Nerabeen egoera sozio-emozionala zaila denean, askotan, ingurukoei kostatu egiten zaie arazoaz jabetzea eta gazteei laguntza eskaintzea. Arrigorriagako eskolan eta institutuan —batez ere, pandemiaz geroztik— okerrera egin dute mota horretako problematikek, eta erremedioa jartzeko, Udalak eta bi zentroek lankidetzan jardun dute esku hartzeko tresnak garatzeko. Arazoak dituzten neska-mutilen jarraipena egiteko, lankidetza protokolo bat garatu dute, eta Udalak gazteei arreta eskaintzeko psikologia zerbitzua jarriko du martxan ekainetik aurrera.

“Gure ikasleen egoera delikatua dela ikusten dugu, eta gazte guztietan izan ez arren, arazoak dituzten lagunen kasu asko daude”, azaldu digute Arrigorriaga BHIko ordezkariek. Izan ere, institutuan egoera psikologiko zaurgarriak dituzten neska-mutil dezente daude, antsietatea, depresioa, fobia sozialak, elikadura nahasmenduarekin lotutako arazoak, zein, orokorrean, osasun mentalari eragiten dioten gorabeherak dituen jendea. Pandemiak, gainera, areagotu egin ditu problematikak. “Horri aurre egiteko ditugun tresnak mugatuak dira” —onartu dute institututik— “Eta artatzeko gabeziak genituenez, Udalak eskaini zitzakeen baliabideak zeintzuk ziren jakin nahi genuen”.

Lehen pausoak otsailean eman zituzten. Udaleko ordezkariak izan ziren bi zentroekin harremanetan jarri zirenak, eta bilera deitu zuten egoera aztertzeko. Biek ala biek jarri zuten mahai gainean bata bestearengandik zer behar zuten, gazteei arreta hobea eskaintzeko. Eta horrela garatu zuten Udaleko gizarte zerbitzuen, eskolaren eta institutuaren arteko koordinazioa nolakoa izango den zehazten duen lankidetza protokoloa. Jarraipena egiteko bilerak noiz egingo dituzten, kasuak nola aztertuko dituzten eta arta eskaintzeko bakoitzak eskura dituen baliabideak zeintzuk diren azaltzen dute bertan.

Institututik azaldu dutenez, idazki formal horrekin esku hartzeak protokolizatzea lortuko dute. Horrela, institutuko langileen artean aldaketarik balego, enplegatu berriek ikasleen egoera zein den jakin lezakete hasieratik, eta haien jarraipena gertutik egin ahalko lukete, informazioa eskura izanda eta estandarizatutako pausoekin. Halaber, zentroko neska-mutilen batek arazorik balu, Arrigorriagako gazteen zerbitzuek eskura dituzten baliabideetara bideratu ahalko lituzkete, ekintza prebentibo gisa.

Udalak Gaztegunean eskaintzen dituen tailerrak aipatu dituzte Arrigorriaga BHItik: “Demagun ikasle bat ez datorrela klasera fobia sozialak dituelako; badauka Udalak ekintzaren bat aisialdian eskaintzen duena eta harreman sozialekin lagun diezaiokeena?”. Herrian eskura dauden programa horiek ezagututa, ikasleei gomendatu diezazkiekete institutuko arduradunek, hezkuntza zentroaz gain, kanpoan ere laguntza sare bat izan dezaten. Hasieratik babes hori emanda, larriegia ez den arazoren bat duten gazteentzako “prebentzioa” bilatu nahi dute.

Psikologia zerbitzua

Kasu larrienetan, babesgabetasun egoeran dauden neska-mutilekin, Gizarte Zerbitzuek zuzenean egiten dute lan, eta arazo psikologiko nabarmenak dituzten nerabeak, berriz, Osakidetzako UPI zerbitzura (Haur eta Gazteen Osasun Mentaleko Unitatea) bideratzen dituzte. Baina interbentzioa beharko luketen gazte batzuek ez daukate zerbitzu horretan sartzeko besteko “larritasunik”, eta UPI “gainezka” dagoenez, kanpoan gelditzen dira, Arrigorriagako udal ordezkariek azaldu duten moduan. “Hori gertatzen denean, familia askok ez daukate psikologo pribatu bat ordaintzeko baliabide ekonomikorik, eta gazteak laguntzarik gabe gelditzen dira”, diote. “Gu hutsune hori betetzera gatoz”.

Ekainetik aurrera, Arrigorriagako Udalak nerabeentzako psikologia zerbitzu publikoa jarriko du martxan. Ikasketa zentroetako langileek neska-mutilen batek laguntza behar duela ikusiko balute, Gizarte Zerbitzuekin jarriko lirateke harremanetan. “Udaleko psikologoak lehen balorazioa egingo du, eta kasu larria bada, UPIra bideratuko du”, azaldu digute udal ordezkariek. “Bestela, terapia emateko kanpoko zerbitzu batera bidaliko luke, Udalak kontratatutako psikologia zerbitzu batera”.

Txikientzako ere bai

Arrigorriagako eskolako ordezkariek azaldu dutenez, ekainetik aurrera eskura izango duten laguntza beharrezkoa da “linboan” dauden ikasle horiei arreta eskaintzeko. “Familia egoera zailengatik edo beste arazoren batengatik, eskolan ditugu haurtxo batzuek ez dakite beren egonezin emozionala bideratzen”, eta kasu horietan, zentroan baliabide mugatuak dituzte esku hartzeko. “Gu ez gara horretan adituak”, azaldu dute: “Horregatik, oso positiboa da guk arreta eskaini ezin dugu kasuetan Udalarekin harremanetan jartzea eta profesionalek umeei laguntza eskaintzea”.

Haur txikiei dagokienez, protokoloa lehen momentutik aktibatzen dute eskolan, eta Gizarte Zerbitzuekin harremanetan egoten dira ordutik. Arazoak dituzten umeei, ahal duten neurrian laguntzen diete irakasleek, baina kasu larriagoetan Udaleko psikologoaren terapia jasotzen dute. Laguntza hilabete inguruko esku hartzea izan ohi da, eta, batzuetan, labur gelditzen dela diote Arrigorriagako eskolako ordezkariek; gainera, Osakidetzaren zerbitzura bideratu ezin dituzten kasuetan, kolokan gelditzen da laguntza. “Tarte horretan sartzen diren gero eta ikasle gehiago daude, eta, beraz, beharrezkoa zen herrian horrelako zerbitzu bat martxan jartzea”.