☉ Arrigorriaga
Urko Ibañez: “Urkiak, haltzak, lizarrak edo sahatsak bertoko landaredia dira. Panpa belarrak eta buddlejak, inbaditzaileak”
Etxerre animalien eta bertoko landarediaren txoko bihurtuz gero, basa-ahateen, lertxunen eta ur-oiloen gisako harrapakarientzat gune aproposa litzateke.
Geuria #076 Monografikoan argitaratutako elkarrizketa
“Etxerreko putzua eta Hego Uribeko uren altxorrak”
Irakurri osorik PDFan
Naturaren inguruko Lanbide Heziketa ikasi zuen Urko Ibañez arrigorriagarrak. Gaur egun basozaina da eta Bizkaiko Foru Aldundian lan egiten du. Berarekin batu gara Mendikosolon eta esan digu Etxerre Arrigorriagako putzuaren oso antzekoa dela. Bere garaian, 1983ko uholdeak eta gero Etxerreko putzuan “hondakin pozoitsuak” bota zituztela adierazi du: “Kutsadura putzuaren barnealdean dago. Eutrofizazio asko dago eta oxigenorik ez dago, beraz, oxigenorik ez badago, bizitzarik ere ezin da egon”, dio Ibañezek. Etxerreko floraz eta faunaz ere aritu gara basozainarekin.
Zer nolako lanak egiten dituzue?
Aldundiko basozainok Bizkaiko natura-guneak kudeatzen ditugu. Besteak beste, naturari buruzko datuak kudeatzen ditugu, eta baso-landaketak, baso-mozketak, eta erreketak ere egiten ditugu. Era berean, baso-suteetan ere parte hartzen dugu, beste lankide batzuk ehizaz eta arrantzaz arduratzen dira edota beste batzuek mehatxatuta dauden espezieak edo espezie inbaditzaileak aztertzen dituzte.

Urko Ibañez Mendikosolo inguruan / Geuria
Etxerreko putzuaz, zer esan zenezake?
Etxerreko putzua garai batean harrobia izan zen: kareharria ateratzen zuten bertatik. Gero, 1983. urteko uholdeek Bizkaia urez gainezka utzi ondoren, zabortegi modukoa bilakatu zen: hondakin asko bota zituzten, tartean, hondakin pozoitsuak. Etxerreko gune hori Basaurik eta Zararamok hartzen dute, eta Zaratamoko zatia zaborrez beteta gertatu zen. Basaurikoa, ordea, urez bete zuten. Ur-emari bat dago barnean eta putzuak ura jasotzen du.
Hondakin pozoitsuak bota zituztela diozu.
Bai. Hondakin pozoitsu asko bota zuten eta eutrofizazio handia sortu zen. Eutrofizazioa eragiten duten elikagai nagusiak nitratoak, fosfatoak eta materia organikoa dira. Lehenengo biak hazkundearen faktore mugatzaileak direnez, beren ugaritasunak landareen hazkundea, batez ere, areagotzen du.
Beraz, kutsatuta dago putzuaren barnealdea.
Hala da. Kutsadura asko duen ingurunea da Etxerrekoa: lurra kutsatuta dago, baita ura ere. Agian denborarekin autoarazteko aukera izango du, baina esango nuke kostatuko dela ur hori garbia izatea.
Flora eta faunaz zer esango zenuke?
Garai batean bertoko landaredia asko sortu zen. Hala nola, urkiak, haltzak, lizarrak, sahatsak… Azkenengo urteetan espezie inbaditzaileak ere sartu dira, adibidez, panpa belarrak edo buddlejak. Espezie inbaditzaile horiek txarrak dira, azkenean bertako landaredia lekualdatzen dutelako. Hortaz, hori etorkizunean kontrolatu beharra dago, ingurune polit bat izatea nahi baldin badugu, behintzat.
Aipatu duzu Etxerreko uraren egoera ez dela ona eta denborarekin onera egin dezakeela, baina gaur egun bertan espezie batzuk bizi dira, esaterako, ahateak. Zer nolako adaptazio-ahalmena izan behar du animalia batek Etxerre bezalako putzu batean bizi ahal izateko?
Kutsadura putzuaren barnealdean dago. Ur mailan gero eta gorago joan, gero eta kutsadura gutxiago dago. Putzuaren barnealdean suposatzen dut ezin dela bizitzarik egon: anoxia dago (oxigeno falta). Azkenean eutrofizazio asko dago eta oxigenorik ez dago, beraz, oxigenorik ez badago, bizitzarik ezin da egon.
Goi-geruzan, ordea, bizitza egon daiteke. Basa-ahateak egon ahal dira, lertxunak ere bai, ur-oiloak… Egia esan, toki aproposa da txorien migrazio garaian, izan ere, txori asko itsasotik sartzen dira Bilbo ingurura eta horrelako putzuak oso garrantzitsuak eta aberatsak dira paseko hegaztientzat. Bizitzeko lar zaila da Etxerre hegazti horientzat, batez ere kutsaduragatik janari gutxi dagoelako bertan. Hau da: atseden hartzeko ondo, baina bizitzeko ez.
Narrastirik topatu daiteke Etxerren?
Bi narrasti mota daude gurean uraren inguruan: suge gorbataduna eta suge biperakara. Uretako sugeak dira eta arrainak edota urarekin harremanetan dauden intsektuak jaten dituzte: uhandreak, arrabioak… Ez dakit horrelako narrastirik egongo den Etxerren, baina egon, egon daitezke. Janari gutxi topatuko dute uretan, baina espezie nahiko orokorrak dira eta horregatik egon daitezke.

Urko Ibañez basozaina Mendikosolon / Geuria
Etxerre bezalako bestelako putzurik edo urtegirik ba al dago eskualdean?
Eskualdean Mendikosoloko urtegia, Arrigorriagan, Etxerreren oso antzekoa da. Sakonera berdintsua daukate biek. Desberdintzen dira, batez ere, Mendikosolo urtegiari ibai batek ematen diolako ura. Etxerrekoak ur-emari txikitxo bat baino ez dauka ura bertara sartzeko. Oso antzekoak dira Zugastietan (Arboleda) dauden putzuak. Garai batean meategiak eta harrobiak izandakoak dira.
Zenbat denbora uste duzu beharko litzatekeela Etxerre berriro osasuntsu egoteko?
Ezer egiten ez badugu, ehunka urte. Badirudi Zaratamoko eta Basauriko Udalek proposatu zutela orain dela urte batzuk zonalde hori gizartearentzat berreskuratzea. Azken batean inguru polita da jendea bertan egoteko, baina momentuz, nik dakidala, ez da aurrerapausorik eman. Inoiz ezer egiten bada Etxerreko zonalde horretan, benetan asko lagunduko genioke inguruko biodibertsitateari.
☉ Arrigorriaga
Golden Boys arrigorriagarraren ‘Barrayada’ album berriak taberna giroak musikaratu ditu
Martxoan eskualdean izango ditugu eta Arrigorriagako Gaztetxean Soinuarri Elkarteak antolatutako gau berezi batean, ‘Katilu’ eta ‘Neftali and Cowboy Angels’ herriko taldeekin

“Normalean buruko mina ematen dizkiguten kontu pertsonal eta sozialak tabernetan azalarazten ditugu, batzuetan tabernarien bitartez, ta besteetan tabernako produktuen bitartez, modu batean edo bestean arazoei konponbide bat bilatuz”. Horregatik, ‘Barrayada’ izeneko 10 abestiz osatutako albuma argitaratu berri du Arrigorriagako Golden Boys taldeak, eta hilabete honetan bertan zuzenean aurkeztuko dituzte: otsailaren 12an eta 13an Langreo eta Xixonen arituko dira.
Martxoan eskualdean izango ditugu eta Arrigorriagako Gaztetxean Soinuarri Elkarteak antolatutako gau berezi batean, ‘Katilu’ eta ‘Neftali and Cowboy Angels’ herriko taldeekin.
Diskoaren abestien oinarria iraganean dutela azaldu dute Arrigorriagakoek eta bertan “konklusioak” bilatzen saiatzen direla, amodio gaitzak, errefusa, zigorra, ihesaldiak… eta antzeko gaiak jorratuz, perspektiba pertsonaletik.
Golden Boysen bigarren lana da ‘Barrayada’ eta Izar Records estudiokoek grabatu zuten Durangoko Plateruena aretoan. “Aurrekoarekin alderatuta, disko hau “profesionalagoa” dela esan genezake, estudio profesional batean grabatu dugulako”, azaldu dute taldetik.”Aurrekoa gure lagun baten laguntzarekin eginda zegoen. Disko berri honetan grabatzeko material gehiago, espazio gehiago… ezagutza gehiago dago”, nabarmendu dute.
Gehien nabari izan duguna zuzendaritza lana izan da: estudioko jendeak, behin ezagututa zein musika mota jotzen genuen, gutxi gora behera bazekien zein ahalegin egin behar genituen gure estiloa eta soinu kalitatea mantentzeko…”. Bestalde, Arrigorriagakoek taldeko konposizioa aldatu dute eta disko berri honetan bateria eta baxu berriak dituzte, eta beren estiloa nabari dela diote.
CD formatuan atera duten arren, ‘Barrayada’ binilo formatuan gehiago kaleratzeko asmoa dutela aitortu dute.
☉ Arrigorriaga
Arrigorriagak hiru etxebizitza eskaini dizkio Foru Aldundiari Santa Isabelen babestutako 50 etxebizitza eraikitzeko
Santa Isabeleko babes ofizialeko etxebizitzen proiektua Foru Aldundiaren erantzunaren zain dagoela adierazi du David Cidre hirigintza zinegotziak

Osoko bilkura egin zuten atzo Arrigorriagako udaletxean, eta aztertutako gai guztien artean Udalak Santa Isabel auzoan eraiki nahi dituen 50 etxebizitzena ageri da.
Arrigorriagako Udalak Babes Ofizialeko 50 etxebizitza eraiki gura ditu Santa Isabeleko 53. zenbakiko orubean. David Cidre Hirigintza, Auzoak eta Etxebizitza zinegotziak azaldu zuenaren arabera, bertan “arazo tekniko” bat agertu da: “Hainbatetan elkartu gara Eusko Jaurlaritzaren zuzendariarekin eta gure asmoa, HAPOan adierazten den moduan, babes ofizialeko 50 etxebizitza eraikitzea da. Baina lurzoru horren erdia Arrigorriagako Udalarena da, eta beste erdia, Foru Aldundiarena”.
Egoera horren aurrean, Eusko Jaurlaritzak eskatu zuen negoziazioa Bizkaiko Foru Aldundiarekin egin behar zela. “Foru Aldundiko ordezkariekin berba egin ostean, aurrera egiteko prest agertu zen, baina trukean Eusko Jaurlaritzak lau pisu lagatu behar zizkiola”, zehaztu du Cidrek.
Proposamen horren ostean, Eusko Jaurlaritza eta Foru Aldundiko ordezkariak Arrigorriagakoekin elkartu eta “hasierako akordio batera” heldu zirela adierazi du EH Bilduko zinegotziak: “Hiru aldeen artean akordio bat sortzeko lan egiten hasi ginen. Udalaren partetik, gure asmoa lurzoru horiek doan ematea zen baina Denis Itxaso Gonzalez Eusko Jaurlaritzako Hirigintza eta Hiri-agendako aholkularia denetik, Eusko Jaurlaritzaren babes ofizialeko etxebizitzetarako lurzoru urbanizagarriak dohainik laga behar dituzte Udalek. Dohainik ez badira ez dituzte onartuko”.

David Cidre, atzoko osoko bilkuran // Arrigorriagako Udala
Horiek horrela, Foru Aldundiaren eta Eusko Jaurlaritzaren artean hasierako akordio bat bazegoen, Eusko Jaurlaritzak proposamena baztertu du azken momentuan. “Eusko Jaurlaritzaren arabera, akordio hori garestia izan daiteke, gainontzeko udalerriek lurzoruak doan ematen ari direlako. Egoera horretan zail ikusten dute akordio bat sinatzea”. Erantzunaren aurrean, Arrigorriagako udal ordezkariek proposamena helarazi zuen Foru Aldundira eta ezezkoa jaso zuten.
Proposamen berri bat egiteko ahaleginetan, Udalak hiru etxebizitza eskaini dizkio Foru Aldundiari: libre egoeran dauden bi eta genero indarkeriako beste bat. “Horren truke Foru Aldundiaren lursaila lortuko luke Arrigorriagako Udalak, babes ofizialeko 50 etxebizitza horiek eraiki ahal izateko”. Foru Aldundiak proposamena jaso eta aztertuko duela adierazi dio Arrigorriagako Udalari. Horrenbestez, gaia Aldundiaren erantzun ofiziala jaso arte etenda uztea erabaki da.
☉ Arrigorriaga
Arrigorriagako Arandia egoitzako langileek greba berri bati ekingo diote, bizi dituzten lan baldintzak salatzeko
Otsailaren 12an hasiko dute greba. Gainera, langileek sinadura bilketa abiarazi dute 24 orduko erizaintza zerbitzua eskatuz eta nominetan dituzten arazoei konponbidea emateko

Domus VI Taldeak kudeatzen duen Arandia adinekoen egoitzako langileek greba berri bat hasiko dute otsailaren 12an, ELA sindikatuak deituta.
Gaur eguerdian, 11:30ak aldera, Arrigorriagako udaletxera hurbildu dira egoitzako langile batzuk, bizi duten egoera salatzeko.
Langileek “benetako konponbideak” eskatzen dizkiote enpresa buruei eta azpimarratu dute profesionaltasunez, arduraz eta konpromisoz lan egiten dihardutela, gaur egun dituzten lan-baldintzak kontuan izanik. Langileen arabera, “enpresak ez ditu inolako konponbiderik eskaini langileen etengabeko salaketa eta ohartarazpenen aurrean”, eta hurrengo egunetan greba egun gehiago deituko dituztela iragarri dute.
“Egoera jasangaitza da”, gogorarazi dute. “Aldarrikapena argia eta legitimoa da: zaintzen dituztenak zaindu behar dira, lan-osasuna ezin baita alde batera utzi”.
ELAko bozeramaileen arabera, egoitzako langileek hainbat arazo bizi dituzte gaur egun. Horietako bat iazko otsailaren 3an martxan ipini zuten arrisku psikosozialen ebaluazioa da: “Lehen fasearen emaitzek lanaren ondoriozko gehiegizko lan-kargak eta osasun-arazoak antzeman ondoren, prozesua hilabetez luzatu zen, neurri zuzentzailerik hartu gabe”, azaldu dute sindikatuko bozeramaileek.
ELA: “Langileek ez dute enpresarekin gatazkarik izan nahi; baldintza duin, seguru eta osasungarrietan lan egitea ahalbidetuko duten neurri zehatzak nahi dituzte”
2025. urtearen amaieran, enpresak bukatutzat eman zuen ebaluazioa, eta 2026ko urtarrilaren erdialdean ebazpena eskuragarri egongo zela iragarri zuen. “Gaur egun, 2026ko urtarrilaren 28an, plantillak ebazpen hori jaso gabe jarraitzen du, beraz, lan-kargak zuzendu gabe eta prebentzio-neurririk aplikatu gabe jarraitzen dute”.
Beste arazo bat langileen nominak dira ELAren arabera. “Joan den urtarrilaren 1eko eta iazko abenduaren 25eko jaiegun bereziak gaizki ordainduta edo zuzenean ordaindu gabe agertzen dira. Jaiegun arruntak ez ditugu kobratzen, bi nominaren sistemak nahasmena, segurtasunik eza eta gardentasunik eza eragiten ditu, horietako bat hurrengo hilean ordaintzen baita, nahiz eta aurreko hilabeteari dagokion. Hori dela eta, emakume langileek itxaron egin behar dute akatsak detektatu eta erreklamatu ahal izateko. Lan taldeak nomina argiak, ulergarriak eta irakurgarriak eskatzen ditu, kobratutakoa behar bezala egiaztatu ahal izateko”.
Sindikatuaren arabera, langileek ez dute enpresarekin gatazkarik izan nahi: “Baldintza duin, seguru eta osasungarrietan lan egitea ahalbidetuko duten neurri zehatzak nahi dituzte”, argitu dute.

Sinadurak biltzeko dokumentua // Geuria
Sinadura bilketa, martxan
Egoerari konponbide bat emateko ahaleginetan, langileek sinadura bilketa bat hasi dute eskaera birekin: alde batetik, erizaintzako arreta eguneko 24 orduetan eskatzen dute. 24 orduetan kontratazioa hobetzea, gerokultore-, gaueko zeladore- eta garbiketa-ekipoen zuzkidura nahikoa, egonkorra eta iraunkorra bermatuz, gainkarga eta lan-karga murrizteko, lan-baldintzak hobetzeko eta egoiliarrei arreta duina eta kalitatezkoa bermatzeko.
Bestalde, jaiegunen ordainketa zuzena eskatzen dute ere, bai egun bereziak, bai ordinarioak. “Nominak argi eta garbi ulertu behar dira, kobratutako dirua modu gardenean egiaztatu ahal izateko”.
☉ Arrigorriaga
Pole Dance ikastaroa antolatu dute euskara hutsean Arrigorriagan, gorputzaren kontrola lantzeko
Saioak otsailaren 10ean, 17an eta 24an eta martxoaren 3an, 10ean, 17an, 24an eta 31n eskainiko ditu Garazi Abraldes Azkorbebeitia dantzari eta irakasleak

Lamiaenak Pole Dance ikastaroa antolatu du euskara hutsean otsaila eta martxoan zehar, gorputzaren kontrola, malgutasuna eta indarrea lantzeko.
Tailer honen bitartez Pole Dance jarduera ezagutuko dugu. Hau da, barra bertikal finko baten gainean burutzen den jarduera fisikoa. Bertan ikasiko ditugu gorputzarekin eginiko irudi eta formak, biraketak…etb. Emakumeon artean espazio seguru bat sortu eta geure gorputzekin harremanduz disziplina berri bati aukera emango diogu.
Saioak otsailaren 10ean, 17an eta 24an eta martxoaren 3an, 10ean, 17an, 24an eta 31n eskainiko ditu Garazi Abraldes Azkorbebeitia @thegoddessmedusa’k (Durango, 1999) 19:00etatik 20:00ak bitartean, Lamiaena emakumeen etxean. Interesdunak Lamienarekin harremanetan ipini beharko dira lamiaena@arrigorriaga.eus helbidera idatziz edo 747 444 898 telefono zenbakira deituz.
Zinemaren erotismoak itsututa, Abraldes 2019an murgildu zen Pole Dancearen munduan Garazi. “Iruditzen zait pole dancea askotan mugatu izan dela estereotipo jakin batzuetara; stripper eta gogo roletara edo testuinguru sexualizatuetara”, azaldu du durangarrak behin baino gehiagotan. “Gaur egun, hori aldatzen ari da, diziplina hau zabaldu delako espazio eta jende gehiagorengana”.
Garazik Bilbon klaseak hartzeaz gainera (@poledancebilbao) irakasle lez ibili da pole danceko ezagutzak zazpi haizetara zabalduz, “Exotismo eta erotismotik harago: “Hori baino askoz gehiago da Pole Dancea: kirol-mundu izugarria da eta entrenamendu handia dago horren atzetik”.
Antzinako jatorria
Pole danceak mende asko ditu. Hala ere, gaur egun ezagutzen dugun pole dance forma modernoa ikuskizunaren eta entretenimenduaren munduarekin harremanatuta dago.
Aditu batzuen arabera, pole dance-aren jatorria antzinako Indian dago, han ‘Mallakhamb‘ izeneko dantza modu bat bezala praktikatzen baitzen. Praktika hori zurezko zutoin batean akrobaziak eta oreka-posizioak egitean zetzan. Mallakhamb arte sakratutzat jotzen zen eta, askotan, gizonezko artistek praktikatzen zuten.
Urteek aurrera egin ahala, pole dance-a zirkuko ikuskizunen parte bilakatu zen. XIX. mendean, Europako zirkuko artistak metalezko zutoin bertikalak erabiltzen hasi ziren beren ikuskizunetarako. Zirkuko artistek trikimailu akrobatikoak egiten zituzten barran, beren indarra eta bizkortasuna erabiliz entzuleak liluratzeko.
Erotismoaren eremutik igaro izan bada ere, azken hamarkadetan, pole dance-ak benetako berpizkundea izan du fitness-forma gisa. 1990eko hamarkadan, pertsona asko barran dantzatzen hasi ziren, sasoian mantentzeko eta indarra eta malgutasuna hobetzeko modu dibertigarri gisa. Pole dance klaseak mundu osora zabaldu dira eta adin guztietako emakumeak eta gizonak erakarri dituzte.
☉ Arrigorriaga
Boxeo eta K1 Gaua antolatu dute asteburu honetan Arrigorriagan, herriko borrokalariekin
Hitzordua urtarrilaren 31n izango da, “adrenalina eta emozioz beteriko gaua”, antolaketa taldetik azaldu bezala

Arrigorriagako Udalak eta Sac Box Teamek Profesional eta amateurren Boxeo Gaua prestatu dute 2026ko urtarrilaren 31n, Arrigorriagako frontoian.
“Kolpeak baino askoz gehiago, errespetua eta baloreak aldarrikatuko dituen ekitaldia izango da”, iragarri dute Udaletik. Izan ere estereotipoetatik aldentzea helburu duen kirol erakustaldi honetan Imanol Garcia eta Oier Barriocanal arrigorriagarrek hartuko dute parte, herriko gimnasioko boxealariak biak.
K1eko bost borroka amateur eta boxeoko beste bost egongo dira. Amaieran borroka profesional bat egongo da kiroldegian ipiniko duten ringean.
Ateen irekieta 16:20etan izango da eta 17:00etan hasiera emango diote txapelketari. “Adrenalina eta emozioz beteriko gaua izango da!”, iragarri dute antolaketa taldetik.
Arrigorriagako Udala: “Kolpeak baino askoz gehiago, errespetua eta baloreak aldarrikatuko dituen ekitaldia izango da”
Sarrerak 10 euroan daude eskuragarri 678 158 545 telefono zenbakira deituz. Pisaketa publikoa aurreko egunean egingo da, urtarrilaren 30ean, 19:00etan, Paradise tabernan.
“Horrelako gaualdi bat, 10 euroan eta Arrigorriagan, inoiz egin ez den lekuan, aukera paregabea da”, nabarmendu dute Sacboxetik. “Pilotalekua bete nahi genuke eta kirola gustuko duen jendearentzat gauza ezberdinak ekar daitezkeela erakustea”.











