Sareak

Zutabeak

Loreak

|

Tia ospitalean nuela hasi nuen zutabe hau. Azaroaren 25aren inguruko zer edo zer zebilkidan buruan eta lerro batzuk idatzi nituen, baina bertan behera utzi behar izan nuen hasi eta berehala, azken bizi-orduak bere ondoan emateko. Ordura arte idatzitakoari ergelkeria hutsa iritzi nion han, tiaren gorputz abailduaren handitasunaren ondoan. Inuzenteegiak, bukolikoegiak ziren berbok inguruan entzuten nituen lantuen bortizkeriaren aldean. Heriotzaren ordua iritsita, oinazea irentsi, eta berba-gozo eta laztan artean esan genion agur inguruan ginen sei emakumeok, eta lasai joateko, azken hatsa aurpegi horituaren sakonetik askatu zuen arte, urteetan zehar gure artean irakatsi-ikasitako hizkuntzan, andre-loturen amaraunaren irmotasuna agerian.

Emakumeon arteko lotura horiek -onerako eta txarrerako- duten sakontasuna gai unibertsala den arren, oso gutxitan islatu izan da historian, emakumearen errealitatearen beste alor asko islatzen ez diren bezalaxe. Historiaren edozein pasartetan arreta jarrita, gizonak dira egile bakar eta erabateko, eta haien proiektu eta errealitatea da islatzen den bakarra, aditu askok nabarmentzen dutenez. Emakumeak azaltzen dira batzuetan, baina askoz gutxiago, eta gehienetan gizon horiekin duten harremanetan, eta ez beraien proiektu edo gurari propioen arabera.

Historiaren edozein pasartetan arreta jarrita, gizonak dira egile bakar eta erabateko, eta haien proiektu eta errealitatea da islatzen den bakarra”

Gaur egungo edozein kultur adierazpenetan ere, dela antzerkia, musika, zinea edo literatura, gizonak dira protagonistak kasurik gehienetan, eta emakumeak agertzen direnetan ere, gizonen istorioaren osagarri agertzen dira, emakumeon mundu-ikuskera gizonenaren azpian zapalduta gelditzen delarik oro har, emakumeak gizonekiko dugun harremanetik harago existituko ez bagina bezala. Historia –eta baita kultura bera ere-, azken batean, gizonek idazten dute, oro har, eta beraien mundu-ikuskera da, azken batean, txikitatik erakusten –eta irakastenzaiguna.

Emakumeak azaltzen dira batzuetan, baina askoz gutxiago, eta gehienetan gizon horiekin duten harremanetan, eta ez beraien proiektu edo gurari propioen arabera”

Horrek ez du esan nahi, jakina, emakumeok garrantzitsutzat jotzen ditugun gai batzuk inon islatzen ez direnik. Islatu islatzen dira, baina ez formatu orokorretan, baizik eta guretzako bakarrik eraikitako arloetara mugatuta: emakumeentzako literatura, emakumeentzako zinea, amatasunari buruzko euskarri berezituak, etab. Gai eta ardura batzuen unibertsaltasun eta garrantzia bera kolokan jartzen da horrela, gehienetan gutxietsi egiten dira eta, gizonaren mundu-ikuskera gizaki guztiona izan behar duelako, antza, eta emakumeena, kasurik onenean, beste emakumeena bakarrik.

Emakumeok garrantzitsutzat jotzen ditugun gai batzuk islatu islatzen dira, baina ez formatu orokorrean, baizik eta guretzako eraikitako arloetara mugatuta: emakumeentzako literatura, emakumeentzako zinea, amatasunari buruzko euskarri berezituak, eta abar”

Ur-lohien itsaso honen sakonetik, aitzitik, irmo urgaineratu da Loreak filma. Jon Garañok eta Jose Mari Goenagak emakumeak erabateko protagonista dituen film osoa egin dute, eta ikaragarrizko abilezia erakutsi dute emakumeen arteko harremanetan harilkatzen diren mataza horietan barrenduz igeri egiten. Lan indartsua, egin dutena, eta zintzoa, era berean. Indartsua, genero klixeak etengabe errepikatzen dituen kultura patriarkalari xumetasunez egiten diolako aurre –nahita, edo nahi gabe–, izan ere, ba al da emakumeen kontrako indarkeria handiagorik, haien nortasuna bera desagerrarazi eta beraien sentimendu eta mundu-ikuskera arinkeriatzat hartzea baino?. Eta Zintzoa, ageri-agerian uzten duelako emakumeak bagarela, gizonekiko harremanetatik harago, eta gure mundu-ikuskera ez dela zertan izan gurea bakarrik, izan daitekeela aberasgarri, dudarik gabe, gizarte osoarentzat.

Zutabeak

Iritzia I Altxor bat

|

Nork, zer, noiz, non, zergatik. Horiek dira kazetari batek bere buruari luzatu behar dizkion oinarrizko galderak albiste bat lantzen ari denean. Onartuko dizuet hasiera-hasieratik ez dakidala zutabe honen abiapuntua den esaldia nork esan zuen, ezta irratiko tertulia goiztiar horietako batean entzun nuen, edo, baliteke, nahiz eta ezin dudan ziurtatu, eguerdiko telebista saio batean aditu izana, edo apika, zergatik ez, loa hartu aurretik jartzen dudan podcast batean.

Bost galdera horietatik, beraz, bi bakarrik erantzun ditzaket, eta erdizka. Argi dudan gauza bakarra asaldura eragin zidan esaldia da: “Osakidetza gure altxorra da”. Kezkaren zergatia? Musika ezaguna egiten zaidalako, hitz horien atzean ezkutatzen den zentzu sakon eta gordeaz sumatu dezakedala zer edo zer, euskalgintzan aldez edo moldez aritu garenok eskarmentu handia daukagulako halako baieztapenekin, Osakidetza hitzaren tokian euskara jarriz.

Euskara ere altxorra omen da, -herri aberatsa gurea, nondik begiratzen zaion-, gure hizkuntza mingain puntan inoiz ez darabilten askorentzat (hori modu disimulatu edo agerikoan kontra ari  ez direnean).Kontua da abenturazko elaberriren bat irakurri duen edonork jakin badakiela altxorrak normalean lurpean edo itsas hondoan ezkutatzen direla, eta esaerak dioen moduan, ez dela urregorria argi egiten duen guztia. Aurkituta ere, saria batentzat, edo gutxi batzuentzat izaten da, eta gutxi-asko beti ekartzen du poz bezainbesteko negar. Literaturaren historia adibidez beteta dago: Eraztunen Jauna, Atxorraren Uhartea, Montecristoko Kondea…

Fikziotik errealitatera salto eginez, Osakidetzak (berdin euskarak) ez du ez altxor bilatzailerik ez metal detektagailurik ez piratarik behar. Izan dadila, bai osasuna eta bai euskara, gailu, tresna, akuilu, eskubide ,eta gizarte hobe baterako abiapuntu. 

Osorik irakurri

Zutabeak

Iritzia | Bizitzaren zirkuluak

|

Pertsona bakoitzak bere bizitzan zirkulu desberdinak betetzen dituela uste dut. Gure bizitzari esanahia ematen dioten zirkuluak dira eta helburu baten bilaketa etengabean gaude zirkuluak betetzen. Zirkulu ikusezinak dira. Nik, adibidez, lagunak, aisialdia, lana, familia eta nire buruari eskaintzen diodan denbora zirkulutan banatzen ditut. Zirkulu horiek bakoitzaren esperientzien, hazkundearen eta eraldaketaren ziklo jarraitua dira. Zirkulu batzuk irekita daude eta irekita mantentzen dira luzaroan. Ez dute borobil itxi baten formarik. Borobilaren zirkunferentzia irekita dago eta denbora luzez egon daiteke itxi barik. Bakoitzak bere erronkak betetzean dituen heinean ixten dira.

GEURIAk datorren urtean 10 urte beteko ditu, eta hortaz, nik 10 urte beteko ditut GEURIAn lanean. Kazetaritza ikasketak amaitu eta berehala hasi nintzen bertan beharrean. Kazetaritza benetan zer den ikasi nuen duela 10 urte, eta oraindik ere ogibidea ikasten ari naiz.

Laneko zirkulu hori oraindik ez daukat itxita. Ikasketa prozesua amaigabea da eta erronkak beti azaltzen dira nire aurrean. Azken urtean zuzendari lanak eta kazetari lanak uztartzen aritu naiz GEURIAn eta irakurleek eta ikusleek ikusten ez duten lana zelan egiten den ikasi dut. Orain badakit beste gauza asko egiten komunikabidearen barruan. Eta azken urteko ikasketei esker, lanari dagokion nire zirkulua are gehiago handitu dut, baina oraindik zirkunferentzia guztiz itxi barik.

GEURIAren 100. alea da esku artean duzuna. Zenbaki borobila eta itxia, baina nire laneko borobila oraindik zabalik dago, erronka berrien bila.

Osorik irakurri

Iritziak

Iritzia / Hego Uribeko Laneko Atodefentsa Sarea eratu da

|

Argazkia: Kontseilu Sozialista

Krisi garaia ofentsiba garaia da bereziki; burgesiak gure aurka bideratutako ofentsiba. Eta otzan egon ordez, desjabetuok autodefentsarako mekanismoak sortu behar ditugu. Esparru guztietan, baita laboralean ere. Horretarako sortu genuen Hego Uribeko Kontseilu Sozialistatik laneko baldintzak borrokatu eta hobetzeko tresna, Laneko Autodefentsa Sarea (LAS).

Arlo laboralean ematen ari den egituraketa dela eta, erreminta berriak behar dira proletargo atomizatua antolatzeko. Errepresentazioan eta burokrazian oinarritutako eredu sindikal baten ordez, langileon borroka propioa sustatuko dituen antolakuntza formak behar ditugu. Klase elkartasuna indargune duen antolakuntza oinarri, langileon onurarako diren borrokak abiarazi behar dira.

Hala ere, hobekuntza partzialak ez dira nahikoa; agerikoa baita kapitalismoak okerrerako joera duela, eta garaipen oro desagertu egiten dela urte edo hilabete gutxitara. Beraz, erreformara mugatu beharrean, zinez errealista den politikak ezin du esplotazio tasa “normal” bat legitimatu, esplotazio harremana gailendu behar du.

Zentzu honetan, borroka bakoitzari perspektiba politiko jakitun bat ematea funtsezkoa da, borroka bera orokortzeko. Horregatik, autodefentsa sozialistak osotasun politikoari egiten dio ekarpena langileon zuzeneko interesak defendatzearekin batera; hots, kalitatezko lan baldintza berdinen aldeko borroka, Estatu Sozialistaren norabidean kokatu behar dugu.

Horrela, langileon arteko klase elkartasuna medio, interbentzio politikorako hainbat baliabide eta aukera eskaintzen ditu Hego Uribeko LAS-ek:

  • Lan gatazken gaineko aholkularitza juridikoa.
  • Borroka prozesuak aurrera eramateko laguntza eta babesa.
  • Formakuntzarako baliabideak: kontratu eta nominen irakurketak, erreforma politikoen inguruko azalpenak, eskubide laboralen gidak etab.
  • Auzi laboralen gaineko mobilizazioa eta salaketa politikoa.

Hau guztia hurbilarazteko, aurkezpenak burutuko ditugu kolektibo ezberdinetan Galdakaon eta Basaurin bereziki. Zalantza edo beharrizanik edukiz gero, kontaktatu 613 910 019 telefono zenbakian edo lanekoAS.hegouribe@gmail.com heblbide elektronikoaren bitartez.

Osorik irakurri

Zutabeak

Iritzia / Ohiko estrukturak aldatuz

|

M28ko udal eta foru hauteskundeek egunetako ajea utzi dute herritar askorengan. Politikariengan, ziur, baita kazetariongan ere. Hauteskunde gauean gautxoriak bilakatzen gara: eguneko joan-etorriak, emaitzen gora-beherak, grafikoak han eta hemen, lehen analisiak, kalera irten eta alkategaien lehen adierazpenak jaso… Ordu txikietan, lan eta lan.

Aurten, ostera, GEURIAn hauteskundeak beste era batera kubritzea erabaki genuen: hauteskundeak, hautagaiak eta herritarrak batu eta gurera gerturatzea, ahal dela, era jostagarri batean eta ohiko estrukturetatik kanpo. Hego Uriben 2019ko udal hauteskundeetan ordezkaritza lortu duten alderdietako alkategai guztiekin jarri ginen harremanetan otsailean. 26 alkategaietatik 23k gure proposamena begi onez ikusi eta parte hartzea onartu zuten. Apirilean zehar grabaketei ekin genien: alkategaiak, herriak, egunak eta orduak lotu. Kanpora begira ikusten ez zen lana, baina ziur geunden bere fruituak emango zituela. Batetik, herritarrek alkategaiak 60 segundutan ezagutzeko aukera izan dute. Bestetik, Geuria Txallenge jolasean parte hartu dute ordezkari politikoek: eskualdeko zazpi herriak are gehiago ezagutzeko erronkak eta, bide batez, politikariak beste rol batean ikusteko aukera.

Herritarren parte zabal batentzat politikak oro har duen interes ezak bultzatuta, herritarrak eurak hauteskundeekin lotu nahi izan ditugu. Politikariek egindako txallengeak herritarrei ere zabaldu genituen. Emaitza ezin hobea jaso dugu: 478 parte-hartzaile! Egiari zor, eskualdean ekoiztutako produktuak zozketatu ditugu, Maskiluren eta Barazkiloren eskutik. Ederra pagotxa! Bide batez, zorionak irabazleei, Aritz eta XXXX!

Maiatzeko hauteskundeak oraindik ez dira bukatu, ordea. Ekainaren 17an inbestidura saioak egingo dituzte. Eta bertan izango da GEURIA ere. Ondoren hartuko dugu arnasa apur bat, uztailaren 23ra arte akaso? Horiek lasaiago hartuko ditugu, ziur nago.

Osorik irakurri

☉ Galdakao

Iritzia / 86 urte igaro dira jada

|

Gaur, duela 86 urte Faxistek Galdakao bonbardeatu zuten, Plazakoetxeko babeslekua jo eta laguntzera joan zirenak metrallatu zituzten. Orotara, 24 galdakoztar erail zituzten faxistek eta hilabete batzuk geroago burdin hesia gainditu eta Francoren armadaren menpe gelditu zen herria.

Lehenik eta behin, ezinbestekoa da eraildako herritarrak omendu, emandako gertakariak gogoratu eta bertatik irakaspen politikoak ateratzea. Izan ere, urte asko igaro diren arren, gaur egun adierazpen faxisten gorakada eta estatuaren autoritarizaziorako joerak indar handia hartzen ari diren fenomenoak dira. Funtsean, egungo krisia testuinguruan ematen ari den gizartearen eta estatuaren faxistizazio prozesuaren adierazle zuzenak dira.

Burgesiak, egun bizitzen ari garen krisi testuinguruan sortu daitekeen ezegonkortasuna apaltzea du helburu, independentzia politikoan oinarritzen diren adierazpenak erasotu (eskubide politikoen urraketen bitartez) eta etorkizuneko langileria disziplinamendu mekanismo geroz eta zorrotzagoetan hezteko asmoz (plataforma digitalak, segurtasun kamerak, presentzia polizial itogarria…). Horregaitik, esan daiteke, gobernu faxista ekoizpen eredu kapitalistan gizartea antolatzeko modu konkretu bat dela, krisiaren erreakzio bezala gaurkotu dena, alegia.

Izan ere, faxismoak bizitzen ari garen garai ilun honetan bere programa baztertzailea langileriaren baitan zabaltzea du helburu, proletalgo babesgabearen kontra eginez. Hala nola, komunitate nazionalaren modernizazio bat planteatzen dute. Orden soziala eta ongizatea berreskuratzeko identitate nazionalaren defentsa sutsua egiten dute, klase ertain nazionalaren baldintza ekonomiko eta sozialen okertzearen errudun proletalgo migratzailea aurkeztuz. Honela, subiranotasun nazionala mantentzea ezinbesteko premisa bezala aurkezten dute, estatu aparatuen defentsa sutsu bat proposatuz; finean, biraje autoritarioaren atxikipena lortzeko, Estatua elite ekonomikoek sortutako krisiaren aterabide bezala aurkezten dute.

Gauzak honela, krisiaren aurrean berriro ere metaketa fase bat abiarazteko beharrezkoak zaizkion neurriak aplikatzen ari da burgesia. Ezegonkortasunaren aurrean posizioak indartu eta proletalgoaren dominazioan sakontzen jarraitzeko, krisi testuinguruak bultzatuta (hein handi batean), gizartearen faxistizazioa ematen ari da. Horren aurrean, faxismoa gobernutik bota baino, bere oinarriak suntsituko dituen proiektua, sozialismoaren eraikuntza ekonomikoa, gorpuztea beharrezkoa zaigu. Langileriaren klase batasuna eraiki behar dugu, proletalgoaren interes historikoen arabera antolatu eta botere komunista bat gorpuztea ezinbestekoa zaigu, gizabanakoen askatasun erreala, zapalkuntzarik eta diskriminaziorik gabeko gizartea eraiki ahal izateko.

Osorik irakurri