Sareak

☉ Arrigorriaga

Urko Ibañez: “Urkiak, haltzak, lizarrak edo sahatsak bertoko landaredia dira. Panpa belarrak eta buddlejak, inbaditzaileak”

Etxerre animalien eta bertoko landarediaren txoko bihurtuz gero, basa-ahateen, lertxunen eta ur-oiloen gisako harrapakarientzat gune aproposa litzateke.

|

Geuria #076 Monografikoan argitaratutako elkarrizketa
“Etxerreko putzua eta Hego Uribeko uren altxorrak”
Irakurri osorik PDFan

Naturaren inguruko Lanbide Heziketa ikasi zuen Urko Ibañez arrigorriagarrak. Gaur egun basozaina da eta Bizkaiko Foru Aldundian lan egiten du. Berarekin batu gara Mendikosolon eta esan digu Etxerre Arrigorriagako putzuaren oso antzekoa dela. Bere garaian, 1983ko uholdeak eta gero Etxerreko putzuan “hondakin pozoitsuak” bota zituztela adierazi du: “Kutsadura putzuaren barnealdean dago. Eutrofizazio asko dago eta oxigenorik ez dago, beraz, oxigenorik ez badago, bizitzarik ere ezin da egon”, dio Ibañezek. Etxerreko floraz eta faunaz ere aritu gara basozainarekin.

Zer nolako lanak egiten dituzue?
Aldundiko basozainok Bizkaiko natura-guneak kudeatzen ditugu. Besteak beste, naturari buruzko datuak kudeatzen ditugu, eta baso-landaketak, baso-mozketak, eta erreketak ere egiten ditugu. Era berean, baso-suteetan ere parte hartzen dugu, beste lankide batzuk ehizaz eta arrantzaz arduratzen dira edota beste batzuek mehatxatuta dauden espezieak edo espezie inbaditzaileak aztertzen dituzte.

Urko Ibañez Mendikosolo inguruan / Geuria

Etxerreko putzuaz, zer esan zenezake?
Etxerreko putzua garai batean harrobia izan zen: kareharria ateratzen zuten bertatik. Gero, 1983. urteko uholdeek Bizkaia urez gainezka utzi ondoren, zabortegi modukoa bilakatu zen: hondakin asko bota zituzten, tartean, hondakin pozoitsuak. Etxerreko gune hori Basaurik eta Zararamok hartzen dute, eta Zaratamoko zatia zaborrez beteta gertatu zen. Basaurikoa, ordea, urez bete zuten. Ur-emari bat dago barnean eta putzuak ura jasotzen du.

Hondakin pozoitsuak bota zituztela diozu.
Bai. Hondakin pozoitsu asko bota zuten eta eutrofizazio handia sortu zen. Eutrofizazioa eragiten duten elikagai nagusiak nitratoak, fosfatoak eta materia organikoa dira. Lehenengo biak hazkundearen faktore mugatzaileak direnez, beren ugaritasunak landareen hazkundea, batez ere, areagotzen du.

Beraz, kutsatuta dago putzuaren barnealdea.
Hala da. Kutsadura asko duen ingurunea da Etxerrekoa: lurra kutsatuta dago, baita ura ere. Agian denborarekin autoarazteko aukera izango du, baina esango nuke kostatuko dela ur hori garbia izatea.

Flora eta faunaz zer esango zenuke?
Garai batean bertoko landaredia asko sortu zen. Hala nola, urkiak, haltzak, lizarrak, sahatsak… Azkenengo urteetan espezie inbaditzaileak ere sartu dira, adibidez, panpa belarrak edo buddlejak. Espezie inbaditzaile horiek txarrak dira, azkenean bertako landaredia lekualdatzen dutelako. Hortaz, hori etorkizunean kontrolatu beharra dago, ingurune polit bat izatea nahi baldin badugu, behintzat.

Aipatu duzu Etxerreko uraren egoera ez dela ona eta denborarekin onera egin dezakeela, baina gaur egun bertan espezie batzuk bizi dira, esaterako, ahateak. Zer nolako adaptazio-ahalmena izan behar du animalia batek Etxerre bezalako putzu batean bizi ahal izateko?
Kutsadura putzuaren barnealdean dago. Ur mailan gero eta gorago joan, gero eta kutsadura gutxiago dago. Putzuaren barnealdean suposatzen dut ezin dela bizitzarik egon: anoxia dago (oxigeno falta). Azkenean eutrofizazio asko dago eta oxigenorik ez dago, beraz, oxigenorik ez badago, bizitzarik ezin da egon.

Goi-geruzan, ordea, bizitza egon daiteke. Basa-ahateak egon ahal dira, lertxunak ere bai, ur-oiloak… Egia esan, toki aproposa da txorien migrazio garaian, izan ere, txori asko itsasotik sartzen dira Bilbo ingurura eta horrelako putzuak oso garrantzitsuak eta aberatsak dira paseko hegaztientzat. Bizitzeko lar zaila da Etxerre hegazti horientzat, batez ere kutsaduragatik janari gutxi dagoelako bertan. Hau da: atseden hartzeko ondo, baina bizitzeko ez.

Narrastirik topatu daiteke Etxerren?
Bi narrasti mota daude gurean uraren inguruan: suge gorbataduna eta suge biperakara. Uretako sugeak dira eta arrainak edota urarekin harremanetan dauden intsektuak jaten dituzte: uhandreak, arrabioak… Ez dakit horrelako narrastirik egongo den Etxerren, baina egon, egon daitezke. Janari gutxi topatuko dute uretan, baina espezie nahiko orokorrak dira eta horregatik egon daitezke.

Urko Ibañez basozaina Mendikosolon / Geuria

Etxerre bezalako bestelako putzurik edo urtegirik ba al dago eskualdean?
Eskualdean Mendikosoloko urtegia, Arrigorriagan, Etxerreren oso antzekoa da. Sakonera berdintsua daukate biek. Desberdintzen dira, batez ere, Mendikosolo urtegiari ibai batek ematen diolako ura. Etxerrekoak ur-emari txikitxo bat baino ez dauka ura bertara sartzeko. Oso antzekoak dira Zugastietan (Arboleda) dauden putzuak. Garai batean meategiak eta harrobiak izandakoak dira.

Zenbat denbora uste duzu beharko litzatekeela Etxerre berriro osasuntsu egoteko?
Ezer egiten ez badugu, ehunka urte. Badirudi Zaratamoko eta Basauriko Udalek proposatu zutela orain dela urte batzuk zonalde hori gizartearentzat berreskuratzea. Azken batean inguru polita da jendea bertan egoteko, baina momentuz, nik dakidala, ez da aurrerapausorik eman. Inoiz ezer egiten bada Etxerreko zonalde horretan, benetan asko lagunduko genioke inguruko biodibertsitateari.

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagako emakumeentzako Udako merkatu txikiak ekonomia zirkularra sustatuko du ekainean

Merkatua ekainaren 8an antolatu dute 11:00etatik 14:00ak arte, Lamiaenan

|

Galdakaoko aukeren merkatua // Geuria

Ekainaren 8an emakumeentzako Udako Merkatu Txikia antolatu du Lamiaenak Arrigorriagan. “Aukeratu jada erabiltzen ez dituzun bost jantzi edota osagarri eta ekar itzazu ekainaren 5era arte Lamiaenera”, azaldu dute emakumeen etxetik.

“Merkatu txikiaren egunean, eman zizkizuten tiketak trukatu ahal izango dituzu aukeratzen dituzun jantziekin. Ekonomia zirkularra eta emakumeen arteko sareak sustatzeko ekimena da”. Merkatua 11:00etatik 14:00ak arte antolatu dute Lamiaenan bertan eta sarrera doakoa izango da.

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagako Gure Magalean boluntario bila dabil eskolako guraso elkartearen desagerpena ekiditeko

Ziklo berriari aurre egiteko belaunaldi aldaketa hori gertatu ezean guraso elkartea desagertuko litzatekela azaldu dute Gure Magaleanetik

|

Ikasle bat, amarekin, eskolako sarreran // Geuria

Gure Magalean Arrigorriagako eskolako guraso elkarteak bilera deitu du gaur arratsaldean, 17:00etan, eskolako musika gelan, guraso elkarteak gaur egun duen “boluntario faltari aurre egiteko”. Izan ere, gaur egungo batzordearen ziklo amaiera uztailean izango da eta Gure Magaleanetik elkarteak jendea behar duela adierazi dute.

“Gure eskola zentro oso handia da eta guraso elkarteak zerbitzu ugari eskaintzen ditu, eskola askotan baino askoz gehiago”, azaldu du Aitor Arenas kideak. “Hori posible izateko koordinazio lan handia egin behar da eta lan hori egiteko jendea behar da”. Arenasen arabera eskolako guraso elkarteak antzeko egoera bizi zuen duela bizpa hiru urte, “baina azkenean beti agertzen da laguntzeko prest dagoen inor”.

“Guk boluntarioz osatutako talde handia behar dugu Gure Magaleanek eskaintzen dituen zerbitzuak behar bezala mantentzeko”. Gaur egun kontu administratiboak egiteko pertsona bat kontratatuta dauka guraso elkarteak baina elkarteko kidearen arabera jende gehiago behar da lana banatu ahal izateko. “Pozik gaude badakigulako Arrigorriagako gurasoak laguntza horren alde agertzen direlako beti, baina beren inplikazioa behar dugu zuzendaritza organoetan”.

Guraso elkartetik aldaketa eman behar dela aldarrikatzen dute. “Lantaldeak aldaketa hori halabeharrez eduki beharko luke bizpa hiru urte ostean: gure umeek laster edo berandu eskola uzten dute alde batetik eta lan piloa egiten delako taldea koordinatzen, bestetik”.

Aitor Arenas: “Belaunaldi aldaketa gertatu ezean guraso elkartea desagertuko litzateke, horrek dakarren ondorio guztiekin”

Ziklo berriari aurre egiteko belaunaldi aldaketa hori gertatu ezean guraso elkartea desagertuko litzatekela azaldu dute Gure Magaleanetik: “Guraso elkarteak Goizeko Gela, eguerdiko eta eskolaz kanpoko jarduerak, seguruaren antolaketa, txangoetan beherapenak eskuratzea… bezalako kontuak kudeatzen ditu eta horren guztiaren atzean haurren ongizatea dago”.

Gaur egungo batzordearen zereginen artean eskolaren irudiaren berriztapena, eskolaz kanpoko ekintza berriak ezarri eta funtzionatzen ez zutenak kendu dituzte, besteak beste.

Arrigorriagako eskola // Geuria

Eskola Eguna, ekainean

Guraso elkarteko lana “polita” dela dio Arenasek. Izan ere, momentu honetan ekainaren 9an egingo duten Eskola Eguna antolatzen ari dira. Kide bakoitzak ahalegin guztiak ipintzen ditu urtean behin antolatzen duten jai handi hau prestatzeko: “Antzina Liburu Eguna antolatzen genuen, Eskola Eguna bezalako egun berezi bat. Ikasleek urtean zehar egindako lanen erakustaldi bat zen, komunitatea sortzeko aukera paregabea: ikasleak, irakasleak, gurasoak, jantokiko langileak…”.

Aurten ere ikasleentzako jolasak, puzgarriak, liburu salmenta, herri kirolak, eta ikasturtean zehar egin dituzten jardueren erakustaldiak antolatu dituzte: irristaketa, xakea… “Ate irekien jardunaldia ere egongo da eta guretzat benetan garrantzitsua da. Iaz harrera ona izan zuen eta bertan eskola ikusteko aukera dago. Ikaslei asko gustatzen zaie eta ekitaldi berean irakasle eta gurasoekin elkartu egiten dira”, azaldu du Arenasek.

Eguerdi aldera bazkaria, zozketa bat eta bazkalosteko parranda prestatu dute DJ baten saioarekin eta, egun borobil bati merezitako amaiera emateko: “Bazkarian parte hartzeko tiket gutxi geratzen dira eta gaur bertan eskolatik irtetean eskuratzeko aukera egongo da. Gure jaira etortzeko gonbidapena luzatzen diegu ikasle eta guraso guztiei”.

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagak 300.000 euro jarriko ditu herritarren eskura aurrekontu parte-hartzaileetan

Herritarrek proposamenak egiteko epea ekainaren 30a arte luzatuko dute, eta diru partida bikoiztu egingo da, 300.000 eurotaraino

|

Proposamenak egin eta jasotzeko web orria jarri dute herritarren eskuragarri / Geuria

2022an egin zituzten lehen aldiz aurrekontu parte hartzaileak Arrigorriagan, eta udal ordezkarien arabera “parte hartzea oso positiboa” izan zela kontutan hartuta,  2025eko aurrekontuari begira apustua indartzea erabaki dute: diru partida bikoiztuko dute, 300.000 eurotaraino, eta proposamenak egin zein bozkatzeko epea luzatuko dute. Horiek dira berritasun nagusiak, propio sortu duten web orriarekin batera.

Web berri honetan herritarrek euren proposamenak egin ahalko dituzte, eta baita egin diren proposamenak bozkatu ere. Ez da bide bakarra izango, ordea: udal eraikinetan hautestontziak jarriko dira, inprimakiak bete eta bertan sartu ahal izateko.

Proposamenak egiteko epea gaur hasi da, eta ekainaren 30an bukatuko da. Lehen fase honen ondoren balorazio tekniko bat egingo da, proposamenek zehaztuta dauden irizpideak betetzen dituzten ikusteko: gutxienez 1000 euroko kostua izatea, zehatzak eta udalaren eskumenekoak izatea, eta bideragarritasun teknikoa, ekonomikoa eta jasangarria izatea.

Behin hori eginda, eta irailaren 1etik 30ra proposamenak bozkatuko dira, behin betiko Aurrekontuan sartzeko. Herrian erroldatuta dauden 16 urtetik gorako arrigorriagarrek gehien jota hiru proposamen bozkatu ahal izango dituzte.

Udaletik azpimarratu duten lez, proposamenak ez dira soilik “hirigintza arloari dagozkionak izan behar”, eta udalerriaren beharrizanen isla izatea nahi dute. Maite Ibarra alkateak eta Peio Garmendia zinegotziak zehaztu duten bezala, “udal gobernuaren 95. neurrian jasotako konpromisoen artean dago aurrekontu parte-hartzaileena”.

 

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

Arrigorriagako Garrikoko kirolariek brontzezko dominak eskuratu dituzte Espainiako Taekwondo txapelketan

Itxaso Hernándezek brontzezko domina bi eskuratu zituen: bat bakarkako borrokan eta bestea bikoteka, Sergio Pachorekin, Euskal Herriko Unibertsitatea ordezkatuz. Maider Castrok beste brontzezko domina bat ekarri du etxera

|

Unibertsitate arteko txapelketako Garrikoko kirolariak, Toledon // CD Garriko

Joan den asteburuan Unibertsitate arteko Espainiako Taekwondo txapelketa jokatu zuten Toledon eta Arrigorriagako CD Taekwondo Garrikoko Itxaso Hernández, Sergio Pacho, Maider Castro eta Iker Sevillano kirolariek bertan hartu zuten parte.

Itxaso Hernández galdakoztarrak brontzezko domina bi eskuratu zituen: bat bakarkako borrokan eta bestea bikoteka, Sergiorekin, Euskal Herriko Unibertsitatea ordezkatuz. Gainera, Maider Castro arrigorriagarrak beste brontzezko domina bat eskuratu zuen Deustuko Unibertsitatearen izenean.

Bizkaiko Haurren Borroka-txapelketa // CD Garriko

Zortzi, Bilbon

Joan den igandean Bizkaiko Haurren Borroka-txapelketa antolatu zuten Miribillako frontoian eta Arrigorriagako klubeko kirolariek zortzi domina eskuratu zituzten: Adriana Andresek, Iker Ubedak, Markel Garciak, Izei Intxaurragak, Aitzol Portugalek, Hegoi Dominguezek eta Julen Fernandezek urrezko domina bana eskuratu zuten eta Lur Guerrak zilarrezko bat lortu zuen.

Osorik irakurri

☉ Arrigorriaga

32. Ume Mendi Ibilaldia antolatu du Arrigorriagako Padura Mendi Taldeak

Maiatzaren 26an antolatu dute 32. edizioa eta urtero lez, proba laburra eta luzea izango ditu

|

Pastorekorta // Geuria

Maiatzaren 26an 32. Ume Mendi Ibilaldia antolatu du Arrigorriagako Padura Mendi Taldeak. Urtero lez, kirol proba honek kategoria bi izango ditu, eta biak Arrigorriagatik abiatuko dira: Laburra (7,81km eta 214 metroko desnibelekoa) eta Abrisketako Done Peritik, Benta Handia eta Mendikosolotik igaroko da. Luzea, ordea, (11,64km eta 535 metroko desnibelekoa), Otxandioko Atxatik, Pastorekortako tontorretik eta Txus iturritik igaroko da.

“Luzeak, anoa-gune bat izango du ibilbidean. Laburrak, ordea, ez”, azaldu dute Euskal Mendi Federaziotik. “Baina, amaieran, ibilbide bietako parte-hartzaileek indarrak berreskuratzeko jakiak izango dituzte helmugan, baita opari-poltsa bat ere”.

Izen emateak eta ibilbideen trackak Euskal Mendi Federazioaren webgunearen bidez ikus daitezke.

Osorik irakurri