Metroaren 5. Lineako lanek aurrera darraite eta Euskal Trenbide Sareak (ETS) eta Eusko Jaurlaritzak urrats berri bat emango dute obretan: Sarratuko geltoki berria eraikitzea, hain zuzen ere (L5 eta L2 lineak hartuko ditu).

Geltoki berria eraikitzeko Matxitxako kaleko zubia —Gaztetxearen ondoan dagoena— eraisteari ekin diote.

Zubia eraisteko lanak joan den astean hasi behar zituzten, baina bart ekin diete lanei: dagoeneko zubi erdia eraitsi dute.

Eraiste-lanak gauetan egingo dituzte, Eskotrenen eta merkantzien bidaiak ez oztopatzeko, eta astebetez luzatuko dira.

Bi urteko obrak

Basaurira sartzeko eta irteteko Matxitxako zubiko sarbidea itxita dago urtarrilaren 19tik eta itxita jarraituko du datozen bi urteetan bai ibilgailuentzat bai oinezkoentzat.

Zubia eraitsi ostean, Sarratuko L5eko eta L2ko geltoki berria egin aurreko lanak hasiko dituzte. 

Basaurko Udalak behin-behineko desbideratze alternatiboa ezarriko du bai ibilgailuentzat bai oinezkoentzat: Matxitxako kalearekin lotu arte Cervantes etorbidetik eta Larrazabal, Pozokoetxe eta Sarratu kaleetatik izango dira desbideratzeak.

Desbideratze horiek egokitu ahal izateko beste aldaketa bat egin dute: Pozokoetxe kaleko pasarela bi noranzkoetan gaitu dute, eta bertako biribilgunea Sarratu kalerako biraketak errazteko egokitu dute.

Pozokoetxe kaleko pasarela bi noranzkokoa da 2028ra arte // Geuria

Hurrengo pausoa Basurtutik datorren merkantzien trenbidea hartuko duen kaxoia eraikitzea izango da. Kaxoia amaitu ondoren, bertara eramango dituzte merkantzien zirkulazioak, egun erabiltzen duten espazioa libre uzteko. “Horrela, geltokia eraikitzeko lanak hasi ahal izango dira, faseka”, diote.

Eusko Jaurlaritzako Mugikortasun Jasangarriaren Sailak eta Bizkaiko Foru Aldundiak erdibana finantzatutako proiektuak 407 milioi euroko aurrekontua du. Bost geltoki berri izango ditu L5 lineak: Sarratu (L2 linea ere izango du), Aperribai, Bengoetxe, Galdakao eta Usansoloko ospitalea.

‘Indarkeria bikarioa indarkeria matxista da’ jardunaldiak antolatu ditu Marienea Basauriko Emakumeen Etxeak.

Otsailaren 5ean eta 6an izango dira jardunaldiok: ostegunean Marienean 18:30etik 20:30era eta ostiralean Ibaigane Kultur Etxean 18:00etan.

“Biolentzia-modu berriak asmatuz edo jada zeudenak moldatuz erantzun diete gizon biolentoek berdintasunik ezei aurre egiten dieten lege eta tresnei. Helburua? Emakumeak menderatzen eta kontrolatzen jarraitzea, gizonek emakume horien jabe direla pentsatzen dutelako. Indarkeria bikarioa da umeen kontra erabiltzen dena, amei min ematen jarraitzeko. Hortaz, indarkeria matxista da”, azaldu dute Marieneatik.

Mahai-inguru bat izango da ostegunean (gaztelaniaz) eta bertan parte hartuko dute Juana Andrea Santamaria Sanz psikologoak, Basauriko Emakumeen Informazio Zentroko ordezkariek, Laura Pacas eta Pamela Palenciano aktore eta aktibista feministak.

“Gaian sakontzen eta elkarrekin estrategiak pentsatzen lagunduko diguten ahotsak entzungo ditugu, auzia ikusgarri egiteko eta babes- eta aldarrikapen-sareak eraikitzeko”, diote.

Eta, ostiralean antzezlan bat interpretatuko du Pamela Palencianok berak Ibaigane Kultur Etxean: ‘Arrancamiento’ (gaztelaniaz).

Jardunaldi hauetan parte hartzea doakoa da, baina interesa dutenek izena eman behar dute berdintasuna.basauri.eus webgunearen bitartez, mezua bidalita marienea@basauri.eus helbide elektronikora, 946 124 100 telefono zenbakira deituz edo zuzenean Marieneara bertaratuz.

Barne Ministerioak, 2025eko maiatzaren 31n, 1.469 adin txikiko identifikatu zituen, beren amari tratu txarrak eman zizkionak erasotuak izateko arriskua zutenak; eta, 2019ko martxotik, indarkeria bikarioa pairatzeko arriskua duten 5.734 haur detektatu ditu.

Basauriko sortzaileen eta artisten lanak biltzen dituen Gure Artean erakusketak ateak zabaldu ditu gaur goizean Arizko Dorretxean.

Martxoaren 1era bitartean Maria Cascon, Andrea Mora eta Andoni Atrio tokiko artisten lanak ikusi ahal izango dira erakusketan.

Maria Cascon basauriarrak 27 urte ditu eta Arte gradua ikasi zuen EHUn. Erakusketa kolektibo ugaritan parte hartu du, hala nola, ‘Harriak (Eremuak): 90km aho-zirika’ (Zabalarte Etxea-Agurain), ‘Mesa Camilla’ (Okela Sormen Lantegia) eta ‘AE’21’ (EHU, Bizkaia Aretoa). Halaber, bideo bat proiektatu zuen, ‘Edonor denok inor ez,_’ Udaberri Festa erakusketan (Arabako Artium Fundazioa).

Andrea Mora aktorea (Goazen telesailean aktore gisa lan egin zuen eta GEURIAn elkarrizketa egin genion 2019an), disziplina arteko sortzailea eta flamenko dantzaria da. Duela lau urte, bere proiektuan lanean dihardu: ‘El Tablao del Quejío’, antzerki soziala eta flamenkoa uztartzen dituen ikuskizuna, Otxarkoagako eta Barakaldoko euskal emakume ijitoen testigantzetan oinarritua. Ikuskizunaren parte dira ere Espainiako flamenko gitarristen eta perkusionisten istorioak. Proiektua Dramaturgia Berriak 2023 programaren parte izan zen, eta Harrobia Eskena zentroaren Trantsizioak programaren babesa ere jaso du.

Maria Cascon eta Andrea Mora (bigarrena eta hirugarrena ezkerretik), Paula Fuentes komisarioarekin (basauriarra hau ere), Berta Montes zinegotziarekin eta Asier Iragorri alkatearekin // Geuria

Andoni Atrio artistak oso lotura berezia du Basaurirekin, bere nortasunaren funtsezko parte izaten jarraitzen duen herriarekin. Iaz Arte gradua amaitu zuen, eta diziplina ahalik eta gehienetan aritu da: lan-arloan, kirolean, alor artistikoan, akademikoan eta musikalean. “Ekoizteko premia ezarri diot neure buruari, neure buruarekin gustura sentitzeko”, adierazi du. Atrioren garapen pertsonala musikari estu lotuta dago, eta pintura izan da haren ihesbideetako bat. Azken urteetan, eskulturari ere erreparatu dio.

Aurtengoa Gure Artean erakusketaren seigarren edizioa da. Basauriko Udalak 2015ean sortu zuen bi helbururekin: alde batetik, dagokion balioa ematea Basauriren ondare artistiko zabalari; eta, beste alde batetik, herrian jaioak diren edo herriarekin lotura estua duten artisten lana ezagutaraztea.

Berdeguneak sortzea, Nerbioi ibaiertzak birnaturalizatzea eta basoberritzea, ikastetxeetako eta haurreskoletako jolastokiak hobetzea, barandak jartzea, liburutegiak liburu gehiagoz hornitzea, maskoten jabeak bizikidetzari buruz kontzientziatzeko kanpaina martxan jartzea, eta adinekoentzako gimnasia-gune berria jartzea eta daudenak hobetzea dira Basauriko Udalak 2026ko aurrekontuan txertatuko dituen esku-hartzeak.

Herritarrek bozkatu dituzte proposamen horiek aurrekontu parte-hartzaileen azken fasean, eta Udalak guztira 400.000 euro bideratuko ditu guztira.

Aurten 1.057 herritarrek hartu dute parte 2026ko aurrekontuan sartuko diren proiektuak hautatzeko bozketan, iaz baino 209 pertsona gehiago.

“Parte-hartze bidezko prozesua izan da, herritar guztiei zuzendua. Parte-hartzea % 24,6 hazi da, 2025eko prozesuarekin alderatuta, non 848 basauriarrek bozkatu baitzuten”, diote udal ordezkariek.

Herritarren parte-hartzea

Lehenengo fasean, 616 proposamen helarazi zizkioten basauriarrek Udalari. Proposamen horiek, gero, udal-atal teknikoetan aztertu zituzten, bideragarritasuna aztertzeko, besteak beste, eta ondoren 18 proiektu finalista aukeratu zituzten.

“Proposamenak baloratzerakoan, aintzat hartu zuten ekonomikoki eta teknikoki bideragarriak izatea, Basaurin bizi diren herritar guztien interes orokorra eta ongizatea nagusi izatea interes partikularren gainetik, udalerriko lurralde-oreka bermatzea, eta GJH Garapen Jasangarrirako Helburuekin bat egitea”, diote.

Herritarrek sei proiektu hautatu behar izan dituzte, eta besteak aurrekontutik kanpo geratu dira. Horiek dira: auzoetan Gabonetako argiztapena hobetzea; bide publikoan errokodromoak eraikitzea; euskarazko paisaia areagotzea horma-irudien bidez; jolas-instalazioak igerilekuetan; bBide-segurtasun kanpaina «RESQAR» erreskate-etiketen erabilera sustatzeko; hilerri atzealdeko sarbideak hobetzea; linean aparkatzeko, edo, zeharka aparkatuz gero, espaloia ez oztopatzeko elementuak jartzea; banku iskiatikoak jartzea; Basauriko kaleetako tokiko pertsonaiak nabarmentzea, informazio-kartelak jarrita; Kantabria kaleko futbito-zelaia berritzea; eta, udalerriko zenbait toki biziberritzea horma-irudi artearen bidez.

Itzuliak protagonismo berezia izango du aurten Hego Uribe eskualdean. Izan ere, Galdakao-Galdakao eta Basauri-Basauri etapak egin beharko dituzte txirrindulariek.

Oraindik ez dute zehaztu zein egunetan izango diren eskualdeko bi etapa horiek, baina Itzuliako datak dagoeneko ezarrita daude: apirilaren 6tik 11ra bitartean. Eibar-Eibar eta Iruña-Astitz etapak ere izango dira, eta azken etapa Bergaran jokatuko da.

Eskualdeko ibilbideen inguruan, GEURIAk xehetasun gehiago jakin ahal izan ditu: Basauriko etapa Basozelain amaituko da eta Galdakaon Elexalde auzora igoko dira txirrindulariak.

Basauriko helmuga “zorrotza” izango da eta txirrindulariek % 12 eta % 16 arteko aldapa igo beharko dutelako.

Txirrindulari profesionalak izango dira Basozelaiko aldapa gogorrak igoko dituztenak, baina aurretik, amateurrek ere probatu egin dituzte: 2015eko ekainean Basozelaiko jaietan I. Kronoeskalada egin zuten, eta 2022an San Fausto jaietan ere Kronoeskalda egin zuten. Bietan Landa doktorren kalea igo zuten, baina Itzulian ez dakigu hori izango den igoera.

Eta, Galdakaoren kasuan, tropelak % 15eko desnibelera iristen diren aldapa handiak aurkituko ditu kilometro bat baino gehiagoko Elexaldeko igoeran.