☉ Ugao
Sonia Movillo: “Gazteekin dugun komunikazioa da gehien aldatu dena azken urteotan”

Herriko Gaztelekuan topatuko duzu Sonia Movilla (Arrigorriaga, 1982). Ia hamabost urte daramatza bertan begirale gisa, 2006tik. Asteburu solte bateko ordezkapen bat egitera sartu eta ordutik ari da herriko gazteekin batera jolasean eta ikasten, bertatik bertara. 11-12tik 18 urtera bitarteko berrogei gaztek erabiltzen dute zerbitzua, adin tarte zabala eta gaztetxoetan aldaketa handikoa. Gaur egun Aitziber eta Sonia dira Gaztelekuan ari diren bi begiraleak.
Nola moldatu zarete Gaztelekuan gaztetxoekin aritzeko?
Instagram eta whatsapp bidez komunikatu gara. Bideo-deiak egin ditugu. Berrogei bat gazterekin lanean aritu gara. Makina bat gauza egin ditugu: egun bereziko ekintzak (bullyinga, LGTBI, seinu hizkuntza), gustuko liburuaren marrazkia eta laburpentxoa egin, zinema pelikulak gomendatu eta ikusi. Modu kolektiboan garatutako ekintzak izan dira denak. Egia da guk geuk asko galdetzen geniela, eurek ere proposamenak egiteko xaxatzen genituela, baina ezer gutxi lortu dugu. Itxialdiaren lehen egunetan oso urduri sumatu nituen, gurekin harremanetan egoteko gogo handiz, eta aldi berean, nahiko aspertuta bakarrik egoteagatik, familiarekin, whatsapp bidez, lagunak ezin ikusita.
Irakasle bihurtu al zara?
Ez dakit nola esan. Urduri zeuden, ezin ziren euren lagunekin egon, aspertzen hasita etxean. Kalera ateratzen hasi zirenean, Gaztelekura inguratzen ziren. Itxita egon arren, begiraleok bertan egoten ginen garbitzeko eta dena txukuntzeko. Atea edo leihoa jo eta ‘Utzi sartzen’ esaten ziguten barrezka. Bazekiten ezin zutela sartu baina. Pena izan da ezin izan dugulako ikasturte amaierako jaia egin: konfinamendua kendu dutenean, Gaztelekua ixteko garaia heldu delako. Baina tira, orain udalekuak datoz eta ikasturte berrirako prestatze-lanak. Hori baita prebisioa, 2020-2021 ikasturtean herriko jaiak izan ohi diren astean bertan Gaztelekua irekitzea, neurriak hartu, zenbateko aforoa, protokoloa…

Zuhaitzak landatzen / Utzitakoa
Uztailaren 24ra arte udalekuak antolatu dituzue herrian.
Ekainaren 29an hasi ginen eta uztailaren 24ra arte iraungo dute udalekuek. Batetik, lau eta zazpi urte bitartekoak hartuko dituen Udaludo ludoteka. Hilabete osoz eta goizez izango da, eta hogeita hamar ume izango ditu. Ikastolan egingo ditugu. Bestetik, zortzi eta hamaika urte bitartekoentzat Mirabatxo udalekuak prestatu ditugu. Hauek ere hilabete osoz eta goizez. Hogeita hamasei gaztek hartuko dute parte eta institutua izango da gure egoitza. Mirabatxoen kasuan, Burdin Hesira bisita egingo dugu, herriko txoko politenak aukera, margotu eta asmakizunak egingo ditugu, herriaren historia ezagutzeko jokoak egingo ditugu, kalean dagoen jendeari galdetuta. 10:30etatik 13:30etara dira udalekuak, baina goiztiarrak daudenez, 9:00etatik ja martxan gaude. Ni neu naiz Udaludoko arduraduna eta Amaia da Mirabatxokoa.
Eta udalekuak bukatzen ditugunean, ikasturte berria prestatzen hasiko gara. Adibidez, irailetik abendura bitarteko ohikoak dira Gau Beltza, Gabonetako egitaraua, Euskararen eguna eta ohiko joko eta lanak, besteak beste. Oinarrizko egitaraua bi begiraleon artean prestatzen dugu, baina irteerak denon artean erabakitzen ditugu. Guk proposamenak egiten dizkiegu, adibidez, zinemara edo escape room batera irteera, eta gazteek ere zer gura duten esaten dute, baina tira, normalean guk proposatzen duguna egiten dugu, kar kar kar.
Zer da gehien gustatzen zaiena?
Mahai jokoak asko gustatzen zaizkie, pilo bat ditugu. Eskulanak ere maiz egiten ditugu, adibidez, Slime likatsu horiek ere egin izan ditugu, baita bidriera moduko kaxa batzuk ere. Finean, eskulanak dira, eurek egindako zerbait eta horrek asko betetzen ditu. Aurten jesarleku berezi hauek sortu ditugu -Sonia bera euren gainean jesarrita dago argazkian. Guztiok parte hartu genuen sorkuntza honetan: nagusienek bazekiten non topatu halako paletak. Patatas Oruera joan ginen eta bertan bazituzten. Palet batzuk gorde zizkiguten eta denon artean Gaztelekura ekarri genituen. Behin hemen, egurra findu, margoztu, taladroarekin zuloak egin, gurpilak jarri eta baditugu jesarleku berrian gurean. Polita izan da 11-12 urteko eta hamazortzi urteko gazteak elkarlanean ikustea, ez da erraza eta. Bizilaben ere parte hatu genuen, eskualde guztiko gazteekin. Hamabost bat egon ginen bertan, Gaztelekuko gazteenak.

Boloetan jolasten / Utzitakoa
Futbolin bat baduzuela ikusten dut.
Ikastaroak, jokoak edo eskulanak bukatzen ditugunean, denbora librea izaten dute. Batzuei asko gustatzen zaie hemen inguruan ibiltzea, kalean, beste batzuk Play Stationean dabiltza… eta bai, aspalditik futbolina dugu. Ni tematu nintzen horrekin, aurreko koordinatzailearekin burugogor jarri nintzen, egia esan, begirale moduan sartu nintzenean futbolina jartzeko. Hasieran neska gutxi sartzen ziren Gaztelekura, gehienek ez baitute gustuko bideo-jokoetan edo Ping Pongean jolastea, nahiago dute kalean egon. Futbolina apaintzeko tailerra egin genuen eta magikoa izan zen hura! Ordutik pilo bat gustatzen zaie. Kalean dabilen jendeak askotan eskatzen digu ea sar daitekeen futbolinean jokatzera, baina tira, Gaztelekuan izena ematen duten gazteentzat dugu.
Gaztelekuan parte hartu behar dutenek izena emateko orria bete behar dute. Zerbitzua doakoa da eta irteera bereziren bat egiten dugunean, orduan ordaindu behar dute zerbait. Ikasturtearen hasieran, irailean, egiten da izen-ematea, baina ikasturte osoan zehar irekita dugu matrikulazioa epea. Gustura egoten dira ikasturtean zehar eta gehienek errepikatzen dute hurrengo urtean. Egia da hamabost urteren bueltan nahiago dutela kalean egon, baina Gaztelekuarekin harremanetan jarraitzen dute: askotan bisitan etortzen dira, nagusi sentiarazten ditu horrek! Beste batzuetan antolatzen dugun zerbait gustatzen bazaie, berehala izena ematen dute. Gurekin ehuneko ehunean egon ez arren, Gaztelekuarekin duten loturak hor dirau.
Urteen poderioz, erreferente bat izango zarete gazteentzat.
Ia hamabost urte dira, bai. Herriko gazteak Udaludon hasi, Mirabatxo eta Gazteleku, eta hortik aurrera GazteInfo dute. Zerbitzu horiekin lau urtetik hogeita hamabost urtera bitarteko aisi eta ikastaro zerbitzuak beteta ditugu. Hezkuntzako seigarren mailan daudenak dira Gaztelekuan izena ematen duten lehenak, hamaika eta hamabi urte bitartekoak. Eta urtebetera institutura egiten dute salto. Garai horietan harremanak egiten hasten dira, eta orain Ugaon bertan dugu institutua. Lehen Arrigorriagara joan behar zuten, baina orain Zeberio eta Arrankudiagako batzuk ere badatoz Ugaokora.
Hamabost urteotan lantokia ere transformatu da Ugaon. Kultur Etxea nolabait bitan banatuta dugu: parte bat Jane Jauregian eta bestea hemen, Kultur Etxearen erakinean. Beheko solairuan gu gaude, Gaztelekua, eta goikoan ludoteka, margolaritza eta egurra lantzeko ikastaroa.
Gazte asko eta asko pasatu dira hemendik. Aspaldian, nagusiagoentzako bideratutako zerbitzua zela esango nuke. Adibidez, Ibilaldira joaten ginen. Orain gaztetxoagoekin lan egiten dugu eta adin tartea zabalagoa da. Baina batik bat eurekin komunikatzeko era aldatu dela esango nuke. Hori bai igarri dudala: orain gauzak asko hitz egiten dituzte euren artean, lehen baino gehiago esango nuke. Gurekin konfiantza handia dute. Pentsa, sexualitate tailerrak egin ditugunean denetarik galdetzen dute, batzuetan isilarazi behar ditugu ez dutelako mugarik! Baina tira, ikastaroetatik kanpo ere, edozein asteburutan hurrengo eguneko pilularenak nola funtzionatzen duen galdezka datoz gugana, baita asteburuko planen eske ere!
☉ Ugao
Ongizatea: adin guztietako ugaotarrentzat eskuragarri
Kirola egiteaz gainera, uretako jarduerak onuragarriak dira erabiltzaileen ongizate fisiko eta mentalerako, aldi berean

Joan den urtarrilaren 19an berrireki zituzten El Jaro kiroldegiko igerilekuetako ateak, 11 hilabetez obrak direla eta itxita egon ostean. Tarte horretan, Ugaoko Udalak 1997tik egin duen esku-hartzerik garrantzitsuena egin du bertan. Izan ere, 1.226.826 euroko inbertsioa egin dute, eta horietatik 500.000 euro Bizkaiko Foru Aldundiak jarri ditu.
Aurrekontu handiko proiektu guztiekin gertatzen den bezala, iritziak askotarikoak izan dira: kiroldegiko erabiltzaile askoren aburuz beharrezkoa eta onuragarria izan da inbertsioa. Egon da, baina, beharrezkotzat jo arren, lehentasunak beste obra eta arlo batzuetan daudela uste duenik ere.
Egun arte, eta uretako jardueren esparruari dagokionez, Ugaoko kiroldegiko eskaintza igerileku tradizionalak eta bainu turkiarretara mugatzen zen. Behin obra hau bukatuta, aukera gehiago izango dituzte El Jaro kiroldegira bertaratzen diren erabiltzaileek.
Berrikuntza aipagarrienak eraiki dituzten bi igerileku-baso berriak dira. Lehenengoa, 1,20 metroko sakonerakoa, jarduera espezifikoetarako izango da, hala nola haur, heldu eta nagusientzako ikastaroak eta zuzendutako jarduera berriak, aquagym-a kasu. Bestea, sakonera berekoa, aisialdirako erabiliko dela iragarri du Udalak, spa eta erlaxazio gune batekin: “Espazio hori erabilera anitzeko areto zaharra igerileku nagusiaren esparruarekin (klimatizatua) lotuz egokitu da. Azken honek bere sei kaleak eta ohiko erabilera mantentzen ditu, bai igeriketa librerako bai irakaskuntzarako”, zehaztu dute udal ordezkariek.
Izan ere, mota honetako spa eta ur basoei (haurrentzako edo nagusientzako igerilekuak tartean) hainbat onura onartzen zaizkie: spa bezalako guneek hidroterapia eskaintzen dute giharrak erlaxatzeko, zirkulazioa hobetzeko, ametsen kalitatea modu nabarmenean hobetzeko eta helduen estresa murrizteko, oro har.

Zentzu honetan, ez da ahaztu behar, Ugaoren datu demografikoei erreparatuz gero, 65 urterik gorako populazioa %23koa da, eta zahartze aktiboa errazten duten instalazioen beharra handia dela.
Ur gutxiko eremuei dagokienez, berriz, segurtasuna, urarenganako familiarizazioa eta estimulazioa bermatzen dute haur txikientzat, eta aukera ematen dute urari beldurra dieten haurrei igeri egiten ikasteko hastapenak hobeto barneratzeko. Gainera, ur gutxiagorako edukiera daukatenez, ohiko igerilekuetan erabiltzen diren kimiko kopuru gutxiago erabiltzen dira bertan.
Kirolaz harago
Urtarrilaren 29an Leixuri Arrizabalaga Euskara, Kultura eta Kirol foru diputatuak El Jaro kiroldegiko instalazioak bisitatu zituen Ekaitz Mentxaka Ugaoko alkatearekin batera, eta kirolaz harago, Ugaoko kiroldegia ongizaterako, osasunerako eta komunitate-kohesiorako gune ere bihurtu dela azpimarratu zuen.
Horrekin batera, belaunaldien arteko faktore inklusiboa ere aipatzekoa da: sakonera txikiko igerileku bati esker, haurrek, helduek eta adinekoek jarduera partekatu dezakete ingurune seguru batean. Kirol guztiek ez dute zeharkako izaera hori.

Beste hitz batzuetan, aisialdiaz haratago, udal igerileku berri hauek entretenimendurako espazio bat eskaintzeaz gain, osasun publikoko tresna bat eskaintzen dute: inpakturik gabeko jarduera fisikoa, ongizate mentala, belaunaldien arteko inklusioa eta adin guztientzako ariketa irisgarria.
Udalaren datuen arabera, Ugaoko instalazioak ehunka pertsonek erabiltzen dituzte egunero, eta Mentxakaren arabera “jarduketa hau herritarrek aspalditik eskatutakoa da. Erabiltzaileek adierazitako beharrei erantzun diegu, eta ziur gaude datozen urteetako erronkei aurre egiteko prest dauden instalazio moderno eta moldakorrez gozatuko dutela”, izan dira Ugaoko alkatearen berbak.
☉ Ugao
Memoria Tailerra abiaraziko dute Ugaon, ‘Zainduz’ programaren baitan
Saioak astearte eta ostegunetan egingo dituzte, 16:00etatik 17:30ak bitartean, Gure Etxea Jubilatu eta Pentsiodunen Elkartean

Otsailaren 17an hasiko da memoria lantzera eta ongizate kognitiboa sustatzea helburu duen Memoria Tailer berria, Ugaon, ‘Zainduz’ programaren bidez.
Saioak astearte eta ostegunetan egingo dituzte, 16:00etatik 17:30ak bitartean, Gure Etxea Jubilatu eta Pentsiodunen Elkartean (Udiarraga, 25).
Era honetako tailerretan, “gogoratzeko trebatzeaz” gain, estimulazio kognitiboa, autoestimua eta sozializazioa modu integralean lantzen dira normalean. Helburu nagusia da funtzio mentalak mantentzea eta indartzea, narriadura kognitiboa prebenitzea eta egunerokorako tresna praktikoak ematea.
Edukiera mugatua izango da eta parte hartzeko izena ematea beharrezkoa dela adierazi dute Ugaoko Udaletik. Horretarako, udaletxera jo edo 747 455 290 telefono zenbakira deituz harremanetan ipini beharko dira interesdunak.
☉ Ugao
San Mames estadioa berdez argiztatuko dute Ménière gaixotasunari ikusgarritasuna emateko
Edurne Astondoa ugaotarra Menière Sindrome España ASMES elkarteko ordezkaria da eta duela egun batzuk harremanetan ipini zen GEURIA komunikabidearekin San Mames estadioan egingo duten ekimenaren berri emateko

Datorren otsailaren 7an Bilboko San Mames estadioa berdez argiztatuko du Athletic Clubek 20:00etatik 20:30ak bitartean Menière sindromeari ikusgarritasuna emateko. Edurne Astondoa ugaotarra Menière Sindrome España ASMES elkarteko ordezkaria da eta duela egun batzuk harremanetan ipini zen GEURIA komunikabidearekin San Mames estadioan egingo duten ekimenaren berri emateko.
Izan ere, otsailaren 7an Ménière kontzientziatzeko eguna ospatuko dute. 2016an elkartea eratu berria zela, bilerak egin zituen Europako antzeko elkarteekin, eta Osasunaren Mundu Erakundeari (OME) Ménière Sindromearen Munduko Eguna esleitzeko eskatzea erabaki zen. “Otsailaren 7a aukeratu zen, egun horretan hil baitzen Prosper Ménière, gure gaixotasunaren sintomak lehen aldiz deskribatu zituen mediku frantsesa. Gestioak hasi ziren, baina ezinezkoa izan zitzaigun OMEra iristea, ahanzturan geratuz, baina ez guretzat. Egun horretan ofizialki berriz eskatu ahal izateko zain, Ménière-ren Sindromeari buruzko Kontzientziazio Eguna ospatu genuen”.
Ménière-ren sindromea barne-belarriko nahasmendu kronikoa da, eta bertigo larriko eraso errepikakorrak, entzumenaren galera gorabeheratsua, tinnitus (burrunbak) eta belarriko presio- edo zapalkuntza-sentsazioa eragiten ditu. Orekari eta entzumenari eragiten die, gehienetan belarri bakar batean, eta belarriko labirintoan likido gehiegi egotearen ondorio dela uste da.
☉ Ugao
Ugaoko kultur ondarea ezagutzeko otsailaren 11n ibilbide gidatua egingo dute
Jarduera parte-hartzailea izango da eta helburua herriaren memoria eta nortasuna gertutik ezagutzea izango da

Ugaoko Udalak, AEKrekin elkarlanean eta Bizkaiko Foru Aldundiaren babesarekin, hiribilduaren kultur ondarea ezagutzeko ibilbide gidatua antolatu du beste urte batez ‘Praktikatu eta bizi’ programaren barruan. “Herriko kultur ondarea ezagutzeko aukera izango dugu aditu baten eskutik”, iragarri dute.
“Ibilbide gidatuan, Ugaoko hainbat leku esanguratsu bisitatuko ditugu, haien historia, erabilera eta garrantzia ezagutzeko”. Jarduera parte-hartzailea izango da eta helburua herriaren memoria eta nortasuna gertutik ezagutzea izango dela azaldu dute antolaketa taldetik.
☉ Ugao
Ugaoko kiroldegiak igerilekua, spa eta erlaxazio gunea berritu ditu
“Kiroldegi honek ez du soilik kirol-jarduera sustatzen; ongizaterako, osasunerako eta komunitate-kohesiorako gune ere bihurtu da”, azaldu du Foru diputatuak

Ugaoko El Jaro kiroldegiak Leixuri Arrizabalaga Euskara, Kultura eta Kirol foru diputatuaren bisita izan du gaur goizean, Udalak amaitu berri dituen igerilekuko lanak direla eta. Bisita berezira hedabideak gonbidatu dituzte, azken hilabetetako lanak ezagutzeko, espazio berriak joan den urtarrilaren 19tik herritarrentzat zabalik egon arren.
Azken hilabeteetan GEURIAn iragarri lez, Ugaoko kiroldegiak hobekuntzak egin ditu El Jaro kiroldegian, 1997tik egin diren esku-hartzerik garrantzitsuena. Izan ere 1.226.826 euroko inbertsioa egin dute, eta horietako 500.000 Foru Aldundiak finantziatutakoak dira.
Berrikuntza aipagarrienak sortu dituzten bi igerileku-baso berriak dira. Lehenengoa, 1,20 metroko sakonerakoa, jarduera espezifikoetarako izango da, hala nola haur, heldu eta nagusientzako ikastaroak eta zuzendutako jarduera berriak, aquagym kasu.
Bestea, sakonera berekoa, entretenimendurako erabiliko dela iragarri du Udalak, spa eta erlaxazio gune batekin: “Espazio hori erabilera anitzeko areto zaharra igerileku nagusiaren esparruarekin (klimatizatua) lotuz egokitu da. Azken honek bere sei kaleak eta ohiko erabilera mantentzen ditu, bai igeriketa librerako bai irakaskuntzarako”, zehaztu dute udal ordezkariek.

Bisitako momentu bat, igerilekuetan // Geuria
Ondorioz, sauna eta bainu turkiarra lekualdatu dute eta berritutako eremuaren zati handi bat irisgarritasun eta segurtasun-irizpideak kontuan hartuta diseinatu da, bereziki dibertsitate funtzionala edo mugikortasun murriztua duten pertsonak aintzat hartuz. Horrela, kiroldegia hezkuntzara eta osasuna zaintzera bideratutako gune gisa sendotu da.
Lexuri Arrizabalaga, Foru diputatua: “Kiroldegi honek ez du soilik kirol-jarduera sustatzen; ongizaterako, osasunerako eta komunitate-kohesiorako gune ere bihurtu da”
“Erakundeen arteko lankidetzari esker, herritarren bizi-kalitaterako funtsezkoak diren instalazioak nabarmen hobetu ahal izan dira”, azaldu du Arrizabalagak. “Kiroldegi honek ez du soilik kirol-jarduera sustatzen; ongizaterako, osasunerako eta komunitate-kohesiorako gune ere bihurtu da”.

Ekaitz Mentxaka Ugaoko alkateak nabarmendu du jarduketa hau herritarrek aspalditik eskatutakoa dela eta esku-hartze honi esker kiroldegiak eraldaketa handia izan duela: “Erabiltzaileek adierazitako beharrei erantzun diegu, eta ziur gaude datozen urteetako erronkei aurre egiteko prest dauden instalazio moderno eta moldakorrez gozatuko dutela”.









