☉ Ugao
Ruth Morgado: «Loreekin gustu ona izateak ez du balio; lore-sorta ondo egiten jakin behar da»
Ruth Morgadok 25 urte zituela ireki zuen bere negozio propioa: Arrigorriagako Kreta Floristas. Lore-sortak, lore-konponketak eta landareak dauzka eskura bertan

Loradendak pixkanaka desagertzen doazen garaian, Arrigorriagako Kreta Floristas dendako Ruth Morgado Elorzek (Zaratamo, 1977) herritarrak landareetara hurbiltzeko sekretua aurkitu duela dirudi. Whatsapp-en hedapen zerrenden bidez eta sare sozialak erabilita, eskaintza bereziak egiten dizkie bezeroei, eta abisatu eta 20 minutu eskasera, dendatik pasatu, eta nahi dutenek lore-sortak azkar batean izan ditzakete eskura. Ugaon 15 urte baino gehiagoz bizi izan den lorazainak gogoko ditu erronkak: 25 urte zituenean ireki zuen loradenda propioa, gaztetan “gauza berriak” egiteko gogoa sentitu zuelako, eta gogo horrek, oraindik ere, irauten duelako. Aurten, gainera, publikoaren arreta bereganatzeko beste lorpen bat egin du Morgadok, Bizkaidendak elkartearen IV. Erakusleiho Lehiaketako Arrigorriagako lehen saria irabazita.
Noiz hasi zinen loragintzari lotutako lanak egiten? Kreta Floristas denda 2001eko abenduan ireki nuen, 25 urte neuzkanean. 1998tik aritu naizenez loreen munduan, ordurako baneukan esperientzia. Izan ere, nire negozioa zabaldu baino lehen, Ugaon, Bilbon eta Leioan lan egin izan dut: nire osabaren dendetan, Flores Elorzen, eta Leioan, Elexalde dendan. Hala ere, onena nire aldetik jardutea zela erabaki nuen, eta familiaren laguntzarekin (ama ere nirekin dago Arrigorriagako dendan) pausoa eman eta autonomo egitea erabaki nuen. Egun, egia bihurtu den ametsa da nire kabuz lan egitea.
Familiak honetan jarduten bazuen, zergatik sortu denda propioa? Jakin-min handia izan dudalako betidanik. Gainera, 25 urte nituenean, lanbideak eskatzen zuen heldutasuna neukala sentitzen nuen, eta, beraz, ausartu egin nintzen. Gaztetan gauza berriak egiteko gogoa neukan, eta oraindik ere badut.
Loregintza lanbidea izanik, esperientzia soilaz gain, ikasketak ere egongo dira horretan trebatzeko. Bai, noski! Ni prestatu egin naiz loregintzan jarduteko; hau ez da magia, ezerezetik sortzen den gaitasun bat. Lore-sortak ez dira politak ausaz, lanaren atzean dauden tekniken eta pausoen araberakoak dira. Loreekin gustu ona izateak ez du balio; lore-sorta ondo egiten jakin behar da. Eta horretarako, ikastaroak daude, sektorean profesional bihurtzeko balio dutenak. Ni prestatzen nenbilenean, guztiak ziren ordainpekoak, eta orain ez dakit berdin izaten jarraitzen ez badute. Hori bai, heziketa zentroetan eskaintzen ez den zerbait den arren, loregintza lanbide bat da.
Zertan trebatu zara Kreta Floristasen jarduteko? Dendan bezeroen neurrira egokitzen diren lore-konponketak egiten ditugu, norbere beharren araberakoak: sorta txikiak, espazio handietarako dekorazioak, lore naturalak edo freskoak erabiliz zein lore lehorrekin. Horretaz gain, landareak ere badauzkagu, gehienbat, barnekoak. Kaleko landareak saltzen ditugun arren, etxeetan espazio berdeak izatea oso modan dago gaur-gaurkoz, eta horregatik, opariak eta dekoraziorako lanak eskaintzen ditugu, bereziki.

Etxe handietarako izango dira gehienak. Ni pisu batean bizi naiz, eta landare asko dauzkat: mahai gainean jartzen direnak, zoruan, egongelan, logelan, sukaldean eta balkoian.
Landareak dira gehien saltzen direnak? Zeren bila dator jendea? Niri gehien gustatzen zaidana eta bezeroek ere asko eskatu ohi dutena lore freskoen konponketak dira. Ebakitako loreekin sortak eta lore-zentroak egiten ditugu.
Eta, egun, herritarrek gehiago eskatzen dituzte loradendetako zerbitzuak edo gutxiago? Bada, zoritxarrez, ez da hazten ari den sektorea; guztiz kontrakoa. Ni Arrigorriagan hasi nintzenean, bi geunden dendan, baina orain, bakarrik gelditu naiz. Herri txikietan, pixkanaka-pixkanaka, dendak desagertzen ari dira: Ugaokoa eta ez dakit San Migelen dagoena ere ez duten itxi. Ez dago honetan jardun nahi duen belaunaldi berririk, lan merkatua oso txikia baita. Baina gu, behintzat, aurrera goaz, eta egiten duguna ondo egiten jarraitzen dugu.
Jendearengana hurbiltzeko bide berriak, publiko ezberdina… Nola egin herritarrak lore-sortetara erakartzeko? Whatsapp-en hedapenerako taldea daukagu, nahi duena sar dadin. Bertan, asteroko eskaintzak zabaltzen ditugu: lore-sortak, landareak… Nahi duenak bertatik eska dezake produktua, eta ordu erdian jaso dezake dendan. Era berean, orain, sare sozialen bidez ere ematen dugu hemen egiten dugunaren berri: Facebook-en zein Tik Tok-en. Azken honetan, gainera, publiko berria daukagu, umeak. Neska-mutilei gustatu egiten zaizkie loreak, eta amari, aitari, aitona-amonei eta familia kideei oparitu nahi dizkiete. Gurasoek ere loreak oparitu nahi badituzte, seme-alaben iritzia asko hartzen dute kontuan.

Loregintzaren sektoreak ba al du indarrik Euskal Herrian? Loreak hemendik eta atzerritik ekartzen dituzue? Ekoizle askorekin egiten dugu lan. EAE mailan kaleko landareak dira gehien eskatzen direnak, baina baita denboraldiaren araberako loreak ere: pazko-loreak, adibidez, Bizkaiatik ekartzen ditugu, hemengo klimara ondo egokituta egoteaz gain, nire ustez, politenak ere badirelako. Orokorrean, Bizkaian erosi dezakedan guztia hemen erosten dut, baina ebakitako lorea ez da onenetarikoa. Hori Espainiako hegoaldetik ekarri ohi dugu, Cadiztik edo Chipionatik, besteak beste. Herbehereetatik edo Kosta Ricatik ere “bereziagoak” diren espezieak eta aldaerak ekartzen ditugu, eta Ekuadortik, arrosak, gehien gustatzen zaizkidan aleak baitituzte bertan. Beraz, bai, zenbaitetan, hurbiltasuna sakrifikatzen dugu kalitate hobeko produktuak lortzeko.
Nola jartzen zarete harremanetan ekoizle hauekin? Enpresek Bizkaian daukate egoitza, eta loreak kanpotik etorri arren, denak heltzen dira gune berera. Hortik banatzen dizkigute inguruko lorezainei.
Lore onenak hautatzeko proba egiten duzu erosi baino lehen? Bai. Pazko-lorearekin, adibidez, astebete lehenago hasten dut probatzea: Kantabriatik hartzen ditugu batzuk, Errioxatik beste batzuk eta Bizkaitik ere bai. Gabonetarako lore asko behar ditugunez, erosketa handia egin behar dugu; beraz, ondo egin behar dugu aukeraketa. Probatzen ditugunetik gehien gustatzen zaidana aukeratzen dut. Gero, behin hautaketa eginda, astero egiten dugu erosketa. Herbehereetara eskatzen dugunean, berriz, online egiten dugu: Bizkaira ekartzen dituzte eta bertako enpresak nire bidaltzen dizkit aleak.
Astero egiten dituzue eskaerak? Dendara egunero heltzen dira loreak. Agian, astelehenetan, Levante ingurutik heltzen direnak sartzen dira; astearteetan, Espainia hegoaldetik datozenak; asteazkenetan, Herbehereetakoak… Beharrizanen arabera. Gaur, adibidez, ostegunez, Errioxakoak helduko zaizkigu, eta bihar, Kantabriakoak.

Asko eskatzea arriskutsua izan daiteke gero saltzen ez bada. Gure produktua galkorra da, eta, noski, noizbehinka, loreak botatzen ditugu. Arraindegietan egiten den bezala, edo produktu iragankorrekin lan egiten duten denda guztietan bezala da hemen ere. Baina 20 urte baino gehiago lan honetan egon eta gero, badakigu nola kudeatu, eta gutxi botatzen ditugu.
Nola kontserbatzen dituzue loreak dendan dituzuen bitartean? Loreak saldu baino egun bat lehenago ekartzen ahalegintzen gara. Ondoren, kontserbatzeko produktuekin tratamendua jartzen diegu, azukreen antzeko osagaiekin eginda dauden produktuekin. Horrek loreak gehiago irautea ahalbidetzen du: nik heldu eta bost egunera saldu ditzaket, eta bezeroak, etxean, beste 15 egunez izan ditzake egoera onean.
Sikatu eta gero, beste modu batera berrerabili edo gorde daitezke? Jende askok eskatzen dizkigu sikatuta gorde daitezkeen loreak. Kolore askotako lore-sortak, mota jakin bateko aleekin, eta 15 egun igaro ondoren sikatzen utzi eta hilabete askoz horrela kontserba daitezkeen loreak nahi dituzte.

Noiz eskatu ohi ditu jendeak lore-sortak, egun berezietan baino ez? Normalean, bai. Otsailean, adibidez, San Balendin egunez, arrosa gorri asko eskatu ohi dizkigute. Hainbat aletako sortak ere egiten ditugu, baina arrosak dira gehien saltzen direnak. Martxoari dagokionez, 8an, Emakumeen Nazioarteko Egunean, lore asko oparitzen dira: emakumeen artean, amak alabari edo alabak amari… Denetarik dago. Egun berezi horien artean, baina, Domu Santu Eguna alde batera utzi behar izan dugu, ezin dugulako gustatuko litzaigukeen bezalako arreta eskaini. Egun horretan, lore freskoak eskatu ohi dira, eta, beraz, lore-sortak azken orduan egin behar dira, aleak gaizki jarri ez daitezen. Langile gutxi garenez, ezin diegu eskaera guztiei erantzun.
Arrosak, maitasunarekin; berdea, poztasunarekin… Lore motak eta beren koloreak oso egoera eta sentimendu konkretuekin lotzen dituzte batzuek. Bai, badago jendea loreen hizkuntza gogoko duena. Niri ez zait asko gustatzen. Uste dut norbaitek loreak oparitzen badizkizu —berdin da zein lore edo zein kolorekoa den—, pertsona horrek estimua dizun, maite zaituen edo zuretzako mezu bat duen seinale dela. Loreek beren kabuz hitz egiten dute.
☉ Ugao
Nortasun agiria edo pasaportea tramitatzeko bulego mugikorra ipiniko dute Ugaon datozen egunetan
Zerbitzua erabiltzeko hitzordua eskatu beharko dute interesdunek urtarrilaren 21a baino lehen

Urtarrilaren 27an, otsailaren 24an eta martxoaren 23an Nortasun agiria edo pasaportea tramitatzeko bulego mugikorra ipiniko dute Ugaon.
Zerbitzua goizean eskainiko dute Herriaren enparantzan, “behar diren izapide guztiak egiteko bereziki egokitutako ibilgailu batean”, zehaztu dute udal ordezkariek.
Zerbitzua erabiltzeko hitzordua eskatu beharko dute interesdunek urtarrilaren 21a baino lehen, udaletxean aurrez aurre edo 946 480 711 telefono zenbakira deituz
☉ Ugao
Bideoa | Ana Guerra, Ugaoko Izarra: «Ugaoko familiak kabalgata herrian bertan ikusteko sortu da ideia»
Basauri, Galdakao eta Arrigorriagakoarekin batera, Ugaoko Izarra elkarteak bizirik mantentzen du Errege Magoen kabalgataren tradizioa, familia eta haurrentzat

Duela urte asko, hiru errege magoen kabalgata antolatzen zuten Ugaon, baina urteek aurrera egin ahala desagertu zen. Ugaoko Izarra elkarteak, duela 18 urte, tradizio hura berreskuratu eta epifaniarekin batera ikuskizun berezia antolatzen du urtero Herriaren enparatzan, urtarrilaren 5ean.
Gaur egun bederatzi kidek osatzen dute Ugaoko Izarra, baina Errege Magoen Gaueko ikuskizunean 100 herritar inguruk hartzen dute parte. Aurtengo kabalgata igaro da dagoeneko, baina ekitaldiaren istorioa ezagutu nahi izan dugu Ana Guerra Anaya (Arrigorriaga, 1965) kidearen eskutik Jane jauregian, jantziz, osagarriz eta atrezzo elementuez inguratuta, Ugaoko saioaren entsegu nagusian.

Noiztik antolatzen ditu Ugaoko Izarrak Gabonetako kabalgata? Aurten gure 18. kabalgata izango da, beraz, gure lehenengo kabalgata 2008 izan zen. Argitu nahi nuke gurea ez dela soilik kabalgata bat, baizik eta epifania eta kabalgata bat. Guk antzezten dugu garai hartan gertatu omen zena eta erregeen kabalgatarekin lotzen dugu.
Nola sortu zen ekimena eta zein zen jardueraren helburua hasieran? Gure seme-alabak txikiak zirenean beste herri batzuetako kabalgata ikustera joan ginen eta, han egonda, pentsatu genuen: “Zergatik ez dugu antolatzen horrelako zerbait Ugaon gurasoak eta seme-alabak herritik mugitu beharrik ez dezaten?” Eta herriari erraztasun hori eskaintzeko asmoz sortu zen ideia.
Nolako garrantzia dauka elkartearentzat tradizio hau bizirik mantentzea? Herriko jendeari herrian bertan izatea horrelako ikuskizun bat izan zen asmoa eta, gaur egun, helburu hori bizirik mantentzen da.

Nolako garapena izan du kabalgatak hasi zenetik? Hasieran, baliabide gutxi izan genituen, baina gero, eta Udalaren dirulaguntzari esker, pixkanaka-pixkanaka pertsonaia eta estruktura gehiago gehitzen joan ginen. Une honetan, muntaia polita daukagu eta, noizbehinka gauza batzuk aldatzen edo gehitzen ditugu, baina 18 urte eta gero oinarria eginda dago.
Zenbat jendek hartzen du parte urteroko jarduera hau prestatzen? Elkartean bederatzi pertsona gara eta guk antolatzen dugu dena, baina laguntza eskatzen dugunean badaude pertsona asko laguntza hori ematen dituztenak. Horrez gain, epifania eta kabalgata urtarrilaren 5ean antzezteko eta aurrera eramateko, herriko 100 pertsona (gutxi gorabehera) laguntza ematen dute. Pertsona horiek guztiak gabe hau ez litzateke posible izango.

Zenbat denbora behar da kabalgata prestatzeko? Lehenengo urteetan egun eta ordu asko sartzen genituen, baina orain gero eta denbora gutxiago suposatzen zaigu du martxan jartzeak.
Aldaketaren bat sartzen dugunean, orduan denbora gehiago inbertitu behar dugu, baina, lehen esan dugun bezala, oinarria jarrita dago eta, horrela, askoz errazagoa da dena aurrera eramatea. Zerotik lan egitea zoramena litzateke.
Kabalgata antolatzean zer da lan gehien ematen duena eta zergatik? Egun horretako muntaia. Herriko enparantzan garai hartako herri bat antolatzen dugu: salmenta-postuak, ostatua, erromatarren jauregia eta Belengo jaiotza. Oso polita geratzen da eta lan handia ematen du.

Nondik eskuratzen duzue finantziazioa zuen jarduera burutu ahal izateko? Guk daukagun dirua Udalaren dirulaguntza da, hala da. Urtero kantitate finko bat ematen digu eta, horrekin, konpontzen gara.
Eskualdean Basaurin, Arrigorriagan eta Ugaon egiten dituzte kabalgatak. Tradizio hau galtzen ari dela uste duzue? Momentuz bizirik mantentzen da, baina tradizio asko, galtzen ari dira edota aldatzen ari dira. Auskalo.
Arrigorriagako kabalgatak gero eta ospe handiagoa izaten ari du azken urteetan, eta Ugaoko jende asko bertara joaten da. Nola ikusten duzue hau? Arazorik gabe. Guk eskaintza bat egiten dugu eta gero, bakoitzak dituen aukeren artean erabakitzen du. Ugaon, gero eta jende gehiago gelditzen da.
Zuen ustez, zer dela eta da hain berezia Arrigorriagako kabalgata eta bide batez, zein da Ugaoko epifania eta kabalgataren indargune nagusia? Arrigorriagako kabalgatak gurea baino urte gehiago ditu eta, ondorioz, ezagunagoa da. Hemen, Ugaon orain dela urte asko kabalgata antolatzen zen, baina gero desagertu zen guk berreskuratu arte. Bitartean, inguruko kabalgata famatuena Arrigorriagakoa zen, baina gero eta jende gehiago gelditzen da gure herrian.

Ugaoko kabalgatari dagokionez, zuen ustez zein da jardueraren target edo ikusle nagusia? Adin guztietako pertsonak ikusten dira enparantzan, baina ikuskizun hau, batez ere, haurrentzat da, beraz, esango nuke familiak direla publiko nagusia: haurrak euren gurasoekin.
Zein da kabalgatako momendu hunkigarri edo bereziena? Dudarik gabe, Erregeak enparantzan sartzen direnean eta umeak agurtzen dituztenean. Horrez gain, badago beste momentu berezi bat: erromatarrek bi urte baino gutxiko umeak hiltzen dituztenean. Enparantza gorriz tindatzen da eta sortzen den giroa berezia da. Hala ere, une guztiak dira bereziak eta politak, bakoitza bere berezitasunekin.
Gabonetako jardueren artean, zuen ustez posible al da kabalgata bezalako jarduera batek herri nortasuna indartzea? Berak bere kabuz ez. Kabalgata Gabonetako tradizioetako beste jarduera bat da, eta herrian pisu handia duen Olentzeroren ospakizunarekin batera, bi ikuskizunen inguruko magia berezia eskaintzen die haurrei.

Etorkizunari begira, nolako erronkak ikusten dizkiozue Ugaoko kabalgatari? Momentuz jarraipena, eta gero gerokoak.
Gero gerokoak? Oinordekotza dago belaunaldi gazteen artean? Egia esan ez dago errelebo handirik. Bai sartu dira bi gazte elkartean, baina, momentuz, ez da nahikorik.
Nolako mezua helaraziko zeniekete herritarrei aurtengo eta hurrengo urteetako kabalgatetan parte hartzeko? Bakarrik esango nieke etor daitezela ikustera eta, mantendu nahi badute, parte har dezatela.
☉ Ugao
Olentzero eta Mari Domingi Mirabatxo klubaz oroitu dira eta sorpresak utzi dituzte Ugaon
Urtarrilaren 10ean jarduera berezia antolatu dute Mirabatxokoek, Olentzerok eta Mari Domingik egindako sorpresa zein den ikusi ahal izateko

Mirabatxo klubak zenbait jarduera antolatu ditu urtarrilean zehar.
GEURIAk jakin ahal izan duenez, Olentzero eta Mari Domingi Mirabatxo klubaz oroitu dira Gabonetako oporretan eta Mirabatxon jarduera berezi bat antolatu dute urtarrilaren 10ean.
Bestalde, Ugaoko klubak jolasak prestatu dituz gaztetxoentzat urtarrilaren 24an. Mirabatxo klubean ekintzak, jolasak, tailerrak… antolatzen dituzte.
2015 eta 2017 urteen artean jaiotako umeentzako jarduerak dira. Informazio gehiago Jane jauregian topatu daiteke edo 946 480 704 telefono zenbakira deituz. Beste aukera bat ugao-miraballes-museo@ortzadar.es helbide elektronikora e-posta idaztea da.
☉ Ugao
Ugaoko Udalak 2030 Agenda onartu du, herriaren jasangarritasuna bermatzeko bide-orria
Planak 33 ekintza zehatz jasotzen ditu, Ugao Garapen Jasangarrirako Helburuekin lerrokatzeko helburuarekin

Ugaoko Udalak bere 2030 Agenda onartu berri du, datozen urteetan udalerriak jarraitu beharreko estrategia definitzen duen dokumentua. Planak 33 ekintza zehatz jasotzen ditu, herria Garapen Jasangarrirako Helburuekin (GJH) lerrokatzeko eta 2050erako herri irisgarria lortzeko helburuarekin.
Zer dira GJHak eta 2030 Agenda?
Garapen Jasangarrirako Helburuak (GJH) Nazio Batuen Erakundeak bultzatutako 17 helburu global dira. Horien xedea mundu mailako erronkei aurre egitea da: pobrezia desagerraraztea, ingurumena babestea eta berdintasuna bermatzea. 2030 Agendak helburu handi horiek tokiko errealitatera eramaten ditu.
Planaren ekintza esanguratsuenak
Udalak hiru lan-ildo nagusitan laburbildu ditu bere 33 ekintzak:
Gizarte-kohesioa eta zaintza: Gizarte-zerbitzuak indartuko dituzte, kolektibo zaurgarrienak babestuz eta zaintza-sistema hobetuz.
Jasangarritasuna: Isurketak murriztea, energia-eraginkortasuna sustatzea eta uraren zein hondakinen kudeaketa hobetzea da helburua.
Euskara eta berdintasuna: Kultura-aniztasuna eta euskararen erabilera bultzatuko dituzte, berdintasun-politikak eta herritarren parte-hartzea indartzearekin batera.
☉ Ugao
Instalazio elektrikoak eta domotika lantzeko ikastaroa eskainiko du Ugaoko Udalak otsailetik aurrera
LanBerri 2025 programaren barruan kokatzen da ekimena, eta 45 urtetik gorako langabeei zuzenduta dago. Izena emateko epea urtarrilaren 31n amaituko da

Ugaok, Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin, lan ikastaro berria jarriko du martxan 2026ko otsailean. LanBerri 2025 programaren baitan, instalazio elektrikoak, energia berriztagarriak eta domotika izango dira ikastaroaren ardatz nagusiak, herrian enplegua eta formazioa sustatzeko asmoz.
Ikastaroa doakoa da eta 14 plaza eskainiko dituzte. Honako baldintzak betetzen dituzten herritarrei zuzenduta dago: 45 urtetik gorako langabeak izatea, Ugao-Miraballesen erroldatuta egotea, eta Lanbiden erregistratuta egotea.
Udalak zehaztu duenez, lehentasuna izango dute langabezian denbora luzea daramatenek, desgaitasuna dutenek edota bazterketa-arriskuan dauden pertsonek.
300 orduko prestakuntza Jane Jauregian
Formakuntza otsailean hasiko da, eta Jane Jauregian (Kultur Etxean) eskainiko da goizeko ordutegian. Guztira 300 ordu izango dira, eta hainbat eduki landuko dituzte: Oinarrizko sistema elektrikoen diseinua eta instalazioa, energia berriztagarrien aplikazio praktikoak, teknikak eta prozesuak instalazio domotiko eta automatikoetan, lana aktibatzeko saioak eta oinarrizko gaitasun digitalak.
Interesa daukatenek 2026ko urtarrilaren 31ra arte dute izena emateko aukera Gazteinfo zerbitzuaren bulegoan (Udiarraga kalea, 39). Telefono bidez ere egin daiteke kontsulta, 94 632 20 14 edo 747 402 383 zenbakietara deituta. Gazteinfoko ordutegia honako hau da: Astelehen eta asteazkenetan: 17:00etatik 20:00etara. Astearte, ostegun eta ostiraletan: 12:00etatik 15:00etara.










