☉ Zaratamo
Gemma Ercilla, itsas geologoa: «Sedimentuen erregistroak itsasoaren historia kontatzen duten liburuak dira»
Jatorriz Zaratamokoa bada ere, Gemma Ercillak urte asko daramatza Bartzelonan bizitzen. Geologoa ikasketaz, Itsas Zientzien Institutuko (CSIC) ikertzailea da
[2022ko azaroaren 3an argitaratutako elkarrizketa – Geuria 090] Eguzkia hartu, olatuetan ibili, harea zapaldu eta ezer gutxi egiten dugu euskaldunok hondartzara goazenean. Badirudi, mendirako askok daukaten grinak erraz gainditzen duela kostan egoteko duten gogoa. Baina, zer gertatuko litzateke mendia bera itsaso barruan izango bagenu? Gemma Ercilla (Zaratamo, 1964), txikitan maitemindu zen Pagasarriz eta etxe inguruko gainontzeko mendiez, eta Euskal Herriko Unibertsitatean Geologia ikasketak bukatzean, konturatu zen inguratzen gaituen paisaia benetan ulertzeko, tontorretara baino, behera begiratu behar zuela: itsas hondora. Bartzelonako Itsas Zientzien Institutuko (CSIC) Kontinenteko ertzen taldeko ikerlaria da Ercilla, eta hondoak kontatzen duen historiaz eta istorioez jardun dugu berarekin.
Nola sortu zitzaizun Geologiarekiko grina? Ni Zaratamon bizi nintzen, eta bertan, etxeko atetik irteterakoan, landatik mendira jarraian igaro zaitezke. Orduan hasi nintzen nire buruari galderak egiten: Pagasarrira joan eta zergatik aurki ditzakegun harri horiek, bide bazterretan zergatik dauden deformazioak… Oso erromantikoa zen: ez nuen pentsatzen ikerketan hasi nahi nuenik edo lan jakin bat edo bestea izan nahi nuenik, inguruko paisaia sortzen duten prozesuak nolakoak diren ezagutu nahi nuen, eta gaur egun ere hori da motibatzen nauena.
Eta mendi eremua hain ondo ezagututa, nola heldu zinen Itsas Geologian espezializatzera? Unibertsitateko bosgarren urtean nengoela —Geologia ikasi nuen Euskal Herriko Unibertsitatean, Leioan— Geologia kongresu bat antolatu zuten fakultatean. Hainbat ikerlari gonbidatu zituzten hitzaldiak emateko, eta horietako bat izan zen Bartzelonako Itsas Zientzien Institutuko (CSIC) [Andrés] Maldonado doktorea. Konferentzian, Ebroko Deltako eta Cadizko Golkoko itsas hondoaren ikerketaz jardun zuen, eta oso interegarria iruditu zitzaidan gaia, karreran guk Itsas Geologiaren arloa ia ez baikenuen ikusi. Espainiako plataforma kontinentalaren kartografia egiten ari ziren momentu horretan, eta ikerketa kontratuak eskaintzen ari ziren; beraz, Maldonadok gure curriculumak bidali genitzakeela esan zigun. Eta nik horrela egin nuen gradua bukatu nuenean: urtarrilean, elkarrizketa egin zidaten, eta otsailean, Bartzelonara heldu nintzen, urtebeteko kontratu batekin. Gero, gustatzen zitzaidala ikusi nuenez, Kataluniako Unibertsitate Politeknikoko CSICen doktorego tesia egiteko beka bat eskatu nuen. Ordudanik nago hemen.
Ikerketaren munduan azkar sartu zinen. Baina, gaur egun, ez da ohikoa. Zientzian egiten den inbertsioa oso txikia da herrialde honetan, bai doktorego tesiak egiteko ematen diren laguntzen aldetik, baita jakintza arlo batean espezializatu diren zientzialariei ikerketan jarraitzeko ematen zaizkien aukeren aldetik ere. Ez dago jarraikortasunik, kontratuak epe laburrekoak dira, eta ez dakizu inoiz zer gerta daitekeen behin kontratua amaitu ondoren. Geologiaren esparruan, gainera, are zailagoa da. Fakultateak ikusi baino ez dugu egin behar desagertzen ari garela ikusteko: beste jakintza arlo batzuek fagozitatzen gaituzte, Itsas Zientziek, Ingurumen Zientziek edo Ingeniaritza Geologikoak.
Badirudi Geologiari eta geologoei ez zaiela garrantzirik ematen. Zergatik? Hori da jakitea gustatuko litzaidakeena. Gazteen ikasketa planetan, Batxilergoan, adibidez, Geologia lau mineral identifikatzen irakastera mugatzen da. Eta Geologia ez da hori. Munduko baliabide natural guztiak geologook ikertzen ditugu: orain, mineral estrategikoak beharko ditugu, eta horiek guk bilatzen ditugu; ura ere beharko dugu, eta hori guk aurkitzen dugu; klima aldaketari dagokionez, honek ingurunean duen eragina ere geologook aztertzen dugu. Zer esanik ez arrisku geologikoen arloan dugun garrantziaz; baina, tsumani bat edo lurrikara bat dagoenean baino ez dira gutaz oroitzen.
Interpretazio geologikoko saioa CSICen, Juán Tomás Vázquezekin eta Ferrán Estaradarekin batera // Utzitakoa
CSIC-eko Kontinenteko ertzen taldean diharduzu lanean, hiru ikerketa lerro ezberdinetan. Bereziki, klima aldaketa eta arrisku geologikoak aztertzen dituzue. Nola lotzen dira ikerketak elkarren artean? Dena dago konektatuta. Zuzeneko zein zeharkako teknikekin miatzen dugu itsas hondoa, eta bertan dauden sedimentuen azterketa egiten dugu. Horrekin, ingurumeneko aldaketei eta aldaketa klimatikoari buruzko datuak atera ditzakegu; adibidez, denboran zehar itsas mailak izan duen aldaketa behatu dezakegu sedimentuetan, eta fase glazialak (maila jaistean) eta interglazialak (maila igotzean) bereiz ditzakegu. Sedimentuen erregistroarekin ikusi ditzakegu, bestalde, failek eta tolesturek itsas-hondoan sortutako deformazioak, eta baita korronte ozeanografikoek eragindako erosioa ere. Hauek aztertuta, geologook ingeniariei behar-beharrezko informazioa ematen diegu itsas ingurunean obrak egin behar direnean: adibidez, Argeliatik ona gasa ekartzeko hodiaren kasuan egin genuen hori.
Itsas hondoaren geruza zaharrenak aztertzen dituzue sedimentuekin. Historialari zientifikoak al zarete? Hori da. Guretzako sedimentuen erregistroa liburu bat bezalakoa da. Sedimentu maila aztertzen dugunean, geruza bakoitzak garai bateko ingurumen aldaketei buruzko datuak ematen dizkigu. Hori irakurri eta interpretatzeko zerbait da; sedimentuen erregistroak itsasoaren historia kontatzen duten liburuak dira.
Aldaketa klimatikoaz asko hitz egiten da orain. Baina zientzialariek aspaldidanik esan dugu existitzen dela. Lurrean betidanik egon izan dira aldaketa klimatikoak; desberdintasun nagusia, historian lehen aldiz, aldaketen eragilea gizakia izan dela da. Gaur egun horretaz hitz egiteko arrazoia da aldaketaren eraginak orain ikusten eta sufritzen ari garela.
Geologoek nola aztertzen dituzue gizakiak eragindako aldaketak Zeharkako erregistroaren bidez (estatigrafikoak, adibidez), ehun mila edo milio bat urtetik gorako aldaketak azter ditzakegu, baina zundaketen bidez [lurraren perforazio txikiak] ikertzen ditugu aldaketarik berrienak. Iragan hurbileko eta iraupen laburreko klima-aldaketak aztertzen ditugu, berotze globalak epe laburrean kliman nola eragin dezakeen ulertu eta ezagutu ahal izateko. Iragarpen ereduek lehen hain ohikoak ez ziren muturreko gertaera meteorologikoak erakusten dizkigute, orain ohikoagoak izateaz gain, biziagoak ere badirenak. Hauek sedimentologoen, paleontologoen, geokimikoen, minerologoen, estatigrafoen eta abarren laguntzarekin ikertzen ditugu.
Itsasoko zaborraren inguruan ere egin dituzue ikerketak? Bai. Puntako teknologia erabiltzen dugu horretarako, zuzeneko teknikak: egoera in situ ebaluatzen dugu itsas hondora bidaltzen ditugun errobotekin, eta hauek ingurune horretako biologiaz gain, uretan dagoen itsas hondoko zaborra ikusten laguntzen digute murgilketa bakoitzarekin. Helburuak, orokorrean, bi dira: batetik, zakarrak bertako ekosistemari nola eragiten dion ikustea (biologoekin egiten dugu lan horretarako), eta bestetik, zein motako zakarra dagoen eta non kokatzen den ikertzea; izan ere, geologoek garraioaren mekanismoak ezagutu ditzakegu, itsasoko korronteak nolakoak diren ezagututa.
Zientzialariak Sarmiento de Gamboa ikerketa ontzian, Oceáncas, la mujer y la oceanografía proiektua bultzatzeko // Utzitakoa
Zein proiektu dituzue orain esku artean? Aldaketa klimatikoarekin lotuta egongo dira asko. Ikerketa askotan ari gara batera. Itsaso Artikoan eta Antartikoan ditugu proiektuak, besteak beste. Artiko inguruan ikerketa bat onartu digute oraintsu, izotzaren urtzearen ondorioz sortu litekeen tsunami mota zein izango litzatekeen aztertzeko. Horretarako, aurretik gertatu diren izotz blokeen erorketak ikertuta, modelizazioak egin ditugu, hondoko sedimentuetatik lortu dugu informazioarekin. Artikoko uren berotzearen ondorioz, itsaspeko labainketak edo irristaketak gerta daitezke, eta guk horin potentzial tsunamigenikoa [tsunamiak sortzeko duten ahalmena] ikertzen dugu. Horretarako, iraganean gertatutako irristaketak ikertzen ditugu eta beren eragina modelizatu. Itsas mailaren aldaketan eta jarduera sismikoan duen eragina ere aztertzen dugu, Antartikako izotz-mantuaren urtzearen eta lodiera galtzearen ondorioz.
Alborango itsasoan, penintsulak Afrikarekin duen tartean, egin dituzue ikerketetako asko. Zeintzuk dira proiektuak bertan? Urte amaieran, ikertzaile frantsesen laguntzarekin egin genuen ikerketetako bat. 30 metro luze zen sedimentua analizatu genuen, Alborango itsasoko korronteek beste gune batzuetan duten eragina aztertzeko. Itsaso horretan hiru ur masa daude: Atlantikotik datorrena, gainazaleko ur bezala sartzen dena, eta Mediterraneoko beste bi, tartekoa eta sakonekoa. Gibraltargo Itsasartetik doan ur hori berezia da (gainontzekoek baino gatz gehiago dauka), eta urrun heltzen da, Norvegiaraino. Azkenean, Atlantiko iparraldeko uren zirkulazioan eragina dauka, eta aldi berean, gune guzti horietako kliman ere bai. Hori da guk ikertzen duguna.
Bestalde, International Ocean Discovery Program delakoan ere ari gara lanean (abendutik, 2024ko otsailera arte), Alborango itsasoaren historia geologikoa hurbiletik ezagutzeko. Kontua da, Gibraltargo itsasartea itxita egon zen duela 5,3 milioi urtera arte —isolatuta zegoen, itsasora zabaldu gabe—, eta garai horretan, zoruaren hondoan pilatuta zegoen gatzak gazitu egiten zuen lurra (Gatz-krisia bezala ezagutzen den fenomenoa). Baina gunea zabaldu eta Atlantikoko urak bete zuenean, aldatu egin zen gazitasun hori.
Bizkaiko Golkoak ere badu horrelako historia geologiko edo ezaugarri berezirik? Kantauri Itsasoan eta Bizkaiko Golkoan asko daukagu ikertzeko. Alboran aztertzen 30 urte badaramatzagu, beste horrenbeste beharko genituzke hemen ikerketak burutzeko. Duela urte batzuk egon ginen Kantauri Itsasoan, eta arroila eta haran ikaragarriak ikusi genituen; adibidez, Sopelanan dauden tolesturak. Egitura guzti horietan euskal mendiak altxatzeko prozesua eta Pirinioetara nola luzatzen diren ikusi daiteke. Mendikateak altxatu zirenean, mugimendu horrek itsas hondoan sortu zuen erosioa ikusi daiteke gaur egun itsas hondoan, 4.000 metro baino gehiagoko sakoneran.
☉ Zaratamo
‘Ipuin klasikoak’ izango da Zaratamo eskolaren inauterietako aurtengo gaia
Ostiral eta larunbatean askotariko jarduerak prestatu dituzte txikientzat: kalejira, emanaldia, erromeria, musika, jolasak…
Otsailaren 13an eta 14an ospatuko dituzte aurtengo inauteriak Zaratamo eskolan eta aurtengo gaia ‘Ipuin klasikoak’ izango da.
Ostiral eta larunbatean askotariko jarduerak prestatu dituzte txikientzat Zaratamoko dantzariak – Untzurbe elkarteak eta Besopean Guraso Elkarteko kideek: kalejira, emanaldia, erromeria, musika, jolasak…
Egitaraua | Zaratamo eskolako inauteriak 2026
Otsailak 13, ostirala
10:00 Eskolako kalejira eta emanaldia
18:00 Erromeria, Elexaldeko plaza (Zaratamoko dantzariak – Untzurbe elkartea)
Otsailak 14, larunbata
12:00 Musika eta jolasak, Elexaldeko plaza (Besopean Guraso Elkartea)
☉ Zaratamo
Txirrindulari bat ospitalera eraman dute Zaratamon auto batek harrapatu eta gidariak ihes egin ostean
Istripua Zaratamoko Arkotxa auzoan izan zen, San Bizente elizako inguruetan. Auto gidariak ihes egin zuen
Atzo gauean, 22:15etan harrapaketa baten abisua jaso zuten larrialdi zerbitzuek. Auto bat, Bi-3701 errepidetik irten eta txirrindulari bat harrapatu zuen Arkotxa auzoan, San Bizente elizaren inguruetan.
Ertzaintzak GEURIAri azaldu lez, Bilbotik zetorren gris koloreko auto bat, errepidetik irten, txirrindulari bat harrapatu eta zuhaitz bat bota ostean, ezponda batetik erori eta etxebizitza bateko horma baten aurka jo zuen Zaratamoko Arkotxa auzoan.
Larrialdi zerbitzuak minutu batzuetan hurbildu ziren Zaratamoko auzora eta zauritu bakar bat topatu zuten bertan: txirrindularia. Galdakao-Usansolo erietxera eraman zuten. Autoaren gidariaren egoeraz galdetzean, Ertzaintzak azaldu du ihes egin duela eta ikerketa zabaldu dutela istripuaren kausak argitu ahal izateko.
Arkotxako auzotar batzuen arabera, gidaria San Mamesetik bueltan zetorren. Zautitua ospitalera eraman ostean garabi batek autoa eraman zuen.
☉ Zaratamo
Auto bat errepidetik irten da Zaratamon eta txirrindulari bat harrapatu ostean ihes egin du gidariak
Harrapaketa egin ostean, gidaria autotik irten eta ihes egin du. Ertzaintzak ikerketa zabaldu du istripuaren kausak argitzeko
Bart, 22:15ak aldera istripu baten abisua jaso zuten larrialdi zerbitzuek. Ertzaintzak GEURIAri azaldu lez, Bilbotik zetorren gris koloreko auto bat, San Bizenete eleiza ondoko BI-3701 errepidetik irten, txirrindulari bat harrapatu eta zuhaitz bat bota ostean, ezponda batetik erori eta etxebizitza bateko horma baten aurka jo zuen Zaratamoko Arkotxa auzoan.
Larrialdi zerbitzuak minutu batzuetan hurbildu ziren Zaratamoko auzora eta txirrindularia Galdakao-Usansolo erietxera eraman zuten. Autoaren gidariaren egoeraz galdetzean, Ertzaintzak azaldu du ihes egin duela eta ikerketa zabaldu dutela istripuaren kausak argitu ahal izateko.
Arkotxako auzotar batzuen arabera, gidaria San Mamesetik bueltan zetorren. Zautitua ospitalera eraman ostean garabi batek autoa eraman zuen.
☉ Zaratamo
Bideoa | Gonzalo Lopez: «Arkotxara heldu nintzenean 40 mahai-joko nituen. Gaur ia 1.200 ditut gordeta»
Pandemian hasi zen Gonzalo mahai-jokoetara partidak jokatzen. Orduz geroztik, Arkotxakoa esparru honetan espezializatu eta edukiak sortzen ditu sareetan
Zaletasun xumeen pertsona da Gonzalo Lopez Naranjo (Galdakao, 1986). Horrela definitzen du behintzat bere burua: bere pasioak bidaiatzea, Athletic Cluba eta mahai-jokoak dira. Arkotxako auzotarrak biziki maite ditu mahai-jokoak eta ia 1.200 gordetzen ditu bere etxean eta bertatik gertu daukan lonja batean.
Mahai-joko klasikoak betidanik ezagutu izan ditu Gonzalok, baina errealitate honen errudun nagusiak 2020ko pandemia eragindako itxierak eta ‘La Herencia de la Tía Ágata’ jokoa dira. Berarekin elkartu gara, kartoizko kutxez inguratuta eta eszenatokiak simulatzen dituzten tapizez estalitako mahaien artean.
Eskulibururik ez dugu faltan izan, eta Zaratamokoak mundu magiko baten ateak zabaldu dizkigu dadorik bota gabe.
Mahai jokoez inguratuta gaude elkarrizketa egiten dugun bitartean. Jakin ahako zenuke, arren, zein izan zen zure eskuetara iritsi zen lehena? Ez dakit lehena izango zen, baina ‘La Herencia de la Tía Ágata’ jokoa horien artean dago. Gaur egun joko horren hiru bertsioak dauzkat: MBtik Bizakera aldatu zen eta azken bertsioa ere badut. Esan beharrekoa da MBkoa baino txarragoa dela azken hau, baina hala ere heldua izanda erosi nuen ere, oroitzapen hori izateko.
Baina izatez, ‘La Herencia de la Tía Ágata’ ez da mahai joko ikoniko bat. 90. hamarkadako klasiko bat da baina horrenbesteko ospea zeukan? Partxisa edo Oka bezalako joko klasikoak jokatu ditut, baina baita ‘Mr. Pop’, ‘Quién es Quién’ , ‘Misterios de Pekín’, ‘Cluedo’, Monopoly… bezalako joko “arruntetara” ere. Baina ez dira bakarrak.
Noiz erabaki zenuen mahai-jokoen bilduma egiten hasiko zinela? Duela bederatzi urte heldu nintzen bikotekidearekin Arkotxara bizitzera. Pandemia garaia iritsi zenean etxetik irten ezin ginela ikusi genuen. Goizetan banatzaile lez egiten nuen lan eta bikotekideak ere lan egiten zuen. Baina arratsaldean konfinatuta geunden. ‘Marvel Champions’ izeneko mahai-joko bat deskubritu nuen eta jokatzeari ekin nion. Partida ugari jokatu nituen.
Momentu horretan lagun batekin berba egin eta mahai-jokoen inguruko podcast bat sortzea proposatu nion. Denborarik ez zeukanez, nire kabuz sortzea erabaki nuen. Mahai jokoen inguruan hitz egiten hasi nintzen eta aurrerago ‘Marvel Champions’ izeneko mahai jokoan espezializatu nintzen. Momentu hartatik aurrera mahai jokoak heltzen hasi ziren etxera. Joko berriak erosten eta probatzen hasi nintzen, gauza berriak etengabe probatzea asko gustatzen zaidalako. Badago mahai joko bat erosi eta partida ugari jokatzen dituenak eta gero ni nago: joko mordoa erosi eta partida gutxi batzuk jokatzen ditut. Hemen ditudan joko batzuetara behin baino ez dut jokatu. Arkotxara heldu ginenean 40 mahai-joko inguru genituen. Gaur egun ia 1.200 dauzkat Zaratamon. Eta lonja honetan ez daude guztiak: hauek hemen daude etxean ez dagoelako lekurik gehiago sartzeko.
Benetan deigarria da. Bada. Pandemiako egun arrunt batean, ‘Analisis Paralisis’ izeneko Twitch kanaletik deitu zidaten Madrilera joan eta ‘Marvel Champions’ jokoaren podcasta egiteko: jokoa nolakoa zen, nola funtzionatzen duen azaltzeko. Garai hartan hilabetero kaleratzen zuten mahai-jokoa zen hura. Egun hartatik aurrera mahai-jokoen inguruko aipamenak egiteko proposamenak heltzen hasi ziren etxera. Esan beharra dago lan hau egiteagatik ez dutela ordaintzen kanaleko jarraitzaile kopurua jakin bat gainditzen ez den bitartean, eta hori benetan zaila da. Nire kanala, ‘Owen Rules’ izenekoa, txikia da baina zorionez, mahai-jokoak bidaltzen dizkidate horiek probatu eta iritzia eman ahal izateko, betiere arrazoiak emanez.
Horren haritik argitaletxeetako deiak jasotzen hasi nintzen, gauzak ondo egiten ari nintzelaren seinale, suposatzen dut. Batzuek edukiak sortzeko proposamenak egin izan dizkidate, besteak beste. Etxera jokoak heltzen hasi ziren, baina aldi berean zuk ere inbertsioak egiten dituzu mahai-jokoetan. Hala da! Hasiera batean pare bat joko bidaltzen zizkidaten argitaletxeetatik. Gaur egun kopuru hori nabarmen handitu da: iazko urrian 20 mahai-joko bidali zizkidaten argitaletxeetatik. Eromena da.
Egunek ez daukate beharbesteko ordurik guztiak jokatu ahal izateko! Hala ere ez dago estresatzeko astirik, jasotzen ditudan horiek nire eskaerak izan ohi direlako. Batzuetan 10 minutu jokatzearekin nahikoa izan dezaket. Horiek dira jokatzea gustatzen zaizkidan mahai jokoak: arinak eta nire gustukoak.
Zure ia 1.200 joko horietara jokatu ahal izan duzu? Ez. Baina ez dut derrigorrezko lan bat moduan ikusten. Badakit laster edo berandu horietara jokatu beharko dudala, argitaletxei aipamenak egin behar dizkiedalako eta ez badut jokatzen eta gainera sareetan erakusten baditut ez dizkidate gehiago bidaliko. Beraz, hobe dut horietara jokatzea.
Arkotxan dituzun guztien artean bat nabarmendu beharko bazenu, zein litzateke? Auzoarekin lotura duen bat badaukat nire bilduman: ‘Ierusalem Anno Domini’. Azken afariaren inguruko mahai-jokoa da. ‘EuroGame’ bat da, baliabideak agertzen diren joko mota, alegia. Joko honetan ogia, arrainak eta harriak daude. Jokalari bakoitzak jarraitzaile kopuru bat dauka eta azken afarira heltzen dira. Helburua apostoluen eta Jesusen ondoan ipintzea da. Hori, jokalari bakoitzak bere baliabideak kudeatuz eskuratzen du. Partidaren amaieran, Judasek puntuak kentzen dizkie jokalariei. Carmen G. Jiménezek sortu zuen mahai-joko hau eta ‘Catan’ jokoaren antza daukala esan daiteke. Nire bilduma osoko gai xelebreetarikoena jorratzen du honako honek.
Zure bildumari begira… Mugarik al duzu? Lonja honetan 900 mahai-joko daude. Gogokoenak etxean ditut. Hasiera batean neure buruari ipini nion muga 250 joko izan ziren (barreak). Mahai-jokoek espazioa okupatzen dute eta nire joko guztiak gela honetatik ez irtetea espero dut, gehienez jota. Gela honek baldintza onak ditu: behar bezala isolatuta dago eta hezetasun-kengailu bat daukat. Azken batean kartoizkoak dira mahai-jokoak.
Eta egiten duzun lan guztiaz gain, lagunekin jokatzea gustuko duzu ere? Normalean hemen bertan elkartu ohi gara asteburuetan. Lagunez gain nire familia ere ohitu da mahai-jokoetara jokatzera: gurasoak, aita-amaginarrebak… familiaren kasuan, ‘party’ edo ‘filler’ tankerako joko arruntagoetara jokatzen dugu elkarrekin (arinak, sinpleak eta eramangarriak); ez gara abenturetan edo kontu konplexuetan murgiltzen. Party edo filler motako joko ezezagun eta benetan interesgarriak daude, eta jendeak ezagutuko balitu zaletasuna handiagoa egongo litzateke, zalantza barik!
Ba al dago berriro jokatzea gustatuko ez litzaizuken jokoren bat? Hainbat daude. Mahai jokoekin benetan gozatzen dut eta arraroa da jokoren bat nire gustukoa ez izatea. Hala ere, horietako bat aipatu beharko banu ‘Virus’ litzateke. Estatu mailakoa da eta mundu osoan 3 milioi kopia saldu ditu. Hala ere “gorroto” dudala esan dezaket. Jokatzea gustuko baduzu partidak gehiegi luzatu daitezke, nire ustez. 15 minutuko partidak jokatu ohi dira normalean eta jokoaren arrakasta ulertzen dut: produktu ona da, baina ez mahai-joko lez. Nire iritzia egileei helarazi nien eta ez naute gorroto harrezgeroztik (barreak).
Mahai-jokoetara jokatzeko zaletasunik al dago gure eskualdean? Eskualdean ez ezik, Euskal Herrira begira, esan behar da zaletasun honi eusten dion uste baino jende gutxiago dagoela botatzen duen euri guztia ikusita. Europako iparraldeko lurraldeetan kontrakoa gertatzen da: eguraldi txarra egiten duenean jendea elkartu eta orduak ematen ditu mahai-jokoetan. Tabernak mahai-jokoz josita daude.
Agian iparraldeko herrialdeetako jendearekin alderatuta alferragoak gara? Nik uste dut ezjakintasun handia dagoela. Jendeak mahai-jokoak gustatzen ez zaizkiola esaten didanean, gustatzen zaion hori oraindik topatu ez duela erantzuten diot.
Entretenimenduaren munduan mahai-jokoez gainera, badira beste motako jokoak. Nolako iritzia diezu online jokoei? ‘Rainbow Six’ jokoa gustuko dut, baina online formatuko jokoek beste ikuspegi bat eskaintzen dute: oso motibatuta ez nagoenean edo mahai joko baten eskuliburua irakurtzeko gogorik ez dudanean… orduan jokatzen dut online motako jokoetara edo bideojokoetara. ‘Plug & Play’ esaten zaio: piztu eta jokatu, besterik ez. Jende askorentzat, mahai-jokoek duten eragozpen handiena eskuliburuak dira.
Baina aldi berean, irudiari, ilustrazioei, garrantzi handia ematen diete mahai-jokoei. Azken zazpi urteetan garrantzi handiagoa ematen hasi zaio mahai-jokoen alde grafikoari. Are gehiago, argitaletxe batzuk irudi desfasatuak eta osagarri pobreak zituzten antzinako jokoak berreskuratzen eta eraldatzen ari dira, gaur egungo jendeari arreta erakarri diezaien.
Baina badira ere sekula zaharkitu ez diren eta arte lan izugarria duten ‘Magic: The Gatering’ bezalako karta jokoak. Horiek ‘Trading Card Games’ edo TCG bezala ezagututako jokoak dira. Horiek estrategia-jokoak dira. Bertan, jokalariek beren karta piloak sortzen dituzte aurkariei aurre egiteko, bilduma pertsonal zabal batetik abiatuta. Era honetako jokoak nire espektrutik aldendu egiten dira, “Pay to Win” motakoak direlako: zenbat eta diru gehiago inbertitu, orduan eta karta hobeagoak izango dituzu. Nire jokatzeko era bestelakoa da: Marvel Champions jokoa Living Card Game edo LCG bat da: jokalari guztiek joko bera dute, irabazteko aukera berberekin. Gainera, joko kooperatiboa da.
Eta bakarrik jokatu nahi izatekotan, aukerarik eskaintzen dute mahai-jokoek? Eskaini ditzakete. Izan ere, jende askok ez daki honako hau: gaur egun, mahai-joko batek bakarrik jokatzeko aukera eskaintzen ez badu salmenta gutxiago egiten ditu. Kontuan izan behar da gaur egungo gizartearen erritmo biziak denbora gutxi uzten duela lagunen artean elkartu eta mahai-jokoetara jokatzeko. Nire bildumako joko askok bakarrik jokatzeko aukera eskaintzen dute.
Aukera hori oso egokia izan daiteke Koronabirusa bezalako pandemia batean etxean bakarrik bizi den pertsona batentzat, esaterako. Nolako etorkizuna aurreikusten diezu mahai-jokoei datozen urteei begira? Board Game Arena (BGA) bezalako plataformak daude gaur egun. Bertan, mahai jokoak automatizatuta daude: kartak banatzen dituzte botoi bat sakatuz eta beste hainbeste funtzio dituzte. Nire ustez mahai-jokoen esentzia guztiz galdu egiten da horrela. Esparru honetan mugitzen den jende asko heldua da eta informatikari asko topa daiteke bertan. Egun osoa bulegoan, pantaila baten aurrean eman ostean egin nahi duten azken gauza dibertitzeko beste pantaila baten aurrean ipintzea da. Logikoa da. Bestalde, badira App bat daukaten mahai-jokoak, “laguntza” emateko. Jende asko fenomeno honen aurka agertu izan da, jokoak “auto-jokagarriak” izatea gura dutelako, teknologia alde batera utziz.
Etorkizunari begira, denborak aurrera egin ahala osagarriak integratuko direla uste dut, baina ur handitan murgildu barik. BGA bezalako plataformek ez dituzte gaur mahai-joko bezala ezagutzen ditugunak ordezkatuko, ez behintzat datozen 10 urteei begira. Azken batean, eta Magic kartetara itzuliz, pertsona batek zer dela eta ordainduko ditu 800 euro karta soil batengatik digitalean eduki ahal badu?
☉ Zaratamo
Zaratamoko Gutiolo eta Urdinbide auzoak urez hornituko dituen proiektu berriaren hitzarmena onartu dute
Aurrekontuari dagokionez, Zaratamoko Udalak 219.269,36 euro ordaindu beharko ditu guztira, 54.817,34 euro urtero 2026tik 2029ra
Joan den urtarrilaren 29an Zaratamon egindako osoko bilkuran argi berdea eman zioten Gutiolo eta Urdinbide auzoetako eta Usansolo Arteta auzorako hornidura sistema berriaren proiektuaren hitzarmenari, EH Bildu eta EAJren aldeko sei botoekin eta Gure Herria plataformaren bi abstentzioarekin.
Proiektu honen bidez, ura ponpatuko da Lekue biltegitik Artetako biltegiraino (Usansolo). Bertatik, ura auzo horretara banatzen jarraitzeaz gain, ura berriro ponpatuko da Zaratamoko mugaraino, Upo eta Otzagai mendien arteko lepoan. Bertan, Gutiolo eta Urdinbide auzoak hornituko dituen biltegi bat eraikiko da. Hitzarmen berri honen helburu diren obrak kontratatzea Bilbao Bizkaia Ur Partzuergoari dagokio.
Proiektuaren kostuari dagokionez, Zaratamo eta Usansoloko Udalek Partzuergoari ordainduko dizkiote ekarpenak: obren egikaritze kostuaren % 50a (Usansolok % 30 eta Zaratamok % 20).Ekarpen horien ordainketa lau urteetan egingo da 2026-2029 urteen bitartean. Horrela, Zaratamok 219.269,36 euro ordaindu beharko ditu guztira, 54.817,34 euro urtero 2026tik 2029ra. Usansoloren kasuan zenbatekoa 336.000,00 eurokoa izango da guztira (84.000 euro ordaindu beharko ditu 2029ra bitartean).
Arazoaren jatorria
Zaratamoko Gutilo eta Urdinbide auzoko bizilagunek arazoak izan dituzte ur edangarriekin azken urteetan, GEURIAk jakin ahal izan duenez. Azken intzidentziak iazko irailean izan ziren. “Txorrotako ura ezin da erabili. Ez edateko ezta sukaldatzeko”, horrela zioen Gutiolo auzoko Iciarren etxetik metro batzura kokatuta dauden postontzietan ipini zuten kartel batek. Hilabete horietan, Ur Partzuergoak kamioien bidez helarazi zizkien auzotarrei lau litroko txanbil bi, eguneroko jarduerak egin ahal izateko.
Aurreko urteetan, behin baino gehiagotan, ura uherra iristsi izan da etxeko txorrotara baina Partzuergoko ordezkariek “ezer gutxi” egin dutela dio Iciarrek. Udalak, iazko irailean GEURIAri azaldu lez, lau urte daramatza arazo honen konponbidearen bila. Izan ere, Otzagarain aire zabalean dagoen ur biltegi bat dago gaur egun, eta bertatik irteten da Gutiolo eta Urdinbide auzoak eta baita Arteta hornitzen duen ura.
“Ur hornidurak arazoak ematen ditu urtero: ez da edangarria, zikin heltzen da etxera, behin baino gehiagotan egin izan diren analisi mikrobiologikoen emaitzak ez dira egokiak izan…”, adierazi zuen Alberto Ugarriza alkateak duela hilabete batzuk.
Itxaropena, gertuago
Partzuergoaren zerbitzu teknikoek iazko maiatzean idatzi zuten ur hornidura sistema berriaren proiektua eta kontrata bidezko egikaritze-aurrekontua 1.110.538,72 euroan ezarri zuten (BEZa kanpo) eta egikaritze epea 18 hilabetekoa izango dela aurreikusi dute.
Proiektu hori errealitate bihurtu arte, Gutiolo eta Urdinbide auzoko bizilagunek Galdakaoko Maxam enpresaren instalazioetan dauden biltegi batetik jasotzen dute ura eta bertako kudeaketa pribatua da.
Argazkiak | Euriak ez ditu Arrigorriagako herri-inauteriak geldiarazi
Argazkiak | Lau urtaroak, Oilategi Deluxe eta Txorimaloak izan dira mozorrorik onenak Basaurin
Trenbidera jausitako zuhaitz batek 30 minutuko atzerapenak eragin ditu Hego Uribeko Renfeko C3 linean
Argazkiak | Euriak ez ditu Arrigorriagako herri-inauteriak geldiarazi
Argazkiak | Lau urtaroak, Oilategi Deluxe eta Txorimaloak izan dira mozorrorik onenak Basaurin
Argazkiak | Galdakaoko ikastetxeek Santa Ageda bezpera ospatu dute
Erreportajea | Botosani eta Zeberio lotzen dituen haria
Bideoa | Gonzalo Lopez: «Arkotxara heldu nintzenean 40 mahai-joko nituen. Gaur ia 1.200 ditut gordeta»
