☉ Ugao
Jon Gil: “Denbora faltaren aitzakian, ondo jatea bigarren maila batean uzten dugu”

Betidanik gogoko izan du sukaldatzea eta pasioa lanbide bihurtu du Jon Gilek (Ugao, 1995). Etxean hasi zen, amak lan egin behar zuenean berak hartzen baitzuen afaria prestatzeko ardura. Udarak Parisen igarotzen zituen, familiak bertan zuen jatetxean laguntzaile lanetan. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza bukatzerakoan Galdakaoko ostalaritza eskolan eman zuen izena eta bertan ikasketak bukatzerakoan, ibilbide desiragarria abiatu zuen sukaldari gisa Euskal Herriko jatetxe sonatuetan: Bilboko Porruen, Galdakaoko Aretxondon eta Andra Marin, Gasteizeko Don Producton eta orain Zornotzako Boroa jatetxean. Abenduaren 9an eta 17an Gabonetako sukaldaritza ikastaroak eskainiko ditu Gilek Ugaoko Gazteinfon. Berarekin batu gara sukaldaritzaren inguruan berba egiteko.
Gazte hartu zenuen sukaldaritza ikasteko erabakia.
Biologia ikastea zen nire hasierako asmoa baina institutuan kili-kolo ibili nintzen eta kurtsoa errepikatu nuen. Institutuko hurrengo urteak zail ikusi nituen eta sukaldatzeak zoriontsu egiten ninduenez, DBH bukatu bezain laster Galdakaoko ostalaritza eskolan eman nuen izena. Tokirik gabe geratu nintzen hasieran, eta azken orduan Laudioko institutuan eman behar izan nuen izena. Gauzak nolakoak diren: Ugaoko liburu-dendan batxilergoko materiala erosten ari nintzela, Galdakaotik deitu zidaten niretzat tokia zegoela esateko. Institutuko liburuak itzuli eta ostalaritza eskolakoak erosi nituen.
Ikaslea zinela han-hemenka ibili zinen sukaldean trebatzen.
Lehenengo ikasturtea bukatu bezain laster, tabernaz taberna ibili nintzen udaran neure burua aurkezten, haien sukaldeetan pintxoak egin nahi nituela esanez. Alonsotegin eman zidaten aukera, eta sartu eta berehala herriko pintxo txapelketa irabazi genuen. Oreo itxura zuen amarrua prestatu nuen, odolostea eta gazta nahastuta. Ikasturte berria hasi arte izan nintzen han.
Galdakaon bukatuta, non hasi zinen profesional gisa?
Bilboko Porrue jatetxean hasi nintzen praktikari, hiru hilabetez. Zorte handia eduki nuen, hasi eta gutxira asteburuetarako lan-kontratua eskaini baitzidaten. Sukaldarien praktiken inguruan asko hitz egin da hedabideetan, baina egia esan, nire esperientzia oso baikorra izan da. Egon naizen sukalde guztietan denok zuritu ditugu patatak eta denok txikitu ditugu kipulak. Egia da, baita ere, goi mailako jatetxeetako errealitatea oso bestelako dela: esku asko behar dituzte, exijentzia puntakoa da eta errazagoa da horietan lan gehiegikeriak pairatzea. 200 elaborazio ezberdin prestatzen dituzte aldi berean.

Brasan adituak diren Don Producto Gasteizeko jatetxean aritu zen lanean / Geuria
Bilbo utzi eta Gasteizera joan zinen brasa teknikak ikastera.
Bost hilabete eman nituen Gasteizko Don Producto jatetxean lanean. Brasa tekniketan adituak dira bertan eta lana eta ikasketa uztartu ahal izan nituen. Lanegunak, ordea, oso luzeak ziren, eta sukaldean ordu txikitan bukatuta, kotxea hartu eta ia ordu betez gidatu behar nuen Ugaora itzultzeko. Hura ez zen bizitza, eta Galdakaotik deitu zidatenean, ez nuen bitan pentsatu. Aretxondon hasi nintzen eta Michelin izarra duen Andra Marira pasatu nintzen ondoren. Epe labur batez Bilboko Meliara lekualdatu ninduten eta Aretxondora itzuliz bukatu nuen Galdakaoko esperientzia.
Eta orain zer moduz zaude Boroan?
Oso gustura ari naiz. Brasa tekniketan espezializatu nintzenez, arrain eta okela erreen arduraduna naiz bertan. Hala ere, denetarik egiten dut. Oso jatetxe ospetsua da eta igande batean 120 pertsona baino gehiago egon daitezke aldi berean bazkaltzen. Une horietan sukaldeko tentsioa oso handia da eta kontzentrazioa, erabatekoa. Pentsa: arrainak zuritu, garbitu, okela zatitu, parrilan jarri, sua kontrolatu, jakiak kontrolatu bere puntuan egon daitezen… Mila gauza aldi berean, eta zerbitzuak irauten duen bitartean, etenik gabe! Plater guztiak ondo atera behar dira, ezin da bidean ezer utzi.
Ondo daramazu sukaldariaren bizitza?
Nire familiaren eta ingurukoen kontrako joeran noa ni. Asteartetik igandera egiten dut lan, eta astelehenak libratzen ditut. Egun horretan egin behar izaten ditut egunerokoak eskatzen dituen tramite guztiak: dentistarengana joan, arropa berria erosi, familiarekin egon… Asteburuetan izaten dira lanegunik gogorrenak eta noski, nire lagunek egiten dituzten plan gehienak galtzen ditut. Azken lau urteak zailak izan dira: mundu honetan zeure bidea ireki nahi baldin baduzu dedikazio handia eskatzen dizu lanbide honek. Hala ere, pozik nago egun ditudan ardura eta zereginekin. Asko ikasi dut ofizioaren inguruan eta jendea hasi da nire lana baloratzen. Halaber, astebururen bat libre dudanean topera aprobetxatzen ikasi dut. Ez naiz momentu batean ere geldirik egoten!

Sektoreko hitzarmenari buruz ere mintzatu da Gil / Geuria
Zein da sukaldari gisa duzun ametsa?
Epe laburrera begira, nire neska-lagunarekin Costa Ricara joatea gustatuko litzaidake. Hondartzan parrila bat jarri eta arrain errea eta entsalada prestatuko nituzke. Urte batzuk hala igaroko nituzke, problema barik! Epe luzeagora begira, tamaina ertaineko jatetxea edukitzea gustatuko litzaidake. Ez dut esplotatua bizi nahi, bizitzeko adina diru irabazi eta listo. Izan ere, sukaldariaren artean esaten dugun legez, ‘gure lana ez dago eskertua ezta ordaindua ere’.
Zer iritzi duzu sare sozialetan agertu diren kritiko amateurren inguruan?
Apur bat burutik jota gaude. Gaur egun edonork esaten du kritiko gastronomikoa dela, eta 10 eurogatik jandako menua kritikatzen du lau haizeetara, lotsarik gabe. Ahaztu egiten zaigu 10 euro horiekin jakiak, pertsonala, argia, gasa, ura eta garbiketa zerbitzua ordaindu behar direla. Halako jatetxeetan umilagoak izan behar dugu. Luxuzko jatetxe batera baldin bazoaz, orduan bai, kritikatu, ordaindu duzun prezioan kritikak entzutea ere sartzen baita.
Sektoreko hitzarmenaren inguruko kexak entzun dira maiz.
Oso gaizki dago gure sektoreko hitzarmena. Lanaldi osoko kontratu batekin, hau da 40 ordu lan eginda eta ordu extrak gehituta (sukaldean asko izaten dira beti), 1.200 euroko soldata ezartzen du akordioak, berdin du eguneko menuak bakarrik zerbitzatzen dituen jatetxe txiki batean lanean ari zaren edo Michelin izarra duen jatetxe batean ari zaren. Hitzarmenak ez du bereizketarik egiten. Gutxi ordaintzen digute, nire ustez.
Ondo jaten al dugu etxean?
Bai eta ez. Badirudi ondo jatearen garrantzia gizarteratu egin dela erabat, baina nire inguruan ikusten dudana da bigarren mailako beharrizan gisa ulertzen dugula jatearena. Hau da, presaka goaz leku batera eta bestera, eta denboraren kontrakarrera horretan nahiago dugu daukagun denbora librea beste zerbaitetan inbertitu sukaldatzen baino. Bitxia da, lagunekin hamar zurito edateko denbora daukagu baina norberarentzat sukaldatzeko astirik ez. Askotan entzuten dugu hori: ‘Egingo nuke, baina ez daukat denborarik’. Egungo gurasoen jarrera ere halakoa da: janari erraza presaka prestatu, umea akademiara eraman, akademiatik bueltan azkar afaldu eta ohera, bihar eskolara joan beharra dago eta. Presaka gabiltzanean okerrago jaten dugu beti, eta presaka bizi gara.
Bukatzeko, zer da Ugaoko tailerretan erakutsiko duzuna?
Jaki txukunak eta ikusgarriak prestatzea uste baino errazagoa dela erakutsiko diet parte hartzaileei. Edozein supermerkatutan eros daitezkeen elikagaiekin hasierako plater elaboratuak egingo ditugu, afarira begira goizetik prest utz daitezkeenak. Hozkailuan normalean izaten ditugun elikagaiekin ere nahasketa txukunak egiten erakutsiko diet. Jakiak ondo uztartuta eta teknika sinple batzuk aplikatuta, bestelako dimentsio bat har dezakete etxean prestatutako platerek. Azkenik, janaria ondo aprobetxatzearen garrantziaz hitz egingo diet: soberakinekin gauza asko egin daitezke eta horretaz ere arituko gara.
☉ Ugao
Ongizatea: adin guztietako ugaotarrentzat eskuragarri
Kirola egiteaz gainera, uretako jarduerak onuragarriak dira erabiltzaileen ongizate fisiko eta mentalerako, aldi berean

Joan den urtarrilaren 19an berrireki zituzten El Jaro kiroldegiko igerilekuetako ateak, 11 hilabetez obrak direla eta itxita egon ostean. Tarte horretan, Ugaoko Udalak 1997tik egin duen esku-hartzerik garrantzitsuena egin du bertan. Izan ere, 1.226.826 euroko inbertsioa egin dute, eta horietatik 500.000 euro Bizkaiko Foru Aldundiak jarri ditu.
Aurrekontu handiko proiektu guztiekin gertatzen den bezala, iritziak askotarikoak izan dira: kiroldegiko erabiltzaile askoren aburuz beharrezkoa eta onuragarria izan da inbertsioa. Egon da, baina, beharrezkotzat jo arren, lehentasunak beste obra eta arlo batzuetan daudela uste duenik ere.
Egun arte, eta uretako jardueren esparruari dagokionez, Ugaoko kiroldegiko eskaintza igerileku tradizionalak eta bainu turkiarretara mugatzen zen. Behin obra hau bukatuta, aukera gehiago izango dituzte El Jaro kiroldegira bertaratzen diren erabiltzaileek.
Berrikuntza aipagarrienak eraiki dituzten bi igerileku-baso berriak dira. Lehenengoa, 1,20 metroko sakonerakoa, jarduera espezifikoetarako izango da, hala nola haur, heldu eta nagusientzako ikastaroak eta zuzendutako jarduera berriak, aquagym-a kasu. Bestea, sakonera berekoa, aisialdirako erabiliko dela iragarri du Udalak, spa eta erlaxazio gune batekin: “Espazio hori erabilera anitzeko areto zaharra igerileku nagusiaren esparruarekin (klimatizatua) lotuz egokitu da. Azken honek bere sei kaleak eta ohiko erabilera mantentzen ditu, bai igeriketa librerako bai irakaskuntzarako”, zehaztu dute udal ordezkariek.
Izan ere, mota honetako spa eta ur basoei (haurrentzako edo nagusientzako igerilekuak tartean) hainbat onura onartzen zaizkie: spa bezalako guneek hidroterapia eskaintzen dute giharrak erlaxatzeko, zirkulazioa hobetzeko, ametsen kalitatea modu nabarmenean hobetzeko eta helduen estresa murrizteko, oro har.

Zentzu honetan, ez da ahaztu behar, Ugaoren datu demografikoei erreparatuz gero, 65 urterik gorako populazioa %23koa da, eta zahartze aktiboa errazten duten instalazioen beharra handia dela.
Ur gutxiko eremuei dagokienez, berriz, segurtasuna, urarenganako familiarizazioa eta estimulazioa bermatzen dute haur txikientzat, eta aukera ematen dute urari beldurra dieten haurrei igeri egiten ikasteko hastapenak hobeto barneratzeko. Gainera, ur gutxiagorako edukiera daukatenez, ohiko igerilekuetan erabiltzen diren kimiko kopuru gutxiago erabiltzen dira bertan.
Kirolaz harago
Urtarrilaren 29an Leixuri Arrizabalaga Euskara, Kultura eta Kirol foru diputatuak El Jaro kiroldegiko instalazioak bisitatu zituen Ekaitz Mentxaka Ugaoko alkatearekin batera, eta kirolaz harago, Ugaoko kiroldegia ongizaterako, osasunerako eta komunitate-kohesiorako gune ere bihurtu dela azpimarratu zuen.
Horrekin batera, belaunaldien arteko faktore inklusiboa ere aipatzekoa da: sakonera txikiko igerileku bati esker, haurrek, helduek eta adinekoek jarduera partekatu dezakete ingurune seguru batean. Kirol guztiek ez dute zeharkako izaera hori.

Beste hitz batzuetan, aisialdiaz haratago, udal igerileku berri hauek entretenimendurako espazio bat eskaintzeaz gain, osasun publikoko tresna bat eskaintzen dute: inpakturik gabeko jarduera fisikoa, ongizate mentala, belaunaldien arteko inklusioa eta adin guztientzako ariketa irisgarria.
Udalaren datuen arabera, Ugaoko instalazioak ehunka pertsonek erabiltzen dituzte egunero, eta Mentxakaren arabera “jarduketa hau herritarrek aspalditik eskatutakoa da. Erabiltzaileek adierazitako beharrei erantzun diegu, eta ziur gaude datozen urteetako erronkei aurre egiteko prest dauden instalazio moderno eta moldakorrez gozatuko dutela”, izan dira Ugaoko alkatearen berbak.
☉ Ugao
Memoria Tailerra abiaraziko dute Ugaon, ‘Zainduz’ programaren baitan
Saioak astearte eta ostegunetan egingo dituzte, 16:00etatik 17:30ak bitartean, Gure Etxea Jubilatu eta Pentsiodunen Elkartean

Otsailaren 17an hasiko da memoria lantzera eta ongizate kognitiboa sustatzea helburu duen Memoria Tailer berria, Ugaon, ‘Zainduz’ programaren bidez.
Saioak astearte eta ostegunetan egingo dituzte, 16:00etatik 17:30ak bitartean, Gure Etxea Jubilatu eta Pentsiodunen Elkartean (Udiarraga, 25).
Era honetako tailerretan, “gogoratzeko trebatzeaz” gain, estimulazio kognitiboa, autoestimua eta sozializazioa modu integralean lantzen dira normalean. Helburu nagusia da funtzio mentalak mantentzea eta indartzea, narriadura kognitiboa prebenitzea eta egunerokorako tresna praktikoak ematea.
Edukiera mugatua izango da eta parte hartzeko izena ematea beharrezkoa dela adierazi dute Ugaoko Udaletik. Horretarako, udaletxera jo edo 747 455 290 telefono zenbakira deituz harremanetan ipini beharko dira interesdunak.
☉ Ugao
San Mames estadioa berdez argiztatuko dute Ménière gaixotasunari ikusgarritasuna emateko
Edurne Astondoa ugaotarra Menière Sindrome España ASMES elkarteko ordezkaria da eta duela egun batzuk harremanetan ipini zen GEURIA komunikabidearekin San Mames estadioan egingo duten ekimenaren berri emateko

Datorren otsailaren 7an Bilboko San Mames estadioa berdez argiztatuko du Athletic Clubek 20:00etatik 20:30ak bitartean Menière sindromeari ikusgarritasuna emateko. Edurne Astondoa ugaotarra Menière Sindrome España ASMES elkarteko ordezkaria da eta duela egun batzuk harremanetan ipini zen GEURIA komunikabidearekin San Mames estadioan egingo duten ekimenaren berri emateko.
Izan ere, otsailaren 7an Ménière kontzientziatzeko eguna ospatuko dute. 2016an elkartea eratu berria zela, bilerak egin zituen Europako antzeko elkarteekin, eta Osasunaren Mundu Erakundeari (OME) Ménière Sindromearen Munduko Eguna esleitzeko eskatzea erabaki zen. “Otsailaren 7a aukeratu zen, egun horretan hil baitzen Prosper Ménière, gure gaixotasunaren sintomak lehen aldiz deskribatu zituen mediku frantsesa. Gestioak hasi ziren, baina ezinezkoa izan zitzaigun OMEra iristea, ahanzturan geratuz, baina ez guretzat. Egun horretan ofizialki berriz eskatu ahal izateko zain, Ménière-ren Sindromeari buruzko Kontzientziazio Eguna ospatu genuen”.
Ménière-ren sindromea barne-belarriko nahasmendu kronikoa da, eta bertigo larriko eraso errepikakorrak, entzumenaren galera gorabeheratsua, tinnitus (burrunbak) eta belarriko presio- edo zapalkuntza-sentsazioa eragiten ditu. Orekari eta entzumenari eragiten die, gehienetan belarri bakar batean, eta belarriko labirintoan likido gehiegi egotearen ondorio dela uste da.
☉ Ugao
Ugaoko kultur ondarea ezagutzeko otsailaren 11n ibilbide gidatua egingo dute
Jarduera parte-hartzailea izango da eta helburua herriaren memoria eta nortasuna gertutik ezagutzea izango da

Ugaoko Udalak, AEKrekin elkarlanean eta Bizkaiko Foru Aldundiaren babesarekin, hiribilduaren kultur ondarea ezagutzeko ibilbide gidatua antolatu du beste urte batez ‘Praktikatu eta bizi’ programaren barruan. “Herriko kultur ondarea ezagutzeko aukera izango dugu aditu baten eskutik”, iragarri dute.
“Ibilbide gidatuan, Ugaoko hainbat leku esanguratsu bisitatuko ditugu, haien historia, erabilera eta garrantzia ezagutzeko”. Jarduera parte-hartzailea izango da eta helburua herriaren memoria eta nortasuna gertutik ezagutzea izango dela azaldu dute antolaketa taldetik.
☉ Ugao
Ugaoko kiroldegiak igerilekua, spa eta erlaxazio gunea berritu ditu
“Kiroldegi honek ez du soilik kirol-jarduera sustatzen; ongizaterako, osasunerako eta komunitate-kohesiorako gune ere bihurtu da”, azaldu du Foru diputatuak

Ugaoko El Jaro kiroldegiak Leixuri Arrizabalaga Euskara, Kultura eta Kirol foru diputatuaren bisita izan du gaur goizean, Udalak amaitu berri dituen igerilekuko lanak direla eta. Bisita berezira hedabideak gonbidatu dituzte, azken hilabetetako lanak ezagutzeko, espazio berriak joan den urtarrilaren 19tik herritarrentzat zabalik egon arren.
Azken hilabeteetan GEURIAn iragarri lez, Ugaoko kiroldegiak hobekuntzak egin ditu El Jaro kiroldegian, 1997tik egin diren esku-hartzerik garrantzitsuena. Izan ere 1.226.826 euroko inbertsioa egin dute, eta horietako 500.000 Foru Aldundiak finantziatutakoak dira.
Berrikuntza aipagarrienak sortu dituzten bi igerileku-baso berriak dira. Lehenengoa, 1,20 metroko sakonerakoa, jarduera espezifikoetarako izango da, hala nola haur, heldu eta nagusientzako ikastaroak eta zuzendutako jarduera berriak, aquagym kasu.
Bestea, sakonera berekoa, entretenimendurako erabiliko dela iragarri du Udalak, spa eta erlaxazio gune batekin: “Espazio hori erabilera anitzeko areto zaharra igerileku nagusiaren esparruarekin (klimatizatua) lotuz egokitu da. Azken honek bere sei kaleak eta ohiko erabilera mantentzen ditu, bai igeriketa librerako bai irakaskuntzarako”, zehaztu dute udal ordezkariek.

Bisitako momentu bat, igerilekuetan // Geuria
Ondorioz, sauna eta bainu turkiarra lekualdatu dute eta berritutako eremuaren zati handi bat irisgarritasun eta segurtasun-irizpideak kontuan hartuta diseinatu da, bereziki dibertsitate funtzionala edo mugikortasun murriztua duten pertsonak aintzat hartuz. Horrela, kiroldegia hezkuntzara eta osasuna zaintzera bideratutako gune gisa sendotu da.
Lexuri Arrizabalaga, Foru diputatua: “Kiroldegi honek ez du soilik kirol-jarduera sustatzen; ongizaterako, osasunerako eta komunitate-kohesiorako gune ere bihurtu da”
“Erakundeen arteko lankidetzari esker, herritarren bizi-kalitaterako funtsezkoak diren instalazioak nabarmen hobetu ahal izan dira”, azaldu du Arrizabalagak. “Kiroldegi honek ez du soilik kirol-jarduera sustatzen; ongizaterako, osasunerako eta komunitate-kohesiorako gune ere bihurtu da”.

Ekaitz Mentxaka Ugaoko alkateak nabarmendu du jarduketa hau herritarrek aspalditik eskatutakoa dela eta esku-hartze honi esker kiroldegiak eraldaketa handia izan duela: “Erabiltzaileek adierazitako beharrei erantzun diegu, eta ziur gaude datozen urteetako erronkei aurre egiteko prest dauden instalazio moderno eta moldakorrez gozatuko dutela”.








