urteetan ehuneko 11ko igoera adierazi zuenean eta tendentzia gorakorra izaten jarraitu duenean. Tentsionatutako eremuaren izendapenak esparru juridiko eta administratibo bat sortzeko baldintzak baino ez ditu jartzen, eta, horri esker, udalek eraikuntza-plan berriak jarri ahal izango dituzte martxan, berriz ere, etxebizitzaren auziarekin negozioa egiten ari direla agerian geratzen delarik.

Neurriak publiko egitean udalak adierazi duen bezala beraien helburua “etxebizitzaren merkatua lasaitzen joatea” da, hau da, bizi dugun ezinegon sozial eta kaleetako mobilizazioen lasaitzea besterik ez. Etxebizitzaren arazoaren konponbidea ez da higiezinen negozioa finantzatzen duten politikarien eskutik etorriko, etxebizitzak merkantzia izaten jarraitzen duen artean, batzuentzat irabaziak metatzeko eta negozioa egiteko erraminta den artean, auziak ez du aterabiderik izango. Soluzioa soilik etor daiteke, kalitatezko, doako eta unibertsala izango den etxebizitza-sistema baten ezartze batetatik. Izan ere, baliabideak badaude pertsona orok etxebizitza bat izan dezan, prozesu horretan enpresaririk edota etxejaberik aberastu gabe. Miseriaren normalizazioaren aurrean doako etxebizitza kalitatezkoa eta unibertsala aldarrikatu behar dugu!

Osorik irakurri