☉ Galdakao
Fatima Villa: “Nire helburu nagusia txipen krisia gainditzeko ordezko irtenbide bat aurkeztea da”
Fatima Villa Gonzalez (Galdakao, 1995) galdakoztarra saritu dute 2022ko CAF-Elhuyar sarietan. Lehen sektoreko lanak saritzeko helburua duen Neiker saria eman diote Fatimari, ‘Zer diotsi sagarrak jogurtari?’ lanari esker, eta 2.000 euroko saria irabazi du. Gaur egun Bostonen dago Fatima ikerketa lanak egiten eta ezin izan da sari banaketara bertaratu. Berarekin harremanetan jarri da GEURIA saria irabazi duela jakin bezain laster —GEURIA sari banaketan izan zen, Zientzia-kazetaritza saria irabazi duelako—, eta bere saritutako lanaren nondik norakoen inguruan hitz egin dugu berarekin.
Lehenik eta behin, zorionak Fatima! CAF-Elhuyar Sarietako Neiker saria irabazi duzu!
Orain dela aste bi Elhuyarretik email bat jaso nuen, eta CAF-Elhuyarreko Neiker sariaren irabazlea nintzela irakurri nuenean ezin neban sinistu. Neiker saria lehenengo sektorearekin lotutako gaiei buruzko artikuluentzat da, eta nirea itxuraz ez dator bat horrekin, teknologiari buruz diharduelako. Hala ere, laster jakingo duzue irakurleok sari honen zergatia.
‘Zer diotso sagarrak jogurtari?’ lana da saritu dutena. Azalduko diguzu zehazki zein den zure lana?
Denok galdetuko diozue zeuen buruei: ‘Zer diotso, ba, sagarrak jogurtari, hain interesgarria dena?’. Ba, ‘hotz dela’ diotso. Nire artikuluak edozein tresnak bere egoerari eta inguruan gertatzen ari denari buruzko informazioa biltzea eta beste tresna batzuei jakinaraztea ahalbidetzen duen txip-ik ezta bateriarik gabeko pegatina batzuen berri ematen die irakurleei. Chipless etiketak hain zuzen ere.
Zein helburu ditu?
“Adituen arabera, 2020tik hona pairatzen ari garen erdieroaleen krisiarekin bukatzeko modu bakarra dago: txip gehiago fabrikatzea”. Ironikoa, ezta? Nire helburu nagusia txipen krisia gainditzeko ordezko irtenbide bat aurkeztea da.
Artikuluan azaldutako barra kodeen antzeko pegatina hauek, itsatsita dauden objektua identifikatzeaz gain, berari buruzko informazioa emateko gai dira. Beraz, elikagaien hotz katean, hau da, ekoizten direnetik dendetara heltzen diren momentura arte, jakien tenperatura, hezetasuna, pH-a, bakteriak eta abar neurtzeko gai dira; erosten ditugunean egoera onean daudela ziurtatuz.
Fatima Villa galdakoztarra saritu dute 2022ko CAF-Elhuyar sarietan
Epaimahaiak dio gaur egungo behar bati erantzuten diola.
Esan bezela, txipen krisiarentzako irtenbide bat izan daiteke; baita Euskadin urtean xahutzen diren elikagai tonak murrizteko ere. Izan ere, baldintza txarretan garraiatuak izaten ari direla aldez aurretik detektatu daiteke, eta baldintza hauek jakiak xahutu baino lehen aldatu.
Digitalizazioan oinarritzen omen da zure proiektua.
Gauzen Internetari (Internet of Things IoT) egiten diot erreferentzia artikuluaren hasieran, eta testuan zehar uste duguna baino ohikoagoak diren adibide batzuk jartzen ditut digitalizazioa gure egunerokotasunean non dagoen ulertu daiten: smartwatch-a mugikorrarekin etengabe komunikatzen da, Alexak etxeko tresnak kontrolatzeko gaitasuna dauka… Objektu guzti hauen “garunak” informazio digitalean oinarritzen dira eta datuak hodeian partekatzen dituzte. Beraz, nahiz eta txipik ez eduki, aurkezten ditudan etiketa hauek adimenduak dira ere, eta objektuen arteko komunikazioa hobetzen lagunduko dute digitalizazio prozesu honetan.
Didaktikoa ere badela adierazi du epaimahaiak. Zerbait eskainiko lioke hezkuntzari?
Lehenik eta behin, dibulgazio artikulu bat da. Zientzia-artikulu bat baino didaktikoagoa da jada; zientzialariak ez direnei zuzenduta baitago. Beraz, kontzeptu konplexuak nahiko era sinple edo errezean azalduta agertzen dira. Beharbada nire hezkuntzarekiko interesa edo irakasle izateko dudan gogoa islatzeko aukera bezala hartu dut aukera hau.
Beste alde batetik, irudien bitartez ideia zailak azaltzen saiatu naiz; gaur egun ditugun baliabide guztiekin, oso eskema politak eta erkargarriak egin daitezke eta.
Gainera, teknologia eta digitalizazioa gero eta arruntagoak bihurtzen ari dira mundu globalizatu honetan; ondorioz, ezinbestekoa da erabiltzaile gazteenei egunero erabiltzen dituzten tresnek zelan funtzioantzen duten azaltzea.
Etorkizunerako proposamen “egingarria” dela ere badio epaimahaiak. Imaginatzen dut zuk ere horrela ikusten duzula. Noizbait errealitate eta egingarria izango dela uste duzu?
Ezin dut ezer ziurtatu, baina lorpen zailagoak aurrera eramateko gai izan da gizakia. Beraz, bai; hurrengo urteetan zehar txip-ik gabeko etiketak ikusten hasiko gara zenbait produktutan. Baita gailu eta soluzio harrigarriagoak ere…
Elhuyar Sariak ezagutzen zenituen?
Egia esan, ez nituen Elhuyar sariak ezagutzen. Nahiz eta zientzialaria izan, betidanik asko gustatu izan zait idaztea; bai euskeraz, bai gazteleraz, bai ingelesez, beraz beti nago idazteko aitzakiaren bat bilatzen.
Eta, zergatik erabaki zenuen zure lana Elhuyar Sarietan aurkeztea?
Txip-ik gabeko etiketetan ikertzen jardun dut azken lau urtetan zehar, eta haiei buruz euskaraz eta hizkuntza “errez” batean idazteko gai nintzen ala ez frogatu nahi nion neure buruari.
2.000 euroko saria irabazi duzu! Jakin daiteke zertan erabiliko duzun dirua?
Uff… Uste dot Estatu Batuetako errenta ordaintzeko laguntza ezinhobea izango direla 2000 euro hauek!
Bostonen zaude berriro.
Hala da. Hemen nagoen hirugarren aldia da hau. 2018an Massachusetts Institute of Technology-ko Rahul Bhattacharyya ikerlari (eta laguna) ezagutu nuenetik, berarekin lanean jardun dut egunera arte. Master Bukaerako Lana hemen egin nuen eta orain doktoretza tesiko egonaldi bat ere hemen egiten ari naz. Oso gustura!
Zertan ari zara orain Bostonen?
Doktoretza tesiko egonaldi bat egiten ari naiz MIT Auto ID Labs-ean, IoT kontzeptua asmatu zutenekin, konkretuki. Horretaz aparte, munduko kultura guztiei buruz, punta-puntako zientziari buruz, toki barriei buruz piloa ikasten ari naiz. Ezagutzen ez baduzue, ongietorriak zarete danok hainbeste maite dudan honetan.
☉ Galdakao
Galdakaoko 1.100 ikasle kalera aterako dira Santa Ageda bezperan koplak abestera
Urreta, Bengoetxe, Elexalde eta Eguzkibegi ikastetxeetako 1.100 ikaslek euren makilak astinduko dituzte otsailaren 4an, Santa Ageda bezperan
Otsailaren 4a Santa Ageda bezpera da eta ohiturak jarraituz, Euskal Herrian eta Hego Uribe eskualdean kalera aterako dira hainbat herritar koplak abestera.
Galdakaon, Urreta, Bengoetxe, Elexalde eta Eguzkibegi ikastetxeetako 1.100 ikaslek euren makilak astinduko dituzte neguko solstizioaren ostean lurrari esnatu dadin dei egiteko.
Kurtzeko plazan 10:00etan kantatuko dute ikasleek udal langileen eta zinegotzien aurrean, eta ondoren Ardantza parkean txokolatea eta bizkotxoak banatuko dizkiete.
Euria egiten badu ekitaldia Gandasegiko arkupeetan izango da.
Andra Mari eta Arratiako Korua
Egunean zehar, eta batez ere arratsaldean, herriko kultur talde eta elkarteak, koroak eta lagun kuadrillak kalera aterako dira.
Besteak beste, aipatzekoak dira Andra Mari Dantza Taldeak herritik zehar egingo duen kalejira eta Arratiako Koruak eskainiko duen emanaldia.
Arratiako Korua 21:00ak aldera izango da Galdakaon, Iturrondo plazan. Iaz bertan topatu genituen: ikusi bideoa.
☉ Galdakao
Argazkiak | Galdakao eta Altsasu senidetu egin dira inauterien transmisioari jarraipena emateko
Herriak senidetzen direnean ez dira soilik erakundeak batzen; historiak, tradizioak eta balioak elkarlotzen dira, belaunaldiz belaunaldi irauten duen ondare kulturala elkarrekin eraikiz.
Eta horren adibide da Galdakao eta Altsasu udalerrien arteko senidetzea [hemen bideoa!]. Altsasuko Ihauteriak berreskuratzeko lanean Galdakaoko Andra Mari Dantza Taldeak egindako ikerketa balioan jarri dituzte.
Lan horrek Euskal Herriko eta Europa osoko ospakizun zaharrenetako eta arkaikoenetako bat berreskuratzea ekarri zuen, eta bi komunitateen arteko lotura kultural berezia sortu zuen.
Gaur egikaritu dute lotura instituzionala Iñigo Arriandiaga Hernando eta Javier Ollo Martinez alkateek.
Bi udalerrien artean ekintza partekatuak garatzeko eta kultura, gizarte eta ekonomia arloko lankidetzak sustatzeko nahia adierazten duen dokumentua sinatu dute.
Era berean, inauterien inguruan jardunaldi eta jarduera partekatuak sustatzea adostu dute, Galdakaoko eta Altsasuko belaunaldi berriei transmisioa bermatzeko. Galdakaoko Andra Mari Dantza Taldeak 70eko hamarkadan abiatu zuen eta Altsasuko herritarrekin batera inauteri berezi hori berreskuratzeko egindako lanari jarraipena emango diote horrela, berreskuratu zen ondare hori indartsu manten dadin.
☉ Galdakao
Bideoa | “Altsasuko Ihauterien garrantzia bermatu nahi dugu Galdakaoko eta Altsasuko udalek”
Herriak senidetzearen arrazoia Altsasuko Ihauterien berreskurapena izan da. Izan ere, Galdakaoko Andra Mari Dantza Taldeko kideek ikerketa abiarazi zuten 70eko hamarkadan Altsasuko inauterien inguruan.
Galdakao eta Altsasu senidetu dira. Gaur bertan egin dute senidetze-ekitaldia Torrezabal Kultur Etxean.
Iñigo Arriandiaga Hernando Galdakaoko alkatea eta Javier Ollo Martinez Altsasuko alkatea izan dira, baita Andra Mari Dantza Taldeko eta Altsasuko herri Inauteri Batzordeko ordezkariak ere.
Altsasutik hainbat lagun eta Galdakaotik beste hainbeste bertaratu dira ekitaldira eta Torrezabaleko aretoa jendez lepo egon da.
Senidetzearen arrazoia Altsasuko Ihauterien berreskurapena izan da. Izan ere, Galdakaoko Andra Mari Dantza Taldeko kideek ikerketa abiarazi zuten 70eko hamarkadan Altsasuko inauterien inguruan.
Lan horrek Euskal Herriko eta Europa osoko ospakizun zaharrenetako eta arkaikoenetako bat berreskuratzea ekarri zuen, eta bi komunitateen arteko lotura kultural berezia sortu zuen.
Senidetzearen helburua da Galdakao eta Altsasuren arteanekintza partekatuak garatzea eta kultura, gizarte eta ekonomia arloko lankidetzak sustatzea. Besteak beste, inauterien inguruan jardunaldi eta jarduera partekatuak sustatzea adostu dute, “Galdakaoko eta Altsasuko belaunaldi berriei transmisioa bermatzeko”.
Jon Eguskiza Ugarte Andra Mari Dantza Taldeko kidearen eta Asier Jorge Aristorena Altsasuko Herri Ihauterien batzordeko kidearen berbak jaso ditugu GEURIAn, senidetzea modu ofizialean eman eta gero.
☉ Galdakao
Galdakaoko Auzoakeko zinegotziek “herriaren alde” lanean jarraituko dute: “Ez gara joko honetan sartuko”
Gaur goizean GEURIAn publikatu dugunez, Auzoak utzi duten 12 sinatzaileek salatu dute bi zinegotziek “asanbladaren ezkutuan erabaki garrantzitsuak” hartu dituztela.
Komunikatu horren berri izan ostean, Auzoakeko zinegotziekin harremanetan jarri da berriro GEURIA: “Ez gara joko honetan sartuko, herriaren alde lanean jarraituko dugu orain arte egin dugun bezala”.
“Auzoaketik joan direnen erabakia ez da inongo batzarretan planteatu, ez eta aurretik argitaratutako komunikatuetan ere”, gaineratu dute: “Nolanahi ere, formekin bat ez gatozen arren, errespetatu egiten dugu hartu duten erabakia, eta eskerrak ematen dizkiegu proiektu honi emandako denboragatik. Guk lanean jarraituko dugu”.
☉ Galdakao
Auzoak utzi duten 12 sinatzaileek salatu dute bi zinegotziek “asanbladaren ezkutuan erabaki garrantzitsuak” hartu dituztela
Auzoak Galdakao plataformaren hasieran zeuden 21 pertsonetatik 12k taldea utzi dute: “Aktibo daudenak bi zinegotziak eta beste bi kide dira”
Auzoak Galdakao plataformaren parte ziren 12 pertsonak taldea utzi dute. Horiek dira: Santiago Amillano Martinez, Pedro Gabella Garcia, Arturo Gamarro Rodriguez, Olaia Parra Mezo, Gerardo Brossy, Zaloa Urrutikoetxea Portugal, Asier Martinez Gonzalez, Leticia Corona Guijarro, Sandra Baz Peña, Raul Madrazo Manteca, Norma Liliana Sanabria Reyes eta Itxaso Alonso Arana.
“2023an 21 pertsonak hasi genuen proiektua. Gaur egun, martxan jarri genuenon gehien-gehienok ez gara jada proiektuaren parte, eta ez dugu babesten ere”, adierazi dute hedabideoi helarazi diguten komunikatuan, eta gaineratu dute Auzoak-en aktibo jarraitzen dutela egungo bi zinegotziek eta beste bi kidek.
Plataformatik alde egin dutenek sare sozialetan publikatutakoa berretsi dute: “Jakinarazitakoa errepikatzen dugu: barne hausnarketa eta eztabaida prozesu baten ondoren, asanblada osatzen genuen gehienok etapa hau amaitutzat ematea erabaki dugu“.
“Talde minoritario batek Auzoak izenarekin jarduera instituzional edo politikoarekin jarraitzea erabakitzea erabaki eztabaidagarria da, eta ezin da aurkeztu proiektu kolektiboaren jarraipen gisa, urte hauetan asanbladak pentsatu, landu eta sostengatu zuen bezala. Are gutxiago, zinegotzi-akta dutenek Auzoak ordezkatu behar dutenean eta, horrekin batera, proiektu hori beren botoarekin bermatu zuten bizilagunak ordezkatu behar dituztenean. Esparru horretan, zinegotzi-aktak ez luke jabetza indibiduala izan behar, baizik eta herritarren eta biltzarren mandatua”, diote.
Arrazoiak: “Estatutuak ez betetzea”
Auzoaketik joan diren 12 sinatzaileek salatu dute udalbatzan dauden bi zinegotziek “erabaki garrantzitsuak hartu dituztela asanbladaren ezkutuan”.
“Inflexio-puntua aurtengo aurrekontua izan da: ez zizkioten plataformari aurkeztu eta, beraz, asanbladak ere ez zuen horiek ezagutzeko, eztabaidatzeko eta bozkatzeko aukerarik izan”, salatu dute. “Asanbladaren Estatutuen eta Kode Etikoaren arabera, asanblada organo subiranoa eta gorena da, eta Udal Taldeak erabakiekin eta adostutako zuzendaritzarekin bat etorriz jokatu behar du, bere jardueraren berri emanez eta informatuz”.
Zinegotziek printzipio horiek ez dituztela bete salatu dute: “Erabakiak eta jarrera instituzionalak hartu dira, asanbladaren organoetan aldez aurreko informaziorik eta eztabaidarik eman gabe, eta ordezkaritza-lotura ahuldu da asanbladarekin eta zerbitzatzeko diogun auzoekin”.
“Une honetan, denak egoeraren jakitun izanik, interes pertsonaletara edo inbidietara jotzea zentzugabekeria eta arduragabekeriazko ekintza da bi zinegotzien aldetik, zeintzuek gutxieneko batzuk sinatu zituzten taldearekin, etika- eta jarduera-kode batean oinarrituta”, diote.
Zaratamoko Gutiolo eta Urdinbide auzoak urez hornituko dituen proiektu berriaren hitzarmena onartu dute
Porlanezko hesiak kendu eta metalezkoak ipiniko dituzte Zeberioko auzo bitan
Sagardotegira eta Chillida lantokira irteera antolatu dute otsailean Etxebarrin
Argazkiak | Galdakao eta Altsasu senidetu egin dira inauterien transmisioari jarraipena emateko
Argazkiak | Lokatz artean lehiatu dira Ausartak Mendi Lasterketako korrikalariak Arrigorriagan
Argazkiak | Errege Magoek ilusioa eta gozokiak banatu dituzte Galdakaoko kabalgatan
Bideoa | “Altsasuko Ihauterien garrantzia bermatu nahi dugu Galdakaoko eta Altsasuko udalek”
Bideoa | Chami eta Jon aurkezle finek Korrika aurkeztu dute Galdakao
